Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Opodatkowanie działalności gospodarczej Prof. dr hab. Adam Mariański Katedra Materialnego Prawa Podatkowego.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Opodatkowanie działalności gospodarczej Prof. dr hab. Adam Mariański Katedra Materialnego Prawa Podatkowego."— Zapis prezentacji:

1 Opodatkowanie działalności gospodarczej Prof. dr hab. Adam Mariański Katedra Materialnego Prawa Podatkowego

2 Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej Art. 2. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły.

3 Ordynacja podatkowa Art. 3. Ilekroć w ustawie Ordynacja podatkowa jest mowa o działalności gospodarczej - rozumie się przez to każdą działalność zarobkową w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, w tym wykonywanie wolnego zawodu, a także każdą inną działalność zarobkową wykonywaną we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, nawet gdy inne ustawy nie zaliczają tej działalności do działalności gospodarczej lub osoby wykonującej taką działalność - do przedsiębiorców.

4 Podatki dochodowe Brak jednej definicji dla prawa podatkowego, albowiem definicje są zawarte także w niektórych ustawach. Ilekroć w ustawie o PIT jest mowa o działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej - oznacza to działalność zarobkową: a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową, b) polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż, c) polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych - prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9. W ustawie CIT brak definicji działalności gospodarczej.

5 Podatek VAT Art. 15 ust. 2. Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. 3. Za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności: 1) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 12 ust. 1-6 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307, z późn. zm.); 2) (uchylony); 3) z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich. 3a. Przepis ust. 3 pkt 3 stosuje się odpowiednio do usług twórców i artystów wykonawców w rozumieniu przepisów o prawie autorskim i prawach pokrewnych, wynagradzanych w formie honorariów za przekazanie lub udzielenie licencji do praw autorskich lub praw artystycznego wykonania albo ich wykonanie, w tym również wynagradzanych za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi.

6 Inne podatki Brak definicji Podatek akcyzowy Podatek od spadków i darowizn Podatek od czynności cywilnoprawnych Opłata skarbowa

7 Podatek od nieruchomości Zgodnie z art. 1a pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych działalność gospodarcza to działalność, o której mowa w przepisach Prawa działalności gospodarczej (2), z zastrzeżeniem ust. 2. Ust. 2 Za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy nie uważa się: 1) działalności rolniczej lub leśnej; 2) wynajmu turystom pokoi gościnnych w budynkach mieszkalnych znajdujących się na obszarach wiejskich przez osoby ze stałym miejscem pobytu w gminie położonej na tym terenie, jeżeli liczba pokoi przeznaczonych do wynajęcia nie przekracza 5.

8 Grunty związane z dz.gosp. Zgodnie z art. 1a pkt 3: grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych

9 Podatki dla działalności gospodarczej Podatki dochodowe, Podatek od towarów i usług, Podatek akcyzowy, Podatek od gier, Podatek tonażowy, Od czynności cywilnoprawnych, Podatek od nieruchomości, od środków transportowych, opłata targowa, Podatek od spadków i darowizn?

10 Podmiotowość podatkowa Osoby fizyczne Osoby prawne Jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej W poszczególnych podatkach różna podmiotowość podatkowa. Ten sam podmiot nie musi podlegać opodatkowaniu wszystkimi podatkami z działalności gospodarczej.

11 CIT Art Ustawa reguluje opodatkowanie podatkiem dochodowym dochodów osób prawnych i spółek kapitałowych w organizacji. 3. Przepisy ustawy mają również zastosowanie do: 1) spółek komandytowo-akcyjnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) spółek niemających osobowości prawnej mających siedzibę lub zarząd w innym państwie, jeżeli zgodnie z przepisami prawa podatkowego tego innego państwa są traktowane jak osoby prawne i podlegają w tym państwie opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągania.

12 CIT Brak różnych źródeł przychodów. Co do zasady przychód spełniający powyższe kryteria zaliczany jest do przychodów z działalności gospodarczej i opodatkowany. Mamy jednak zwolnienia podmiotowe, przedmiotowe oraz podmiotowo-przedmiotowe.

13 PIT Podatnikiem są wyłącznie osoby fizyczne. Opodatkowanie działalności gospodarczej = przychód z źródła przychodów działalność gospodarcza. A contrario nie może to być przychód z innego źródła przychodów.

14 Źródła przychodów Art Źródłami przychodów są: 1) stosunek służbowy, stosunek pracy, w tym spółdzielczy stosunek pracy, członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub innej spółdzielni zajmującej się produkcją rolną, praca nakładcza, emerytura lub renta; 2) działalność wykonywana osobiście; 3) pozarolnicza działalność gospodarcza; 4) działy specjalne produkcji rolnej; 5) (uchylony); 6) najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą; 7) kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c; 8) odpłatne zbycie, z zastrzeżeniem ust. 2: a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości, b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej, c) prawa wieczystego użytkowania gruntów, d) innych rzeczy, -jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c - przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie, a innych rzeczy - przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie; w przypadku zamiany okresy te odnoszą się do każdej z osób dokonującej zamiany; 8a) działalność prowadzona przez zagraniczną spółkę kontrolowaną 9) inne źródła.

15 2. Przepisów ust. 1 pkt 8 nie stosuje się do odpłatnego zbycia: 1) na podstawie umowy przewłaszczenia w celu zabezpieczenia wierzytelności, w tym pożyczki lub kredytu - do czasu ostatecznego przeniesienia własności przedmiotu umowy; 2) w formie wniesienia wkładu niepieniężnego do spółki lub spółdzielni środków obrotowych, środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych; 3) składników majątku, o których mowa w art. 14 ust. 2 pkt 1, z zastrzeżeniem ust. 3, nawet jeżeli przed zbyciem zostały wycofane z działalności gospodarczej, a między pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym składniki majątku zostały wycofane z działalności i dniem ich odpłatnego zbycia, nie upłynęło 6 lat. 3. Przepisy ust. 1 pkt 8 mają zastosowanie do odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą oraz przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej: budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie.

16 Ilekroć w ustawie o PIT jest mowa o działalności gospodarczej albo pozarolniczej działalności gospodarczej - oznacza to działalność zarobkową: a) wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową, b) polegającą na poszukiwaniu, rozpoznawaniu i wydobywaniu kopalin ze złóż, c) polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych - prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9.

17 Działalność wykonywana osobiście Art. 13. Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się: 1) (uchylony); 2) przychody z osobiście wykonywanej działalności artystycznej, literackiej, naukowej, trenerskiej, oświatowej i publicystycznej, w tym z tytułu udziału w konkursach z dziedziny nauki, kultury i sztuki oraz dziennikarstwa, jak również przychody z uprawiania sportu, stypendia sportowe przyznawane na podstawie odrębnych przepisów oraz przychody sędziów z tytułu prowadzenia zawodów sportowych; 3) przychody z działalności duchownych, osiągane z innego tytułu niż umowa o pracę; 4) przychody z działalności polskich arbitrów uczestniczących w procesach arbitrażowych z partnerami zagranicznymi; 5) przychody otrzymywane przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem obowiązków społecznych lub obywatelskich, bez względu na sposób powoływania tych osób, nie wyłączając odszkodowania za utracony zarobek, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7; 6) przychody osób, którym organ władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, sąd lub prokurator, na podstawie właściwych przepisów, zlecił wykonanie określonych czynności, a zwłaszcza przychody biegłych w postępowaniu sądowym, dochodzeniowym i administracyjnym oraz płatników, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 10, i inkasentów należności publicznoprawnych, a także przychody z tytułu udziału w komisjach powoływanych przez organy władzy lub administracji państwowej albo samorządowej, z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 9; 7) przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych;

18 8) przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia lub umowy o dzieło, uzyskiwane wyłącznie od: a) osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, b) właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora - jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością - z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w pkt 9; 9) przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7.

19 Działami specjalnymi produkcji rolnej są: uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów i ich grzybni, uprawy roślin "in vitro", fermowa hodowla i chów drobiu rzeźnego i nieśnego, wylęgarnie drobiu, hodowla i chów zwierząt futerkowych i laboratoryjnych, hodowla dżdżownic, hodowla entomofagów, hodowla jedwabników, prowadzenie pasiek oraz hodowla i chów innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym. Nie stanowią działów specjalnych produkcji rolnej uprawy, hodowla i chów zwierząt w rozmiarach nieprzekraczających wielkości określonych w załączniku nr 2 do ustawy, zwanym "załącznikiem nr 2".

20 Art Za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się: 1) odsetki od pożyczek; 2) odsetki od wkładów oszczędnościowych i środków na rachunkach bankowych lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 2 pkt 5; 3) odsetki (dyskonto) od papierów wartościowych; 4) dywidendy i inne przychody z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, których podstawą uzyskania są udziały (akcje) w spółce lub spółdzielni, w tym również: a) dywidendy z akcji złożonych przez członków pracowniczych funduszy emerytalnych na rachunkach ilościowych, b) oprocentowanie udziałów członkowskich z nadwyżki bilansowej (dochodu ogólnego) w spółdzielniach, c) podział majątku likwidowanej osoby prawnej lub spółki, d) wartość dokonanych na rzecz wspólników spółek, nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, określoną według zasad wynikających z art. 11 ust. 2-2b;", 5) przychody z tytułu udziału w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 1c; 6) należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, przychody z: a) odpłatnego zbycia udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, b) realizacji praw wynikających z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi; 7) przychody z odpłatnego zbycia prawa poboru, w tym również ze zbycia prawa poboru akcji nowej emisji przez pracowniczy fundusz emerytalny w imieniu członka funduszu; 8) przychody członków pracowniczych funduszy emerytalnych z tytułu przeniesienia akcji złożonych na rachunkach ilościowych do aktywów tych funduszy; 9) (23) nominalną wartość udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni, objętych w zamian za wkład niepieniężny; 9a) (24) u wspólnika, określoną w umowie spółki, o której mowa w art. 5a pkt 28 lit. c i d, wartość wkładu niepieniężnego wniesionego w postaci rzeczy lub praw, w zamian za który wspólnikowi nie są wydawane udziały (akcje), o których mowa w pkt 9; 10) przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających.

21 Najem Źródłem przychodów są: najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze, w tym również dzierżawa, poddzierżawa działów specjalnych produkcji rolnej oraz gospodarstwa rolnego lub jego składników na cele nierolnicze albo na prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej, z wyjątkiem składników majątku związanych z działalnością gospodarczą.

22 Prawa majątkowe Art. 18. Za przychód z praw majątkowych uważa się w szczególności przychody z praw autorskich i praw pokrewnych w rozumieniu odrębnych przepisów, praw do projektów wynalazczych, praw do topografii układów scalonych, znaków towarowych i wzorów zdobniczych, w tym również z odpłatnego zbycia tych praw.

23 Nieruchomości Art Przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej.

24 Źródło przychodów – art. 10 ust. 1 pkt 8, ale pod warunkiem, ze zbycie nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej. Art. 14 ust. 2. Przychodem z działalności gospodarczej są również: 1) przychody z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą oraz przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej składników majątku będących: a) środkami trwałymi albo wartościami niematerialnymi i prawnymi, podlegającymi ujęciu w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych b) składnikami majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa ustalona zgodnie z art. 22g nie przekracza zł,

25 Uchwała z r. IIFPS 8/13 Odpłatne zbycie nieruchomości wykorzystywanej w działalności gospodarczej, ale nie wprowadzonej do ewidencji środków trwałych nie prowadzi do powstania przychodu ze źródła działalność gospodarcza.

26 Inne źródła Art Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.

27 Zasada i wyłączenie Działalność spełnia definicję działalności gospodarczej i nie jest to przychód z źródła wymienionego w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4-9. Jednak art. 5b PIT wprowadził dodatkowe wyłączenie.

28 Art. 5b. 1. Za pozarolniczą działalność gospodarczą nie uznaje się czynności, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki: 1) odpowiedzialność wobec osób trzecich za rezultat tych czynności oraz ich wykonywanie, z wyłączeniem odpowiedzialności za popełnienie czynów niedozwolonych, ponosi zlecający wykonanie tych czynności; 2) są one wykonywane pod kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonych przez zlecającego te czynności; 3) wykonujący te czynności nie ponosi ryzyka gospodarczego związanego z prowadzoną działalnością.

29 Przychody ze spółki osobowej Spółki osobowe : -cywilna, -jawna, -partnerska, -komandytowa nie są podatnikami podatków dochodowych, z wyjątkiem SKA (podatnik CIT od ). Opodatkowaniu podlegają wspólnicy spółek osobowych, albo PIT, albo CIT.

30 CIT Art Przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych łączy się z przychodami każdego wspólnika proporcjonalnie do posiadanego prawa do udziału w zysku (udziału). W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe. 2. Zasady wyrażone w ust. 1 stosuje się odpowiednio do rozliczania kosztów uzyskania przychodów, wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodów, zwolnień i ulg podatkowych oraz obniżenia dochodu, podstawy opodatkowania lub podatku. 3. Jeżeli działalność gospodarczą prowadzi spółka niebędąca osobą prawną, przychody wspólnika z udziału w takiej spółce, określone na podstawie ust. 1, uznaje się za przychody z działalności gospodarczej.

