Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Galaktozemia – ciężki wrodzony błąd w metabolizmie cukrów Elżbieta Krzywińska - Zdeb Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chor ó b Metabolicznych.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Galaktozemia – ciężki wrodzony błąd w metabolizmie cukrów Elżbieta Krzywińska - Zdeb Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chor ó b Metabolicznych."— Zapis prezentacji:

1 Galaktozemia – ciężki wrodzony błąd w metabolizmie cukrów Elżbieta Krzywińska - Zdeb Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chor ó b Metabolicznych i Kardiologii Wieku Rozwojowego PUM Szczecin

2 Projekt Pomerania regionem modelowym ds. współpracy terytorialnej w zakresie badań przesiewowych noworodków – Nr INT jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Galaktozemia Galaktozemia jest rzadką wrodzoną chorobą metaboliczną (należącą do zaburzeń przemiany węglowodanów), wynikającą z braku zdolności organizmu do przetworzenia galaktozy. Kumulacja toksycznych metabolitów gromadzonych powyżej bloku enzymatycznego oraz powstających wskutek uruchomienia alternatywnych dróg przemiany galaktozy prowadzi do galaktozy uszkodzenia wątroby, nerek, soczewki oka i układu nerwowego. Dziedziczenie: autosomalne recesywne.

3 Galaktozemia Galaktoza - cukier prosty (jeden z trzech heksoz –obok glukozy i fruktozy – wchłanianych w przewodzie pokarmowym),szeroko rozpowszechniony w przyrodzie, występujący w stanie wolnym lub związanym w połączeniu z innymi cukrami, białkami i tłuszczami. laktoza (cukier mleczny) Główne źródło dla człowieka: laktoza (cukier mleczny) LAKTOZA = glukoza + galaktoza Dodatkowe źródło: kazeina. produkty roślinne – zboża, owoce, warzywa.

4 Schemat przemiany galaktozy (szlak Leloira)

5 Galaktozemia Galaktozemia spowodowana deficytem GALK (galaktokinaza) 1965r Gitzelman –zaćma, ( galaktozy we krwi i galaktozuria), rzadko obrzęk mózgu ( galaktitol) wykrywana na podstawie noworodkowego testu przesiewowego (opartego na oznaczaniu stężenia galaktozy we krwi) Klasyczna galaktozemia – deficyt GALT (urydylotransferaza galaktozo –1 – fosforanowa) ( galaktozy we krwi, gal-1-P, galaktitol) Galaktozemia spowodowana deficytem GALE ( 4-epimeraza UDP-galaktozowa) obwodowa – aktywności enzymu ograniczone do komórek krwi (erytrocytów, leukocytów)- (Gitzelmann 1972r) łagodna, rozpoznawana w neonatalnych testach przesiewowych (stężenie galaktozy we krwi) uogólniona – aktywności enzymu dotyczy wielu tkanek (m.in. wątroby, fibroblastów) ciężki przebieg w okresie noworodkowym

6 Defekt enzymu GALT (urydylotransferazy galaktozo-1-fosforanu) Galaktoza GAL1-P Glukoza Dziedziczenie: autosomalne recesywne, gen GALT Występowanie w Europie: 1: (1: ) Galaktozemia klasyczna GALT

7 OBJAWY KLINICZNE klasycznej galaktozemii: Kumulacja galaktozo -1 - fosforan (Gal-1-P) GAL -1 –P toksyczny dla: wątroby, nerek, mózgu. Szybko postępująca intoksykacja po wprowadzeniu u noworodka posiłków mlecznych, zwykle w 3 lub 4 dniu życia Dominują kliniczne cechy uszkodzenia komórki wątrobowej poprzedzone lub współistniejące z mało charakterystycznymi objawami uogólnionymi jak: brak łaknienia, wymioty, biegunka, senność lub nadpobudliwość, zmniejszone napięcie mięśniowe, brak przyrostu lub ubytek masy ciała,

8 Objawy klasycznej galaktozemii Zaburzenia czynności wątroby w galaktozemii patologiczna żółtaczka pojawia się wcześniej niż fizjologiczna, charakteryzuje się szybkim narastaniem stężenia bilirubiny (często wymagającym wykonania przetaczania wymiennego krwi) zwykle z hepatomegalią i zwiększeniem aktywności aminotransaminaz utrzymuje się do 2 – 3 mies.ż. może być nawracająca, z samoistnymi okresami bezżółtaczkowymi (z brakiem łaknienia, brakiem przyrostów masy ciała) skaza krwotoczna zaburzenia układu krzepnięcia z objawami krwawienia zwiększona aktywność transaminaz hipoalbuminemia, dysproteinemia zwiększenie steżeń aminokwasów w osoczu (główne fenyloalaniny, tyrozyny i metioniny) hipoglikemia hiperamonemia (rzadziej)

