Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Jakub Skorupski Federacja Zielonych GAJA Międzyzdroje, 1 kwietnia 2008 Odory jako jeden z głównych problemów związanych z funkcjonowaniem ferm wielkoprzemysłowych.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Jakub Skorupski Federacja Zielonych GAJA Międzyzdroje, 1 kwietnia 2008 Odory jako jeden z głównych problemów związanych z funkcjonowaniem ferm wielkoprzemysłowych."— Zapis prezentacji:

1 Jakub Skorupski Federacja Zielonych GAJA Międzyzdroje, 1 kwietnia 2008 Odory jako jeden z głównych problemów związanych z funkcjonowaniem ferm wielkoprzemysłowych w Polsce

2 Od 2004r. prowadzi monitoring funkcjonowania ferm tuczu wielkoprzemysłowego (głównie trzody chlewnej). Zrealizo- wane projekty: Prawo do czystego środowiska – prawem człowieka, Społeczny monitoring funkcjonowania ferm przemysłowe- go tuczu trzody chlewnej, Recznictwo interesów społeczności lokalnych w zakresie stosowania prawa ochrony środowiska w wielkoprzemysło- wych fermach zwierząt Współpracujemy z Coalition Clean Baltic, uczestniczymy w pracach HELCOMu. Federacja Zielonych GAJA – szczecińska pozarządowa organizacja pożytku publicznego ul. 5 Lipca 45, Szczecin tel./fax: (91)

3 Chów przemysłowy – informacje ogólne Fermy przemysłowe – instalacje wymagające uzyska-nia POZWOLENIA ZINTEGROWANEGO (pozwolenie obejmujące wszystkie emisje zanieczyszczeń pochodzących z danej instalacji, do wszystkich komponentów środowiska), czyli o obsadzie ponad osobników – drób, tuczników (>30 kg) lub 750 macior. Uregulowania prawne – egzekwowanie a prze- ciwdziałanie i sankcjonowanie: Dyrektywa Rady 96/61/WE z 24 września 1996 w sprawie zintegrowanego zapobiegania i ograniczania zanieczysz- czeń (tzw. Dyrektywa IPPC), Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowi- ska (Dz.U. Nr 62 poz. 627),

4 Ustawa z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U nr 147 poz. 1033), Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowego sposobu stoso- wania nawozów oraz prowadzenia szkoleń z zakresu ich stosowania (Dz.U nr 60 poz. 616), Rozporządzenie Ministra Środowiska z 23 grudnia 2002 r. w sprawie kryteriów wyznaczania wód wrażliwych na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. Nr 241, poz. 2093), Rozporządzenie Ministra Środowiska z 26 lipca 2002 w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodni- czych albo środowiska jako całości (Dz.U ), Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. Nr 115 poz. 1229),

5 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 6 czerwca 2002 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów niektórych substan- cji w powietrzu, alarmowych poziomów niektórych substan- cji w powietrzu oraz marginesów tolerancji dla dopuszczal- nych poziomów niektórych substancji (Dz.U. Nr 87, poz.796), Rozporządzenie Ministra Środowiska z 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpo- wiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (Dz. U. Nr 4, poz. 44), Dyrektywa Rady 91/676/EWG z 12 grudnia 1991 r. dotyczą- ca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego (tzw. Dyrektywa Azo- tanowa), Konwencja o ochronie środowiska morskiego obszaru Mo- rza Bałtyckiego, sporządzona w Helsinkach dnia 9 kwietnia 1992 r. (tzw. Konwencja Helsińska),

6 Inne opracowania i zalecenia: Kodeks Dobrej Praktyki Rolniczej (Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2004), standard jakości zapachowej powietrza, określony przez Europejski Komitet Normalizacyjny – Air quality. Determina- tion of odour concen-tration by dynamic olfactometry (BS EN 13725:2003), Agenda 21 dla obszaru Morza Bałtyckiego (sektor rolnictwa), dokument referencyjny (BREF) dotyczący najlepszych do- stępnych technik (BAT) w intensywnej hodowli drobiu i trzo- dy chlewnej (Zintegrowane Zapobieganie i Ograniczanie Zanieczyszczeń. Dokument Re-ferencyjny – Najlepsze Dostępne Techniki Intensywnej Hodowli Drobiu i Trzody Chlewnej. Komisja Europejska. Lipiec 2003 r.).