31 PIT Art Przychody z udziału w spółce niebędącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa do udziału w zysku (udziału) oraz, z zastrzeżeniem ust. 1a, łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł, z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1. W przypadku braku przeciwnego dowodu przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku (udziału) są równe.

32 Zasady rozliczenia spółki osobowej Spółka komandytowa osiągnęła w 2013r. przychód zł. Koszty wyniosły zł. Wspólnicy posiadają, zgodnie z umową spółki następujące udziały w zysku: - komplementariusz sp. z o.o. – 4% -komandytariusz 1 – osoba fizyczna – 48% -komandytariusz 2 – osoba fizyczna – 48%

33 Zasady rozliczenia spółki kapitałowej jako wspólnika spółek osobowych W 2013 r. sp. z o.o. z prowadzonej działalności osiągnęła przychód zł, koszty zł = dochód zł. Z tytułu udziału w sp.k. osiągnęła przychód zł, koszty zł = strata zł. Łączymy bo jedno źródło przychodów.

34 Stawki podatkowe CIT – zawsze 19% PIT – skala podatkowa 18% i 32% - art. 27 PIT lub - podatek liniowy – 19% - art. 30c PIT

35 Wybór podatku liniowego Art. 9a. 1. Dochody osiągnięte przez podatników ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, są opodatkowane na zasadach określonych w art. 27, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, chyba że podatnicy złożą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego pisemny wniosek lub oświadczenie o zastosowanie form opodatkowania określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym. Podatnicy podejmujący działalność gospodarczą wniosek lub oświadczenie o zastosowanie form opodatkowania określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym mogą złożyć na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. 2. Podatnicy, z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wybrać sposób opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 30c. W tym przypadku są obowiązani do złożenia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego do dnia 20 stycznia roku podatkowego pisemnego oświadczenia o wyborze tego sposobu opodatkowania. Jeżeli podatnik rozpoczyna prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, oświadczenie może złożyć na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, a jeżeli podatnik nie złożył oświadczenia na podstawie tych przepisów - pisemne oświadczenie składa właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, nie później niż w dniu uzyskania pierwszego przychodu. 4. Wybór sposobu opodatkowania dokonany w oświadczeniu, o którym mowa w ust. 2, dotyczy również lat następnych, chyba że podatnik, w terminie do dnia 20 stycznia roku podatkowego, zawiadomi w formie pisemnej właściwego naczelnika urzędu skarbowego o rezygnacji z tego sposobu opodatkowania lub złoży w tym terminie pisemny wniosek lub oświadczenie o zastosowanie form opodatkowania określonych w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym.

36 5. Jeżeli podatnik: 1) prowadzi działalność gospodarczą samodzielnie i jest wspólnikiem spółki niebędącej osobą prawną, 2) jest wspólnikiem spółki niebędącej osobą prawną - wybór sposobu opodatkowania, o którym mowa w ust. 2, dotyczy wszystkich form prowadzenia tej działalności, do których mają zastosowanie przepisy ustawy. 3. Jeżeli podatnik, który wybrał sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 2, uzyska z działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie lub z tytułu prawa do udziału w zysku spółki niebędącej osobą prawną przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników: 1) (uchylony), 2) wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym - w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy, podatnik ten traci w roku podatkowym prawo do opodatkowania w sposób określony w art. 30c i jest obowiązany do wpłacenia zaliczek od dochodu osiągniętego od początku roku, obliczonych przy zastosowaniu skali podatkowej, o której mowa w art. 27 ust. 1, oraz odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.

37 Przychód z działalności gospodarczej CIT Art Przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności: 1) otrzymane pieniądze, wartości pieniężne, w tym również różnice kursowe; 2) wartość otrzymanych rzeczy lub praw, a także wartość innych świadczeń w naturze, w tym wartość rzeczy i praw otrzymanych nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie, a także wartość innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń, z wyjątkiem świadczeń związanych z używaniem środków trwałych otrzymanych przez samorządowe zakłady budżetowe w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych oraz spółki użyteczności publicznej z wyłącznym udziałem jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków od Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków w nieodpłatny zarząd lub używanie; 3) wartość, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 8, umorzonych lub przedawnionych: a) zobowiązań, w tym z tytułu zaciągniętych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy, b) środków na rachunkach bankowych - w bankach; 4d) wartość należności umorzonych, przedawnionych lub odpisanych jako nieściągalne w tej części, od której dokonane odpisy aktualizujące zostały uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów; 4e) równowartość odpisów aktualizujących wartość należności, uprzednio zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, w przypadku ustania przyczyn, dla których dokonano tych odpisów; b) rozwiązanych lub zmniejszonych rezerw, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 26, zaliczonych uprzednio do kosztów uzyskania przychodów, z zastrzeżeniem ust. 4 pkt 15 lit. b; 7) nominalna wartość udziałów (akcji) w spółce albo wartość wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część; przepisy art. 14 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio; 8) wynagrodzenie podatnika otrzymane w wyniku umorzenia udziałów (akcji) objętych w zamian za wkład niepieniężny w postaci przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. Każdy przychód z działalności gospodarczej! Inaczej niż w PIT nie ma źródeł przychodów.

38 CIT – moment powstania przychodu 3. Za przychody związane z działalnością gospodarczą i z działami specjalnymi produkcji rolnej, osiągnięte w roku podatkowym, uważa się także należne przychody, choćby nie zostały jeszcze faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. 3a. Za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 3, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 3c-3g, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień: 1) wystawienia faktury albo 2) uregulowania należności. 3c. Jeżeli strony ustalą, iż usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, za datę powstania przychodu uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej niż raz w roku. 3d. Przepis ust. 3c stosuje się odpowiednio do dostawy energii elektrycznej, cieplnej oraz gazu przewodowego. 3e. W przypadku otrzymania przychodu, o którym mowa w ust. 3, do którego nie stosuje się ust. 3a, 3d i 3f, za datę powstania przychodu uznaje się dzień otrzymania zapłaty.

39 Przychód z działalności gospodarczej – PIT a CIT CIT Każdy przychód z działalności gospodarczej! Inaczej niż w PIT nie ma źródeł przychodów. PIT Przychód ze źródła działalność gospodarcza!!! Spełnia definicję przychodu z takiego źródła! Przykład: objęcie udziałów (akcji) w spółce kapitałowej PIT – przychód z kapitałów pieniężnych CIT – przychód z dz.gosp.

40 Powstanie przychodu z dz.gosp.– PIT Art Za przychód z działalności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, uważa się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont. U podatników dokonujących sprzedaży towarów i usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług za przychód z tej sprzedaży uważa się przychód pomniejszony o należny podatek od towarów i usług. 1c. Za datę powstania przychodu, o którym mowa w ust. 1, uważa się, z zastrzeżeniem ust. 1e, 1h i 1i, dzień wydania rzeczy, zbycia prawa majątkowego lub wykonania usługi, albo częściowego wykonania usługi, nie później niż dzień: 1) wystawienia faktury albo 2) uregulowania należności. 1e. Jeżeli strony ustalą, że usługa jest rozliczana w okresach rozliczeniowych, za datę powstania przychodu uznaje się ostatni dzień okresu rozliczeniowego określonego w umowie lub na wystawionej fakturze, nie rzadziej niż raz w roku.. 1h. Przepis ust. 1e stosuje się odpowiednio do dostawy energii elektrycznej i cieplnej oraz gazu przewodowego. 1i. W przypadku otrzymania przychodu z działalności gospodarczej, do którego nie stosuje się ust. 1c, 1e i 1h, za datę powstania przychodu uznaje się dzień otrzymania zapłaty.

41 PIT – uzupełnienie katalogu przychodów 2. Przychodem z działalności gospodarczej są również: 1) przychody z odpłatnego zbycia wykorzystywanych na potrzeby związane z działalnością gospodarczą oraz przy prowadzeniu działów specjalnych produkcji rolnej składników majątku będących: a) środkami trwałymi, b) składnikami majątku, o których mowa w art. 22d ust. 1, z wyłączeniem składników, których wartość początkowa ustalona zgodnie z art. 22g nie przekracza zł, c) wartościami niematerialnymi i prawnymi - ujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, w tym także przychody z odpłatnego zbycia składników majątku wymienionych w lit. b, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu użytkowego lub udziału w takim prawie nieujętych w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, z zastrzeżeniem ust. 2c; przy określaniu wysokości przychodów przepisy ust. 1 i art. 19 stosuje się odpowiednio; 2) dotacje, subwencje, dopłaty i inne nieodpłatne świadczenia otrzymane na pokrycie kosztów albo jako zwrot wydatków, z wyjątkiem gdy przychody te są związane z otrzymaniem, zakupem albo wytworzeniem we własnym zakresie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych, od których, zgodnie z art. 22a-22o, dokonuje się odpisów amortyzacyjnych; 3) różnice kursowe; 4) otrzymane kary umowne; 5) odsetki od środków na rachunkach bankowych utrzymywanych w związku z wykonywaną działalnością; 6) wartość umorzonych lub przedawnionych zobowiązań, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 6, w tym z tytułu zaciągniętych kredytów (pożyczek), z wyjątkiem umorzonych pożyczek z Funduszu Pracy;

42 7) wartość zwróconych wierzytelności, które zostały, zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 20, odpisane jako nieściągalne albo na które utworzono rezerwy zaliczone uprzednio do kosztów uzyskania przychodów; 7b) wartość należności umorzonych, przedawnionych lub odpisanych jako nieściągalne w tej części, od której dokonane odpisy aktualizujące zostały uprzednio zaliczone do kosztów uzyskania przychodów; 7c) równowartość odpisów aktualizujących wartość należności, uprzednio zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, w przypadku ustania przyczyn, dla których dokonano tych odpisów; 8) wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczonych zgodnie z art. 11 ust. 2-2b, z zastrzeżeniem art. 21 ust. 1 pkt 125; 9) otrzymane wynagrodzenie za obsługę pracowniczego programu emerytalnego uczestnika, w związku ze zwrotem środków pochodzących ze składki dodatkowej; 10) wynagrodzenia płatników z tytułu: a) terminowego wpłacania podatków pobranych na rzecz budżetu państwa, b) (uchylona), c) wykonywania zadań związanych z ustalaniem prawa do świadczeń i ich wysokości oraz wypłatą świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych; 11) przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz z innych umów o podobnym charakterze, składników majątku związanych z działalnością gospodarczą; 12) otrzymane odszkodowania za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą lub z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej; 16) środki pieniężne otrzymane przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki; 17) przychody z odpłatnego zbycia składników majątku: a) pozostałych na dzień likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej samodzielnie, b) otrzymanych w związku z likwidacją spółki niebędącej osobą prawną lub wystąpieniem wspólnika z takiej spółki.

43 Wyłączenie z przychodów Art.. 12 ust. 4 CIT. Do przychodów nie zalicza się: 1) pobranych wpłat lub zarachowanych należności na poczet dostaw towarów i usług, które zostaną wykonane w następnych okresach sprawozdawczych, a także otrzymanych lub zwróconych pożyczek (kredytów), z wyjątkiem skapitalizowanych odsetek od tych pożyczek (kredytów); 2) kwot naliczonych, lecz nieotrzymanych odsetek od należności, w tym również od udzielonych pożyczek (kredytów); 3a) środków pieniężnych otrzymanych przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu: a) likwidacji takiej spółki, b) wystąpienia z takiej spółki, w części odpowiadającej wydatkom na nabycie lub objęcie prawa do udziałów w takiej spółce i uzyskanej przed wystąpieniem przez wspólnika nadwyżce przychodów nad kosztami ich uzyskania, o których mowa w art. 5, pomniejszonej o wypłaty dokonane z tytułu udziału w takiej spółce; 3b) wartości innych niż wymienione w pkt 3a składników majątku otrzymanych przez wspólnika spółki niebędącej osobą prawną z tytułu wystąpienia z takiej spółki lub z tytułu jej likwidacji; przychodem jest jednak w przypadku odpłatnego zbycia tych składników majątku ich wartość wyrażona w cenie, za którą wspólnik je zbywa - art. 14 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio; 3c) przychodów z tytułu przeniesienia własności składników majątku będących przedmiotem wkładu niepieniężnego (aportu) wnoszonych do spółki niebędącej osobą prawną, w tym wnoszonych do takiej spółki składników majątku otrzymanych przez podatnika w następstwie likwidacji spółki niebędącej osobą prawną bądź wystąpienia z takiej spółki; 4) przychodów otrzymanych na utworzenie lub powiększenie kapitału zakładowego, funduszu udziałowego albo funduszu założycielskiego, albo funduszu statutowego w banku państwowym, ) zwróconych, umorzonych lub zaniechanych podatków i opłat stanowiących dochody budżetu państwa albo budżetów jednostek samorządu terytorialnego, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów; 6a) zwróconych innych wydatków niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów; 7) odsetek otrzymanych w związku ze zwrotem nadpłaconych zobowiązań podatkowych i innych należności budżetowych, a także oprocentowania zwrotu różnicy podatku od towarów i usług, w rozumieniu odrębnych przepisów; 9) należnego podatku od towarów i usług; 10) zwróconej, na podstawie odrębnych przepisów, różnicy podatku od towarów i usług; 11) dopłat wnoszonych do spółki, jeżeli ich wniesienie następuje w trybie i na zasadach określonych w odrębnych przepisach, kwot i wartości stanowiących nadwyżkę ponad wartość nominalną udziałów (akcji), otrzymanych przy ich wydaniu i przekazanych na kapitał zapasowy, oraz w spółdzielniach i ich związkach - wartości wpisowego, przeznaczonych na fundusz zasobowy; 13) przychodów z odpłatnego zbycia na podstawie umowy przewłaszczenia w celu zabezpieczenia wierzytelności, w tym pożyczki lub kredytu - do czasu ostatecznego przeniesienia własności przedmiotu umowy.