9 Objawy galaktozemii Najbardziej typowy przebieg galaktozemii to postępującym uszkodzeniem wątroby, systematyczne narastanie objawów związane z podażą mleka, a tym samym z postępującym uszkodzeniem wątroby, które w ciągu kilku dni prowadzi do pełnoobjawowej choroby – z żółtaczką, skazą krwotoczną, uogólnionymi obrzękami,znacznym powiększeniem wątroby i bardzo ciężkim stanem ogólnym. Posocznica (E,coli) Posocznica (E,coli) - powikłanie zakaźne, maskujące chorobę zasadniczą (mała skuteczność leczenia przeciwbakteryjnego) Zaburzenia funkcji nerek Zaburzenia funkcji nerek - tubulopatie: aminoacyduria, glikozuria, galaktozuria i kwasica metaboliczna (może być zwiększone wydalanie wapnia z moczem - hiperechogeniczność piramid w badaniu USG ) Zmiany w obrębie soczewek Zmiany w obrębie soczewek u połowy noworodków z galaktozemią (pełna zaćma lub zmętnienie soczewki) Zgon z objawami niewydolności nerek i wątroby Obrzęk mózgu (rzadko)

10 U dzieci, które przeżyły okres noworodkowy pojawiają się powikłania takie jak: Uszkodzenie funkcji o.u.n. Marskość wątroby Zespół Fanconiego-De Toniego-Debrego Narastająca obuoczna zaćma

11 Gal – 1 P – w krwinkach czerwonych Diagnostyka laboratoryjna deficytu GALT (zaburzenia metabolizmu węglowodanów) Galaktoza we krwi Galaktitol w moczu i krwi

12 Rozpoznanie galaktozemii Prostym markerem biochemicznym jest obecność substancji redukujących w moczu (uszkodzenie kanalika nerkowego ) ( Metody: testy tabletkowe np. Clinitest, Bayer) Ocenić stężenie galaktitolu -patologiczny, jeśli >10 mmol/mol kreatyniny Uszkodzenie kanalika nerkowego, to też: glikozuria, galaktozuria, aminoacyduria

13 Rozpoznanie galaktozemii – pomiar stężenia galaktozy (surowica, erytrocyty, sucha kropla krwi) Gdy stężenie galaktozy (całkowitej): mg/dl (1,1-1,7 mM), to: powtórzyć test skriningowy (sucha kropla krwi): galaktoza, aktywność GALT nie wprowadzać leczenia, kontrola w warunkach ambulatoryjnych Gdy stężenie galaktozy: mg/dl (1,7-2,2mM), to: powtórzyć test skriningowy (sucha kropla krwi): galaktozemia, aktywność GALT, wprowadzić mleko bezlaktozowe, kontrola w warunkach ambulatoryjnych, ostateczna decyzja leczenia dietą po otrzymaniu wyników badań Gdy stężenie galaktozy: >40 mg/dl (>2,2 mM), to: natychmiastowa hospitalizacja, natychmiast wprowadzić mleko bezlaktozowe, ocena kliniczna: stan ogólny, dokładna ocena czynności wątroby i nerek (krzepnięcie, USG, transaminazy, kreatynina, mocznik) badania specjalistyczne: galaktoza, galaktozo - 1 fosforan, aktywność GALT

14 Rozpoznanie galaktozemii Znaczącym badaniem jest oznaczenie galaktozo - 1 fosforanu (GAL-1-P) w erytrocytach, którego stężenie może zwiększać się nawet do 100 mg/dl (4 mM) Norma stężenia galaktozo 1-fosforanu w erytrocytach: <0,3 mg/dl (11µM) UWAGA!!! Koniecznie należy upewnić się, że odpowiednie próbki krwi pobrano przed rozpoczęciem diety bezlaktozowej

15 Wskazania do leczenia dietetycznego w galaktozemii Postępowanie przy zwiększonym stężeniu GAL-1-P (galaktozo – 1 – fosforanu) 0,5 – 2 mg/dl ( µM) – ograniczenie laktozy >2 mg/dl (>76 µM) – dieta bezlaktozowa