7 Podkreślić należy, że przepisy powyższe nie są powszech- nie przestrzegane, czego dowodzą m.in. wyniki kontroli NIK. W Informacji o wynikach kontroli sprawowania nadzoru nad wielkoprzemysłowymi fermami trzody chlewnej, przepro- wadzonej w latach 2006 – 2007, przeczytać można, iż: Najwyższa Izba Kontroli negatywnie ocenia działania orga- nów administracji rządowej w zakresie tworzenia i realizacji polityki państwa wobec wielkoprzemysłowego chowu trzo- dy chlewnej. Podobnie oceniony został system nadzoru organów admi- nistracji rządowej w tym zakresie.

8 Dane statystyczne: Pogłowie świń w Polsce wynosi (listopad 2006) (GUS); Na 100 ha użytków rolnych przypada ok. 100 świń (WIOŚ Szczecin 2005); Pogłowie trzody chlewnej w całej zlewni Bałtyku wynosi ok zwierząt (Skorupski 2007); Pod koniec 2006 r. funkcjonowało w Polsce 117 ferm wiel- koprzemysłowych (NIK 2007), podlegających obowiązkowi posiadania pozwolenia zintegrowanego (ogólna liczba po- dobnych ferm zlokalizowanych w zlewni Bałtyku wynosi ok. 300 (Skorupski 2007), przy czym najwięcej z nich zlokalizo- wanych było w województwie zachodniopomorskim (23) i wielkopolskim (19);

9 40 z tych ferm nie posiadało pozwolenia zintegrowanego, a 18 w ogóle nie złożyło wniosków o jego wydanie (wszy- stkie fermy wielkoprzemysłowe zobligowane zostały do uzyskania pozwolenia zintegrowanego do 30 października 2007 r.) (NIK 2007); Obecnie powstają w Polsce co najmniej 4 nowe fermy wielkotowarowe; 57 gospodarstw ekologicznych zajmujących się produk- cją trzody chlewnej wynosi obecnie (CDR Brwinów 2007) (Dania – ok. 364 takich gospodarstw) (Danish Plant Dire- ctorate 2002); Wziąwszy pod uwagę strukturę gatunkową i ilościową zwierząt gospodarskich, za najmniej przyjazną środowisku i rodzącą największe konflikty społeczne w Polsce (podob- nie, jak w całym basenie Morza Bałtyckiego), uznać należy wielkoprzemysłową produkcję trzody chlewnej;

10 Fig.1. Lokaliza- cja istniejących (czerwone pun- kty) i planowa- nych (niebies- kie punkty) przemysłowych ferm trzody chlewnej w Pol- sce (2007)

11 Fig.2. Źródło:http://www.mos.gov.pl/azotany/pages2-d=2-mid=1.htm

12 Fig. 3. Formy ochrony przyrody w Polsce (źródło: n.pl/natura2000/inf o.htm

13 Fig.4.Ilość poz- woleń zintegro- wanych wyda- nych dla ferm trzody chlewnej i drobiu w po- szczególnych województwach (na podst. ippc.mos.gov. pl/preview/pl/wn ioski.html) 13 ferm tuczu trzody chlewnej, 2 fermy drobiu oraz 4 fermy o mieszanym charakterze produkcji w Europejskim Rejes- trze Emisji Zanieczyszczeń (EPER).

14 Fig. 5. Podstrona internetowej bazy danych EPER z polskimi emitentami zanieczy- szczeń pochodzących z chowu przemysłowego (http://eper.ec.europa.eu)

15 Odory a wielkotowarowa produkcja zwierzęca ODORY – lotne związki chemiczne, organiczne i nieorga- niczne, wyczuwane przez receptory węchowe przy bar- dzo niskich stężeniach i rejestrowane przez mózg jako nieprzyjemne. ODOROGENNOŚĆ TECHNOLOGII CHOWU: -chów ściółkowy, z wytworzeniem obornika, a chów bez- ściółkowy z wytworzeniem gnojowicy, -obornik – niskoskoncentrowany nawóz zwierzęcy o wy- sokiej zawartości stałej materii organicznej i o wysokiej temperaturze wewnętrznej (mało korzystne warunki rozwoju mikroorganizmów chorobotwórczych) – jako ta- ki uważany jest za bardziej przyjazny środowisku,