44 Dochód/strata Art. 7 ust. 2 CIT. Dochodem jest, z zastrzeżeniem art. 10 i 11 i art. 24a, nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, osiągnięta w roku podatkowym; jeżeli koszty uzyskania przychodów przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą. Podobnie art. 9 ust. 2 PIT, ale dochód bądź strata dotyczą określonego źródła przychodów.

45 Rozliczanie straty Art. 9 ust. 3 PIT O wysokość straty ze źródła przychodów, poniesionej w roku podatkowym, można obniżyć dochód uzyskany z tego źródła w najbliższych kolejno po sobie następujących pięciu latach podatkowych, z tym że wysokość obniżenia w którymkolwiek z tych lat nie może przekroczyć 50% kwoty tej straty. CIT – nie m źródeł przychodów, a zatem stratę się rozlicza w terminie 5 latach

46 Przykład – rozliczania straty 2010 – straty 2011 – straty 2012 – straty 2013 – straty 2014 – dochodu minus 50% straty z lat ( ) = dochodu

47 Koszty podatkowe z dz.gosp. CIT Art Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. PIT Art Kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23.

48 Łączne przesłanki dla uznania kosztu za koszt uzyskania przychodów: 1)koszt musi zostać poniesiony, 2)celem jego poniesienia powinno być osiąganie przychodów, 3)nie może znajdować się na liście stanowiącej katalog kosztów, które nie mogą być zaliczone do kosztów uzyskania przychodów.

49 Koszt jest poniesiony w celu osiągnięcia przychodów wtedy, gdy spowodował lub mógł spowodować osiągnięcie (powstanie, zwiększenie) przychodów. = ma służyć tym przychodom, = nie zawsze istnieje związek przyczynowo-skutkowy między poniesieniem kosztu a osiągnięciem przychodu, = nie jest konieczne wykazanie takiego bezpośredniego związku, = koszty są poniesione w celu osiągnięcia przychodów, a nie konkretnego przychodu,

50 = nie każdy poniesiony koszt podatkowy prowadzi do osiągnięcia przychodu (np. badanie rynku i rezygnacja) = niektóre wydatki nie mogą bezpośrednio prowadzić do osiągnięcia przychodu, ale trudno jest bez nich taką działalność prowadzić (np. sprzątanie biura, materiały biurowe), = może to być wręcz związek z prowadzeniem działalności gospodarczej, a nie uzyskiwaniem konkretnych przychodów: Organizacja dla pracowników imprez integracyjnych i okolicznościowych = „wydatki te związane są bowiem z prowadzoną przez podatnika działalnością oraz mają na celu poprawę atmosfery pracy i zintegrowanie pracowników z pracodawcą (podatnikiem), a przez to zwiększenie efektywności ich pracy” (Pismo MF z )

51 -Podział na: - koszty bezpośrednio związane z przychodami, - koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami, przesądza, że nie każdy koszt musi być związany z przychodem. Tym samym koszty uzyskania przychodów to takie, które służą prowadzeniu działalności gospodarczej; mają związek z funkcjonowaniem przedsiębiorstwa; są poniesione w interesie przedsiębiorstwa.

52 Koszty uzyskania przychodów to też takie, które są poniesione w celu zachowania i zabezpieczenia źródła przychodów: Przykład: kary umowne i odszkodowania nie wymienione w art. 16 ust. 1 pkt 22 CIT. - Casus: umowa najmu na czas oznaczony, ale jak nastąpi wcześniejsze wypowiedzenie = kara umowna.

53 Podział kosztów Art. 15 u.p.d.o.p. zawiera oddzielne regulacje prawne dla rozliczania w czasie kosztów bezpośrednio związanych z przychodami (ust. 4 oraz 4b-4c) oraz kosztów innych niż bezpośrednio związane z przychodami (ust. 4d). W obydwu przypadkach identyczna jest regulacja momentu poniesienia kosztu (ust. 4e).

54 Poniesienie kosztu Za dzień poniesienia kosztu uzyskania przychodów, uważa się dzień, na który ujęto koszt w księgach rachunkowych (zaksięgowano) na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów – art. 15 ust. 4e CIT Koszt poniesiony to nie zawsze koszt zapłacony

55 Brak zapłaty a koszty podatkowe Art. 15b. 1. W przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kwoty wynikającej z faktury (rachunku), a jeżeli nie istniał obowiązek wystawienia faktury (rachunku) - kwoty wynikającej z umowy albo innego dokumentu, i nieuregulowania tej kwoty w terminie 30 dni od daty upływu terminu płatności, podatnik jest obowiązany do zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę wynikającą z tych dokumentów. 2. Jeżeli termin płatności jest dłuższy niż 60 dni, zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę wynikającą z dokumentów, o których mowa w ust. 1, dokonuje się z upływem 90 dni od daty zaliczenia tej kwoty do kosztów uzyskania przychodów, o ile nie została ona uregulowana w tym terminie. 3. Zmniejszenia, o którym mowa w ust. 1 lub 2, dokonuje się w miesiącu, w którym upływa termin określony w tych przepisach. 4. Jeżeli po dokonaniu zmniejszenia, o którym mowa w ust. 1 lub 2, zobowiązanie zostanie uregulowane, podatnik w miesiącu, w którym uregulował zobowiązanie, zwiększa koszty uzyskania przychodów o kwotę dokonanego zmniejszenia. 5. Jeżeli w miesiącu, w którym podatnik ma obowiązek dokonać zmniejszenia, o którym mowa w ust. 1 lub 2, podatnik nie ponosi kosztów uzyskania przychodów lub poniesione koszty są niższe od kwoty zmniejszenia, wówczas ma obowiązek zwiększyć przychody o kwotę, o którą nie zostały zmniejszone koszty uzyskania przychodów.

56 Brak definicji legalnych rodzajów kosztów Koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, poniesione w latach poprzedzających rok podatkowy oraz w roku podatkowym, są potrącalne w tym roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody – ust. 4. Koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami są potrącalne w dacie ich poniesienia. Jednak, jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, stanowią wówczas koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą – ust. 4d.

57 Definicje w orzecznictwie „Przez koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami należy rozumieć te koszty, których poniesienie wpłynęło bezpośrednio na uzyskanie określonego przychodu, bowiem bezpośrednie powiązanie kosztu z przychodem może wystąpić tylko wtedy, gdy zostanie osiągnięty przychód, o czym świadczy dyspozycja art. 15 ust. 4 u.p.d.o.p. Natomiast kosztami innymi niż koszty bezpośrednio związane z przychodami są wszelkie koszty niebędące kosztami bezpośrednio związanymi z przychodami, w tym koszty dotyczące całokształtu działalności podatnika związane z jego funkcjonowaniem. Pierwsze z nich obejmują wydatki, które są ściśle (bezpośrednio) związane z konkretnym przychodem podatnika, drugie zaś, stanowią wydatki, które nie mają bezpośredniego odzwierciedlenia w osiąganych przychodach, jakkolwiek ich ponoszenie przychody te warunkuje.” wyrok WSA we Wrocławiu z r., I SA/Wr 1234/10

58 Koszty bezpośrednie W związku z tym wskazując na ścisły związek pomiędzy kosztem a przychodem, wskazać należy, że powinien on spełniać co najmniej następujące przesłanki: - związek przyczynowo-skutkowy - uzyskanie przychodu jest bezpośrednio uwarunkowane poniesieniem kosztu (dotyczy (...) bez pośrednictwa), - związek kwotowy - wysokość uzyskanego przychodu wprost zależy od wysokości poniesionego kosztu (dotyczy (...) wprost)." Powyższe uzasadnia konstatację, że jeśli koszt uzyskania przychodów można powiązać z osiąganym przychodem, czyli pozostaje on w widocznym związku z konkretnym przychodem, to taki koszt uznać należy za koszt bezpośredni, potrącany w roku, w którym przychód związany z danym kosztem wystąpił albo powinien wystąpić. wyrok WSA w Warszawie z r., III SA/Wa 2528/10

59 Koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami Do tych kosztów należy zaliczyć wszelkie koszty dotyczące całokształtu działalności podatnika związane z jego funkcjonowaniem, takie jak np.: obsługi prawnej, doradztwo gospodarcze, konsulting windykacji, ubezpieczenia oraz ochrony mienia, badania sprawozdań finansowych, poniesione na świadczenia na rzecz pracowników administracyjnych i pionu zarządzającego, podróży służbowych, łączności oraz biurowe, reprezentacji, reklamy i marketingu, podatków i ubezpieczeń, utrzymania obiektów administracyjnych, prenumeraty czasopism fachowych, obsługę samochodów służbowych, wydatki związane z przekształceniami organizacyjnymi i prawnymi podatnika.

60 Rozliczanie kosztów bezpośrednich Koszty uzyskania przychodów bezpośrednio związane z przychodami, odnoszące się do przychodów danego roku podatkowego, a poniesione po zakończeniu tego roku podatkowego do dnia: - sporządzenia sprawozdania finansowego, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie później jednak niż do upływu terminu określonego do złożenia zeznania, jeżeli podatnicy są obowiązani do sporządzenia takiego sprawozdania, albo - złożenia zeznania, nie później jednak niż do upływu terminu określonego do złożenia tego zeznania, jeżeli podatnicy, zgodnie z odrębnymi przepisami, nie są obowiązani do sporządzenia sprawozdania finansowego - są potrącalne w roku podatkowym, w którym osiągnięte zostały odpowiadające im przychody.

61 Rozliczanie kosztów innych niż bezpośrednie – stosowanie zasad rachunkowości? Koszty inne niż bezpośrednio związane z przychodami są potrącalne w dacie ich poniesienia. Jednak, jeżeli koszty te dotyczą okresu przekraczającego rok podatkowy, a nie jest możliwe określenie, jaka ich część dotyczy danego roku podatkowego, stanowią wówczas koszty uzyskania przychodów proporcjonalnie do długości okresu, którego dotyczą.

62 Opłata wstępna – charakter przykład kwalifikowania kosztu - gdy wstępna opłata leasingowa ma charakter opłaty samoistnej, bezzwrotnej należy ją zaliczyć do kup jednorazowo; - gdy dotyczy ona całej umowy leasingu i pobierana jest na poczet usługi wykonywanej przez okres jej trwania, to należy zaliczyć ją do kup proporcjonalnie do czasu trwania umowy - o rozliczeniu danego kosztu podatkowego decyduje art. 15 ust. 4d u.p.d.o.p., a nie zasady rachunkowości wyrok NSA z r., II FSK 1294/09

63 Poniesienie kosztu - zgodność z rachunkowością? Za dzień poniesienia kosztu uzyskania przy­ chodów uważa się dzień, na który ujęto w księgach rachunkowych (zaksięgowano) jako koszt na podstawie otrzymanej faktury (rachunku), albo dzień, na który ujęto koszt na podstawie innego dowodu w przypadku braku faktury (rachunku), z wyjątkiem sytuacji, gdy dotyczyłoby to ujętych jako koszty rezerw albo biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów – ust. 4e.

64 Ujęcie w księgach jako warunek dla ujęcia kosztu podatkowego? -Czy wystarczające jest zaksięgowanie kosztu, czyli dokonanie faktycznego zapisu w księgach? -Czy też taki koszt musi być uznany za koszt w rozumieniu przepisów o rachunkowości? zbliżenie zasad podatkowych do zasad rachunkowości? -Oznaczałoby to, że polityka rachunkowości ma wpływ na rozliczanie kosztów podatkowych.

