Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Miej uszy i oczy, serce i duszę szeroko otwarte! Autystycy – dostrzegaj ich!

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Miej uszy i oczy, serce i duszę szeroko otwarte! Autystycy – dostrzegaj ich!"— Zapis prezentacji:

1 Miej uszy i oczy, serce i duszę szeroko otwarte! Autystycy – dostrzegaj ich!

2 Skala zjawiska Częstotliwość występowania autyzmu wynosi 60 – 70 przypadków na 10 tys. żywych urodzeń. Zespół ten występuje 4 razy częściej u chłopców niż u dziewczynek uwzględniając ich poziom rozwoju intelektualnego, u ok. 60% tych dzieci stwierdza się głębokie upośledzenie umysłowe, u ok. 20%- iloraz inteligencji w granicach 50-70, a tylko u 20% powyżej 70. Autyzm jest trzecim najczęściej spotykanym upośledzeniem rozwojowym - częstszym niż zespół Down'a.

3 Czym jest autyzm? Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, a więc uszkodzeniem różnych struktur mózgu (nie jest chorobą psychiczną!!!), które najczęściej ujawnia się w ciągu pierwszych trzech lat życia jako rezultat zaburzenia neurologicznego, które oddziałuje na funkcje pracy mózgu. Autyzm ma wpływ na rozwój mózgu w sferach rozumowania, kontaktów socjalnych i porozumiewania się. Dzieci i dorośli z autyzmem najczęściej mają kłopoty z komunikacją w grupie i wspólnych czynnościach. Zaburzenia utrudniają im porozumienie z innymi i stosunek do świata zewnętrznego.

4 Czy istnieje więcej niż jeden rodzaj autyzmu? Autyzm jest często określany jako zaburzenie spektralne, co oznacza, że charakterystyka i objawy autyzmu mogą objawiać się dużą różnorodnością połączeń, od lekkich do ciężkich. Pomimo, iż autyzm określany jest specyficznym rodzajem zachowania, to jednak chore dzieci i dorośli mogą okazywać różne kombinacje zachowań i ich nasilenie. Dwoje dzieci z autyzmem mogą się całkowicie różnie zachowywać. Lekarze używają trzech innych grup ( PDD-NOS, syndrom Aspergera i syndrom Retta ) do określenia osób, które wykazują część, lecz nie wszystkie objawy autyzmu. Zdiagnozowanie autyzmu jest możliwe wtedy, gdy występuje odpowiednia ilość zachowań niewłaściwych dla danej grupy wiekowej. Syndromy Aspergera i Retta wykazują największy kontrast w stosunku do autyzmu. Większość znawców zgadza się ze stwierdzeniem, ze nie istnieje typowy rodzaj lub typowa osoba autystyczna. Różnice w zachowaniu dzieci są często bardzo subtelne. Każda diagnoza polega na obserwacji dziecka.

5 Funkcjonowanie rodziny dziecka autystycznego Obecność dziecka lub dzieci jest istotne z punktu widzenia funkcjonowania rodziny. Pojawienie się w rodzinie dziecka niepełnosprawnego, a szczególnie autystycznego może zaburzyć funkcjonowanie rodziny jako całości lub też scementować więzi rodzinne. Szczególnie bolesne jest funkcjonowanie rodzin w których wzajemne relacje ulegają osłabieniu bądź zerwaniu z uwagi na obecność dziecka autystycznego. Pojawienie się dziecka niepełnosprawnego w rodzinie powoduje dodatkowe obciążenia dla rodziców między innymi, takie jak (za: P. Randal, J. Parker): - Brak możliwości odpoczynku - wielu rodziców ma trudności ze znalezieniem pomocy do dziecka. W efekcie czego nie mają możliwości oderwania się od problemów swoich autystycznych dzieci. - Przeżywanie bardzo silnych negatywnych emocji - w rezultacie ulegają zakłóceniu lub poważnemu zaburzeniu relacje między członkami rodziny (szczególnie między rodzicami oraz między rodzicami a niepełnosprawnym dzieckiem) - Przeżywanie negatywnych emocji, szczególnie w momencie poznania diagnozy oraz emocjonalnych i praktycznych problemów związanych z opieką nad dzieckiem o zaburzonym rozwoju - Przeżywanie stresu związanego z trudnymi relacjami z najbliższymi osobami, które wpływają destrukcyjnie na rodzinę poprzez swoje postawy i zachowania, zamiast służyć wsparciem w tym trudnym okresie dla rodziny - Poczucie winy - utrzymujące się do momentu uświadomienia sobie faktu, że zachowania pozostają bez jakiegokolwiek wpływu na zachowywanie się dziecka - Społeczna izolacja rodziców - fakt wychowywania dziecka z zaburzeniami rozwoju powoduje, że rodzice muszą pozostawać bez przerwy w dyspozycji dziecka, co nie zawsze budzi współczucie wśród innych dorosłych.