16 - gnojowica – płynny nawóz zwierzęcy, stanowiący mie- szaninę kału, moczu i wody; nawóz wysoce skoncentro- wany, o wysokiej zawartości składników mineralnych, zanieczyszczony mikrobiologicznie, przez co najbardziej niekorzystny ze środowiskowego punktu widzenia, - chów bezściółkowy a intensywny przebieg procesów beztlenowych (fermentacja, gnicie) i naturalna sanitaryzacja. ODORY A WIELKOŚĆ OBSADY FERM: - ferma o obsadzie tuczników wydziela ok. 10 kg NH3/dobę, co powoduje wzrost jego koncentracji na ob- szarze wielu kilometrów kw. (Bieszczad i Sobota 1996), - zasięg ponadnormatywnych stężeń NH3 w przypadku fermy indyków o obsadzie zwierząt, sięga ok. 35 m od budynku inwentarskiego (częsta lokalizacja domostw właścicieli ferm nawet w mniejszej odległości) (Guz i Guz 2005).

17 Fig. 6. Wymagana odległość minimalna lokalizacji budynku/instalacji od ferm (Environmental Protection Act, Ontario, USA)

18 ŹRÓDŁA ODORANTÓW NATURALNE KOMU- NALNE ANTROPOGENICZNE KOMUNI- KACYJNE PRZEMY- SŁOWE ENERGE- TYCZNE PUNKTOWEOBSZAROWE ROL- NICZE FERMY WIELKOPRZEMYSŁOWE Klasyfikacja odorów rolnictwa wielkoprzemysłowego Fig. 7. Podział odorów ze względu na pochodzenie

19 Charakterystyka odorantów emitowanych przez instalacje chowu przemysłowego CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA: - pierwotny i wtórny charakter zanieczyszczeń powietrza, - odory jako mieszanina gazowa charakteryzująca się zdolnością do mieszania się z powietrzem i łatwym prze- mieszczaniem się na znaczne odległości, - główne źródła emisji odorów w fermach przemysłowych: budynki inwentarskie, odprowadzanie i transport nawozów naturalnych, przechowywanie nawozów naturalnych, sposób zagospodarowania nawozów odzwierzęcych (pola nawozowe, nawożenie stawów), sposób przechowywania i utylizacja zwierząt padłych, dotrzymanie warunków dobrostanu i zoohigieny zwierząt.

20 CHARAKTERYSTYKA POSZCZEGÓLNYCH ODORANTÓW: Wśród odorów gnojowicy, powstającej na wielkotowaro- wych fermach trzody chlewnej zidentyfikowano 100 do 200 substancji zapachowych, z których co najmniej 30 to zwią- zki szczególnie cuchnące i szkodliwe dla zdrowia, m.in.: - AMONIAK: w chowie zwierząt pochodzi głównie z odchodów, główny czynnik zakwaszający gleby (wypłukiwanie jonów magnezu, glinu, wapnia), czynnik eutrofizacyjny (poprzez formę amonową), wykazany negatywny wpływ na zdrowie ludzi i zwierząt, szacowana emisja amoniaku z ferm wiekoprzemysłowych w woj. zachodniopomorskim wynosi ok t/rok (Wiel- land 2002).

21 Fig. 8. Wielkość emisji amoniaku z poszczególnych źródeł w Wielkiej Brytanii (Ammonia in the UK, Department for Environment, Food and Rura Affairs United Kingdom)

22 Fig. 9. Emisja amo- niaku w Europie (kg N/ha/rok) (Asman 1992).

23 - METAN: źródłem są odchody zwierząt i procesy fermentacyjne nawozów zwierzęcych, gaz cieparniany, szacunkowa emisja metanu z ferm wielkotowarowych w woj. zachodniopomorskim wynosi ok. 446 t/rok (Wielland 2002). - PODTLENEK AZOTU: gaz cieplarniany, szacunkowa emisja podtlenku azotu dla tuczników w woj. zachodniopomorskim wynosi ok. 137 t/rok (Wielland 2002). - SIARKOWODÓR: obok amoniaku najniebezpieczniejszy odorant dla zdrowia.

24 - AZOTANY, - AZOTYNY, - ZWIĄZKI SIARKOORGANICZNE, - ALDEHYDY, - KETONY, - WĘGLOWODORY ALIFATYCZNE, - WĘGOWODORY AROMATYCZNE, - ZWIĄZKI KARBONYLOWE, - AMINY, - MERKAPTANY, - BENZEN, - FORMALDEHYD, - HYDRAZYNA.