65 Uwagi ogólne – Koszty zabronione Brak zaliczenia do katalogu kosztów zabronionych = trzecia przesłanka uznania wydatku za kup Art. 16 u.p.d.o.p. i art. 23 u.p.d.o.f. – zamknięty katalog kosztów zabronionych Nieznajdowanie się wydatku na liście kosztów zabronionych nie oznacza automatycznie zaliczenia do kup

66 1. Wydatki na środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne Nie stanowią kup wydatki na: – nabycie gruntów – prawa wieczystego użytkowania gruntów Wydatki te stanowią jednak kup w przypadku odpłatnego ich zbycia Stanowią jednak kup opłaty z tytułu użytkowania wieczystego gruntów

67 1. Wydatki na środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne Nie podlegają zaliczeniu do kup wydatki na ulepszenie środków trwałych Ulepszenie = przebudowa, rozbudowa, rekonstrukcja, adaptacja lub modernizacja powodująca wzrost wartości użytkowej środka trwałego – Wydatki te będą kup w razie odpłatnego zbycia środków trwałych, ale po pomniejszeniu o dokonane odpisy amortyzacyjne

68 1. Wydatki na środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne Nie podlegają zaliczeniu do kup wydatki na nabycie lub wytworzenie środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych (przyczyna) – Wydatki te będą kup w razie odpłatnego zbycia tych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ale po pomniejszeniu o dokonane odpisy amortyzacyjne

69 2. tzw. wydatki zawinione przez podatnika Nie stanowią kup: – kwoty jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych – dodatkowa składka ubezpieczeniowa w przypadku stwierdzenia pogorszenia warunków pracy – kary umowne i odszkodowania z tytułu: wad dostarczonych towarów, wykonanych robót i usług, zwłoki w dostarczeniu towaru wolnego od wad, zwłoki w usunięciu wad towarów albo wykonanych robót i usług Inne kary umowne i odszkodowania będą kup (z zastrzeżeniem)

70 2. tzw. wydatki zawinione przez podatnika – Koszty egzekucyjne związane z niewykonaniem zobowiązań Koszty wynikające z k.p.c. i u.p.e.a. Ograniczenie to odnosi się tylko i wyłączenie do dłużnika Problem kosztów niecelowych ponoszonych przez wierzyciela – Grzywny i kary pieniężne i naliczone od nich odsetki orzeczone w postępowaniu karnym, karnym skarbowym, administracyjnym i w sprawach o wykroczenia

71 2. tzw. wydatki zawinione przez podatnika – Kary, opłaty i odszkodowania oraz odsetki od tych zobowiązań z tytułu: nieprzestrzegania przepisów w zakresie ochrony środowiska, niewykonania nakazów właściwych organów nadzoru i kontroli dotyczących uchybień w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy; – Odsetki za zwłokę od należności publicznoprawnych odsetki za zwłokę z tytułu nieterminowych wpłat należności budżetowych i innych należności, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej

72 3. Wierzytelności Nie stanowią kup: – Wierzytelności odpisane jako przedawnione Skutki upływu czasu dla zobowiązań cywilnoprawnych Brak aktywności wierzyciela Wierzyciel nie ma możliwości zaliczenia wierzytelności przedawnionej do kup

73 3. Wierzytelności Nie można zaliczyć do kup wierzytelności odpisanych jako nieściągalne Wyjątki od powyższej zasady: – wierzytelności, które uprzednio zarachowane jako przychody należne i które nie zostały wyegzekwowane, a nieściągalność tych wierzytelności została odpowiednio udokumentowana – wierzytelności nieściągalne w instytucjach prowadzących działalność finansową w zakresie udzielania pożyczek i kredytów. – straty poniesione przez banki z tytułu udzielonych gwarancji lub poręczeń, spłaty kredytów lub poręczeń.

74 3. Wierzytelności Udokumentowanie nieściągalności wierzytelności: 1.postanowieniem o nieściągalności, wydanym przez właściwy organ postępowania egzekucyjnego, albo 2.określonym postanowieniem sądu wydawanym w postępowaniu upadłościowym lub na skutek wniosku o ogłoszenie upadłości, albo 3.protokołem sporządzonym przez podatnika

75 3. Wierzytelności A.d. 1. – postanowienie o umorzeniu postępowania, jak i inne postanowienia organów egzekucyjnych, z treści których wynika jednoznacznie, iż podstawą nieściągalności wierzytelności był brak majątku dłużnika – warunek udokumentowania nieściągalności wierzytelności musi być spełniony w stosunku do każdej wierzytelności z osobna

76 3. Wierzytelności A.d. 2. Podstawą uznania wierzytelności za nieściągalną może być: a) oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku, gdy majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania, lub b) umorzeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku, gdy zachodzi okoliczność wymieniona pod lit. a, lub c) ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku.

77 3. Wierzytelności A.d. 3. Protokół sporządzony przez podatnika – ma on stwierdzać, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne związane z dochodzeniem wierzytelności byłyby równe albo wyższe od dochodzonej i egzekwowanej kwoty – Należy uwzględnić: koszty związane z korzystaniem z zastępstwa procesowego adwokata lub radcy prawnego koszty sądowe

78 4. Podatki Nie stanowi kup: – Podatek dochodowy Także podatek dochodowy zapłacony w innym państwie – Zasadniczo podatek od towarów i usług (w pewnych przypadkach podatek naliczony i należny stanowią kup) – straty powstałe w wyniku nieobjętych zwolnieniem od podatku akcyzowego ubytków wyrobów akcyzowych oraz podatek akcyzowych od tych ubytków – podatek od wydobycia niektórych kopalin

79 4. Podatki Inne podatki, niewymienione w katalogu kosztów zabronionych stanowią kup (z zastrzeżeniem) Dotyczy to m.in.: – Podatku od czynności cywilnoprawnych – Podatku od środków transportowych – Podatku od nieruchomości

80 5. Wydatki na spłatę pożyczek i innych zobowiązań Zaciągnięcie oraz spłata zobowiązań kredytowych oraz pożyczek są neutralne podatkowo (z punktu widzenia przychodów i kup) – Wyjątek: skapitalizowane odsetki od tych pożyczek (kredytów) Stanowią kup wydatki na spłatę pożyczki (kredytu) w przypadku, gdy pożyczka (kredyt) była waloryzowana kursem waluty obcej (w określonych okolicznościach)

81 5. Wydatki na spłatę pożyczek i innych zobowiązań Nie stanowią kup – wydatki na spłatę innych zobowiązań, przykładowo z tytułu udzielonych gwarancji i poręczeń – wydatki na umorzenie kapitałów pozostających w związku z utworzeniem (nabyciem), powiększeniem lub ulepszeniem źródła przychodów – wydatki z tytułu przekazania przez bank funduszowi sekurytyzacyjnemu albo towarzystwu funduszy inwestycyjnych tworzącemu fundusz sekurytyzacyjny, środków pochodzących ze spłat kredytów (pożyczek), objętych sekurytyzacją wierzytelności

82 6. Odsetki Nie zalicza się do kup: – naliczonych, lecz niezapłaconych albo umorzonych odsetek od zobowiązań, w tym również od pożyczek (kredytów) Zasada kasowości – odsetek, prowizji i różnic kursowych od pożyczek (kredytów) zwiększających koszty inwestycji w okresie realizacji tych inwestycji Zwiększają wartość początkową inwestycji = amortyzacja Odsetki np. od kredytu inwestycyjnego, będą zaliczane w kup dopiero od dnia oddania środka trwałego do użytkowania

83 6. Odsetki Nie zalicza się do kup: – odsetek od własnego kapitału włożonego przez podatnika w źródło przychodów Dotyczy to odsetek od kapitału własnego wnoszonego przez podatników CIT do spółek osobowych (poza partnerską) Spółki kapitałowe – zakaz z k.s.h. (nie wolno pobierać odsetek od wniesionych wkładów, jak również od posiadanych udziałów/ akcji) – Odsetek od udziału kapitałowego SKA

84 6. Odsetki Nie zalicza się do kup: – odsetek od dopłat wnoszonych do spółki, a także odsetek od dywidend i innych dochodów z udziału w zyskach osób prawnych Orzecznictwo: przepis dotyczy jedynie odsetek od dopłat uiszczanych na rzecz spółki przez jej wspólników Ale dopłaty są podatkowo neutralne

85 7. Reprezentacja – Reklama: rozpowszechnianie informacji o towarach, ich zaletach, wartości, miejscach i możliwościach nabycia, chwalenie kogoś, zalecanie czegoś przez prasę, radio, telewizję, środki (np. plakaty, napisy, ogłoszenia itp.) służące temu celowi działanie to powinno zawierać elementy wartościujące wskazujące na to, iż np. dany towar jest lepszy od innych, czy też w inny sposób zachęcający do jego zakupu KUP

86 7. Reprezentacja Nie stanowią kup koszty reprezentacji, w szczególności poniesione na usługi gastronomiczne, zakup żywności oraz napojów, w tym alkoholowych Reprezentacja, 2 podejścia: – „okazałość”, „wystawność”, „wytworność” – „przedstawicielstwo”, a nie „wystawność”, „okazałość”, „wytworność”

87 7. Reprezentacja Wyrok 7 sędziów NSA z r., II FSK 702/11: reprezentacja stanowi działanie w celu wykreowania oraz utrwalenia pozytywnego wizerunku podatnika wobec innych podmiotów (kwestia wystawności, okazałości czy też ponadprzeciętności nie ma żadnego znaczenia) interpretacja ogólna Ministra Finansów z r., DD6/033/127/SOH/2013/RD

88 7. Reprezentacja KUP napojepoczęstunek Business lunch Wydatki gastronomiczne

89 7. Reprezentacja Torby/ gadżety z logo firmy Torby, etui dla pracowników Wyjazdy zagraniczne dla klientów Wydatki na drużynę sportową firmy Wystrój wnętrza Impreza integracyjna

90 8. Odpisy i wpłaty na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika Nie stanowią kup odpisy i wpłaty na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika – Są jednak kup: a) podstawowe odpisy i wpłaty na te fundusze, jeżeli obowiązek lub możliwość ich tworzenia w ciężar kosztów określają odrębne ustawy – muszą być to jednak fundusze tworzone przez podatnika; nie są to więc Fundusz Pracy; Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; Fundusz Leśny; Bankowy Fundusz Gwarancyjny; Fundusz Ochrony Środków Gwarantowanych (zasady ogólne)

91 8. Odpisy i wpłaty na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika Nie stanowią kup odpisy i wpłaty na różnego rodzaju fundusze tworzone przez podatnika – Są jednak kup: b) odpisy i zwiększenia, które w rozumieniu przepisów o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych obciążają koszty działalności pracodawcy, jeżeli środki pieniężne stanowiące równowartość tych odpisów i zwiększeń zostały wpłacone na rachunek Funduszu, Nie wystarczy samo utworzenie zfśs, środki muszą być przekazywane na wyodrębniony rachunek bankowy, wymagane jest dokonanie odpisu Przepis dotyczy podatników ustawowo zobowiązanych do utworzenia zfśs oraz podatników tworzących fundusz dobrowolnie

92 9. Wydatki na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów, udziałów (akcji) lub p.w. oraz tytułów uczestnictwa Przepis dotyczy wydatków na: – objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, – objęcie lub nabycie udziałów (akcji) lub papierów wartościowych, – nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych Wydatki te nie stanowią kup w momencie poniesienia

93 9. Wydatki na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów, udziałów (akcji) lub p.w. oraz tytułów uczestnictwa Wydatki te stają się kosztem przy: a) ustalaniu dochodu z odpłatnego zbycia udziałów, akcji, papierów wartościowych c) ustalaniu dochodu z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, c) a także odkupienia albo umorzeniu tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych Jak rozumieć pojęcie wydatki? zapłacona cena, opłaty notarialne, opłata skarbowa, prowizja maklerska (nie odsetki od kredytu)

94 9. wydatki związane z nabyciem pochodnych instrumentów finansowych 2 sytuacje niezaliczenia, z chwilą poniesienia, wydatków do kup: – Odroczenie w czasie do chwili: realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo rezygnacji z realizacji praw wynikających z tych instrumentów albo ich odpłatnego zbycia – Gdy poniesione wydatki powiększają wartość początkową nabytych lub wytworzonych we własnym zakresie środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych (definitywne wyłączenie, odpisy amortyzacyjne)

95 10. Amortyzacja samochodu osobowego Odpisy amortyzacyjne z tytułu zużycia samochodu osobowego tylko w części stanowią kup Nie są kup w części ustalonej od wartości samochodu przewyższającej równowartość euro przeliczonej na złote według kursu średniego euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia przekazania samochodu do używania

96 10. Amortyzacja samochodu osobowego PRZYKŁAD – Kupiono samochód 2 stycznia za kwotę zł – samochód przekazano do używania 25 stycznia, w tym dniu kurs średni euro wynosił 4,00 zł – Podatnik odliczył podatek naliczony (6 000 zł), wartość początkowa wynosi zatem zł – Wartość samochodu, od której odpisy nie stanowią kup wynosi zł x 4,00 zł = zł – Współczynnik proporcji: zł/ zł = 0,4 – Odpisy amortyzacyjne (5 lat) = zł/5 = zł, z czego kup będzie zł x 0,4 = zł

97 10. składki na ubezpieczenie samochodu osobowego Składki nie w całości podlegają zaliczeniu do kup Nie stanowią kup w wysokości przekraczającej ich część ustaloną w takiej proporcji, w jakiej pozostaje równowartość euro w wartości samochodu przyjętej dla celów ubezpieczenia Przeliczenie na złote według kursu średniego euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z dnia zawarcia umowy ubezpieczenia

98 10. składki na ubezpieczenie samochodu osobowego Przykład: – Jeśli wartość samochodu wynosi równowartość euro, to jedynie 1/5 poniesionego wydatku na ubezpieczenie może być zaliczona do kosztów podatkowych Przepis ten dotyczy jedynie składek na ubezpieczenie AC Oznacza to, że inne składki na ubezpieczenie samochodu osobowego podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w pełnej wysokości