6 Przegląd metod terapii osób z autyzmem Niedyrektywne formy terapii. Zasady tych form terapii oparte są na koncepcji Rogersa. Rogers podkreślał u nauczyciela postawę akceptacji, zaufania i nagradzania, jako wyraz poszanowania dziecka, jego uczuć i opinii (za: Olechnowicz, 1983). W terapii niedyrektywnej bardzo ważną rolę odgrywa podążanie za dzieckiem. Terapeuta przyjmuje propozycje zabawy ze strony dziecka, naśladuje jego zachowanie oraz akceptuje fakt, że dziecko może odrzucić proponowane przez niego formy aktywności. Głównym celem jest nawiązanie kontaktu z dzieckiem. Terapeuta jest partnerem dziecka, stara się włączyć w świat przeżyć dziecka. W Polsce zasady terapii niedyrektywnej w pracy z dziećmi autystycznymi były wprowadzone przez Olechnowicz (1983), a potem kontynuowane i rozwijane przez Grodzką, Kościelską i Czownicką. Wielu terapeutów relacjonuje, że często pierwszy moment nawiązania kontaktu wzrokowego z dzieckiem autystycznym następuje w sytuacji naśladowania zachowań dziecka (Dziennik terapeuty Grodzkiej, Przebudzenie syna Kaufmana).

7 Terapia Holding M. Welch opracowując zasady terapii holding opierała się na swoich doświadczeniach pracy z dziećmi z zaburzeniami relacji emocjonalnych oraz założeniach etologicznych (za: Jaklewicz, 1983). Celem tej metody jest budowanie lub przywrócenie więzi emocjonalnej pomiędzy matką a dzieckiem, poprzez wymuszanie bliskiego kontaktu fizycznego. M.Welch wyróżniła 3 fazy w trakcie sesji holdingu : - konfrontacja - odrzucenie - rozwiązanie Podczas całej sesji dziecko jest trzymane przez matkę na kolanach, twarzą w twarz. Bardzo ważne jest utrzymywanie kontaktu wzrokowego. W sesji może brać udział ojciec lub inna osoba bliska, która dostarcza wsparcia emocjonalnego matce. Rolą terapeuty jest zachęcanie matki do wyrażania swoich uczuć. Warunkami skuteczności tej formy terapii jest niedopuszczanie do przerwania kontaktu podczas sesji i doprowadzenie dziecka do pełnego odprężenia. (Jaklewicz, 1993). Terapia holding jest metodą różnie ocenianą przez rodziców i profesjonalistów. Z jednej strony przynosi ona efekty u części dzieci i wpływa pozytywnie na ich funkcjonowanie. Z drugiej jednak obawy wzbudza fakt używania siły fizycznej, przemocy, wobec dziecka oraz psychiczne obciążenie matki w trakcie sesji terapeutycznych.

