Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Studia Podyplomowe IT w Biznesie Tworzenie Portali Biznesowych Wykład 1 Systemy zarządzania treścią Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych,

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Studia Podyplomowe IT w Biznesie Tworzenie Portali Biznesowych Wykład 1 Systemy zarządzania treścią Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych,"— Zapis prezentacji:

1 Studia Podyplomowe IT w Biznesie Tworzenie Portali Biznesowych Wykład 1 Systemy zarządzania treścią Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, Warszawa Wykładowca: dr hab. inż. Kazimierz Subieta profesor PJWSTK

2 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 2 maj 2002 Co to jest "zarządzanie treścią"? Komercyjny buzzword związany z ekspansją zastosowań Internetu (WWW) oraz rozwojem narzędzi służących do budowy aplikacji internetowych. Istnieją w tej chwili dziesiątki (a może już i setki) systemów określanych jako "systemy zarządzania treścią" (Content Management Systems, CMS). Nie istnieje wyróżnik określający, co CMS ma zawierać. Poszczególne systemy różnią się zarówno oferowaną funkcjonalnością, jak i ceną (0$ kilku mln.$). Istnieje duży chaos w zakresie terminologii, standardów, technologii i biznesowej retoryki związanej z systemami CMS oraz ich zastosowaniami. content management

3 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 3 maj 2002 Co to jest "treść"? Termin "treść" nie ma jednej definicji. Niektóre rodzaje: Treść ukazująca się na ekranie przeglądarki: tekst, grafika, tło, dźwięk, animacja, video, przyciski, pola do zapełnienia, menu do wybrania, wykonywane na ekranie skrypty,...; Odpowiedniki, elementy składowe lub generatory tej treści przechowywane po stronie serwera (np. w bazie danych); Procesy, programy, reguły, metody, algorytmy pozwalające na generowanie treści z określonych źródeł, np. z bazy danych serwera lub z innych stron Web. Różne formy opisu treści lub metadanych dotyczących treści, formaty, schematy, opisy dotyczące autorów treści, daty utworzenia, daty obowiązywania, własności, itd. Różne formy kontroli i organizacji treści oraz usprawnienia dostępu: katalogi, klasyfikacje, indeksy, słowniki,... content

4 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 4 maj 2002 Treść vs. dane, informacja, wiedza Jest dość trudno podać definicje różnicujące te terminy. Są często używane jako synonimy. Niekiedy odzwierciedlają emocjonalny stosunek do przedmiotu, np. dla ludzi AI "wiedza" lepiej pasuje do "inteligencji". Niekiedy odzwierciedlają specyfikę celu przetwarzania i jakąś jego nową jakość: np: "wydobywanie wiedzy", a nie "wydobywanie danych"; "baza wiedzy", a nie "baza danych". Niekiedy odzwierciedlają stosunek do procesów decyzyjnych zachodzących w ludzkim umyśle (dane muszą zamienić się w informację, ta zaś w wiedzę, aby mogła być podjęta decyzja). Treść jest rozumiana jako informacja, dane lub wiedza: przekazywana do końcowego użytkownika przeglądarki, zawarta w repozytorium serwera aplikacji internetowej. content, data, information, knowledge

5 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 5 maj 2002 Formaty i standardy treści Setki formatów i standardów obowiązujących w zakresie reprezentacji, przechowywania, przetwarzania i udostępniania treści. Klasycznym standardem jest HTML, z licznymi rozszerzeniami w kierunku dynamizacji stron (JavaScript, aplety, ASP, JSP,...) Najnowszym buzzwordem jest XML oraz związane z nim technologie lub standardy (DTD, RDF, XSL, XSLT, XQL, SOAP,...) Wiele formatów reprezentacji tekstu:.txt,.doc,.rtf,.pdf,.ppt,... Dziesiątki formatów graficznych (grafiki wektorowej i pikselowej), formatów animacji, audio i video. Formaty, modele i standardy baz danych. Formaty i standardy języków programowania stron Webu (Java, SQL, ODBC, JDBC, PHP, Perl, Python,...).

6 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 6 maj 2002 Twórczy chaos w dziedzinie CMS Nowość technologiczna i rynkowa oraz możliwość zarobienia wielkich pieniędzy rodzi na początku chaos. Jeżeli dla danego typu treści są popularne formaty A, B, C, to potrzebne będą odwzorowania A B, B A, A C,... Liczba odwzorowań rośnie w kwadracie do liczby formatów. Brak standardów i niekompatybilne rozwiązania implikuje oprogramowanie pośredniczące (middleware), bazujące najczęściej na nowym formacie (patrz CORBA, również XML). Syndrom "dwóch programistów w garażu": sukces rozwiązania dla mikro- skali powoduje rozszerzanie bottom-up tego rozwiązania dla makro-skali (patrz HTML, XML, PHP,...). Skutek: 1000-stronicowe podręczniki "prostego" języka XML. Twórczy chaos był już w innych dziedzinach (np. w językach programowania). Zwykle po pewnym czasie ustępuje.

7 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 7 maj 2002 Techniczna architektura CMS klient Serwer Web: generacja dynamicznych stron HTML dla klienta, zlecenia do bazy danych Serwer Web: generacja dynamicznych stron HTML dla klienta, zlecenia do bazy danych Serwer bazy danych zapytania SQL i ich wyniki interakcja poprzez HTTP Zaplecze (back office): Wewnętrzne procesy podtrzymywania i obsługi aplikacji internetowej Zaplecze (back office): Wewnętrzne procesy podtrzymywania i obsługi aplikacji internetowej pracownik zapytania SQL i ich wyniki Content Management System

8 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 8 maj 2002 Tematy związane z zarządzaniem treścią Zarządzanie treścią na Webie Personalizacja Technologie agentowe Zarzadzanie profilami i lokacjami Metamodelowanie wiedzy Eksploracja danych Filtrowanie Mobilne i rozproszone przetwarzanie Maszynowe uczenie się Zarządzanie wiedzą Handel Elektroniczny Rozproszona sztuczna inteligencja Odkrywanie wiedzy Techniki markup Budowa profili Zarządzanie transakcjami Mobilny Handel E-serwisy Semantyczny Web i ontologie Inteligentna integracja informacji Mobilni agenci Zarządzanie treścią Klasyfikacja Zarządzanie wierzeniami

9 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 9 maj 2002 Główne komponenty CMS SYSTEM TWORZENIA I GROMADZENIA Procesy pozyskiwania i rozkładania pierwotnej informacji na składowe treści SYSTEM ZARZĄDZANIA Odpowiedzialny za automatyzację manipulacji treścią przez użytkowników biznesowych SYSTEM PUBLIKOWANIA Zautomatyzowany proces wyciągania treści i zasobów z repozytorium do publikacji SYSTEM ADMINISTRACYJNY Proces podtrzymywania eksploatacji, ustawiania i utrzymywania parametrów i struktury systemu SYSTEM STEROWANIA PROCESAMI PRACY Koordynacja, planowania i wprowadzanie w życie pracowniczych harmonogramów oraz zadań systemu REPOZYTORIUM TREŚCI Treść, dane biznesowe, metainformacje

10 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 10 maj 2002 Składa się z narzędzi, procedur oraz personelu, który jest zatrudniony w celu tworzenia i zbierania treści oraz wykonywania czynności redakcyjnych. Zadania: Wytwarzanie treści "od zera": autorzy projektują, tworzą i poprawiają treść w wybranych przez siebie narzędziach. Pozyskiwanie: dostosowywanie i redakcja treści z zewnętrznych źródeł. Agregacja: formatowanie stylistyki informacji i ustalanie jej przeznaczenia: użyteczne składowe, meta-dane. Konwersja: zmiany formatu i struktury informacji tak, aby spełniała ona wymagane standardy przechowywania treści; oddzielanie niepotrzebnych informacji np., nagłówków i stopek; odwzorowania tego formatu na wymagany standard, np. XML, który może być wprowadzony do systemu. Usługi: są częścią logiki aplikacji oraz usług biznesowych dostarczonych przez CMS, wspomagających gromadzenie informacji oraz jej transformację. Usługi wspierają tworzenie, aktualizację i usuwanie składowych treści. System tworzenia i gromadzenia treści

11 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 11 maj 2002 System zarządzania Odpowiada za gromadzenie, przechowywanie, udostępnianie, pielęgnację i administrację składowych treści i innych zasobów informacji. Jest oparty na bazie danych treści, meta-informacji oraz danych biznesowych. Obejmuje procesy i narzędzia umożliwiające dostęp, aktualizację i administrowanie zgromadzoną informacją. Jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo i autoryzację dostępu do treści. Jest odpowiedzialny za połączenia z innymi systemami.

12 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 12 maj 2002 System sterowania procesami pracy Realizuje koordynację, planowanie i wprowadzanie w życie harmonogramów oraz zadań pracowników. Obejmuje narzędzia, procedury i ludzi zatrudnionych w celu zapewnienia skutecznych procesów zbierania, przechowywania i publikacji treści. System sterowania procesami pracy ma wpływ na system gromadzenia treści, system zarządzania oraz system publikowania. Każdy krok procesu, od wytwarzania po ostateczną publikację, powinien być możliwy do zamodelowania i śledzenia w obrębie tego samego systemu. Aspekty procesów pracy włączają: pracowników, zadania, czynności, standardowe procesy, narzędzia, czas, przepływ danych i dokumentów.

13 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 13 maj 2002 System publikowania Jest odpowiedzialny za wyciąganie składowych treści i innych zasobów z repozytorium, formatowanie ich i automatyczne tworzenie z nich publikacji. Składa się z narzędzi, procedur i ludzi pobierających treść z repozytorium i tworzących publikacje. Powinien zawierać: Szablony publikacji, Kompletny język programowania, Zależności pomiędzy treścią, Dobrze zorganizowany system plików i katalogów, Mechanizm ostatecznej publikacji.

14 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 14 maj 2002 Procesy zarządzania treścią Włączają projektowanie, tworzenie, pozyskiwanie, recenzowanie, zatwierdzanie, konwersję, składowanie, testowanie i wdrożenie treści we wszystkich wymaganych miejscach Webu. Włączają pielęgnowanie, monitorowani, uaktualnianie, wycofywanie i archiwizowanie treści. Włączają komponenty raportujące i analityczne, celem świadomego usprawniania i poszerzania procesów zarządzania treścią. Wymagają jasnego zdefiniowania ról personelu oraz udokumentowanych procesów pracy dla wszystkich form treści. Mogą lecz nie muszą być wspomagane komputerowo. Dla małych zastosowań wspomaganie jest często niepotrzebne. Dla dużych zastosowań wspomaganie jest zazwyczaj niezbędne.