99 11. Straty - w środkach trwałych i wartościach niematerialnych i prawnych Nie stanowią kup straty w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych straty w ŚT i WNiP niepodlegających amortyzacji stanowią kup – Przykład: wartość początkowa: zł (stawka 20%) przepis nie stanowi zakazu zaliczania w koszty strat w środkach obrotowych

100 11. Straty - w wyniku zmiany rodzaju działalności Nie można zaliczyć do kup strat powstałych w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności Inne przyczyny – możliwość zaliczenia straty do kup Np. fizyczne zużycie bądź likwidacja ŚT wymuszona koniecznością poprawy warunków ekonomicznych

101 12. Wydatki ponoszone na rzecz pracowników z tytułu używania przez nich samochodów na potrzeby podatnika Wydatki te nie stanowią kup: – w celu odbycia podróży służbowej (jazdy zamiejscowe) - w wysokości przekraczającej kwotę ustaloną przy zastosowaniu stawek za jeden kilometr przebiegu pojazdu, – w jazdach lokalnych - w wysokości przekraczającej wysokość miesięcznego ryczałtu pieniężnego albo w wysokości przekraczającej stawki za jeden kilometr przebiegu pojazdu, Określonych w Rozporządzeniu MPiPS – Obowiązek prowadzenia ewidencji

102 12. wydatki pracodawcy na działalność socjalną oraz koszty utrzymania zakładowych obiektów socjalnych nie stanowią kup wydatki pracodawcy na działalność socjalną, o której mowa w przepisach o zfśs dot. to np. wydatków na rzecz działalności kulturalno-oświatowej czy opieki nad dziećmi w żłobkach Kup są świadczenia urlopowe wypłacone zgodnie z przepisami o zfśs

103 12. wydatki pracodawcy na działalność socjalną oraz koszty utrzymania zakładowych obiektów socjalnych Do kup nie zaliczamy kosztów utrzymania zakładowych obiektów socjalnych, w części pokrytej ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych Oznacza to, że wydatki tego rodzaju, w części w jakiej nie zostały pokryte ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych będą stanowiły kup Do zakładowych obiektów socjalnych zalicza się m.in. ośrodki wczasowe i kolonijne, domy wypoczynkowe, sanatoria, żłobki

104 13. Wydatki na rzecz osób wchodzących w skład organów osób prawnych Nie stanowią kup wydatki na rzecz osób wchodzących w skład rad nadzorczych, komisji rewizyjnych lub organów stanowiących osób prawnych Nie dotyczy to wynagrodzeń wypłacanych z tytułu pełnionych funkcji Przepis dotyczy wydatków, jeżeli jedynym tytułem ich poniesienia jest uczestnictwo w składzie rady nadzorczej, komisji rewizyjnej albo organie stanowiącym osoby prawnej Dotyczy – należności z tytułu podróży służbowej – używania samochodu stanowiącego własność spółki przez takie osoby, – ryczałtów za używanie rzeczy stanowiących własność tych osób - telefonów, samochodów

105 14. Wydatki sfinansowane z dochodów zwolnionych od podatku Wyłączenie z kosztów wydatków sfinansowanych z dochodów wolnych od podatków, m. in.: – Dochodów uzyskanych z bezzwrotnej pomocy z UE – Dotacji z budżetu państwa lub budżetu j.s.t. – Płatności na realizację projektów w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich, otrzymanych z BGK

106 15. Darowizny i ofiary Nie stanowią kup: – darowizny i ofiary wszelkiego rodzaju, z wyjątkiem dokonywanych między spółkami tworzącymi podatkową grupę kapitałową, – wpłaty na rzecz Polskiej Organizacji Turystycznej Orzecznictwo: przepis nie ma zastosowania do umów sponsoringu i innych umów mających, zgodnie z zawartymi w nich zapisami, za przedmiot świadczenia wzajemne

107 15. Darowizny i ofiary Kup są jednak: – koszty wytworzenia lub cena nabycia produktów spożywczych, o których mowa w u.p.t.u. przekazanych na rzecz organizacji pożytku publicznego, z przeznaczeniem wyłącznie na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje; – przepis dotyczy wszelkiego rodzaju produktów spożywczych z wyjątkiem napojów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,2% oraz napojów alkoholowych będących mieszaniną piwa i napojów bezalkoholowych, w których zawartość alkoholu przekracza 0,5%.

108 16. Niedostateczna kapitalizacja Co to jest niedostateczna kapitalizacja Cel regulacji: ograniczenie możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odsetek od kredytów (pożyczek) udzielanych spółce przez wspólników Tylko w przypadku łącznego spełnienia przesłanek wskazanych w przepisie

109 16. Niedostateczna kapitalizacja (istotna nowelizacja od 1 stycznia 2015r.) Przesłanki: – pożyczka udzielona jest przez wspólnika zaliczonego do grona kwalifikowanych pożyczkodawców (ang. qualified lender), – następuje przekroczenie wartości zadłużenia spółki wobec jej znaczących wspólników (ang. substantial shareholders) do wartości jej kapitału własnego– wskaźnik ten wynosi 1:1 (ang. debt – to - equity ratio).

110 16. Niedostateczna kapitalizacja Spełnienie przesłanek – odsetki od pożyczek udzielonych przez kwalifikowanych wspólników nie stanowią kosztu uzyskania przychodu w takiej części w jakiej pożyczka przekracza wartość zadłużenia, określoną na dzień zapłaty odsetek.

111 16. Niedostateczna kapitalizacja Za kwalifikowanych pożyczkodawców uważa się: – Podmioty posiadającego bezpośrednio lub pośrednio nie mniej niż 25% udziałów (akcji) spółki pożyczkobiorcy – wspólników posiadających łącznie nie mniej niż 25% udziałów (akcji) spółki pożyczkobiorcy, – spółkę-siostrę, jeżeli kredyt (pożyczka) udzielony jest innej spółce (pożyczkobiorcy), pod warunkiem, że w obu tych podmiotach (u spółki pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy) ten sam wspólnik posiada nie mniej niż po 25% udziałów (akcji).

112 16. Niedostateczna kapitalizacja Przykłady C 100% 40% AB 60% pożyczka D

113 16. Niedostateczna kapitalizacja Przykłady A pożyczka B 30% 15% Jan Kowalski

114 16. Niedostateczna kapitalizacja Kiedy stosujemy przepisy: – gdy wartość zadłużenia spółki wobec grupy wspólników (tzw. znaczących) osiągnie łącznie równowartość wartości kapitału własnego spółki (1:1), w dniu wypłaty odsetek od pożyczki. 1:1

115 16. Niedostateczna kapitalizacja Mianem znaczących wspólników określamy: – wspólników spółki pożyczkobiorcy posiadających co najmniej 25% udziałów (akcji) (bezpośredni wspólnicy) – inne podmioty posiadające co najmniej 25% udziałów w kapitale wspólnika, o którym mowa powyżej (pośredni wspólnicy)

116 16. Niedostateczna kapitalizacja Przykład pożyczka 50% AB 30%10% CD wierzytelność

117 16. Niedostateczna kapitalizacja Zaliczenie do kup odsetek: – jeżeli łączna wartość zadłużenia nie przekroczy wartości kapitału własnego, to odsetki od pożyczki (kredytu) będą mogły być w pełnej kwocie zaliczone do kup – Jeśli zadłużenie jest wyższe aniżeli wartość kapitału własnego należy zbadać w jakiej części pożyczka (kredyt) przekracza tę trzykrotność.

118 16. Niedostateczna kapitalizacja Zaliczenie do kup odsetek: – Jeśli pożyczka nie przekracza tej wartości, wówczas odsetki będą mogły być w całości zaliczone do kup – gdy pożyczka jest wyższa od tej kwoty, należy ustalić w jakiej proporcji nadwyżka kwoty pożyczki nad wartość kapitału własnego pozostaje do tej wartości – powstałą proporcję odnosimy do kwoty odsetek - w tej części odsetki nie stanowią kup

119 16. Niedostateczna kapitalizacja Przykład pożyczka 170 tys. zł A B odsetki 17 tys. zł k.własny. 150 tys. zł brak innych zobowiązań względem znaczących wspólników

120 16. Niedostateczna kapitalizacja Przykład c.d. kwota o którą przekroczono k. własny= zł w stosunku do zł = 2/15 czyli 13,3%; 13,3% x zł = zł kwota niezaliczona do kup

121 Podatkowe aspekty restrukturyzacji z udziałem spółek osobowych

122 Aporty do spółek kapitałowych Kapitałowe – art. 12 ust 1 pkt 7 CIT oraz 17 ust. 1 pkt 9 PIT = aport do spółki kapitałowej powoduje powstanie przychodu w wartości objętych udziałów w kapitale zakładowym. Czy można kwestionować wartość objętych udziałów (akcji) w sytuacji gdy wystąpi agio? Czy organ może szacować wkłady?

123 Aporty do spółek osobowych Do 2010 brak wyraźnych regulacji dotyczących zwolnienia aportów – kontrowersje. Orzecznictwo w miarę jednolite, ostatecznie jednolite NSA – brak przychodu. Jasne regulacje ustalenia wartości początkowej środków trwałych oraz WNiP dla aportów osób fizycznych do spółek osobowych. Brak regulacji dla aportu przez osobę prawną – art. 16g ust. 1 pkt 4 dotyczył tylko aportu do spółki kapitałowej. Ciekawe orzecznictwo

124 Optymalizacje podatkowe przed 2011r. Osoba fizyczna – przedsiębiorca – posiada nieruchomość, której niezamortyzowana wartość wynosi zł. Zamierza sprzedać ją za zł = dochód x19% = PIT. OF wnosi nieruchomość do spółki jawnej wg. wartości rynkowej zł, która to wartość ujmowana jest w ewidencji środków trwałych. Spółka sprzedając nieruchomość osiąga przychód w takiej samej wysokości jak koszty podatkowe. Po rozwiązaniu spółki OF otrzymuje gotówkę bez opodatkowania.

125 Nowelizacja 2011r. - cele MF powołując się na kilka starych orzeczeń przygotowało nowelizację jakoby celem ułatwienia restrukturyzacji z udziałem spółek osobowych. Celem było jednak wyeliminowanie optymalizacji podatkowych z udziałem spółek osobowych.

126 Zwolnienie aportów Aporty niepieniężne do spółek osobowych są zwolnione od opodatkowania: -art. 21 ust. 1 pkt 50b PIT -art. 12 ust. 4 pkt 3c CIT. = przychód nie powstaje na dzień wniesienia wkładu.

127 Wystąpienie wspólnika/likwidacja PIT Do przychodów z dz.gosp. zalicza się: -środki pieniężne otrzymane przez wspólnika z tytułu wystąpienia ze spółki, -przychody z odpłatnego zbycia składników majątku otrzymanych w związku z likwidacją lub wystąpieniem ze spółki

128 Z przychodów wyłączono: a) środki pieniężne otrzymane przez wspólnika z tytułu likwidacji takiej spółki, b) środki pieniężne otrzymane przez wspólnika z tytułu wystąpienia, w części odpowiadającej uzyskanej przed wystąpieniem nadwyżce przychodów nad k.u.p. (dochód), pomniejszonej o dokonane wypłaty, c) przychody z odpłatnego zbycia składników majątku otrzymanych w związku z likwidacją spółki bądź wystąpieniem z niej – jeżeli od 1 dnia miesiąca po likwidacji/wystąpieniu upłynęło co najmniej 6 lat i odpłatne zbycie nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej.

129 Wystąpienie/likwidacja CIT Podobne regulacje w art. 12 ust. 4 pkt 3a (środki pieniężne) oraz 3b (składniki majątku otrzymywane w wyniku likwidacji/wystąpienia). Inaczej: zbycie składników majątku przez podatnika CIT zawsze powoduje opodatkowanie. Nie ma źródeł przychodów = traktowane jako przychód z dz.gosp.

130 Ustalenie dochodu ze zbycia składników majątku W przypadku uzyskania przychodu ze zbycia składników majątku otrzymanych w wyniku likwidacji/wystąpienia ustala się k.u.p. = wydatki poniesione na nabycie lub wytworzenie składnika majątku, które nie były zaliczone do k.u.p. Przykład: w 2011 sp.j. nabyła samochód o wartości zł. Przez rok dokonała odpisów amortyzacyjnych o wartości zł. W 2012 spółka uległa likwidacji, wspólnik X otrzymał samochód, który dalej wykorzystywał do dz.gosp. I zaliczył do k.u.p zł. W 2013 X sprzedaje samochód za K.u.p. liczymy minus dokonane odpisy = Przychód – k.u.p. = dochód x 19% (lub skala). Wniosek: Odroczenie powstania obowiązku podatkowego dni dnia zbycia składników majątku. PIT – w przypadku niewykorzystywania w dz.gosp. I upływie 6 lat nie powstaje przychód. CIT – zawsze przychód w momencie zbycia.

131 Podsumowanie -Środki pieniężne w wyniku likwidacji = nie powstaje przychód. -Środki pieniężne w wyniku wystąpienia = nie powstaje przychód jeżeli odpowiadają one wartości niewypłaconych zysków. -Składniki majątku – nie ma przychodu na dzień wystąpienia/likwidacji.