8 Terapia zaburzeń sensorycznych w autyzmie Terapię zaburzeń sensorycznych należy traktować jako terapię podstawową (Delacato nazywa ją przetwarzaniem, 1995). Terapia ta nie wyrównuje rozległych braków rozwojowych, ale umożliwia nowe doświadczenia w uczeniu się i pomaga złagodzić zaburzenia w przetwarzaniu danych zmysłowych. Celem terapii jest oddziaływanie na zaburzone sfery i wyrobienie u dziecka tolerancji na bodźce pochodzące z zewnątrz. Ze względu na uszkodzenia mózgu, praca kanałów sensorycznych może być zakłócona na jeden z trzech sposobów: - nadwrażliwość – kanały sensoryczne są zbyt otwarte, a więc do mózgu przedostaje się zbyt duża ilość bodźców, by mógł się z nimi uporać, - zbyt mała wrażliwość – drogi sensoryczne nie są wystarczająco otwarte, co prowadzi do deprywacji sensorycznej, - biały szum – wadliwe działanie kanałów sensorycznych powoduje, że wytwarzają one własne bodźce i przekaz płynący ze świata zewnętrznego jest zakłócony lub nawet niedopuszczony do mózgu (Delacato, 1995). Próbą naprawienia uszkodzonych kanałów sensorycznych przez dziecko są sensoryzmy. Te dziwaczne, stereotypowe zachowania są swoistą próbą samowyleczenia, przetrwania w niezrozumiałym świecie doznań percepcyjnych. Obserwując je można stwierdzić, który z kanałów nie działa prawidłowo i jakiego typu jest to zaburzenie. Do stosowanych obecnie technik w terapii zaburzeń sensorycznych zalicza się m.in.: - trening integracji sensorycznej ( S I ) J. Ayres; - trening integracji słuchowej (A I T) oparty na programach G.Berarda i A.Tomatisa; - metodę kolorowych filtrów H.Irlen. Należy zauważyć, że również wiele codziennych sytuacji niesie ze sobą możliwość terapii sensorycznej (np. zabawy w piasku, wodzie, hipoterapia).

9 Zmodyfikowana forma Metody Dobrego Startu Metoda dobrego startu jest jedną z metod terapii psychomotorycznej, która opiera się na prawie E. Dupre, mówiącym o jedności psychiki i motoryki. Metoda dobrego startu ( MDS ) została opracowana przez M.Bogdanowicz pod koniec lat sześćdziesiątych. Inspiracją do powstania MDS była francuska metoda Le Bon Depart (Bogdanowicz, 1984). Głównym celem MDS jest usprawnianie i harmonizowanie współdziałania motoryki i psychiki przez korekcję i kompensację zaburzonych funkcji. W metodzie tej usprawniane są funkcje : słuchowe, wzrokowe, dotykowo – kinestetyczno – ruchowe oraz wzrasta ich integracja. Stosowana dotychczas MDS okazała swą szczególną przydatność w wyrównywaniu dysharmonii u dzieci z ryzyka dysleksji i dzieci ze specyficznymi trudnościami w czytaniu i pisaniu. Podjęte w ostatnich latach próby dostosowania MDS do pracy z dziećmi upośledzonymi umysłowo autystycznymi – ukazały również efektywność tej metody. Zajęcia w metodzie dobrego startu przebiegają zawsze według stałego schematu: 1. Zajęcia wprowadzające, 2. Zajęcia właściwe, 3. Zajęcia końcowe. Zasadniczą część stanowią ćwiczenia właściwe, w których wyróżnia się: - ćwiczenia ruchowe - ćwiczenia ruchowo - słuchowe, - ćwiczenia ruchowo – słuchowo – wzrokowe. W początkowej fazie ćwiczeń stosuje się wspomaganie (dorosły prowadzi dłonie dziecka). W miejsce ćwiczeń ruchowych, które polegały na imitowaniu i wyobrażaniu ruchu – wprowadzono ćwiczenia z metody ruchu rozwijającego Weroniki Sherborne. Badanie efektywności MDS w grupie dzieci autystycznych przeprowadzono na terenie Ośrodka Pomocy dla Osób Autystycznych w Gdańsku. Przyniosło ono pozytywne wyniki w wielu sferach.