15 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 15 maj 2002 Scenariusze i formy aplikacji zarządzania treścią Udostępnianie wiadomości (portale), np. internetowe gazety, w tym wortale (vortals), czyli wiadomości ukierunkowane branżowo. Wyszukiwarki stron WWW (Yahoo, Altavista, Google,...) Techniczne wspomaganie produktów danej firmy. B2C (Business-To-Customer): e-handel - sklepy internetowe. Portale wymiany informacji w danej dziedzinie, portale edukacyjne. B2B (Business-To-Business): e-biznes (portale biznesowe): transakcje, sprzedaż lub wymiana towarów i usług, w skali hurtowej. B2E (Business-To-Employee): wewnętrzne systemy internetowe lub intranetowe do obsługi procesów biznesowych wewnątrz firmy. C2C (Customer-To-Customer): ogłoszenia drobne, aukcje,... Portale korporacyjne (corporate portals) - organizują rozproszone i heterogeniczne zasoby i usługi informacyjne danej organizacji. Praca grupowa rozproszonych zespołów, wirtualne biura projektowe..... wiele innych możliwości....

16 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 16 maj 2002 Funkcje wspólne dla wielu form i scenariuszy zarządzania treścią (1) Projektowanie. Zasadniczo nie odbiega od metod projektowania baz danych np. poprzez diagramy encja-związek lub UML. Tworzenie. Rola wykonywana przez autorów tekstu, fotografów, artystów grafików, producentów video, producentów dźwięku, specjalistów od reklamy i marketingu, prawników, lub kogokolwiek innego, kto produkuje oryginalny materiał przeznaczony dla użytkownika WWW. Pozyskiwanie lub adoptowanie treści z istniejących źródeł. Klasyfikacja, indeksowanie. Treść musi mieć przypisane cechy formalne (np. datę utworzenia, autora, itd.) oraz cechy klasyfikacji przedmiotowej (np. kategorię przedmiotową lub słowa kluczowe). Funkcja jest często określana jako wiązanie treści i metadanych.

17 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 17 maj 2002 Funkcje wspólne dla wielu form i scenariuszy zarządzania treścią (2) Recenzje i przeglądy. Są wymagane dla wszystkich rodzajów udostępnianej treści. Zatwierdzenie. Formalne zatwierdzenie publikowanej treści jest niezbędnym składnikiem prawnej odpowiedzialności za treść. Konwersja. Tekst, grafika, dźwięk, i inne formy treści musza być przystosowane do formatu najwygodniejszego lub obowiązującego w danym CMS, np. do formatu HTML lub XML. Przechowywanie. Treść jest zwykle przechowywana w plikach lub w bazie danych. Dla większych zastosowań treść musi podlegać zarządzaniu konfiguracji (Software Configuration Management, SCM), w szczególności musi podlegać zarządzaniu wersjami oraz śledzeniu i kontrolowaniu zmian.

18 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 18 maj 2002 Funkcje wspólne dla wielu form i scenariuszy zarządzania treścią (3) Testowanie. Może dotyczyć różnych aspektów: błędnych lub nieaktualnych linek, stron wolno ładujących się, błędów w skryptach lub apletach, np. pętli, błędów w komunikacji od klienta do serwera Dojrzewanie. Rodzaj testowania, polegający na weryfikacji kompletności i spójności większego zespołu treści, np. informacji o różnych aspektach nowej usługi. Wdrożenie. Obejmuje wszelkie fizyczne aspekty udostępnienia treści dla jej użytkowników, w tym replikacje treści na różnych serwerach. Pielęgnacja, aktualizacja, zmiany. Obserwowanie udostępnianej treści i reakcja na wszelkie sygnały i potrzeby zmian.

19 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 19 maj 2002 Funkcje wspólne dla wielu form i scenariuszy zarządzania treścią (4) Wycofywanie i archiwizacja. Wycofanie może nastąpić z wielu powodów, np. utraty aktualności, utraty praw do treści, uatrakcyjnienie portalu nowszą treścią, niską frekwencją odwiedzania, itd. Przyjmuje się, że dowolna wycofywana treść podlega archiwizacji a/a. Raporty i analizy. Obejmuje różne formy raportów i analiz mających na celu lepszą obsługę użytkowników, zwiększenia atrakcyjności portalu, zbadania efektywności biznesowej, itd. Ponowne użycie. Wyodrębnienie i generalizacja pewnych elementów treści, metadanych, procesów, funkcji, szablonów formularzy, itd. jako udokumentowanych aktywów ponownego użycia w ramach danego repozytorium; opisywanie i propagowanie aktywów ponownego użycia wśród personelu.

20 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 20 maj 2002 Klasyfikacja i przegląd CMS (1) Duże pakiety obejmujące funkcjonalnością wszystkie etapy i aspekty tworzenia systemów internetowych. Przykłady: V/6 Content Management Suite (Vignette), One-To-One Publishing (Broadvision), Content Server (Divine). Produkty o cechach podobnych jw., o mniejszych możliwościach integracji z istniejącymi systemami produkcyjnymi Przykłady: Content Management Server (Microsoft), PVCS Content Manager(Merant), RedDot Solutions(RedDot), Mediasurface 3.5 (Mediasurface)) Narzędzia, w których główny nacisk położono na zarządzanie dużymi repozytoriami dokumentów i wspomaganie pracy grupowej Przykłady: Xpedio Content Management Suite (Stellent), 4I WCM Edition (Documentum), Panagon (FileNET)

21 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 21 maj 2002 Klasyfikacja i przegląd CMS (2) Systemy, które służą do zarządzania cyklem wytwarzania elementów stanowiących treść serwisu (zagadnienia związane z rolami użytkowników, procesem prac) Przykłady: TeamSite (Interwoven), CommonSpot Content Server (PaperThin) Narzędzia wspierające końcową fazę powstawania serwisu internetowego czyli jego publikację, personalizację itp. Przykłady: WebLogic E-Business Platform (BEA), Dynamo e-business Platform (ATG), Oracle9iAS(Oracle) Systemy tworzone w ramach projektów open-source: Przykłady: Content Management Framework (Zope), Arsdigita Community System (ArsDigita)

22 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 22 maj 2002 Rodzaje rozwiązań CMS

23 Studia Podyplomowe IT w Biznesie Tworzenie Portali Biznesowych Wykład 2 Systemy zarządzania treścią Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, Warszawa Wykładowca: dr hab. inż. Kazimierz Subieta profesor PJWSTK

24 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 24 maj 2002 CMS jako katalizator rozwoju Dla wspomagania funkcji zarządzania treścią dostawcy oprogramowania wytworzyli ogromną liczbę różnych narzędzi, zintegrowanych systemów, oraz rozszerzeń istniejących systemów. Tradycyjna dziedzina zarządzania dokumentami została w dużym stopniu zdominowana przez funkcje CMS. Pojawiły się obiektowe repozytoria do przechowywania treści dowolnego typu, w szczególności repozytoria XML. Dostawcy systemów zarządzania bazami danych, tacy jak Oracle, CA, Sybase, Informix, IBM, przesunęli punkt ciężkości oferowanych SZBD z tradycyjnego zarządzania danymi na zarządzanie treścią, ze wspomaganiem tworzenia i podtrzymywania aplikacji internetowych. Znaczenia nabrały różnorodne formy procesów pracy (workflows) jako środka kontroli funkcji CMS. Pojawiły się kompleksowe narzędzia typu "wszystko w jednym".

25 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 25 maj 2002 Cechy CMS: procesy pracy i automatyzacja procesów biznesowych Zarządzanie treścią wymaga rutynowych usług znanych z procesów pracy (workflows), takich jak: śledzenie, przypisywanie ról i odpowiedzialności, zintegrowane bezpieczeństwo, zautomatyzowane zawiadamianie, monitorowanie populacji procesów. Systemy zarządzania procesami prac umożliwiają zdefiniowanie wielo- krokowych procesów włączających różnorodną treść, personel, oraz akcje takie jak wysłanie, recenzja, zatwierdzenie, itd. Systemy zarządzania procesami prac zapewniają automatyzację takich zadań jak: ustalenie zespołów ludzkich i ról osób w zespołach projektowanie procesów pracy tworzenie i podtrzymywanie działania instancji procesów pracy. workflow Workflow Management System

26 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 26 maj 2002 Cechy CMS: personalizacja Istotą personalizacji jest: Rejestracja i autentyfikacja użytkowników aplikacji internetowej. Dostosowanie się serwisu internetowego do indywidualnych preferencji użytkownika; np. jego preferencje tematyczne. Przechowywanie i udostępnianie spersonifikowanych treści wprowadzanych przez użytkownika lub sparametryzowanych przez użytkownika; np. jego notatki, zakładki, kalendarz, terminarz zdarzeń, terminarz przypomnień, itd. Przechowywanie historii odwiedzin serwisu przez użytkowników oraz transakcji lub zakupów, które oni dokonali. Syntetyczne analizy i raporty dotyczące użytkowników mające na celu zwiększenie jakości i efektywności treści i usług oferowanych przez aplikację internetową. personalization

27 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 27 maj 2002 Podejścia do personalizacji Środki techniczne: Informacja dokładna o zarejestrowanych użytkownikach zgromadzona w bazie danych po stronie serwera Informacja o konkretnym koncie i konkretnym komputerze na którym pracuje użytkownik, na podstawie tzw. ciasteczek (cookies). Ciasteczka są plikami pamiętanymi przez komputer klienta, w których serwer może zapisać dowolną (niezbyt długą) informację. Konkretny użytkownik jest nieznany, znana jest tylko jego "tożsamość" z dokładnością do konta i komputera. Ciasteczka nie są dzielone pomiędzy różne portale, każdy portal ma swoje. Środki dostosowywania treści do profilu użytkownika: Określanie profilu zainteresowań explicite przez użytkownika. Wadą jest to, że on zwykle tego nie robi, a jeżeli robi, to niezbyt dokładnie. Kolaboracyjne filtrowanie (collaborative filtering): tworzenie kategorii użytkowników i przypisywanie użytkownika do określonej kategorii na podstawie historii jego zachowania się na portalu (klikologii)..