132 Przykład wypłaty dochodów Wypłata środków pieniężnych – Zyski z lat ubiegłych = Wkład do spółki = (koszt) Dochód = x 19% (lub skala)

133 Otrzymanie składnika majątku Na dzień wystąpienia/likwidacji brak przychodu. Zbycie składnika np. nieruchomość: Wartość nieruchomości – Niezamortyzowana wartość nieruchomości – Sprzedaż przed upływem 6 lat – K.u.p. – Dochód !!! (x19% lub skala)

134 Zwrot wkładu Nie tylko w przypadku wystąpienia/likwidacji. KSH dopuszcza także zwrot równowartości bez występowania. Do 2010r. zwolnienie w art. 21 pkt 50 u.p.d.f. (anlogia w CIT). Od 2011r. zwolnienie tylko zwrotu wkładu w spółdzielni. Czy zwrot wkładu w sp.osobowej jest opodatkowany? Czy jest przysporzenie majątkowe?

135 Zasady ustalania k.u.p. przez spółkę osobową Głównym celem zmian ograniczenie korzyści podatkowych – wartości początkowej składników majątku. Podobne regulacje w art. 22g ust. 1 pkt 4 PIT oraz art. 16g ust. 1 pkt 4a CIT

136 Za wartość początkową środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych uważa się: w razie nabycia w postaci wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do spółki niebędącej osobą prawną: a) wartość początkową, od której dokonywane były odpisy amortyzacyjne - jeżeli przedmiot wkładu był amortyzowany, b) wydatki poniesione na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu, niezaliczone do kosztów uzyskania przychodów w jakiejkolwiek formie - jeżeli przedmiot wkładu nie był amortyzowany, c) wartość określoną zgodnie z art jeżeli ustalenie wydatków na nabycie lub wytworzenie przedmiotu wkładu przez wspólnika wnoszącego wkład, będącego osobą fizyczną, jest niemożliwe i przedmiot wkładu nie był wykorzystywany przez wnoszącego wkład w prowadzonej działalności gospodarczej, z wyłączeniem wartości niematerialnych i prawnych wytworzonych przez wspólnika we własnym zakresie. = kontynuacja zasad amortyzacji = brak korzyści podatkowych

137 Kontynuacja dla zbycia składników W przypadku odpłatnego zbycia przez spółkę niebędącą osobą prawną rzeczy i praw będących przedmiotem wkładu do takiej spółki za koszt uzyskania przychodu uważa się: 1) wartość początkową przyjętą przez spółkę w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, ustaloną zgodnie z art. 22g ust. 1 pkt 4, pomniejszoną o sumę odpisów amortyzacyjnych - jeżeli rzeczy te lub prawa były zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych spółki; 2) wartość poniesionych wydatków na nabycie albo wytworzenie przedmiotu wkładu, niezaliczonych do kosztów uzyskania przychodów w jakiejkolwiek formie - jeżeli rzeczy te lub prawa nie były zaliczone do środków trwałych lub wartości niematerialnych i prawnych spółki.

138 Przepisy przejściowe Do składników majątku wprowadzonych do ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych przed stosujemy poprzednio obowiązujące zasady. W tym: -ustalenie wartości początkowej, -ustalenia k.u.p. przy zbyciu składnika majątku

139 Opodatkowanie SKA do 2013r. Spółka komandytowo-akcyjna taka sama spółka jak każda inna spółka osobowa. Jednak inne zasady opodatkowania wspólników. Komplementariusz – podatek na zasadach ogólnych. Akcjonariusz – spór w orzecznictwie co do zasad opodatkowania: -dochód z kapitałów pieniężnych? -dochód z działalności gospodarczej opodatkowany co miesiąc (kwartał)? -Dochód z działalności gospodarczej opodatkowany raz na rok?

140 Uchwała NSA Rozbieżność w orzecznictwie NSA spowodowała wydanie uchwały NSA z (II FPS 1/11), zgodnie z którą: przychód (dochód) spółki kapitałowej posiadającej status akcjonariusza spółki komandytowo-akcyjnej podlega opodatkowaniu w dniu otrzymania dywidendy wypłaconej akcjonariuszom na podstawie uchwały walnego zgromadzenia o podziale zysku, tj. zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych.

141 Skutkiem tej uchwały jest także wydanie przez Ministra Finansów w dniu 11 maja 2012 r. interpretacji ogólnej (DD5/033/1/12/KSM/DD-125), zgodnie z którą: Zatem z datą podjęcia uchwały przez walne zgromadzenie spółki komandytowo-akcyjnej o wypłacie dywidendy albo – jeżeli określony został dzień dywidendy – w tym dniu, przychód akcjonariusza z tytułu udziału w zysku takiej spółki staje się jego przychodem należnym, podlegającym z tą datą – stosownie do art. 5 updop oraz art. 5b ust. 2 i art. 8 updof – połączeniu z pozostałymi przychodami, o których mowa w art. 12 updop oraz art. 10 ust.1 pkt 3 updof. Stosownie więc do przepisów obu tych ustaw – kwota przyznanej przez walne zgromadzenie SKA akcjonariuszowi (osobie fizycznej, osobie prawnej) dywiden­dy, na podstawie uchwały o podziale zysku tej spółki, stanowi przychód z działalności gospodarczej, od którego należy odprowadzić zaliczkę na podatek dochodowy, stosownie do art. 25 updop oraz art. 44 ust. 1 pkt 1 updof za miesiąc, w którym go uzyskano. Jeżeli podatnik oprócz ww. przychodu uzyskuje także inne przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, przyznana dywidenda zwiększać zatem będzie wysokość należnej zaliczki na podatek dochodowy za miesiąc, w którym podjęta została uchwała o wypłacie dywidendy akcjonariuszom spółki komandytowo-akcyjnej (albo w którym został określony „dzień dywidendy”).

142 Sukcesja podatkowa Następca prawny przejmuje ogół praw i obowiązków poprzednika prawnego wynikających z przepisów prawa podatkowego. Sukcesja podatkowa wynika z wyraźnego przepisu prawa, a jest zatem związana z następującymi zdarzeniami: 1)połączenie osób prawnych oraz spółek osobowych (art. 93 OP), 2) przekształcenie osób prawnych oraz innych podmiotów – przedsiębiorców (art. 93a OP), 3) łączenie i przekształcanie samorządowych zakładów budżetowych (93b OP), 4)podział osób prawnych (art. 93c OP), 5)prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych (art. 94 OP), 6)spadkobranie (art. 97–105 OP).

143 Sukcesja podatkowa a sukcesja generalna Sukcesja podatkowa ma miejsce tylko wtedy gdy wynika to z przepisów prawa podatkowego. Sukcesja generalna nie zawsze sukcesja podatkowa i na odwrót. -Spółka w organizacji – sukcesja generalna a podatkowa? -aport przedsiębiorstwa os.fiz. do spółki osobowej – art. 93a par. 2 pkt 2 OP

144 Sukcesja podatkowa w podatkach dochodowych Sukcesja podatkowa może dotyczyć tylko takich praw, które mogą podlegać przejęciu. -Przekształcenie osoby fizycznej w jednoosobową spółkę kapitałową – sukcesja podatkowa, a w podatku dochodowym? -Przekształcenie spółki kapitałowej w osobową i odwrotne przekształcenie.

145 Sukcesja podatkowa w innych podatkach Sukcesja podatkowa ma miejsce w: - podatku VAT, -akcyzowym, -od czynności cywilnoprawnych, -podatkach i opłatach lokalnych dot. dz.gosp.

146 Zasady ustalania dochodu Art U podatników, którzy prowadzą księgi rachunkowe, za dochód z działalności gospodarczej uważa się dochód wykazany na podstawie prawidłowo prowadzonych ksiąg, zmniejszony o dochody wolne od podatku i zwiększony o wydatki niestanowiące kosztów uzyskania przychodów, zaliczone uprzednio w ciężar kosztów uzyskania przychodów. 2. U podatników osiągających dochody z działalności gospodarczej i prowadzących księgi przychodów i rozchodów dochodem z działalności jest różnica pomiędzy przychodem w rozumieniu art. 14 a kosztami uzyskania powiększona o różnicę pomiędzy wartością remanentu końcowego i początkowego towarów handlowych, materiałów (surowców) podstawowych i pomocniczych, półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadków, jeżeli wartość remanentu końcowego jest wyższa niż wartość remanentu początkowego, lub pomniejszona o różnicę pomiędzy wartością remanentu początkowego i końcowego, jeżeli wartość remanentu początkowego jest wyższa.

147 Likwidacja dz.gosp. W razie likwidacji działalności gospodarczej, w tym także w formie spółki niebędącej osobą prawną, lub wystąpienia wspólnika ze spółki niebędącej osobą prawną, sporządza się wykaz składników majątku na dzień likwidacji działalności gospodarczej lub na dzień wystąpienia wspólnika z takiej spółki. Wykaz powinien zawierać co najmniej następujące dane: liczbę porządkową, określenie (nazwę) składnika majątku, datę nabycia składnika majątku, kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku oraz kwotę wydatków poniesionych na nabycie składnika majątku zaliczoną do kosztów uzyskania przychodów, wartość początkową, metodę amortyzacji, sumę odpisów amortyzacyjnych oraz wysokość wypłaconych środków pieniężnych należnych wspólnikom z tytułu udziału w spółce niebędącej osobą prawną na dzień wystąpienia lub likwidacji. Likwidacja jednoosobowej dz.gosp oraz spółki osobowej nie powoduje powstania dochodu. Dochód powstaje w momencie zbycia składników majątku otrzymanych w wyniku likwidacji – 6 lat. Po upływie terminu nie powstaje przychód jeżeli zbycie nie następuje w ramach dz.gosp.

148 Podatek od towarów i usług oraz Podatek akcyzowy

149 1. Rodzaje podatków obrotowych 1) wg. faz obrotu podlegających opodatkowaniu: a)wszechfazowy – we wszystkich fazach obrotu gospodarczego, b)wielofazowy – w niektórych fazach, c)jednofazowy. 2) wg. sposobu ustalania podstawy opodatkowania: a)od obrotu brutto– podstawą opodatkowania jest cały obrót zrealizowany w danej fazie, odpowiadający całej kwocie sprzedaży (podatek liczymy „w stu”), b)od obrotu netto (od wartości dodanej) – podstawą opodatkowania jest obrót zrealizowany w danej fazie pomniejszony o obrót zrealizowany w poprzedniej fazie (podatek liczymy „od stu”).

150 Podatek akcyzowy Podatek jednofazowy pobierany od obrotu brutto. Podatnikiem jest każdy podmiot, który dokonuje czynności podlegających opodatkowaniu akcyzą, czyli produkujący, importujący (WNT), ale także nabywający lub posiadający towar akcyzowy, od którego nie zapłacono podatku.

151 Podatek od obrotu brutto A sprzedaje za 123, B dokłada własną pracę 100 (uszlachetnianie) i sprzedaje za % = 274,29, C przerabia produkt dodając inne towary i usługi za 123 = 274, x 23% = 488,66 cena końcowa. Łączne obciążenie jest tym wyższe im więcej faz obrotu. Podatek kaskadowy = tzw. efekt kumulacyjny.

152 Istota podatku od wartości dodanej A sprzedaje za % = 123 B dokłada własną pracę 100 (uszlachetnianie) i sprzedaje za % = 246; od podatku należnego 46 odlicza 23 zapłacone w cenie nabywanego towaru = podatek do zapłaty 23, C przerabia produkt dodając inne towary i usługi za 100 razem sprzedaje za % = 369 cena końcowa. od podatku należnego 69 odlicza 46 zapłacone w cenie nabywanego towaru = podatek do zapłaty 23 Ciężar ekonomiczny podatku = 69 (konsument) Podatek zapłacony: A = 23 B = 23 C= 23

153 Zasady podatku od wartości dodanej Powszechność – co do zasady podlega opodatkowaniu każdy obrót (wyjątki: zamknięty katalog usług zwolnionych, zwolnienie podmiotowe małych podatników, wyłączenie dostawy przedsiębiorstwa), Opodatkowanie konsumpcji – w sensie ekonomicznym obciąża konsumenta, który nie jest podatnikiem, ale ponosi jego ciężar w cenie nabywanego towaru.

154 Zasady podatku od wartości dodanej Proporcjonalność - proporcjonalna stawka. Co do zasady jedna podstawowa, ale obniżone na określone rodzaje dóbr i usług (prawo wspólnotowe), Neutralność podatku – podmiot nie będący konsumentem nie ponosi ciężaru ekonomicznego podatku. zasada: odliczenie podatku naliczonego! wyjątek: ograniczanie odliczenia! (samochody osobowe!)