10 Metoda Ruchu Rozwijającego W. Sherborne Metoda Ruchu Rozwijającego została opracowana przez fizjoterapeutkę Weronikę Sherborne w Anglii. Głównym założeniem tej metody jest posługiwanie się ruchem jako narzędziem we wspomaganiu rozwoju psychoruchowego dziecka i w terapii zaburzeń rozwoju (Bogdanowicz, Kisiel, Przasnyska, 1996). Metoda ta ma za zadanie rozwijanie przez ruch: - sprawności ruchowej, - świadomości własnego ciała i usprawniania ruchowego, - świadomości przestrzeni i działania w niej, - dzielenia przestrzeni z innymi ludźmi i nawiązywanie z nimi bliskiego kontaktu. Pierwszymi osobami, które w Polsce zaczęły stosować Metodę Ruchu Rozwijającego w pracy z dziećmi upośledzonymi i autystycznymi były: Maria Przasnyska i Izabela Korsak. Metoda ta jest stosowana obecnie przez wielu terapeutów pracujących z dziećmi autystycznymi.

11 Terapia behawioralna Zastosowanie teorii behawioralnej do terapii zaburzeń autystycznych zapoczątkował C.B. Ferster w latach sześćdziesiątych. Wysunął on hipotezę, że podstawowym problemem dzieci autystycznych są deficyty w uczeniu się. Uważał, że przyczyną powstania tych deficytów są nieprawidłowości w postawach rodziców. Ten pogląd już się zdezaktualizował, ale zasługą Ferstera pozostało ukazanie możliwości zastosowania teorii uczenia się w terapii dzieci autystycznych oraz zapoczątkowanie szeregu badań nad uczeniem się bardziej złożonych czynności. Później Lovaas i Smith (1989; za: Bobkowicz – Lewartowska, 2000) sformułowali tezy, które leżą u podstaw zbudowanej przez nich teorii autyzmu i wypływających z niej metod terapii: 1. Ogólne prawa uczenia się trafnie wyjaśniają zachowania dzieci autystycznych i stanowią podstawę dla terapii behawioralnej. 2. U dzieci autystycznych występuje wiele odrębnych deficytów behawioralnych, a nie jeden centralny deficyt, którego skorygowanie prowadziłoby do ogólnej poprawy funkcjonowania. 3. Dzieci autystyczne mają zdolność uczenia się tak jak inni ludzie, jeżeli proces ten przebiega w specjalnie dla nich przystosowanym środowisku. 4. Gorsze funkcjonowanie dzieci autystycznych w normalnym środowisku niż w środowisku specjalnym wskazuje na niedopasowanie pomiędzy ich układem nerwowym a normalnym środowiskiem.

12 Model TEACCH Program TEACCH (Treatment and Education of Autistic and Related Communication Handicapped Children), czyli Program Terapii i Edukacji Dzieci Autystycznych oraz Dzieci z Zaburzeniami w Komunikacji, zapoczątkowany został w pierwszej połowie lat sześćdziesiątych na Uniwersytecie Północnej Karoliny w Chapel Hill. Jego głównym twórcą jest Eric Schopler. Początkowo program był oparty na zasadach psychoanalitycznych. Jednak wkrótce Schopler ze swoim współpracownikiem R. Reichlerem stwierdzili, że to podejście terapeutyczne nie daje efektów. Oparli się na założeniu, że autyzm nie jest spowodowany patologicznym zachowaniem rodziców, lecz u jego podłoża leży organiczna dysfunkcja CUN. Zwrócono uwagę na specyficzne potrzeby poznawcze osób z autyzmem, a w rodzicach dostrzeżono ogromny potencjał, pomocny w rehabilitacji ich dzieci (Schopler, 1995). W 1972 r. utworzono oddział TEACCH, który był pierwszym stanowym programem w USA dotyczącym autyzmu. Obecnie program TEACCH jest nie tylko znany w Stanach Zjednoczonych Ameryki PN., ale również w Europie, Japonii i Australii. Schopler i jego współpracownicy sądzą, że najlepsze efekty można osiągnąć w terapii łącząc działanie rodziców (są zatroskani o dzieci, dużo o nich wiedzą) z pracą terapeutów-profesjonalistów (bardziej rozumieją mechanizmy autyzmu). Model TEACCH zakłada, że są ogólne strategie i techniki przydatne w pracy z osobami autystycznymi, ale konkretne sposoby postępowania są różne w poszczególnych przypadkach.