28 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 28 maj 2002 Cechy CMS: wyszukiwanie Sprawny mechanizm wyszukiwania informacji przez końcowych użytkowników jest czynnikiem powodzenia aplikacji internetowej. Wyszukiwanie oznacza konieczność klasyfikacji treści i inteligentnego jej zaindeksowania. Wyszukiwanie często odbywać się po cechach formalnych (data publikacji, autor, kategoria tematyczna, słowa kluczowe), które są niekiedy określane (w RDF) jako "metadane". Częściej wyszukiwanie odbywa się: w pełnym tekście przechowywanych składników treści poprzez asocjacje elementów treści z innymi elementami treści Klasyczne formy wyszukiwania (znane) z bibliotek są mało użyteczne. Konieczne są nowe paradygmaty, z reguły oparte o metafory graficzne. search

29 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 29 maj 2002 Cechy CMS: ontologia W filozofii: nauka o bytach, teoria bytu, opis charakteru i struktury rzeczywistości, specyfikacja konceptualizacji. W sztucznej inteligencji: formalna specyfikacja (przy użyciu logiki matematycznej) obiektów, pojęć i innych bytów, które istnieją w pewnej dziedzinie, oraz formalna specyfikacja związków, które pomiędzy tymi bytami zachodzą. Podejście sztucznej inteligencji jest naiwne. Np. Giełda Papierów Wartościowych: wiele tysięcy stron aktów prawnych, zarządzeń, regulacji, itd. Kto to zapisze przy użyciu formuł rachunku predykatów? W biznesie (ontologia biznesowa, business ontology): wszystko to, co projektanci systemów informatycznych powinni wiedzieć o biznesie, aby poprawnie napisać aplikacje wspomagające ten biznes. Wiedza ta powinna być formalnie zapisana. "Formalnie" oznacza zwykle pewien standardowy i uzgodniony język, np. XML/RDF. ontology

30 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 30 maj 2002 Cechy CMS: metadane Ogólna definicja: są to dane o danych - co dane zawierają, jaką mają budowę, jakie jest ich znaczenie, jakim podlegają ograniczeniom, jak są zorganizowane, przechowywane, zabezpieczane, udostępniane, itd. Metadane są pewnym rozszerzeniem pojęcia schematu bazy danych, albo też pewną implementacją tego schematu w postaci katalogów. Metadane przykrywają także informację niezależną od treści samych danych, np. kiedy pewna dana została utworzona, w jakim jest formacie, kto jest jej autorem, do kiedy jest ważna, itd. Opisy danych zawarte w metadanych mają dwie podstawowe zalety: Zawierają wspólne abstrakcje dotyczące reprezentacji danych, takie jak format; ogólnie "wyciągają przed nawias" wszystkie wspólne informacje, co redukuje znacznie objętość samych danych; Reprezentują wiedzę dziedzinową (ontologię); umożliwiają wnioskowanie o danych, mogą być przez to użyte do redukowania dostępu do samych danych. metadata

31 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 31 maj 2002 Ontologia i metadane Głównym celem prac na biznesową ontologią jest standardyzacja następujących elementów: Gramatyki opisów poszczególnych bytów, Nazw i znaczeń nazw obowiązujących w ramach danego biznesu (np. co oznaczają słowa "autor", "klient", "instrument", "akcja", itd.), Ograniczeń związanych z opisywanymi bytami, Metadanych związanych z bytami (autor opisu, data stworzenia opisu, data ostatniej aktualizacji, itd.), Dopuszczalnych operacji na bytach. W tym zakresie zapis ontologii jest pewną meta-bazą danych, w które ustala się zarówno strukturę samej bazy danych, jak i pewne dodatkowe informacje (meta-atrybuty) będące podstawą przetwarzania bazy danych.

32 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 32 maj 2002 Cechy CMS: zarządzanie wiedzą Obejmuje wszystkie aspekty związane z rejestrowaniem, dokumentowaniem oraz wykorzystaniem wiedzy pracowników firmy. Wiedza dzieli się na: Wiedzę jawną, bezpośrednio zapisaną w dokumentach, plikach i bazach danych; Wiedzę cichą, będącą własnością ludzi - pracowników firmy äWiedza cicha jest zdobywana w praktyce, jest kwintesencją doświadczenia, wyczucia, asocjacji, uświadomionych lub nieuświadomionych poglądów, trenowanych umiejętności rozpoznawania spraw i sytuacji, itd. Wiedza cicha j est kluczowym s trategicznym czynnikiem decydującym o konkurencyjności organizacji na rynku. Wiedza cicha, mimo że tkwiąca w umysłach poszczególnych osób, jest wiedzą obiektywną - może być sprawdzana, testowana i badana empirycznie ze względu na jej jakość i skuteczność. Z punktu widzenia organizacji jest więc istotne, aby wprząc tę indywidualną wiedzę pracowników w ogólną kulturę organizacyjną, do której oni należą. knowledge management

33 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 33 maj 2002 Zalecenia w zakresie zarządzania wiedzą Skupienie się na wiedzy cichej. Niedocenianie, ignorowanie tej wiedzy może mieć negatywne konsekwencje dla konkurencyjności organizacji. Nacisk na kolektywną bazę wiedzy całej organizacji. Wiedza ta jest sumą wiedzy jawnej i cichej. Oba rodzaje są istotne dla sukcesu biznesowego. n Skupienie się na procesach innowacyjnych, które tworzą przewagę organizacji na rynku. n Skupienie się na ciągłych procesach usprawniania funkcjonowania organizacji, które w zasadniczy sposób są uzależnione od cichej wiedzy. n Skupienie się na procesach kształcenia, ponieważ wiedza, zarówno jawna jak i cicha, jest bezpośrednią ich konsekwencją. Skupienie się na kompetencji kolektywnej (społecznej), czyli uzupełniani e się wiedzy różnych osób wewnątrz organizacji i jej części. Rozwój myślenia systemowego: rozumienie relacji pomiędzy częścią i całością systemu, relacji wewnątrz systemu, wzorców zachowania się wewnątrz systemu oraz związków system u z jego otoczeniem.

34 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 34 maj 2002 Cechy CMS: Zarządzanie konfiguracją Celem zarządzania konfiguracją (treści, oprogramowania) jest planowanie, organizowanie, sterowanie i koordynowanie działań mających na celu identyfikację, przechowywanie i zmiany oprogramowania w trakcie jego rozwoju, integracji i przekazania do użycia. Każdy projekt musi podlegać konfiguracji oprogramowania. Ma ono krytyczny wpływ na jakość końcowego produktu. Jest niezbędne dla efektywnego rozwoju oprogramowania i jego późniejszej pielęgnacyjności. Zarządzanie konfiguracją jest szczególnie ważne, jeżeli projekt może toczyć się przez wiele lat, jeżeli cel lub wymagania na oprogramowanie są niestabilne, jeżeli oprogramowanie może mieć wielu użytkowników, i/lub jeżeli oprogramowanie jest przewidziane na wiele platform sprzętowo-programowych. W takich sytuacjach złe zarządzanie konfiguracją oprogramowania może całkowicie sparaliżować projekt lub doprowadzić do chaosu w zakresie ewidencji i organizacji treści.

35 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 35 maj 2002 Cechy CMS: integracja z istniejącymi aplikacjami Obecne systemy CMS muszą współdziałać z: Popularnym oprogramowaniem: Word, Excell, Acrobat, PowerPoint, formaty graficzne, formaty multimedialne; Mogą lub nawet powinny integrować oprogramowanie, które dotychczas działało w organizacji niezależnie od powstałego systemu CMS, np. systemem finansowo-ksiegowym, systemem bibliotecznym: Współdziałanie oznacza, że: Praktycznie dowolne aplikacje mogą być wywołane w środowisku CMS Rezultat tych aplikacji nie jest zakłócony przez to, że jednocześnie działa CMS Rezultaty tych aplikacji są przejmowane przez CMS Rezultaty są opakowane w kontekst HTML i przekazywane do klienta jako strony HTML. W praktyce osiągnięcie takiej integracji nie jest łatwe, szczególnie przy założeniu, że klient jest "chudy" i nie ma zainstalowanych odpowiednich programów.

36 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 36 maj 2002 Wizja architektury ICONS System zarządzania wiedzą Repozytorium Wyszukiwanie Współpraca Bezpieczeństwo Integracja informacji Reprezentacja wiedzy Systemy biznesowej inteligencji Bazy danych Strony Web Pliki Zarzadzanie dokumentami Spadkowe systemy informacyjne Szyfrowanie Kontrola dostępu Autentyfikacja Podpis elektroniczny Zarządzanie procesami pracy Internet Intranet Wymiana komunikatów Forum dyskusyjne XMLRDF Pliki HSMSZBD Zarządzanie wersjami Hiper-tekst Grafy procesów Drzewa koncepcyjne Mapy wiedzy Tekst Własności Inżynieria wiedzy Sieci semantyczne Mapy wiedzy Modele semantyczne Sieci semantyczne Modele semantyczne Wnioskowanie Reprezentacja czasu

37 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 37 maj 2002 Poziom prezentacji wiedzy Poziom manipulacji wiedzą Poziom integracji Istniejące heterogeniczne bazy danychSystemy spadkoweŹródła informacji na WWW Wielo-formatowy mechanizm odwzorowania informacji Baza treści (XML) Baza ontologii (RDF) Ekstrakcja i asocjacja wiedzy Zarządca hierarchicznej pamięci (Hierarchical Storage Manager, HSM) Rama zarządzania wiedzą Silnik inferencyjny dyzjunktywnego Datalogu Odwzorowanie obiektów informacyjnych (XSL, SVG) Odwzorowanie regyuł wnioskowaniaOdwzorowanie struktury treści Strona XML/ DHTML Definicja modelu treści (DTD, RDF) Mapa wiedzy Definicja reguł wnioskowania HTTP/ WebDav Serwer Wstępna architektura prototypu ICONS

38 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 38 maj 2002 Przedstawiona poprzednio architektura wydaje się zbyt eklektyczna i odzwierciedla bardziej stan obecnego chaosu w zakresie CMS niż docelową architekturę o logicznych i konsekwentnych założeniach. API oparte na obiektowym języku zapytań a la SQL Repozytorium metadanych zintegrowane z zarządzaniem konfiguracją XML, RDF i inne technologie Web Relacyjne bazy danych i inne spadkowe technologie Peryferia systemu Peryferia systemu Repozytorium aktywnej obiektowej bazy danych z dynamicznymi rolami obiektów Inna wizja architektury projektu ICONS

39 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 39 maj 2002 Logiczna warstwa pośrednia Zasoby danych Warstwa klienta XML Przeglądarka WWW Przeglądarka WWW Narzędzia wspomagające XML : system autorski, itd. Serwer Web Serwer aplikacji Baza danych w XML (strukturalizowana) Interakcja z aplikacjami poprzez protokoły oparte na XML Obiektowo-relacyjna baza danych wspomagająca XML Obiektowa baza danych wspomagająca XML Zasoby danych pod OLE/DB Inne dokumenty na Webie: HTML Word,... Inne dokumenty na Webie: HTML Word,... Dokumenty XML na Webie Dokumenty XML na Webie Serwer integrujący XML, serwer zapytań, serwer hurtowni danych Translatory formatów z/do XML, pomosty XML Architektura oparta na XML

40 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 40 maj 2002 Moduł GUI parametryzacja język zapytań API komunikacyjne Osłona dla bazy danych 1 BD 1 API 1 inna osłona inna BD/plik Osłona dla XML/RDF pliki XML/RDF XML/RDF API API graficzne Użytkownik Program aplikacyjny Procesor języka zapytań dla modelu kanonicznego inne API Architektura z modelem kanonicznym HTML

41 Projektowanie Portalu Biznesowego

42 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 42 maj 2002 Tak może wyglądać portal.... Ale co dzieje się zanim on powstanie?

