Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Ograniczoność i wybór w gospodarowaniu zasobami środowiska 1. Trzy aspekty ograniczoności Ograniczoność zasobów Ograniczoność głównych komponentów decydujących.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Ograniczoność i wybór w gospodarowaniu zasobami środowiska 1. Trzy aspekty ograniczoności Ograniczoność zasobów Ograniczoność głównych komponentów decydujących."— Zapis prezentacji:

1 Ograniczoność i wybór w gospodarowaniu zasobami środowiska 1. Trzy aspekty ograniczoności Ograniczoność zasobów Ograniczoność głównych komponentów decydujących o jakości środowiska Pozaekonomiczny wymiar ograniczoności zasobów środowiska (amenity uses) 2. Problem wyboru wymiar mikroekonomiczny Szkody z tytułu zanieczyszczenia środowiska a koszty jego ograniczania (CBA/AKK) Jakość środowiska i nakłady na jego ochronę jako koszt alternatywny względem celów ekologicznych Czynniko-intensywny a środowiskowo-przyjazny postęp techniczny Łagodzenie sprzeczności poprzez działania typu win-win Niekiedy: brak możliwości wyboru (np. utrata bioróznorodności) 1

2 Ograniczoność i wybór w gospodarowaniu zasobami środowiska Wymiar makroekonomiczny Dobrobyt materialny i jakość środowiska a dobrobyt społeczny Porównanie społecznych kosztów i korzyści środowiskowych Statyczny i dynamiczny aspekt ograniczoności i wyboru Statyka: potrzeba krótkookresowej racjonalizacji/optymalizacji Dynamika: maksymalizacja dobrobytu społecznego w przyjętym horyzoncie gospodarowania (międzypokoleniowa sprawiedliwość ekologiczna Problem skali i alokacji w gospodarowaniu zasobami środowiska Niedoskonałość (błędy) rynku w gospodarowaniu zasobami środowiska- ogólne i specyficzne Potrzeby a popyt Syndrom NIMBY (not in my backyard) 2

3 Ekonomia środowiska (EŚ) i jej elementy składowe Ujęcie neoklasyczne: Ekonomia środowiska jako nauka o racjonalnym wykorzystaniu zasobów środowiska w warunkach ograniczoności jego zasobów w celu maksymalizacji dobrobytu. Dziedzina teorii ekonomii, która bada statyczne i dynamiczne warunki optymalności wykorzystania zasobów i walorów środowiska Elementy składowe: (1) ekonomiczna teoria zanieczyszczenia i ochrony środowiska; (2) Ekonomiczna teoria wykorzystania zasobów naturalnych (3) Ekonomiczna teoria zachowania przyrody EŚ a ekonomia ekologiczna (EE) i ekonomia trwałego rozwoju (ETR) Główne kryteria dystynkcji: efektywności, bezpieczeństwa i trwałości rozwoju (sprawiedliwości międzypokoleniowej) EE: decydujące jest kryterium bezpieczeństwa i trwałości ETR: szczególna rola kryterium trwałości (sprawiedliwości) Ujęcia teoretyczne a polityka środowiskowa (ekologiczna) 3

4 Problematyka ekologiczna w ekonomii – ujęcie retrospektywne Wybór i ograniczoność w gospodarowaniu zasobami środowiska – ujęcie historyczne Naturalne bariery wzrostu w ekonomii klasycznej i fizjokratyzmie (F. Quesnay, A. Smith, D. Ricardo, K. Marx) Względna i bezwzględna ograniczoność zasobów: Ricardo vs. R. Malthus i R. Jevons Pierwsze próby dostrzeżenia ekologicznych barier wzrostu: J.S. Mill, J.B. Say 4

5 Historyczne i logiczne przyczyny zainteresowania teorii ekonomii problematyką ekologiczną Pogłębianie się kryzysu surowcowo-energetycznego Internacjonalizacja i globalizacja procesu zanieczyszczenia środowiska Prace prekursorów (Kapp, Boulding, inni) i pierwsze Raporty dla Klubu Rzymskiego Działalność niektórych organizacji międzynarodowych (ONZ), ekologicznych NGO i partii zielonych Rozwinięcie i wykorzystanie teorii efektów zewnętrznych (TEZ) i teorii dóbr publicznych (TDB) w analizie zanieczyszczenia i ochrony środowiska oraz ekologicznych uwarunkowań wzrostu Stopniowe uwzględnianie ograniczoności zasobów oraz zanieczyszczenia środowiska w modelach wzrostu gospodarczego Stworzenie zupełnie nowych podstaw analizy współzależności gospodarki i środowiska (mass balance approach, ekologiczna analiza input-output, entropijno-energetyczna analiza wartości i wzrostu) 5