155 Prawo do odliczenia, neutralność podatek należny – iloczyn podstawy opodatkowania i odpowiedniej stawki (suma podatku wynikającego z faktur wystawionych przez podatnika) podatek naliczony – suma kwot podatku określonych w fakturach stwierdzających nabycie towarów i usług (import – wynikająca z dokumentów celnych) podatek do zapłaty – różnica między podatkiem należnym a podatkiem naliczonym

156 Unikanie zakłócenia warunków konkurencji – jednolite zasady opodatkowania na wspólnym rynku = zakaz stosowania odmiennych stawek obniżonych, zwolnień. = opodatkowanie w miejscu konsumpcji. Metoda fakturowa Zasady podatku od wartości dodanej

157 2. Podatek od towarów i usług - podatek państwowy, - pośredni (ciężar ekonomiczny podatku obciąża inny podmiot niż podatnik), - obciąża różne podmioty, - obrotowy, - wszechfazowy, - od wartości dodanej (od wartości netto).

158 3. Podstawy prawne -podatek wprowadzony w 1993 roku, odmiana podatku od wartości dodanej -ustawa z dnia 11 marca 2004 o podatku od towarów i usług – w celu dostosowania systemu VAT do prawa UE -rozporządzenia wykonawcze do ustawy -dyrektywa 2006/112

159 4. Przedmiot opodatkowania - dostawa towarów – przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel Towar – nie tylko rzeczy ruchome, wszelkie postacie energii, budynki, budowle, grunty - świadczenie usług – każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej, nie stanowiącej dostawy towarów, świadczeniem usług też zobowiązanie powstrzymania się od dokonania czynności

160 import towarów na terytorium kraju – przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju (poza UE!) eksport towarów – potwierdzony przez urząd celny wywóz towarów z terytorium kraju poza obszar UE WNT – nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dostawy są wysyłane lub transportowane z terytorium jednego państwa członkowskiego UE na terytorium innego państwa członkowskiego WDT – wywóz towarów z terytorium kraju na terytorium innego państwa członkowskiego

161 5. Zwolnienia przedmiotowe z podatku a) usługi w zakresie opieki medycznej, służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia, oraz dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, wykonywane w ramach działalności leczniczej przez podmioty lecznicze + przez inne podmioty ale na rzecz podmiotów leczniczych na terenie ich przedsiębiorstw (laboratoria) - medycyna pracy -nie są: badania krwi, DNA – na zlecenie sądu, prokuratury w celu identyfikacji danej osoby - chirurgia kosmetyczna - badania lekarskie w celu wydania zaświadczenia o stanie zdrowia (uprawnienia rentowe) - pobieranie, transport, badanie i przechowywanie krwi pępowinowej i komórek macierzystych - in vitro zapłodnienie? tak, bo niepłodność to choroba - nie są ściśle związane: wynajem łóżek i posiłki dla osób towarzyszących, usługi telefoniczne, telewizyjne (nie są niezbędne do leczenia)

162 b) usługi świadczone przez jednostki objęte systemem oświaty w rozumieniu przepisów o systemie oświaty, w zakresie kształcenia i wychowania, uczelnie, jednostki naukowe PAN oraz jednostki badawczo-rozwojowe, w zakresie kształcenia na poziomie wyższym – oraz dostawy towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, usługi prywatnego nauczania na poziomie przedszkolnym, podstawowym, gimnazjalnym, ponadgimnazjalnym i wyższym, świadczone przez nauczycieli, usługi nauczania języków obcych oraz dostawa towarów i świadczenie usług ściśle z tymi usługami związane, usługi pomocy społecznej, usługi dokształcania zawodowego c) usługi ściśle związane ze sportem lub wychowaniem fizycznym świadczone przez kluby sportowe, związki sportowe d) usługi finansowe (z wyjątkiem ściągania długów i factoringu)

163 e) wynajem nieruchomości mieszkalnych na własny rachunek (z wyjątkiem na cele niemieszkalne) f) usługi pocztowe świadczone przez operatora powszechnych usług pocztowych g) usługi publicznego radia i telewizji h) dostawa budynków i budowli – o ile nie jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia przed nim lub dwa lata od pierwszego zasiedlenia (pierwsze zasiedlenie – oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu bądź ulepszenie przekraczające 30% wartości początkowej) i) dostawa towarów używanych (pół roku od nabycia okres używania)

164 6. Podatnik VAT - podatnikiem osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne o ile wykonują samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat tej działalności - działalność gospodarcza – wszelka działalność producentów, handlowców lub usługodawców w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, (sprzedaż działek?) -Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. -też organy władzy publicznej - ale tylko w zakresie czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych -podatnikami też osoby nie posiadające w Polsce siedziby, miejsca zamieszkania, stałego miejsca prowadzenia działalności – obowiązane ustanowić w Polsce przedstawiciela podatkowego -import towarów - podatnikami podmioty na których ciąży obowiązek uiszczenia cła -usługobiorcy usług świadczonych przez podatników posiadających siedzibę lub miejsce zamieszkania poza terytorium kraju (gdy ich miejsce świadczenia w Polsce) -dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów

165 7. Zwolnienia podmiotowe -zwolnienie podatników, których roczny obrót nie przekracza zł – zwolnienie traci moc w momencie przekroczenia tej kwoty, opodatkowaniu podlega nadwyżka nad tę kwotę -możliwość rezygnacji ze zwolnienia podmiotowego (zawiadomienie urzędu skarbowego) -zwolnienie podmiotowe - nie ma zastosowania do towarów opodatkowanych akcyzą, nowych środków transportu, budynków i budowli, gruntów przeznaczonych pod zabudowę, nowych środków transportu, usługi prawnicze, doradcze, jubilerskie, podatnicy nie mający siedziby w Polsce

166 8. Powstanie obowiązku podatkowego 8.1. Zasady ogólne -zasada ogólna: dostawa towaru, wykonanie usługi -moment wystawienia faktury nie ma już wpływu na powstanie obowiązku podatkowego! (brak możliwości przesuwania momentu powstania obowiązku podatkowego poprzez wystawienie faktury w kolejnym miesiącu) -częściowo przyjmowane usługi - usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę (np. adwokat z klientem ustalają odrębne wynagrodzenie za prowadzenie sprawy w I instancji i II instancji) -czynności rozliczane w okresach rozliczeniowych: usługę uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu rozliczeniowego, jeśli usługa świadczona w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok uznaje się, że jest wykonana z upływem każdego roku podatkowego (klasyczny przykład: stacja paliw, do obowiązek podatkowy powstawał po każdym zatankowaniu, obecnie można umówić się na miesięczny okres rozliczeniowy i wystawiać za cały miesiąc tylko jedną fakturę)

167 -zaliczka – jeśli przed wydaniem towaru otrzymano część należności – obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania tej zaliczki (wpływ na rachunek bankowy) – obowiązek wystawienia faktury (choć samo wystawienie faktury nie ma już wpływu na powstanie obowiązku podatkowego) -import – powstanie długu celnego -eksport – na zasadach ogólnych -WDT – 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy, ale jeśli wcześniej podatnik wystawił fakturę – obowiązek podatkowy – z chwilą wystawienia faktury -WNT – 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem nabycia, ale jeśli wcześniej podatnik wystawił fakturę – obowiązek podatkowy z chwilą wystawienia faktury

168 8.2. Zasady szczególne 3 kategorie usług: 1)czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty -dostawy towarów z tytułu wydania przez komitenta komisantowi na podstawie umowy komisu (obecnie obowiązek podatkowy z tytułu takich dostaw powstaje z chwilą otrzymania przez komitenta zapłaty za wydany towar, nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dostawy towarów dokonanej przez komisanta), -dostawy towarów z tytułu przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu własności towarów w zamian za odszkodowanie (w taki sam sposób obowiązek podatkowy powstaje obecnie), - dostawy towarów dokonywane w ramach egzekucji przez administracyjne organy egzekucyjne oraz komorników sądowych (obecnie nie ma przepisu przewidującego szczególny sposób powstawania obowiązku podatkowego z tytułu takich dostaw),

169 świadczenia na zlecenie sądów powszechnych, administracyjnych, wojskowych lub prokuratury usług związanych z postępowaniem sądowym lub przygotowawczym (w taki sam sposób obowiązek podatkowy powstaje obecnie), z wyłączeniem świadczenia usług, których miejsce świadczenia ustala się na zasadach ogólnych określonych przepisami art. 28b u.p.t.u., których nabycie stanowi import usług (obowiązek podatkowy z tytułu świadczenia takich usług powstawać będzie na zasadach ogólnych), świadczenia usług zwolnionych od podatku zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt u.p.t.u. (usługi ubezpieczeniowe, udzielanie kredytów i pożyczek, poręczenia i gwarancje, depozyty środków pieniężnych, usługi których przedmiotem są udziały w spółkach, instrumenty finansowe i zarządzanie nimi)

170 2) czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania części lub całości zapłaty albo wystawienia faktury, nie później jednak niż z chwilą upływu terminu wystawienia faktury - świadczenie usług budowlanych lub budowlano- montażowych, -dostawy drukowanych książek oraz gazet, czasopism i magazynów (z wyłączeniem map i ulotek), -czynności polegające na drukowaniu książek (z wyłączeniem map i ulotek) oraz gazet, czasopism i magazynów (z wyłączeniem świadczenia usług, których miejsce świadczenia ustala się na zasadach ogólnych określonych przepisami art. 28b u.p.t.u., których nabycie stanowi import usług)

171 3)czynności, dla których obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż z upływem terminu płatności. 1.dostawy energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego, 2. świadczenie usług (z wyłączeniem świadczenia usług, których miejsce świadczenia ustala się na zasadach ogólnych określonych przepisami art. 28b u.p.t.u., których nabycie stanowi import usług): – telekomunikacyjnych i radiokomunikacyjnych, – wymienionych w poz , 174 i 175 załącznika nr 3 do u.p.t.u. (chodzi o usługi związane z uzdatnianiem i dostarczaniem wody, usługi związane z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków, usługi związane z odpadami, usługi zamiatania śmieci i usuwania śniegu oraz pozostałe usługi sanitarne), – najmu, dzierżawy, leasingu lub usług o podobnym charakterze, – ochrony osób oraz usług ochrony, dozoru i przechowywania mienia, – stałej obsługi prawnej i biurowej, – dystrybucji energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego.

172 9. Miejsce świadczenia usług -uniknięcie podwójnego opodatkowania bądź nieopodatkowania -transakcje między przedsiębiorcami – miejsce siedziby nabywcy usługi -na rzecz konsumentów – miejsce siedziby usługodawcy wyjątki: usługi związane z nieruchomościami, usługi restauracyjne i cateringowe (miejsce wykonywania), usługi telekomunikacyjne – zmiana od 1 stycznia 2015r. – kluczowe miejsce świadczenia usługi

173 10. Podstawa opodatkowania - zasada: wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. -nieodpłatne przekazanie towarów: podstawą opodatkowania jest cena nabycia towarów lub towarów podobnych, a gdy nie ma ceny nabycia - koszt wytworzenia, określone w momencie dostawy tych towarów, -nieodpłatne świadczenie usług: koszt świadczenia tych usług poniesiony przez podatnika. -co obejmuje podstawa opodatkowania? 1) podatki, cła, opłaty i inne należności o podobnym charakterze, z wyjątkiem kwoty podatku; 2) koszty dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu i ubezpieczenia, pobierane przez dokonującego dostawy lub usługodawcę od nabywcy lub usługobiorcy.

174 -podstawa nie obejmuje kwot: 1) stanowiących obniżkę cen w formie rabatu z tytułu wcześniejszej zapłaty; 2) udzielonych nabywcy lub usługobiorcy opustów i obniżek cen, uwzględnionych w momencie sprzedaży; 3) otrzymanych od nabywcy lub usługobiorcy jako zwrot udokumentowanych wydatków poniesionych w imieniu i na rzecz nabywcy lub usługobiorcy i ujmowanych przejściowo przez podatnika w prowadzonej przez niego ewidencji na potrzeby podatku.

175 -import – podstawą opodatkowania wartość celna powiększona o należne cło, jeśli towary opodatkowane podatkiem akcyzowym – podstawą opodatkowania wartość celna powiększona o należne cło i podatek akcyzowy -WNT – odpowiednio stosuje się zasady ogólne -mały podatnik – metoda kasowa, rozliczanie kwartalne, (eliminacja zjawiska – obowiązek podatkowy powstaje mimo, że nie otrzymano należności) -kim jest mały podatnik? podatnik, u którego wartość sprzedaży z podatkiem < EUR, -rozliczenie metodą kasową – obowiązek podatkowy powstaje: 1) z dniem otrzymania całości lub części zapłaty - w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podatnika VAT 2) z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż 180. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi - w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz konsumenta -pisemne zawiadomienie o chęci skorzystania z metody kasowej

176 11. Stawki podatkowe -23%, 8%, 5% oraz 0% (zwolnienie z prawem do odliczenia) – podwyższenie od 2011 roku; przepisy przejściowe (kiedy czynność wykonana, wydanie towaru, zaliczki) -zastosowanie danej stawki uzależnione od rodzaju towaru bądź usługi, zasadą opodatkowanie stawką podstawową (23%) -stawka 8% - niektóre produkty spożywcze przetworzone -stawka 5% - nieprzetworzone, czasopisma specjalistyczne, książki, audiobooki (ale nie ściągane z Internetu!) -stawka 0% - ma szczególne cechy, zwolnienie z prawem do odliczenia, brak obciążenia podatkowego, zachowuje się prawo do odliczenia (którego brak w przypadku zwolnienia z podatku!) – eksport, WDT

177 Zwolnienie a stawka 0% A sprzedaje za % = 123 B dokłada własną pracę 100 (uszlachetnianie) i sprzedaje za % = 246; od podatku należnego 46 odlicza 23 zapłacone w cenie nabywanego towaru = podatek do zapłaty 23, C przerabia produkt dodając inne towary i usługi za 100 razem WDT za % = 300 cena końcowa w RP. Brak podatku należnego, ale odlicza 46 zapłacone w cenie nabywanego towaru = podatek do zwrotu 46 Podatek zapłacony: A = 23 B = 23 C= 0 Zwrot dla C = 46. podatek zapłacony w RP = 0. Ciężar ekonomiczny podatku poniesie konsument w innym kraju.