43 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 43 maj 2002 Definicja projektu portalu n Projekt portalu powinien być dobrze zdefiniowany zanim przystąpimy do jego realizacji. n Definicja projektu obejmuje uAnalizę strategicznych uwarunkowań portalu w misji danej organizacji; uNakłady niezbędne dla realizacji, wdrożenia i utrzymania portalu; uRealistyczny harmonogram realizacji i wdrożenia portalu; uZałożenia odnośnie zawartości treściowej portalu; uZałożenia odnośnie usług dostarczanych przez portal uZałożenia odnośnie transakcji biznesowych realizowanych przez portal uCel portalu z punktu widzenia biznesu, który będzie realizował; uPodstawowe, strategiczne wymagania w stosunku do portalu uModel biznesowy (biznes plan) zwrotu nakładów na stworzenie i utrzymanie portalu; uAnalizę zagrożeń podczas realizacji i funkcjonowania portalu.

44 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 44 maj 2002 Studium osiągalności (1) Rozmiar projektu (w punktach funkcyjnych) w stosunku do rozmiaru zespołu projektowego, realizacyjnego i wdrożeniowego. Dostępność podstawowych zasobów (budżet, ludzie, osobomiesiące) Ograniczenia czasowe (dostępność czasu, w przekroju poszczególnych zadań i etapów projektu). Warunki wstępne niezbędne do realizacji projektu (aktywności lub inwestycje, które muszą być wykonane przed przystąpieniem do realizacji projektu). Dostępność sprzętu i sieci do realizacji projektu i do działania portalu. Dostępność oprogramowania na którym będzie zrealizowany i na którym będzie działał portal, dostępność narzędzi rozwoju oprogramowania (narzędzi CASE).

45 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 45 maj 2002 Studium osiągalności (2) Dostępność infrastruktury organizacyjnej i technicznej niezbędnej dla realizacji projektu (obsługa administracyjna, kadrowa, księgowa, zaopatrzeniowa, magazynowa, marketingowa, itd.) Dostępność infrastruktury organizacyjnej i technicznej niezbędnej dla funkcjonowania portalu; realistyczna ocena możliwości stworzenia takiej infrastruktury o ile ona nie istnieje. Dostępność technologii i know-how. Dostępność specjalistów wewnątrz organizacji tworzącej portal oraz zewnętrznych ekspertów (np. specjalistów grafików, programistów, stylistów, redaktorów, doradców, itd.) Dostępność zewnętrznych usług (outsourcing), kooperantów i dostawców.

46 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 46 maj 2002 Zarządzanie ryzykiem Na ryzyko projektu składają się wszystkie okoliczności, które mogą: Spowodować opóźnienie realizacji portalu, Zwiększenie kosztów tej realizacji, Nie spełnienie oczekiwań klientów. Wszystkie projekty są obarczone ryzykiem. Zarządzanie ryzykiem polega na: Zredukowaniu prawdopodobieństwa wystąpienia okoliczności zagrożeń, Zminimalizowaniu skutków zagrożeń, które wystąpiły. Aktywności niezbędne dla uniknięcia ryzyka: Ciągłe śledzenie okoliczności, które mogą stać się zagrożeniami projektu, Poprawianie planu celem zminimalizowania prawdopodobieństwa zagrożenia, Określenie planu awaryjnego na wypadek okoliczności zagrożenia, Wdrożenie planu w wypadku wystąpienia okoliczności zagrażającej. Zarządzanie ryzykiem nigdy nie powinno zaczynać się od optymistycznego założenia wszystko pójdzie dobrze (jakoś to będzie), ale raczej od pytania co najprawdopodobniej może pójść źle?. Nie jest to pesymizm, ale realizm.

47 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 47 maj 2002 Czynniki ryzyka (1) Czynniki doświadczenia brak doświadczenia i/lub kwalifikacji kierownika projektu (niedoświadczony kierownik jest poważnym zagrożeniem dla projektu), brak doświadczenia i/lub kwalifikacji personelu (personel powinien być sprawdzony pod względem kwalifikacji) niedojrzałość dostawców (brak sukcesów w rozwijaniu podobnych projektów, brak standardów, brak certyfikatu ISO 9000,...). Czynniki planowania niedokładność metod szacowania czasu, kosztów, zasobów, zbyt krótka skala czasowa (niemożliwość zrównoleglenia pewnych prac), zbyt długa skala czasowa (zmiany wymagań, personelu, technologii), zależność od awarii losowych, wandalizmu i sabotażu (zniszczenie sprzętu, zniszczenie danych, itd.), zła lokalizacja personelu (utrudnienia w komunikacji), zła definicja odpowiedzialności (brak odpowiedzialnych za kluczowe zadania, wykonywanie niepotrzebnych lub drugorzędnych zadań,...), częste zmiany personelu.

48 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 48 maj 2002 Czynniki ryzyka (2) Czynniki technologiczne nowość technologiczna (brak doświadczeń, konieczność dodatkowego wysiłku na rozpoznanie,...), niedojrzałość lub nieodpowiedniość stosowanych metod (nowe metody są często niesprawdzone, konieczne jest praktyczne doświadczenie,...), niedojrzałość lub nieodpowiedniość narzędzi (personel powinien umieć je używać, mogą być nieodpowiednie w stosunku do metod, są zmieniane w trakcie projektu,...), niska jakość użytego komercyjnego oprogramowania (może być zawodne, słabo pielęgnowalne, niebezpieczne, nie stabilne,...), Czynniki zewnętrzne niska jakość lub niestabilność wymagań użytkownika, słabo zdefiniowane, niestabilne lub niestandardowe interfejsy zewnętrzne, niska jakość lub słaba dostępność systemów zewnętrznych (od których zależy powodzenie projektu; może być konieczne rozwijanie możliwości symulujących systemy zewnętrzne).

49 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 49 maj 2002 Opis i charakterystyki ryzyka (1) Opis: krótki opis wyjaśniający charakter ryzyka Prawdopodobieństwo subiektywne wystąpienia ryzyka (małe, średnie, duże, lub w przedziale 0..1). Wpływ ryzyka na projekt: (mały, średni, duży, lub w przedziale 0..1). Mitygacja (łagodzenie ryzyka): opis metod, akcji, reguł, zarządzeń, zapisów w kontrakcie które mają na celu zminimalizowanie prawdopodobieństwa wystąpienia ryzyka. Akcje ratunkowe: zminimalizowanie negatywnych skutków ryzyka.

50 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 50 maj 2002 Opis i charakterystyki ryzyka (2) Data decyzji: data kiedy podane wyżej informacje zostały wprowadzone lub zmodyfikowane (dla ewentualnej identyfikacji spraw nieaktualnych). Odpowiedzialność: osoba personalnie odpowiedzialna za monitorowanie ryzyka, jego mitygację oraz uruchomienie akcji ratunkowych. Oczekiwane zwiększenie kosztów projektu w razie wystąpienia ryzyka. Oczekiwane zwiększenie czasu projektu w razie wystąpienia ryzyka. Oczekiwane straty cech produktu w razie wystąpienia ryzyka: brak funkcji, osłabienie wymagań niefunkcjonalnych, obniżenie jakości.

51 Studia Podyplomowe IT w Biznesie Tworzenie Portali Biznesowych Wykład 3 Projektowanie Portalu Biznesowego Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, Warszawa Wykładowca: dr hab. inż. Kazimierz Subieta profesor PJWSTK

52 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 52 maj 2002 Planowanie zasobów Zasoby niezbędne do realizacji projektu portalu (podobnie dla wdrożenia i funkcjonowania portalu) Budżet: źródła finansowania, dostępność środków finansowych w poszczególnych kieszeniach i w poszczególnych fazach projektu. Personel: szacunkowa liczba personelu w poszczególnych specjalnościach i/lub stanowiskach; założenia odnośnie personelu zewnętrznego lub zatrudnionego na umowy o dzieło. Nakłady ludzkie: wyrażone w terminach osobo-dni (lub osobo-godzin) w poszczególnych specjalnościach i/lub stanowiskach; Materiały: dowolne materiały (papier, tonery, dyski, teczki, segregatory, itd.) niezbędne do realizacji projektu. Inwestycje niezbędne dla realizacji projektu (inne niż inwestycje w infrastrukturą komputerową): biurka, krzesła, szafy, itd. Przestrzeń biurowa (dodatkowa) niezbędna dla projektu; Wstępny plan projektu, ograniczenia czasowe, fazy projektu, diagram Gantta, diagram sieci zależności pomiędzy zadaniami (PERT), analiza ścieżki krytycznej diagramu PERT.