6 Ogólna charakterystyka neoklasycznej (NEŚ) i keynesowskiej (KEŚ)ekonomii środowiska A. Postulat ekologizacji ekonomii (gospodarki) a ekonomiczna racjonalizacja gospodarowania zasobami B. Neoklasyczna ekonomia środowiska TEZ i TDB jako ogólna podstawa Rynek ma zdolność do efektywnej alokacji Efekty zewnętrzne niefektywność alokacji Efekty zewnętrzne powinny być internalizowane Lepsza (tańsza) jest internalizacja oparta na instrumentach ekonomicznych (rynkowych) Potrzeba prywatyzacji: ograniczanie zakresu występowania dóbr publicznych i związanych z tym zjawisk jeździec na gapę oraz dylemat więźnia Optymizm wzrostowy w odniesieniu do problemu ograniczoności zasobów (sprawny mechanizm substytucji cenowo-technologicznej) 6

7 Zasada Hotellinga i koncepcja technologii cienia Nordhausa p – cena jednostki zasobu nieodnawialnego mc – marginalny koszt pozyskania jednostki zasobu R – royalty (renta zawłaszczana przez państwo) r - stała w czasie stopa procentowa (społeczna stopa dyskonta) t – czas Technologia back-stop – technologia lub zasób alternatywny 7

8 Zasada Hotellinga i koncepcja technologii-cienia Nordhausa Interpretacja mikroekonomiczna 1. Stopa wzrostu wartości jednostki zasobu (r) = oczekiwanej stopie zysku/oprocentowania inwestycji alternatywnych (np. papiery wartościowe o stałym oprocentowaniu). Jeżeli takie zdyskontowanie ma miejsce, wartość bieżąca jednostki zasobu jest równa wartości bieżącej alternatywnej instytucji. Decyzja pozostawieniu w ziemi zasobu lub eksploatacja 2. r jest większe od oczekiwanej stopy zysku/oprocentowania inwestycji alternatywnej. Właściciele zasobów powstrzymują się od eksploatacji, bieżąca wartość ich zasobu realnie rośnie 3. r jest mniejsze od oczekiwanej stopy zysku inwestycji alternatywnej. Właściciele zasobu podejmują decyzję o szybkiej eksploatacji 8

9 Ogólna charakterystyka neoklasycznej (NEŚ) i keynesowskiej (KEŚ)ekonomii środowiska C. Keynesowska ekonomia środowiska Nie całkowite odrzucenie, lecz relatywizacja twierdzeń NEŚ Podstawowe różnice w stosunku do NEŚ Szersze odwołania do kryterium bezpieczeństwa i trwałości rozwoju (międzypokoleniowa sprawiedliwość ekologiczna) oraz ocen o charakterze społeczno-politycznym i etycznym Kwestionowanie sprawności rynkowego mechanizmu substytucji cenowo-technologicznej Kwestionowanie ujęć opartych wyłącznie na mikroekonomicznym rachunku optymalizacyjnym i dążeniu do monetaryzacji wszystkich zasobów i walorów środowiska D. Problem podstawowy dla całej współczesnej ekonomii: skala gospodarowania zasobami środowiska a efektywność alokacyjna w gospodarowaniu środowiskiem 9