16 Podstawą rozpoznania galaktozemii klasycznej jest Wykazanie niedoboru (brak lub deficyt) galaktozo-1-urydylotransferazy (GALT) a)ilościowo - w krwinkach czerwonych (patologiczny jeśli < 3,5 /gHb) Wynik fałszywie dodatni (fałszywy brak aktywności GALT) uzyskuje się w przypadku: hemolizy hemolizy (wyciskanie krwi podczas pobierania powoduje uszkodzenie erytrocytów) suszenia bibułki / przechowywania w zbyt wysokiej temperaturze (następuje denaturacja białka enzymatycznego ) zawilgocenia zawilgocenia (transport niedosuszonej bibułki w torebce plastikowej) zbyt długiego przechowywania bibułki po pobraniu zbyt długiego przechowywania bibułki po pobraniu (spadek aktywności enzymu)

17 Rozpoznanie galaktozemii klasycznej Wykazanie niedoboru (brak lub deficyt) galaktozo-1-urydylotransferazy (GALT) b) Test Beutlera i Baludy- jakościowy (brak fluorescencji po 2 godzinach inkubacji wskazuje na brak aktywnej GALT) UWAGA!! Badanie aktywności enzymu urydylotranferazy galaktozo-1- fosforanu u dzieci podejrzanych o galaktozemię, po uprzednim przetoczeniu krwi, daje wynik niemiarodajny. po 3 miesiącach od daty zabiegu Badanie można wykonać dopiero po 3 miesiącach od daty zabiegu. nasączenie bibuły samoistnie spływającymi kroplami W celu wykonania testu Beutlera i Baludy krew należy pobrać przez nakłucie pięty lub palca i nasączenie bibuły samoistnie spływającymi kroplami (wyciskanie może spowodować hemolizę erytrocytów). Bibułkę należy wysuszyć w temperaturze pokojowej i jak najszybciej przesłać do ośrodka.

18 Skrining noworodkowy w galaktozemii (test bibułowy) - aktywność GALT Rozpoznanie klasycznej galaktozemii jest możliwe także po rozpoczęciu diety przez pomiar aktywności GALT. Jeśli dziecko miało wykonaną transfuzję wymienną krwi, można zbadać aktywność GALT u rodziców. Pomocna jest diagnostyka molekularna. Zalety: brak wpływu diety na wynik Wady: fałszywie dodatnie wyniki w warunkach wysokiej temperatury i wilgotności; fałszywie ujemne wyniki po przetoczeniu krwi

19 Rozpoznanie galaktozemii (badanie molekularne) Analiza mutacji (analiza DNA) gen strukturalny GALT zlokalizowany jest w obrębie 9 chromosomu w regionie 9p13 Znane mutacje: W klasycznej galaktozemii –homozygota (G/G) - dwa nieprawidłowe warianty transferazy, tworzone na dwu zmutowanych allelach genu GALT- aktywność GALT w erytrocytach mniejsza od 1% wartości prawidłowej –heterozygota (N/G) –jeden allel zmutowany- ok. 50% aktywności GALT wariant Duarte (D-2) -w postaci homozygotycznej (D/D) (powoduje zmniejszenie aktywności GALT do 50% wartości prawidłowej -w postaci heterozygotycznej z drugim prawidłowym allelem (D/N) zmniejszenie aktywnosci GALT do 75%

20 Leczenie galaktozemii Ograniczenie galaktozy w diecie Mieszanki niemowlęce niezawierające laktozy (na ratunek życia !!) Dieta bezlaktozowa i z ograniczeniem galaktozy przez całe życie

21 Leczenia noworodka w ostrej fazie galaktozemii Wykluczyć z diety galaktozę (mieszanka bezlaktozowa) - wskazania życiowe !! Wdrożyć dietę bezmleczną natychmiast : u noworodka z rodziny ryzyka galaktozemii, u noworodka z klinicznym podejrzeniem choroby, nie czekając na wyniki badań diagnostycznych, w każdym przypadku po uzyskaniu wyników potwierdzających (jeśli nie zrobiono tego wcześniej ze względu na niezbyt typowy obraz kliniczny). Dodatkowe leczenie objawowe: vit K, osocze mrożone – w przypadku skazy krwotocznej albuminy, spironolakton – w przypadku uogólnionych obrzęków, wodobrzusza przetoczenie wymienne krwi- hiperbilirubinemia (ryzyko żółtaczki jąder podstawy mózgu)

22 Dzienna podaż galaktozy (mg) niemowlęta: 50 (- 200), po 1 r.ż: 120 (- 200), dzieci szkolne: 200 (- 300), młodzież: 250 (- 400), dorośli: 300 (- 500) Dieta ma celu doprowadzić do stężenia GAL-1-P (erytrocyty) w granicach: 2-4mg/dl (do 5mg/dl)- zalecane małe wartości mogą być trudne do osiągnięcia we wczesnym dzieciństwie z powodu znacznej endogennej produkcji GAL )