53 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 53 maj 2002 Planowanie systemu Sprzęt, oprogramowania i sieć niezbędne do realizacji projektu portalu (podobnie dla wdrożenia i funkcjonowania portalu) Dostępność i możliwości wykorzystania istniejącego sprzętu, oprogramowania i sieci. Konieczność wzmocnienia (upgrading) istniejącego sprzętu, oprogramowania i sieci; estymacja kosztów i czasu tego wzmocnienia. Nowe inwestycje w zakresie sprzętu, oprogramowania i sieci; estymacja kosztów i czasu tych inwestycji. Nowy personel pomocniczy związany z (nowym lub wzmocnionym) sprzętem, oprogramowaniem i siecią; oszacowanie możliwości pozyskania tego personelu i dodatkowego budżetu na ten personel. Nowa infrastruktura biurowa (powierzchnia) niezbędna dla nowego sprzętu, przy zapewnieniu niezbędnych wymagań dotyczących warunków technicznych (temperatura, wilgotność, wentylacja, zabezpieczenia pożarowe, zabezpieczenia antywłamaniowe, itd.)

54 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 54 maj 2002 Założenia odnośnie dostępności i bezpieczeństwa Dostępność: czas w jakim portal będzie dostępny dla klientów. Regułą jest 24 godziny przez 7 dni w tygodniu (24/7). Dodatkowe założenia: np. 97% czasu dostępności, maksymalna przerwa w działaniu nie większa niż 2 godziny, restart po awarii najwyżej 12 godzin. Bezpieczeństwo: stopień ochrony biznesu organizacji podtrzymującej portal od ataku ze strony portalu. Np. poprzez nieprawidłowe wyliczenie danych, poprzez awarie powodujące złamanie umów lub zapisów prawnych, itd. Ochrona: stopień zabezpieczenia oprogramowania portalu przed błędnym działaniem, utratą lub niespójnością danych, atakiem z zewnątrz. hakerzy, wirusy, konie trojańskie, przypadkowe błędy obsługi, wandalizm, sabotaż, odmowa płatności za usługę. Prywatność: stopień w jakim system będzie chronił własność intelektualną oraz własność i prywatność danych przed nieautoryzowanym lub nielegalnym dostępem; Środki techniczne: ściany ogniowe, szyfrowanie, składowanie (back-up), odtwarzanie, hasła użytkowników, prawa dostępu, podpis elektroniczny,...

55 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 55 maj 2002 Dalsze wymagania niefunkcjonalne do portalu (1) Zakładany czas i tryb konserwacji (jak wiele godzin na tydzień, dostępność pomieszczeń i personelu obsługi, itd.) Rozmiar systemu: ile operacji w tym samym czasie, ilu użytkowników w tym samym czasie, ile obsłużonych klików na sekundę, rozmiar bazy danych, przyrost bazy danych w czasie, liczba dokumentów, liczba serwerów i stacji klienckich, itd. Objętość pamięci operacyjnej, dyskowej, taśmowej, optycznej, szybkość komputerów, specjalne wyposażenie (drukarki, skanery, tablety, plotery, itd.) Szybkość oprogramowania: liczba operacji na sekundę, maksymalny czas odpowiedzi na zapytanie, liczba transakcji na sekundę, itd. Dokładność systemu, precyzja obliczeń. Niezawodność systemu: średni czas między awariami, maksymalny czas odtwarzania po awarii.

56 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 56 maj 2002 Dalsze wymagania niefunkcjonalne do portalu (2) Przenaszalność i interoperacyjność: platformy sprzętowe/operacyjne wspomagane przez oprogramowanie, wykorzystywane zewnętrzne bazy danych, protokoły, interfejsy i języki do wspomagania interoperacyjności (HTTP, ODBC, JDBC, XML, CORBA/IIOP, RMI, Java Beens/EJB, etc.) Standardy: w zakresie rozwoju oprogramowania (metodologie, języki programowania), standardy kodowania (strony kodowe, formaty plików, formaty multimediów), standardy interfejsów użytkownika, protokoły komunikacyjne, standardy zapewnienia jakości. Interakcja człowiek-maszyna: styl interfejsu (komendy, menu), formaty i szablony ekranów, komunikaty, sygnały błędów, języki zapytań. Adaptowalność i modularność systemu: łatwość zmiany wymagań, ponowne użycie modułów systemu, dokumentowanie modułów ponownego użycia. Dostęp do Internetu: rodzaj sieci, szybkość sieci, serwer Internetu, ograniczenia odnośnie dostępu do Internetu.

57 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 57 maj 2002 Oszacowanie dochodowości portalu n Główne źródła przychodów: uopłaty za reklamy, uzmniejszenie kosztów transakcji (sprzedaży, kupna, pośrednictwa), które dotąd odbywały się w tradycyjny sposób, uprowizje za oferowanie towarów lub transakcji dokonywanych poprzez portal z zewnętrznymi dostawcami usług, towarów i produktów, uopłaty subskrypcyjne za korzystanie z poszczególnych serwisów, uzmniejszenie kosztów marketingu. n Zyski pośrednie uBudowa dobrego wizerunku firmy poprzez jej obecność w Internecie, uSzybsze dotarcie z ofertą do klienta, zmniejszenie dystansu pomiędzy klientem i firmą uUzyskanie bazy użytkowników i wspomaganie lojalności użytkowników, uzmniejszenie wewnętrznych kosztów firmy poprzez wspomaganie organizacji procesów biznesowych firmy poprzez zintegrowaną informację znajdującą się wewnątrz portalu.

58 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 58 maj 2002 Negatywne aspekty budowy portali biznesowych n Istnieją obiektywne czynniki, które mogą zmniejszyć efektywność biznesową portalu. E-biznes w Polsce jest obarczony dużym ryzykiem. uPolska jest krajem o bardzo wysokim koszcie dostępu do Internetu, äKilkakrotnie wyższym niż w USA, znaczenie wyższym niż w Europie zachodniej. Jest to negatywny skutek monopolu TPSA, oraz agresywnej polityki fiskalnej obecnych rządów w odniesieniu do nowości technologicznych i cywilizacyjnych. uW porównaniu z krajami Europy Zachodniej i USA z Internetu korzysta w Polsce mała część populacji. äSzacuje się, że w maju 2000 liczba użytkowników osiągnęła 7.4% ludności w wieku powyżej 15 lat. Są to szacunki bardzo optymistyczne, nie uwzględniające czasu i jakości tego dostępu. uWykorzystanie Internetu jest ograniczone poprzez niedorozwój infrastruktury telefonicznej i jej niską sprawność techniczną. uWystępuje silny niedorozwój form płatności za usługi, towary i informacje oferowane w Internecie. uZ usług sklepów internetowych korzysta 3% Polaków. Średnia europejska - 10% - 14%. Średnia USA - 27%. Dane: 2000 r., a teraz jest jeszcze gorzej.

59 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 59 maj 2002 Przykładowy personel niezbędny do stworzenia portalu

60 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 60 maj 2002 Przykładowy personel niezbędny do utrzymania i rozwijania portalu (1)

61 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 61 maj 2002 Przykładowy personel niezbędny do utrzymania i rozwijania portalu (2)

62 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 62 maj 2002 Przykładowy personel niezbędny do utrzymania i rozwijania portalu (3)

63 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 63 maj 2002 Przykładowy personel niezbędny do utrzymania i rozwijania portalu (4)

64 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 64 maj 2002 Zarządzanie konfiguracją oprogramowania powinno zapewniać, że... Każdy komponent oprogramowania będzie jednoznacznie identyfikowany; Oprogramowanie będzie zbudowane ze spójnego zestawu komponentów; Zawsze będzie wiadomo, która wersja komponentu oprogramowania jest najnowsza; Zawsze będzie wiadomo, która wersja dokumentacji pasuje do której wersji komponentu oprogramowania; Komponenty oprogramowania będą zawsze łatwo dostępne; Komponenty oprogramowania nigdy nie zostaną stracone (np. wskutek awarii nośnika lub błędu operatora); Każda zmiana oprogramowania będzie zatwierdzona i udokumentowana; Zmiany oprogramowania nie zaginą (np. wskutek jednoczesnych aktualizacji); Zawsze będzie istniała możliwość powrotu do poprzedniej wersji; Historia zmian będzie przechowywana, co umożliwi odtworzenie kto i kiedy zrobił zmianę, i jaką zmianę.

65 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 65 maj 2002 Pozycja konfiguracji oprogramowania Wszystkie elementy projektu i oprogramowania muszą być przedmiotem ZKO, w szczególności: dokumentacja: wymagań, analityczna, projektowa, testowania, użytkownika, itd. moduły z kodem źródłowym, kody do konsolidowania, kody binarne, ekrany interfejsu użytkownika, pliki z danymi tekstowymi (np. komunikatami systemu), bazy danych, słowniki, itd. kompilatory, konsolidatory, interpretery, biblioteki, protokoły, narzędzia CASE, konfiguracje sprzętowe, itd. oprogramowanie testujące, dane testujące, serwery WWW wraz z odpowiednimi stronami HTML i oprogramowaniem,... Wyróżnialny element uczestniczący w projekcie lub produkcie będzie określany jako pozycja konfiguracji. Jest ona traktowana jako pojedynczy, możliwy do odseparowania komponent projektu lub produktu programistycznego. configuration item

66 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 66 maj 2002 Przechowywanie pozycji konfiguracji Wszystkie pozycje konfiguracji muszą być przechowywane w sposób bezpieczny, systematyczny i dobrze zorganizowany - jak książki w bibliotece. System przechowywania PK musi dotyczyć wszystkich mediów - elektronicznych, papierowych i innych. Powinien istnieć system ewidencji i rejestracji zależności pomiędzy pozycjami konfiguracji. Dobrze zorganizowany system powinien być oparty na bazie danych oraz integrować informacje o PK z samymi (elektronicznymi) PK. System powinien także rejestrować i przechowywać wszelkie dokumenty administracyjne związane z projektami oprogramowania, takie jak raporty etapowe i końcowe, zlecenia, raporty zaistniałych problemów, raporty z testów, itd. Dokumenty administracyjne powinny być powiązane z pozycjami konfiguracji w taki sposób, aby można było prześledzić ich historię oraz związki przyczynowo- skutkowe pomiędzy dokumentami i pozycjami konfiguracji. Rodzaje bibliotek konfiguracji oprogramowania: biblioteki związane z bieżącym rozwojem oprogramowania; biblioteki ukończonych (bazowych) produktów programistycznych; archiwa (przechowywanie nieaktualnych kodów i dokumentów)

67 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 67 maj 2002 Biblioteki/repozytoria pozycji konfiguracji Dobrze zorganizowana biblioteka/repozytorium PK jest cechą fundamentalną dla zarządzania konfiguracjami oprogramowania. Biblioteka powinna umożliwiać łatwe odszukanie, odczytanie, wstawienie, zastąpienie i usuwanie dowolnych pozycji konfiguracji. Kluczową cechą biblioteki jest bezpieczeństwo i autoryzowany dostęp: zminimalizowanie prawdopodobieństwa nieautoryzowanego dostępu; precyzyjne określenie praw dostępu poszczególnych uczestników projektów; uniemożliwienie jednoczesnej aktualizacji tej samej PK przez dwie osoby; uniemożliwienie zmiany pozycji konfiguracji będących produktami bazowymi; minimum możliwości zniszczenia biblioteki poprzez awarię, błąd lub sabotaż; kwestie bezpieczeństwa nie powinny powodować: niewygody w pracy użytkowników, zwiększenia czasów dostępu, istotnych nakładów, itd. Wszystkie PK, elektroniczne i papierowe, muszą mieć etykietę zawierającą: nazwę projektu; identyfikator pozycji konfiguracji; datę wprowadzenia do repozytorium; krótki opis lub charakterystykę zawartości PK.