25 - ZANIECZYSZCZENIE MIKROBIOLOGICZNE: składnikiem aerozolu powstającego wskutek chowu przemysłowego są rónież mikroorganizmy chorobotwór- cze, w aerozolach tych zidentyfikowano m.in.: Staphylococ- cus sp., streptokoki fekalne, Escherichia coli, laseczki różycy, prątki gruźlicy, paciorkowce chorobotwórcze, wi- rus pryszczycy, zarodniki grzybów chorobotwórczych (Szejniuk i Kluczek 1996, Pell 1997, Hutchison 2005, Wa- tabe 2003, Leung i Topp 2001, Nicholson 2004). - PYŁY: składnik towarzyszący odorom w aerozolach ferm- owych, ułatwiają one rozprzestrzenianie odorantów, a nawet mogą je zabezpieczać, poprzez ich adsorpcję na swej po- wierzchni (Heber 2001).

26 Negatywne skutki emisji odorów fermowych - ZAGROŻENIE DLA ZDROWIA LUDZI I ZWIERZĄT: negatywny wpływ odorów na zdrowie uzależniony jest od częstotliwości ekspozycji na działanie odorów, czas ekspo- zycji, stopień uciążliwości odorantów, warunki przestrzen- ne ekspozycji, uwarunkowań osobniczych (Both 2004), wśród schorzeń wywoływanych przez odory wymienia się: obrzęki, nadmierne łzawienie, podenerwowanie, chro- niczny stres, obniżenie odporności na zakażenia bakteryj- ne i wirusoweniedotlenienie, bóle głowy, nudności, biegun- ka (Steinheider 1999, Nimmermark 2004, Guz i Guz 2005, Makes i Galwas-Zakrzewska 2005, Schiffman i Williams 2005, Shusterman 2001, Major i Silver 1999, Schiffman 1998, Radon i wsp. 2004, Cone i Shusterman 1991).

27 Fig. 10. Odpowiedź organizmu na ekspozycję na działanie odorów/ppb – części na bilion H2S (Brent 2002)

28 Fig. 11.

29 Fig. 12.

30 Fig. 13.

31 Fig. 14.

32 - OBNIŻENIE JAKOŚCI ŻYCIA OKOLICZNYCH MIESZKAŃCÓW, - ŹRÓDŁO KONFLIKTÓW SPOŁECZNYCH, - UTRATA MIEJSC REKREACJI (uzdrowisko Gołdapskie 2006), - OBNIŻENIE WARTOŚCI GRUNTÓW W POBLIŻU FERM, - STRATY EKONOMICZNE W PRODUKCJI ZWIERZĘCEJ, zwierzęta narażone na permanentne ponadnormatywne stężenie odorantów wykazują mniejsze spożycie paszy, słaby wzrost, stres (Guz i Guz 2005), - NIEDOTRZYMANIE DOBROSTANU ZWIERZĄT(Guz i Guz 2005), - DZIAŁANIE KOROZYJNE ODORANTÓW, - WPYW NA FORMOWANIE KWAŚNYCH DESZCZY (Łysko i Cyglicki 2006),

33 -ZANIECZYSZCZENIE WÓD I EUTROFIZACJA, efekt pośre- dni, poprzez aerozol amoniaku (Sheppard i wsp. 2002), -USZKODZENIA FIZJOLOGICZNE I STRUKTURANE ROŚ- LIN (Sheppard i wsp. 2002), -EFEKT CIEPLARNIANY, odoranty jako gazy cieplarniane (Sheppard i wsp. 2002), Fig. 15. Rolnicze źródła gazów cieplarnianych (Lefebvre 2005)

34 - REGULARNE USÓWANIE OBORNIKA W CHOWIE ŚCIÓŁKOWYM – 70%-owa redukcja emisji amoniaku (Oosthoek i wsp. 1990), - BIOTECHNOLOGICZNA OBRÓBKA NAWOZÓW ZWIE- RZĘCYCH (biologiczna dezynfekcja i sanitaryzacja, mine- ralizacja materii organicznej, produkcja biogazu, oczysz- czanie w oczyszczalniach przygospodarskich, kontrolo- wana fermentacja, wykorzystanie kwasu mlekowego, en- zymów i efektywnych mikroorganizmów, kompleksowe systemy fermentacyjne) – ograniczenie emisji metau i tlen- ków azotu o 80 – 90% (Berg 1998, Zemek i Mareček 2005, EM WORLD Poland 2006), Sposoby przeciwdziałania emisji odorów z instalacji tuczu przemysłowego