23 Produkty niedozwolone do spożycia w galaktozemii Mleko: kobiece, krowie, kozie, owcze; płynne, zsiadłe, w proszku, skondensowane, UHT Produkty wytwarzane z mleka: masło, margaryna mleczna, sery (twarogowe, topione, żółte, pleśniowe), jogurty, kefiry, śmietana, kremy, lody, czekolada. Produkty przemysłu spożywczego zawierające mleko, laktozę, kazeinę, serwatkę, lub hydrolizat białka. Zawsze przed zakupem gotowego produktu należy zapoznać się z jego składem zapisanym na etykiecie. Podroby: wątroba, mózg, trzustka, grasica – zawierają dużą ilość galaktozy Produkty spożywcze zawierające podroby - pasztety, pasztetowa, parówki. Jarzyny strączkowe- fasola, groch, bób, soczewica. Produkty sojowe powstałe w procesie fermentacji (sos sojowy) Owoce o dużej zawartości galaktozy – figi, winogrona, papaja, melon miodowy Sosy, dodatki – majonez, ketchup.

24 Produkty dozwolone do spożycia w galaktozemii Mieszanki mlekozastępcze: Nutramigen, Prosobee, Isomil, Humana SL, Bebilon sojowy Mięso: wieprzowe, wołowe, cielęce, królicze, drób, jaja Tłuszcze: oleje roślinne, smalec, margaryny roślinne (bez dodatku mleka) Produkty mączne: mąka, makarony, kasze, pieczywo bezmleczne, ryż Cukier (trzcinowy, buraczany), miód Owoce o małej zawartości galaktozy: morele, grejpfruty, pomarańcze, jabłka, banany, kiwi, gruszki. Warzywa o małej zawartości galaktozy: ziemniaki, marchew, kalafior, brokuły, kapusta, sałata, seler, szpinak, ogórki, cukinia, cebula, rzepa, rzodkiewka, szparagi, kukurydza, buraki, dynia Produkty sojowe nie poddawane fermentacji (tofu) Orzechy: laskowe, pistacjowe, ziemne Ziarna: słonecznika, sezamu Przyprawy i dodatki : suche przyprawy ziołowe, sól, pieprz, żelatyna, drożdże, majonez bez śmietany, grzyby Słodycze: dropsy owocowe, lizaki owocowe, żelki, lody wodne, bezy.

25 Rokowanie (odległe następstwa) W późniejszym okresie życia występują (pomimo leczenia): dyspraksja opóźnienie umysłowe (degradacja postępująca z wiekiem) ataksja drżenia dysfunkcja jajników z nieprawidłowym dojrzewaniem płciowym zaburzenia mineralizacji kośćca

26 Różnicować z Deficyt galaktokinazy (GALK) Objawy klin: gwałtownie postępująca zaćma centralna, odwracalna w pierwszych tygodniach życia. Diagn: wzrost galaktozy, galaktitol, glukoza (mocz), ale mały Gal-1-P (krew): badania enzymatyczne. Leczenie: dieta bezlaktozowa Deficyt epimerazy UDP- galaktozy (GALE) Objawy klin: podobnie jak w klasycznej galaktozemii: opóźnienie psychoruchowe. Diagn: wzrost galaktozy i Gal- 1-P (surowica, erytrocyty ) ale prawidłowa aktywność GALT: badania enzymatyczne (erytrocyty). Leczenie: dieta bezlaktozowa (jak w klasycznej galaktozemii)

27 Podsumowanie Wczesne objawy galaktozemii nie są charakterystyczne, dlatego konieczna jest pewna czujność, zwłaszcza w ocenie pogarszającego się stanu dotychczas zdrowego noworodka, nie obciążonego patologią ciąży i porodu. Podstawą rozpoznania klasycznej galaktozemii jest stwierdzenie braku lub znacznego deficytu aktywności GALT w erytrocytach. Głównym celem badania przesiewowego noworodków w kierunku galaktozemii jest prewencja upośledzenia umysłowego oraz zmniejszenie śmiertelności spowodowanej chorobą.


Pobierz ppt "Galaktozemia – ciężki wrodzony błąd w metabolizmie cukrów Elżbieta Krzywińska - Zdeb Klinika Pediatrii, Endokrynologii, Diabetologii, Chor ó b Metabolicznych."

Podobne prezentacje


Reklamy Google