68 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 68 maj 2002 Analiza - kluczowa faza budowy portalu Celem fazy analizy jest ustalenie wszystkich tych czynników lub warunków w dziedzinie przedmiotowej, w otoczeniu realizatorów, w istniejących lub planowanych systemach komputerowych, które mogą wpłynąć na decyzje projektowe, na przebieg procesu projektowego, na realizację wymagań, na końcowe wdrożenie i funkcjonowanie portalu. Nie uwzględnienie w analizie jakiegokolwiek, nawet pozornie drobnego aspektu krytycznego może prowadzić do nierealności projektu lub ograniczenia możliwości wdrożenia produktu. Wynikiem jest logiczny model systemu, opisujący sposób realizacji przez system postawionych wymagań, lecz abstrahujących od szczegółów implementacyjnych. Końcowy dokument analityczny jest jednocześnie pierwszym dokumentem projektowym. Model analityczny wykracza poza zakres odpowiedzialności systemu. Przyczyny: Lepsze zrozumienie funkcji, uwzględnienie funkcji wykonywanych tradycyjnie, brak jasności co do zakresu komputeryzacji.

69 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 69 maj 2002 Pytania, które wykonawca powinien zadać... (1) Model biznesowy - struktura przychodów z portalu w funkcji us ług oferowanych przez portal oraz czasu. Jakie będą informacyjne funkcje portalu (informacje, które klient będzie mógł wyszukać)? Jakie będą transakcyjne funkcje portalu (operacje, które klient będzie mógł wykonać)? Stosunek do konkurencji oferującej lub planującej podobny portal. Na czym miałaby polegać przewaga tego porta lu w stosunku do portali budowanych przez inne firmy? Stan rozpoznania potrzeb potencjalnych uż ytkowników, typowy model pracy uż ytkowników (kiedy i po co będą korzystać z portalu), w powiązaniu ze źródła mi przychodów. Czy przewiduje się opłaty uż ytkowników za informacje uzyskane z portalu, za jakie informacje, jakie może być zapot rzebowanie na te informacje?

70 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 70 maj 2002 Pytania, które wykonawca powinien zadać... (2) Podstawowe działy zawartości treściowej porta lu. Jaka jest szacunkowa objętość treści w poszczególnych działach? C zy były przeprowadzane analizy potrzeb u ż ytkowników w tym zakresie, jaka była met oda stosowana w tych analizach? Dostawcy treści - czy przewiduje się outsourcing, czy też firma będzie zajmować się produkcją i pielęgnacją treści we własnym zakresie? Jakie kategorie treści będą wykonywane we własnym zakresie? Czy przewiduje się zatrudnienie programistów dla bieżącej dynamizacji stron? Zagadnienia prawne: Prawo autorskie w zakresie treści, licencje, z naki handlowe i patenty - kontrola treści w tym zakresie, ryzyko naruszenia tych dóbr poprzez portal. Ustawa o ochronie danych osobowych - czy istnieje problem z jej złamaniem przez dostawców treści lub przez niekontrolowane informacje wprowadzane przez użytkowników portalu? Ustawa o języku polskim - czy istnieje problem z jej złamaniem - j.w.? Podpis elektroniczny.

71 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 71 maj 2002 Pytania, które wykonawca powinien zadać... (3) Reklamowa część portalu - czy przewiduje się taką część, jakie formy tej reklamy są rozważane, jaki jest przewidywany udział zysków z reklam w stosunku do całości zysków? Oferowanie poprzez portal usług innych firm (bankowych, budowlanych, medycznych, zaopatrzeniowych, sklepów), u sług indywidualnych osób - czy przew iduje się taką formę działalności portalu? n Czy portal będzie podzielony na część poziomą i specjalizowane vortale tematyczne lub branżowe? Jakie vortale są rozważane? n Formy płatności ze strony odbiorców za informacje, usługi i towary sprzedawane za pośrednictwem portalu. Formy płatności ze strony dostawców usług i reklam udostępnianych na portalu. Dla sklepów internetowych: logistyka zaopatrzenia i dostawy towarów. n Ramowa struktura organizacyjna części firmy wspomagającej portal. Czy przewiduje się system wspomagający pracę grupową, czy będzie oparty o Intran et, portal korporacyjny lub inne założenia?

72 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 72 maj 2002 Pytania, które wykonawca powinien zadać... (4) Założenia sprzętowe i założenia w zakresie oprogramowania - obecny sprzęt i oprogramowanie, przewidywany sprzęt i oprogram owanie. Łącza z Internetem - stan obecny, plany. Wydajność, liczba jedno cześnie dz ia łających uż ytkowników. Ile klików na sekundę powinien obsługiwać portal? Jaki jest rozważany przyrost ilości klików w czasie? Typowo: 5-10 klików/sec. Popularny portal: klików/sec. System zarządzania bazą danych - stan obecny, plany. Jaka będzie objętość bazy danych i przyrost tej objętości w czasie? Technol ogia XML i WAP: Jakie składniki technologii, czy planuje się dostosowanie się do branżowego lub tematycznego standardu ontologii bazującej na XML? Integracja ze standardami w zakresie poszczególnych typów informacji. Standardy w zakresie sprzętu, oprogramowania, sieci, kodowania, formatów informacji, nośników. uWspółdziałanie z istniejącymi autonomicznymi i/lub obcymi bazami danych.

73 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 73 maj 2002 Pytania, które wykonawca powinien zadać... (5) Wyszu kiwanie treści - jakie oprogramowanie, metoda wyszukiwania, kategorie tematyczne, s ł owa kluczowe. W jaki spo sób treść będzie strukturalizowana, klasyfikowana i indeksowana? Jaka będzie pracochłonność strukturalizacji, klasyfikacji i indeksacji, kto będzie to robił? P rzewidywana precyzja i głębokość indeksowani a. Precyzja: minimalizacja szumu informacyjnego przy wyszukiwaniu. Głębokość: jak szczegółowo będzie opisywana treść. Polska fleksja przy wyszukiwaniu pełno -tekstowym - czy przewiduje się automatyczne rozpoznawanie fo rm fleksyjnych wyrazów? Czy przewiduje się normalizację fleksji? Nośnik przygo towywania danych - Word, RTF, HTML, inny. Standardy kodowania treści, czcionki i style.

74 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 74 maj 2002 Pytania, które wykonawca powinien zadać... (6) Personalizacja - czy portal będzie oferował użytkownikom personalne strony i usługi (np. e -mail, k alendarz), czy uż ytkow nicy będą mogli przystosować swoje strony do ich zainteresowań, w jaki sposób? Rejestra cja użytkowników - jakie typy uż ytkow ników będą rozróżniane? Programy pomocnicze: kalkulatory, kalendarze, automatyczne powiadamianie, algorytmy (np. komputerowa diagnostyka medyczna), inne tego typu udogodnienia? Rozliczenia ze źródłami finansowania i przychodów - czy portal będzie bezpośrednio współdziałać z systemem finansowo-księgowy m, jaki będzie tryb (techniczny, organizacyjny) tego współdziałania? Dostępność portala - czas serwisowy przy do stępności 24x7. Wymogi ochrony - jakie zabezpieczenia będą wymagane przed nieautoryzowanym dostępem, hakerami, wirusami, trojanami, sabotażem, odmową płatności, i td.?

75 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 75 maj 2002 Pytania, które wykonawca powinien zadać... (7) Wymogi bezpie czeństwa - wymagane zabezpieczenia przed awariami systemu, nieprawid łową pracą, niespójnościami w bazie danych, przeciążeniem systemu. n Ryzyko - podstawowe zagrożenia dla budowy i działania portalu. n Tryb współpracy z wykonawcą: Budżet i ograniczenia czasowe dla faz budowy i wdrożenia portalu. Interfejs ze strony firmy umożliwiający rozstrzy ganie decyzji związanych z konstrukcją portalu. Stopień poufności informacji analityczno-projektowych oraz ustaleń z wykonawcy z firmą. Formy zarządzania projektem i kontroli jakości ze strony firmy. Formy dokumentacji projektu i oprogramowania, zarządzanie konfiguracją. Formy szkolenia personelu firmy w zakresie wykonanego oprogramowania. Wspomaganie ze strony wykonawcy po zainstalowaniu portalu: konserwa cja i pielęgnacja oprogramowania, rozwój oprogramowania po wdro żeniu.