35 Fig. 16. Kompleksowy system fermentacji gnojowicy (Toombs 2003)

36 - WYKORZYSTANIE BIOFILTRÓW I SYSTEMÓW WYCH- WYTYWANIA I USÓWANIA PYŁÓW (np. spryskiwanie po- wierzchni emulsją wodno-olejową) – ograniczenie emisji amoniaku i ogólnie odorów o 50% (Nicolai i Janni 1997, Banhazi i wsp. 2000), - SZCZELNE I PZYKRYTE ZBORNIKI NA GNOJOWICĘ – re- dukcja emisji amoniaku i siarkowodoru od 50 do 99% (Jacobsen i wsp. 1999), - PRZECIWDZIAŁANIE PRZEGRZANIU BUDYNKÓW INWENTARSKICH (Heber 2001), - UTRZYMNIE CZYSTOŚCI BUDYNKÓW IWENTARSKICH I INWENTARZA ŻYWEGO (Heber 2001), - ODPOWIEDNIE PRZECHOWYWANIE I UTYIZACJA ZWIERZĄT PADŁYCH (Toombs 2003, Wilkinson 2007),

37 Fig. 17. Padłe zwierzęta w lagu- nie na gnojowicę – ferma w Żabi- nie, Zachodnio- pomorskie (2005)

38 - UNIKANIE PRZEMOCZENIA ŚCIÓŁKI I PASZ (Toombs 2003), - ŚCIANY ZIELENI (Bottcher i wsp. 2000), - DOGLEBOWA APLIKACJA GNOJOWICY – spadek emi- sji NH3o 35%, a odorów ogólnycho 75% (Sheppard i wsp. 2002, Heber 2001, Beckwith i wsp. 1998, Webb 2001, Han- sen i wsp. 2004, Smith i wsp. 2003), - ODPOWIEDNIE ŻYWIENIE ZWIERZĄT – stosunek wody do dawki żywieniowej jak 3:1, zbilansowana i nisko prze- tworzona dieta (ok. 80% związków azotowych przyjmowa- nych z paszą nie jest wykorzystana), niska zawartość aminokwasów siarkowych w diecie (Sheppard i wsp. 2002, Radzimierski 2006).

39 Fig. 18. Wóz do doglebowej aplikacji gnojowicy (Sheppard i wsp. 2002)

40 Fig. 19. Kałuża gnojowicy na polu nawozowym jednej z ferm w Zachodnio- pomorskiem (2006)

41 Fig. 20. Gnojowica na polu koło fermyw Byszkowie, Zachodniopomorskie (2005)

42 - DOTRZYMANIE STANDARDÓW PRAWNYCH, - ZWIĘKSZENIE UDZIAŁU WŁADZ SAMORZĄDOWYCH W KONTROLI I EGZEKUCJI PRZEPISÓW USTAWY PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA, - UPUBLICZNIENIE INFORMACJI o instalacjach wymagających uzyskania pozwolenia zintegrowanego (aktualizacja i rozszerzenie internetowej bazy danych Ministerstwa Środowiska i Europejskiego Rejestru Emisji Zanieczyszczeń (EPER), - AKTYWNA PROMOCJA TWORZENIA GOSPODARSTW EKOLOGICZNYCH,

43 - USTAWA ODOROWA, - PEŁNA IMPLEMENTACJA RATYFIKOWANEJ KOMISJI HELSIŃSKIEJ, - WZROST ZNACZENIA Kodeksu Dobrej Praktyki Rolniczej, Najlepszych Dostępnych Technik Intensywnej Hodowli Drobiu i Trzody Chlewnej (BAT), Bałtyckiego Planu Działania HELCOM oraz opracowań Agendy 21 w sektorze wielkotowarowej produkcji zwierzęcej, - REALIZACJA REKOMENDACJI I ZALECEŃ POKONTROLNYCH Kontroli sprawowania nadzoru nad wielkoprzemysłowymi fermami trzody chlewnej, przeprowadzonej przez Najwyższą Izbę Kontroli (NIK 2007).

44 Więcej informacji na: Dziękuję za uwagę!


Pobierz ppt "Jakub Skorupski Federacja Zielonych GAJA Międzyzdroje, 1 kwietnia 2008 Odory jako jeden z głównych problemów związanych z funkcjonowaniem ferm wielkoprzemysłowych."

Podobne prezentacje


Reklamy Google