10 TEZ jako podstawa analizy zanieczyszczenia i ochrony środowiska Efekty zewnętrzne - powstają w sytuacji, w której decyzje podejmowane przez jeden lub więcej podmiotów gospodarczych oddziaływają bezpośrednio (pozytywnie lub negatywnie) na możliwości produkcyjne lub konsumpcyjne innych podmiotów. W sposób formalny można to przedstawić jako oddziaływanie jednego z podmiotów na funkcje celu – użyteczności, zysku, kosztów itd. – innego podmiotu. Istotne jest zarazem, aby można było określić zarówno konkretnego sprawcę jak i odbiorcę owych efektów. Wymiar makroekonomiczny efektów zewnętrznych - występują wtedy, gdy w gospodarce charakteryzującej się zdecentralizowanymi procedurami regulacyjno-optymalizacyjnymi (rynkowej)nie ma dostatecznych bodźców do tworzenia efektywnych rynków dóbr i czynników produkcji, co prowadzi do sytuacji, w której równowaga rynkowa nie spełnia warunków optimum Pareto. 10

11 TEZ jako podstawa analizy zanieczyszczenia i ochrony środowiska Internalizacja efektów zewnętrznych Proces polegający na włączeniu (uwewnętrznieniu) w rachunek ekonomiczny podmiotu generującego efekty wewnętrzne ich skutków ekonomicznych, zwykle prowadzący do wzrostu kosztów sprawcy. Teoretyczne podstawy internalizacji Podatek Pigou (wariant interwencjonistyczny) Teoremat Coasea (wariant rynkowy) Przymus prawno-administracyjny Internalizacja nie jest równoznaczna z całkowitą eliminacja EZ, ale z ich redukcją do poziomu społecznie optymalnego, zgodnie z kryterium: marginalny koszt redukcji zanieczyszczenia, MKR, zrównuje się z marginalnym kosztem zanieczyszczenia, MKZ, (straty w dobrobycie wywołanej zanieczyszczeniem)

12 Społecznie optymalny poziom emisji (danego polutanta); ujęcie makroekonomiczne MKR S MKZ S D E CBA 0 x e x opt. Maksymalny przyrost dobrobytu społecznego: ΔD = CBDE - CBD = CDE 0 – x e ; poziom emisji mieszczący się w granicach samoistnej zdolności przyrody do asymilacji (rozkładu)

13 TEZ jako podstawa analizy zanieczyszczenia i ochrony środowiska F B (x 1 B, x 2 B,..., x n B, x m A ) - funkcja produkcji wytwórcy B x 1 B, x 2 B,..., x n B - czynniki produkcji wykorzystywane przez B, x m A dowolny czynnik produkcji wykorzystywany przez A 13

14 TEZ jako podstawa analizy zanieczyszczenia i ochrony środowiska 14

15 Regulacja EZ przy pomocy podatku – sytuacja przedregulacyjna x(L A,C A ); y(L A,C A, x); y/x <0 p X = 120; p y = 240 (dane) K x = 3x x; K y = y y + 30x Z zasady maksymalizacji zysku: 15

16 Regulacja EZ przy pomocy podatku – sytuacja poregulacyjna 16

17 Zanieczyszczenie i ochrona środowiska a dobra publiczne Definicja ( = cechy wyróżniające) dobra publicznego Zbiorowa konsumowalność (użytkowalność) Nierywalizacyjność (nieykluczoność konsumpcji) Produkcja: niepodzielność dóbr Konsumpcja: podzielność konsumpcji Występowanie efektów zewnętrznych (konsumpcja/produkcja) Dobra publiczne a dobra prywatne Dobro publiczne y – ilość produkowanego (istniejącego, oferowanego dobra) y i (i = 1,2,..., n) – konsumpcja dobra y przez i-tą jednostkę y i = y dla wszystkich i 17

18 Zanieczyszczenie i ochrona środowiska a dobra publiczne Dobro prywatne x – łączna ilość wytworzonego dobra prywatnego x i (i = 1,2,..., n) – konsumpcja dobra x przez i-tą jednostkę Różnice między: Dobrami publicznymi i wolnymi Dobrami publicznymi i rynkowymi Efekty zewnętrzne a dobra publiczne (korzyści zewnętrzne i niekorzyści zewnętrzne) Dobra publiczne a prywatne : problem wykluczalności Problem jeźdźca na gapę i dylematu więźnia oraz problem zatłoczenia Global commons Dobra merytoryczne 18

19 19


Pobierz ppt "Ograniczoność i wybór w gospodarowaniu zasobami środowiska 1. Trzy aspekty ograniczoności Ograniczoność zasobów Ograniczoność głównych komponentów decydujących."

Podobne prezentacje


Reklamy Google