76 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 76 maj 2002 Przykładowe elementy treści portalu MSP (ok. 50%) n Zakładanie firmy n Formy prowadzenia działalności gospodarczej Wokół biura: nieruchomości, wyposażenie, materiały Likwidacja firmy Personel, pozyskiwanie pracowników n Prawa i obowiązki pracodawcy i pracownika Bezpieczeństwo i Higiena Pracy n Umowy o pracę Prawo pracy Agencje doradztwa personalnego Delegacje, podróże Pomoc dla MSP Zamówienia publiczne n Zasady rachunkowości, księgowość, sprawozdawczość Agencje celne n Podatki i opłaty n Agencje pośrednictwa pracy Akcje, inwestowanie Centralna Tabela Ofert Marketing, promocja, reklama, badania marketingowe Zasady dbałości o klienta n Współpraca gospodarcza Programy pomocowe UE Biura Radców Handlowych Biznes plan dla MSP n Budżet i proces budżetowania n Zarządzanie przedsiębiorstwem Systemy informacji gospodarczej n System Ubezpieczeń Społecznych n Ochrona środowiska

77 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 77 maj 2002 Projekt wyglądu strony głównej dla portalu SME Nasze logo Baner Mój profil KalendarzKomunikacja Forum Pomoc Szukaj Rejestracjaaa Użytkownika Hasłoo Nowy Użytkownik Baner Serwisy Handel/Usługi OfirmieReklama u nasNapisz do nasPraca u nasPrywatnośćWycieczka Startuj z... Wyślij do znajomych Założeniefirmy Internetikomp. Prawo Finanse Rachunkowość Podatki Marketing Zasobyludzkie Wokółbiura Podróże Pomocdla MSP Poszukiwacz Rozrywka Infogospodarcze Portale branżowe Data i godzina Ścieżka dostępu

78 Studia Podyplomowe IT w Biznesie Tworzenie Portali Biznesowych Wykład 4 Procesy pracy (workflows) Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych, Warszawa Wykładowca: dr hab. inż. Kazimierz Subieta profesor PJWSTK

79 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 79 maj 2002 Nie istnieje definicja, która byłaby satysfakcjonująca dla wszystkich. Procesy pracy integrują wiele pojęć. Jedna z wielu definicji: Komputerowe wspomaganie pracy zespołów ludzkich poprzez porządkowanie, organizowanie, automatyzowanie, przekazywanie i śledzenie prac wykonywanych przez te zespoły. Zarządzanie procesami biznesowymi Specyfikacja i odwzorowanie procesów biznesowych Reinżynieria procesów biznesowych (BPR) Automatyzacja procesów biznesowych Specyfikacja procesów pracy Implementacja procesów pracy Automatyzacja procesów pracy Zarządzanie procesami pracy, systemy Metodyki analizy i projektowania procesów pracy Zarządzanie procesami prac Co to są procesy pracy (PP)?

80 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 80 maj 2002 Głównym katalizatorem tematyki jest reinżynieria procesów biznesowych (BPR), czyli fundamentalne przemyślenie i radykalne przeprojektowanie procesów biznesowych dla uzyskania istotnego usprawnienia wg krytycznych miar wydajności, takich jak koszt, jakość i szybkość. Geneza tematyki procesów pracy Wizualizacja dokumentów (dokumenty elektroniczne) Automatyzacja biur Obieg dokumentów, automatyzacja manualnego obiegu teczek spraw z obiegówką Systemy rejestracji i przetwarzania dokumentów Wzmocniona poczta elektroniczna Komputerowe wspomaganie pracy grupowej Rozproszone, wielo-systemowe aplikacje w architekturze klient-serwer Systemy zarządzania i informowania kierownictwa

81 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 81 maj 2002 Definicje procesów pracy Sterowanie i ulepszanie procesów biznesowych, automatyzacja, śledzenie, sterowanie, oraz umożliwienie/usprawnienie współpracy zespołów. Organizacja operacyjnych aspektów biznesu - sekwencji zadań oraz organizacja podmiotów je wykonujących. Sterowanie procesem informacji wspomagającej realizację tych zadań; mechanizmy śledzenia i raportowania, pomiary i kontrola wykonania zadań. Oprogramowanie procesów pracy ma za zadanie usprawnić procesy biznesu poprzez automatyzację następujących aspektów: przekazywanie czynności do wykonania przez personel w ramach danego procesu, zgodnie z określoną ich sekwencją; zapewnienie dostępu do danych i dokumentów wymaganych przez te czynności; śledzenie wszystkich aspektów związanych z wykonaniem procesu. Głównym celem narzędzi do zarządzania procesem pracy jest wyodrębnienie logiki procesów wykonywanych w przedsiębiorstwie z wszystkich funkcji realizowanych w ramach aplikacji użytkowych.

82 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 82 maj 2002 Tematy związane z procesem pracy Reinżynieria/przeprojektowanie procesów biznesu (BPR) Modelowanie procesów zachodzących w przedsiębiorstwie Systemy wizualizacji dokumentów (Document Imaging Systems) Komputerowe wspomaganie pracy zespołowej (groupware, Computer Supported Collaborative Work) Interakcja człowieka z komputerem (Human-Computer Interaction) Technologie związane z sieciami komputerowymi (LAN, Internet,...) Wsparcie logistyczne procesów biznesowych Analiza, symulacja, monitorowanie procesów i zadań Inteligentni/mobilni agenci Teoria zachowań w grupie Implikacje finansowe, socjologiczne i inne

83 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 83 maj 2002 PP: Problemy badawczo-rozwojowe (1) Opracowanie uniwersalnego, standardowego języka umożliwiającego odwzorowanie procesów pracy i dowolnych zależności w procesach pracy. Środki dla użytkowników końcowych, umożliwiające sprawne definiowanie, modyfikowanie, symulowanie, śledzenie, sterowanie procesami pracy. Współdziałanie: dostęp do federacyjnych baz danych, integracja schematów, hurtownie danych, standardy współdziałania, standardyzacja współdziałania. Dostępność i skalowalność: możliwość budowy efektywnych aplikacji dla tysięcy użytkowników rozproszonych geograficznie. Współbieżność: tradycyjne pojęcie transakcji (ACID) nie wystarcza, gdyż transakcje w systemach procesów pracy mogą trwać dni i obejmować wiele miejsc oddalonych geograficznie. Mogą być transakcje, których nie da się cofnąć.

84 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 84 maj 2002 PP: Problemy badawczo-rozwojowe (2) Obsługa wyjątków: należy przyjąć jako regułę, że zaprojektowany proces PP będzie podlegał zakłóceniom. Systemy PP powinny zapewniać deklarowanie wyjątków oraz ich obsługę. Odporność na błędy: przy dużej liczbie komponentów jest dość prawdopodobne, że niektóre z nich ulegną awarii. System powinien być na takie sytuacje w maksymalnym stopniu niewrażliwy. Wydajność: sprawne metody optymalizacji wykonania przebiegów PP. Skalowalność: niewrażliwość na znaczące rozszerzenia objętości bazy danych, liczby równolegle działających procesów, liczby użytkowników i uczestników. Metodyki projektowania: sprawne metody i techniki przejścia od wymagań, do analizy, projektu i konstrukcji.

85 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 85 maj 2002 Administracyjne procesy pracy: obejmują powtarzalne, przewidywalne procesy, z prostymi regułami koordynacji zadań, np.: przesyłanie komunikatów pomiędzy działami obieg i akceptacja zestawienia wydatków obsługa i akceptacja delegacji służbowych Procesy pracy ad hoc: procesy włączające elementy bieżącej koordynacji i zarządzania, np.: koordynacja działalności osób wspólne podejmowanie decyzji dokumentowanie produktu przetwarzanie ofert sprzedaży Procesy pracy w zarządzaniu produkcją: obejmują powtarzalne, przewidywalne procesy biznesowe. Wymagają współdziałania z rozproszonymi, heterogenicznymi, autonomicznymi syst. inform. obsługa procesu udzielania kredytu obsługa żądania wypłaty ubezpieczenia Proste Złożone Zastosowanie systemów procesów pracy

86 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 86 maj 2002 Analiza i akceptacja wniosku kredytowego w banku: wymaga skoordynowanie zadań wykonywanych przez poszczególnych pracowników banku, takich jak przyjęcie wniosku, analiza ryzyka, kontrola zabezpieczeń, planowanie, sporządzanie i analiza zestawień, raportów, bilansów, statystyk, tendencji. Wspomaganie dla obsługi pacjenta w ośrodku zdrowotnym: wymaga koordynacji zadań takich jak rejestracja pacjenta, ustalenie wizyt u lekarzy, rejestracji wyników badań, planowanie zabiegów, planowanie badań laboratoryjnych i użycia aparatury, rozliczenia finansowe, sporządzanie i analiza zestawień, statystyk, itd. Przykłady dość wymagających procesów pracy

87 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 87 maj 2002 Przykład: model dynamiczny (UML) Akceptacja (przez prezesa) Rejestruj akcept. prezesa Wniosek o zakup Formularz wniosku Akceptacja Kierownik Startuj wystąpienie procesu Kierownik Przygotuj info o zakupie Pracownik Info o zakupie utwórz Przygotuj info o odrzuceniu Pracownik Akceptacja (przez dział finansowy) Rejestruj akcept. dzialu finansowego Przygotuj info o akceptacji Pracownik Zakup AND Info o odrzuceniu Info o akceptacji dekretuj_na utwórz [zaakceptowany] [odrzucony] [wątpliwości] [zaakceptowany] [odrzucony] [koszt < 1000ECU] [koszt >= 1000ECU] [zaakceptowany] utwórz

88 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 88 maj 2002 Info o akceptacji Zakup Akcept kierownika Wypełnienie wniosku o zakup Info o odrzuceniu Decyzja = wątpliwości Decyzja = odrzucony Akcept Prezesa Decyzja = odrzucony Decyzja = zaakcept Akcept Działu Finans koszt >= 1000 koszt < 1000 Akcept PrezesaAkcept Działu Finans Przykład: graf procesu (FlowMark, IBM)

89 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 89 maj 2002 Modelowanie procesów pracy

90 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 90 maj 2002 Obieg pracy Zdefiniowanie z góry kolejności czynności niezbędnych do wykonania danego zadania. Automatyczne przekazywanie sterowania i dokumentów do następnej czynności po zakończeniu poprzedniej. Dynamiczny podział pracy Przypisanie prac do wykonania w elastyczny sposób, np. w zależności od obciążenia pracowników. Pracę przypisuje się do ról, a nie do konkretnych osób. Przypisanie osób do ról może zmieniać się dynamicznie. Ustalanie priorytetów prac Jeżeli od wykonania konkretnych prac zależy uruchomienie innych prac, dotrzymanie terminu, lub ocena, to konieczne jest bieżące nadawanie priorytetów dla poszczególnych prac. Dynamiczna zmiana procesu/procesów pracy dla uwzględnienia nieprzewidzianych wcześniej okoliczności przy ich realizacji. Koncepcje techniczne procesów pracy (1)