13 Punktem wyjścia do opracowania programu indywidualnej terapii są takie narzędzia, jak: CARS, PEP-R czy AAPEP. Dane, jakich dostarczają one o dziecku, pozwalają określić poziom funkcjonowania w różnych sferach, uchwycić istniejące i wyłaniające się umiejętności (Schopler, 1995). Badania Schoplera (za: Bakowicz-Lenartowska, 2000) wykazały, że dzieci autystyczne lepiej funkcjonują w warunkach ustrukturyzowanych oraz, że dzieci o niższym poziomie rozwoju potrzebują więcej struktur. W ramach omawianego programu terapii struktury odnoszą się do organizowania czasu i przestrzeni. W klasach prowadzonych wg TEACCH stosowane są np. obrazkowe plany aktywności, wydziela się wyraźnie obszar przeznaczony do pracy, zabawy oraz obszar przejściowy (Schopler, 1995). W programie TEACCH uznaje się użyteczność terapii behawioralnej oraz terapii zaburzeń sensorycznych. Akcentuje się potrzebę realizowania indywidualnego programu edukacyjnego. Ważnym elementem tego modelu jest również doskonalenie umiejętności rodziców w zakresie pracy domowej z dzieckiem, pomoc w zrozumieniu niepełnosprawności dziecka, udzielanie wsparcia emocjonalnego.

14 Bibliografia 1. Barbaro B. - Wprowadzenie do systemowego rozumienia rodziny Wydawnictwo Collegium Medicum UJ, Kraków 1999) 2. Baron-Cohen Simon, Bolton Patrick - Autyzm: Fakty (Krajowe Towarzystwo Autyzm, Kraków 1999) 3. Błeszczyński Jacek - Mowa i język dzieci z autyzmem. Wybrane zagadnienia (Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Słupsk 1998) 4. Bogdanowicz Marta - Integracja percepcyjno-motoryczna. Metody diagnozy i terapii dzieci (Centrum Metodyczne MEN, Warszawa 1990) 5. Bogdanowicz Marta - Metoda dobrego startu (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1985) 6. Bogdanowicz Marta, Kisiel B., Przasnyska M. - Metoda Weroniki Sherborne w terapii i wspomaganiu rozwoju dziecka (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1992) 7. Brauner Alfred - Dziecko zagubione w rzeczywistości. Historia autyzmu od czasów baśni o wróżkach, fikcja literacka i rzeczywistość kliniczna (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1993) 8. Brauner Alfred i Francoise - Postępowanie wychowawcze w upośledzeniu umysłowym (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1995) 9. Copoland James - Z miłości do Ani: Krzyk i wyzwolenie (Fundacja Synapsis, Warszawa 1995) 10. Delacato Carl H. - Dziwne i niepojęte dziecko autystyczne (Fundacja Synapsis, Warszawa 1995) 11. Demel G. - Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1998) 12. Doman Gleen - Jak nauczyć dziecko czytać (Publishing House - Excalibur, 1992) 13. Dykcik Władysław - Autyzm: kontrowersje i wyzwania (Wydawnictwo Eruditus, Poznań 1994) 14. Dykcik Władysław - Pedagogika specjalna (Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2001)

15


Pobierz ppt "Miej uszy i oczy, serce i duszę szeroko otwarte! Autystycy – dostrzegaj ich!"

Podobne prezentacje


Reklamy Google