91 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 91 maj 2002 Śledzenie pracy Sprawne uzyskiwanie informacji o przebiegu i aktualnym stanie wykonania zadania lub zadań: przestojach, opóźnieniach, braku obciążenia pracowników, zbyt długich kolejkach prac do wykonania. Umożliwienie dynamicznej reakcji na w/w zakłócenia w przebiegu pracy. Raporty dla administracji i kierownictwa Rejestracja zdarzeń następujących w czasie wykonania pracy, sporządzanie zestawień, ocena efektywności, rozliczenia pracy, badania statystyczne, ustalanie wąskich gardeł. Monitorowanie wykonywanych zadań: ustalanie i rozstrzyganie nieprawidłowości (np. zakleszczeń), stanu zużycia czasu i innych zasobów; stanu obciążeń infrastruktury biurowej i komputerowej; prognozy, wspomaganie planowania zasobów niezbędnych w przyszłości; Symulacja procesów pracy, np. celem zbadania ich poprawności przed uruchomieniem. Koncepcje techniczne procesów pracy (2)

92 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 92 maj 2002 Charakterystyka obecnych systemów PP Nacisk na procesy biurowe: wizualizacja dokumentów, obieg dokumentów, wzmocniona poczta elektroniczna. Wiele produktów oferuje niewiele więcej niż przyjemne graficzne środki kodowania programów (procesów). Obejmują one wspomaganie do rysowania diagramów, dostęp do bazy danych, arkusze kalkulacyjne, narzędzia do symulacji. Niektóre z nich są wyspecjalizowanymi systemami zarządzania danymi: poczta elektroniczna, wizualizacja dokumentów, bazy danych, elektroniczne formularze, przechowywanie i przetwarzanie tekstów, kreślenie inżynierskie Powszechne jest powiązanie w jeden system: zarządzania dokumentami i ich obrazami, środków budowy interfejsów graficznych, niektórych wyspecjalizowanych narzędzi (np. symulacji)

93 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 93 maj 2002 Narzędzia do modelowania procesów biznesowych perspektywa procesów perspektywa organizacji perspektywa danych re-inżynieria... Narzędzia do modelowania procesów biznesowych perspektywa procesów perspektywa organizacji perspektywa danych re-inżynieria... Narzędzia do rozwoju aplikacji PP narzędzie projektowania grafiki warsztat projektanta: - narzędzia testowania - narzędzia symulacji... Narzędzia do rozwoju aplikacji PP narzędzie projektowania grafiki warsztat projektanta: - narzędzia testowania - narzędzia symulacji... System i narzędzia realizacji procesów pracy program do planowania zarządca zadań/interfejsów narzędzie do monitorowania narzędzie do śledzenia narzędzie do raportowania... System i narzędzia realizacji procesów pracy program do planowania zarządca zadań/interfejsów narzędzie do monitorowania narzędzie do śledzenia narzędzie do raportowania... Koncepcyjna architektura SPP

94 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 94 maj 2002 Narzędzia dla użytkownika końcowego Reprezentacja procesu w postaci graficznej, gdzie ikony symbolizujące czynności są powiązane w sieć odwzorowującą sterowanie i przepływ dokumentów. Możliwość dynamicznej zmiany grafu procesu. Definiowanie w postaci tabelarycznej przez nie-programistów logiki procesu, priorytetów, reguł poprawności i innych warunków określających proces. Możliwość odzyskania w czytelnej tabelarycznej lub graficznej formie danych o aktualnym stanie przebiegu procesu. Możliwość zasymulowania procesu, pozwalająca na łatwe wykrycie wąskich gardeł i błędów w definicji procesu. Dzięki temu, alokacja zadań i logika procesu może być szybko sprawdzona i zmodyfikowana. Zintegrowany dostęp do zewnętrznych aplikacji, np. edytorów, arkuszy kalkulacyjnych, baz danych, serwisów Internetu, itd., z możliwością wzajemnego przekazywania danych.

95 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 95 maj 2002 Systemy PP: narzędzia dla programisty Skryptowy język programowania umożliwiający zapis złożonej logiki przetwarzania i posiadający specjalne funkcje dla PP: izolujący programistę od złożoności manipulowania grafiką i formularzami, umożliwiający definicje kolejek, baz danych, dokumentów, zdarzeń,... unikający programowania w C/C++ lub innym tego rodzaju języku Umożliwienie wyjścia z języka skryptów do kodu w języku typu C++ z przekazaniem danych do tego kodu i odwrotnie. Powiązania do narzędzi użytkownika końcowego, umożliwiające sprawne zakodowanie typowych zadań. API do oprogramowania zewnętrznego, w szczególności do baz danych, serwisów Internetu, GUI, systemów przetwarzania rozproszonego, systemów eksperckich, itp. Narzędzia do usuwania błędów (debugging): kontrola składni, śledzenie komend, wykonanie krok-po-kroku, punkty kontrolne, odzyskiwanie bieżącej wartości zmiennych.

96 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 96 maj 2002 Moduły systemu ZPP Moduł definiowania i dynamicznych zmian procesów pracy Moduł wykonywczy procesów pracy Moduł zarządzania zadaniami i wykonawcami Moduł administrowania procesami pracy Moduł śledzenia procesów pracy i monitorowania ich populacji Moduł symulacji procesów pracy i predykcji ich zachowania Repozytorium dokumentów i procesów pracy

97 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 97 maj 2002 Modelowanie organizacji Modelowanie zależności służbowych i jednostek organizacyjnych Statyczne i dynamiczne definiowanie ról; przyporządkowanie ról do osób Statyczne: role są z góry przypisane do osób Dynamiczne: kierownik może przypisać daną rolę do osoby; przypisanie następuje automatycznie na podstawie kryterium (np. obciążenia osób). Planowanie: przyporządkowanie zadań/aktywności do ról i/lub do osób Planowanie: przyporządkowanie odpowiedzialności Planowanie operacyjne: zmiana przydziałów zadań, oddelegowanie zadań, czasowe zmiany w rolach, odpowiedzialności, lub planach. Planowanie zasobów: budżetu, czasu, pracochłonności, infrastruktury biurowej, infrastruktury komputerowej Zasoby zużyte (rozkład w czasie, w przekroju zadań, itd.) Zasoby planowane (rozkład w czasie, w przekroju zadań, itd.) Zasoby niewykorzystane (poprawa procesów celem ich wykorzystania)

98 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 98 maj 2002 Procesy pracy i zadania wykonawców PP1 PP2 PP3 PP4 PP5 Wykonawca 1 Lista zadań 1 Wykonawca 2 Lista zadań 2 Wykonawca 3 Lista zadań 3

99 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 99 maj 2002 Śledzenie i monitorowanie procesów pracy PP1 PP2 PP3 PP4 PP5 Kierownik W jakim stanie znajduje się PP2? Administrator Które procesy uległy zakleszczeniu? Analityk Jaki procent budżetu został zużyty w tym miesiącu? Kierownik Który proces przetwarza teraz dokument D459?

100 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 100 maj 2002 Proces biznesowy (tj. to co ma się zdarzyć) Definicja procesu (reprezentacja tego,co ma się zdarzyć) System Zarządzania Procesami Pracy (steruje automatycznymi aspektami proc.biznesowego) jest zdefiniowany przezjest zarządzany przez Aktywności manualne Aktywności automatyczne Wystąpienia procesu (reprezentacja tego, co aktualnie zachodzi) Wystąpienia aktywności Składowe pracy (zadania przypisane uczestnikom procesów pracy) Wołane aplikacje (narzędzia lub aplikacje komputerowe używane dla wspomagania procesów pracy) które włączają: i/lub włączają jedną lub więcej poprzez która nie jest zarządzana jako część Systemu Procesów Pracy lub składa się z używany do tworzenia i zarządzania podczas wykonania są reprezentowane przez które mogą być: Pod-procesy Pojęcia procesów pracy, terminologia

101 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 101 maj 2002 Ciało założone w sierpniu 1993, ok. 200 członków. 5 grup roboczych (związanych z pięcioma interfejsami). Powiązania z innymi grupami: Black Forest, OMG, Document Management Alliance; obecnie zintegrowana z OMG (CORBA) Opracowanie standardów: Interface 1 - Process Definition Interchange V 1.0 Beta (WfMC-TC-1016-P) Interface 2 - Workflow Client Application Application Programming Interface (Interface 2 & 3) Specification (WFMC-TC Specification) V 2.0 (WFMC-TC Naming Conventions) V 1.4. Interface 3 - Invoked Applications now amalgamated into Interface 2, TC Interface 4 - Interoperability Abstract Specification (WFMC-TC-1012, 1.0) Interface 4 - Interoperability Internet MIME Binding (WFMC-TC- 1018, 1.1) Interface 5 - Audit Data Specification (WFMC-TC-1015, 1-Nov-96, 1.0) Standardyzacja: Workflow Management Coalition

102 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 102 maj 2002 Narzedzia do definicji procesów Narzędzia do administrowania i monitoriowania Aplikacje klienta PP Wołane aplikacje Mechanizm(y) procesu pracy Mechanizm(y) procesów pracy Mechanizm(y) procesów pracy Środki realizacji PP API dla Procesów Pracy, wymienne formaty Interfejs 1Interfejs 2Interfejs 3 Interfejs 4 Interfejs 5 Mechanizm(y) procesów pracy Mechanizm(y) procesów pracy Mechanizm(y) procesów pracy Inne środki realizacji PP Workflow Management Coalition (WFMC) Model

103 K.Subieta. SPIT, Tworzenie portali biznesowych, Wykład 1, Folia 103 maj 2002 Podsumowanie Technologia procesów pracy jest stosunkowo młoda. Technologia ta kombinuje pojęcia odnoszące się do dziedzin aplikacyjnych związanych z biznesem z pojęciami odnoszącymi się do narzędzi, technik, metod, języków, interfejsów komputerowych. Produkty tej technologii integrują wiele technik: języki programowania, bazy danych, systemy rozproszone, współbieżność, wspołdziałanie, GUI, programowanie wizyjne, przetwarzanie dokumentów, transakcje, Internet, aktywnych/mobilnych agentów. Granice tej technologii są na razie rozmyte. Technologia integruje wiele znanych technologii, w różnych proporcjach w zależności od systemu. Nowa jakość polega na automatyzacji uciążliwych prac manualnych m.in. związanych z planowaniem, dokumentowaniem, śledzeniem, monitorowaniem, etc. procesów biurowych, administracyjnych, oraz produkcyjnych.


Pobierz ppt "Studia Podyplomowe IT w Biznesie Tworzenie Portali Biznesowych Wykład 1 Systemy zarządzania treścią Polsko-Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych,"

Podobne prezentacje


Reklamy Google