178 Zwolnienie a stawka 0% A sprzedaje za % = 123 B dokłada własną pracę 100 (uszlachetnianie) i sprzedaje za % = 246; od podatku należnego 46 odlicza 23 zapłacone w cenie nabywanego towaru = podatek do zapłaty 23, C przerabia produkt dodając inne towary i usługi za we wcześniejsze fazie = 346 cena końcowa. Brak podatku należnego, ale nie odlicza 46 zapłaconego w cenie nabywanego towaru = podatek 46 zwiększa cenę sprzedaży zwolnionej Podatek zapłacony: A = 23 B = 23 C= 0 Cały podatek zapłacony = 46.

179 Obniżona stawka np. 8% A sprzedaje za % = 123 B dokłada własną pracę 100 (uszlachetnianie) i sprzedaje za % = 246; od podatku należnego 46 odlicza 23 zapłacone w cenie nabywanego towaru = podatek do zapłaty 23, C przerabia produkt dodając inne towary i usługi za 100 sprzedaje razem za % = 324 cena końcowa Podatek należny 24 ale odlicza 46 zapłacone w cenie nabywanego towaru = podatek do zwrotu 22 Podatek zapłacony: A = 23 B = 23 C= 24 – 46 naliczony = 0 C zwrot = 22 Razem podatek: wpłacony 46 – 22 zwrot = 24.

180 12. Pomniejszanie podatku należnego o podatek naliczony -art. 86 ust. 1 – w zakresie w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego -istota podatku od towarów i usług jako podatku od wartości dodanej -kiedy powstaje prawo do odliczenia – prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu do nabytych lub importowanych przez podatnika towarów i usług powstał obowiązek podatkowy. -jeżeli podatnik nie dokona dokonał obniżenia kwoty podatku należnego w terminach określonych w ust. 10, 10d i 10e, może obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych. -korekta może być dokonana w ciągu 5 lat licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego,

181 -charakter prawny prawa do odliczenia – to nie ulga podatkowa, preferencja, przywilej, to istota konstrukcji systemu VAT, najważniejsze uregulowanie ustawy – celem wprowadzenia tego rozwiązania nie było przyznanie ulgi podatkowej podatnikom, ale eliminacja wielokrotnego opodatkowania obrotu na poszczególnych szczeblach -ograniczenia prawa do odliczenia: 1. kiedyś – import usług – uchylone od paliwa do samochodów osobowych, samochody z kratką 3. usługi noclegowe i gastronomiczne 4. z faktur wystawionych przez podmiot nieistniejący 5.wystawione faktury stwierdzają czynności które nie zostały dokonane 6.podają kwoty niezgodnie z rzeczywistością, 7. potwierdzają czynności nieważne (art. 58 k.c.) 8.transakcja nie podlega opodatkowaniu VAT albo zwolniona z podatku (!) – a contrario – zastosowanie błędnej stawki VAT nie ma znaczenia dla prawa do odliczenia!

182 -prawo do odliczenia a wykonywanie czynności zwolnionych – w odniesieniu do towarów i usług które są wykorzystywane do wykonywania czynności, w związku z którymi przysługuje prawo do odliczenia oraz nie przysługuje – podatnik odrębnie określa kwoty podatku naliczonego  do odliczenia i nie, jeśli niemożliwe wyodrębnienie – obliczenie proporcji sprzedaży (opodatkowane do nieopodatkowanej) -zwrot podatku – kiedy, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego za następne okresu albo prawo do zwrotu różnicy na rachunek bankowy -termin zwrotu – zasadniczy – 60 dni od momentu złożenia deklaracji -180 dni – podatnik nie wykonał w danym okresie rozliczeniowym żadnych czynności opodatkowanych (chyba że złożono zabezpieczenie) -25 dni – jeśli podatek naliczony wynika z faktur, które zostały w całości zapłacone za pośrednictwem rachunku bankowego

183 13. Rejestracja obowiązek rejestracji – podatnicy dokonujących czynności opodatkowanych – zgłoszenie rejestracyjne, przed dniem wykonania pierwszej czynności (podatnicy wykonujący tylko czynności zwolnione – mogą złożyć zgłoszenie rejestracyjne)

184 Ewidencja obrotu, rejestracja -kwota podatku naliczonego, dane niezbędne do określenia przedmiotu i podstawy opodatkowania, wysokość podatku należnego, kwoty podatku naliczonego, podlegającego zwrotowi -korzystający ze zwolnień podmiotowych – ewidencja uproszczona -kasy rejestrujące (fiskalne) – sprzedaż na rzecz os fiz. nie prowadzących DG, kasy rezerwowe, ulga na zakup kasy – odliczenie części kwoty na jej zakup od podatku -Naruszenie ww. obowiązku skutkuje ustaleniem przez organ podatkowy dodatkowego zobowiązania podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. -składanie deklaracji podatkowych VAT-7, samodzielne wpłacanie podatku, 25 dnia miesiąca, miesięczne okresy rozliczeniowe (kwartalne po wyborze)

185 14. Faktury obowiązek wystawiania faktur – stwierdzające dokonanie sprzedaży, data, cena jednostkowa, bez podatku nabywcą osoba fizyczna nieprowadząca DG – obowiązek wystawienia faktury na żądanie

186 15. Terminy przechowywania dokumentów podatnicy są obowiązani przechowywać ewidencje prowadzone dla celów rozliczania podatku oraz wszystkie dokumenty związane z tym rozliczaniem do czasu upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

187 Podatek akcyzowy Selektywny podatek konsumpcyjny Podatek pośredni Podatek jednofazowy

188 Podatek akcyzowy Podstawa prawna Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym szereg kwestii zostało uregulowanych w aktach wykonawczych m. in. – oznaczanie wyrobów akcyzowych znakami akcyzy, – warunki prowadzenia składów podatkowych, – zwolnienia od podatku akcyzowego

189 Wyroby akcyzowe Wyroby energetyczne i energia elektryczna Napoje alkoholowe Wyroby tytoniowe i susz tytoniowy + Samochody osobowe

190 Opodatkowaniu akcyzą podlega 1.produkcja wyrobów akcyzowych; 2.wprowadzenie wyrobów akcyzowych do składu podatkowego oraz wyprowadzenie tych wyrobów ze składu podatkowego; 3.import wyrobów akcyzowych; 4.nabycie wewnątrzwspólnotowe wyrobów akcyzowych; 5.wysłanie z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy importowanych wyrobów akcyzowych z miejsca importu przez zarejestrowanego wysyłającego niebędącego importerem tych wyrobów.

191 Przedmiotem opodatkowania podatkiem akcyzowym jest również niezgodne z ustawą użycie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie albo określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem; dostarczenie wyrobów akcyzowych objętych zwolnieniem od akcyzy ze względu na ich przeznaczenie, jeżeli odbyło się ono bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania zwolnienia od akcyzy; sprzedaż wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, objętych określoną stawką akcyzy związaną z ich przeznaczeniem, jeżeli ich sprzedaż odbyła się bez zachowania warunków uprawniających do zastosowania tej stawki akcyzy; nabycie lub posiadanie wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od tych wyrobów nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości a w wyniku kontroli podatkowej, postępowania kontrolnego albo postępowania podatkowego nie ustalono, że podatek został zapłacony.

192 Jednofazowość podatku akcyzowego zasada: jeśli w stosunku do danego wyrobu akcyzowego powstał obowiązek podatkowy w związku z jedną z powyższych czynności, to na podstawie innej czynności podlegającej opodatkowaniu akcyzą obowiązek podatkowy już nie powstaje (o ile tylko kwota akcyzy zasadniczo została określona lub zadeklarowana w należnej wysokości).

193 Podatnicy akcyzy (1) osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują czynności podlegających opodatkowaniu (art. 13 ust. 1) podatnikami są również podmioty: nabywające lub posiadające wyroby akcyzowe znajdujące się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli od wyrobów tych nie została zapłacona akcyza w należnej wysokości;

194 Powstanie obowiązku podatkowego co do zasady, z dniem wykonania czynności podlegających opodatkowaniu (art. 10 ust. 1). Odstępstwo: jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają obowiązek potwierdzania fakturą czynności podlegających opodatkowaniu, obowiązek podatkowy powstaje z dniem wystawienia faktury, nie później jednak niż w terminie 7 dni, licząc od dnia wykonania czynności jeżeli nie można określić dnia, w którym powstał obowiązek podatkowy, za datę jego powstania uznaje się dzień, w którym organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej stwierdził dokonanie danej czynności lub istnienie danego stanu faktycznego.

195 Podstawa opodatkowania kształt podstawy opodatkowania w podatku akcyzowym zależy od rodzaju podlegającego opodatkowaniu wyrobu akcyzowego. Np. podstawa opodatkowania w przypadku poszczególnych napojów alkoholowych zasadniczo powiązana została z liczbą hektolitrów danego wyrobu.

196 Stawki akcyzy są ujmowane w: procencie podstawy opodatkowania; kwocie na jednostkę wyrobu; kwocie na jednostkę wyrobu i w procencie maksymalnej ceny detalicznej.

197 Przykładowe stawki stawka akcyzy na piwo wynosi 7,79 zł od 1 hektolitra wyrobu, na wino 158 zł od 1 hektolitra gotowego wyrobu, a na alkohol etylowy wynosi 5.704,00 zł od 1 hektolitra alkoholu etylowego 100% vol. zawartego w gotowym wyrobie.

198 Stawki na wybory tytoniowe na papierosy 206,76 zł za każde 1000 sztuk i 31,41% maksymalnej ceny detalicznej; na tytoń do palenia 141,29 zł za każdy kilogram i 31,41% maksymalnej ceny detalicznej; na cygara i cygaretki 393,00 zł za każde 1000 sztuk.

199 Zwolnienia od podatku energii elektrycznej wytwarzanej z odnawialnych źródeł energii; ubytków wyrobów akcyzowych powstałych wskutek zdarzenia losowego lub siły wyższej; skażony alkohol etylowy; wewnątrzwspólnotowe nabycie wyrobów akcyzowych z akcyzą zapłaconą na terytorium państwa członkowskiego UE dokonywane przez osobę fizyczną na jej własny użytek, jeśli wyroby te nie są przeznaczone na cele handlowe.

200 Podatek od nieruchomości Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych Podatek majątkowy – obciążający posiadanie majątku. Podatek lokalny – dochód gminy. Zobowiązanie podatkowe w stosunku do : - osób fizycznych – powstaje poprzez wydanie i doręczenie decyzji ustalającej, - osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej – z mocy prawa.

201 Deklaracje i terminy płatności Osoby fizyczne są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3. Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. Jeżeli decyzja ustalająca zostanie doręczona po jednym z tych terminów płatności to podatek, którego terminy płatności minęły, jest płatny w terminie 14 dni od doręczenia decyzji.

202 Deklaracje 2 9. Osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, są obowiązane: 1) składać, w terminie do dnia 31 stycznia, organowi podatkowemu właściwemu ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania, deklaracje na podatek od nieruchomości na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku; 2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia; 3) ( wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca, a za styczeń do dnia 31 stycznia.

203 Powstawanie zobowiązań podatkowych Art. 21. § 1. Zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem: 1) zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania; 2) doręczenia decyzji organu podatkowego, ustalającej wysokość tego zobowiązania.

204 5 lutego 2013 roku nieruchomość nabyła osoba fizyczna oraz osoba prawna. 1 marca 2013 powstaje dla nich obowiązek podatkowy. Dla osoby prawnej powstaje zobowiązanie podatkowe – 15 marca i w kolejnych miesiącach wpłaca podatek. Osobie fizycznej zostaje doręczona decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego 10 stycznia 2014 – termin płatności 14 dni od dnia doręczenia. Powstanie zaległości podatkowej

205 Przedawnienie obowiązku podatkowego Art. 68. § 1. Zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. § 2. Jeżeli podatnik: 1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, 2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Przykład: Osoba fizyczna nabyła w 2013 roku i złożyła informację na podatek od nieruchomości = decyzja może zostać wydana i doręczona do końca 2016 r.

206 Przedawnienie zobowiązania podatkowego Art. 70. § 1. Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przykład: Osoba prawna – terminy płatności w 2013 = zobowiązanie przedawnia się r. Osoba fizyczna – decyzja ustalająca doręczona 10 stycznia 2014 – 14 dni termin płatności = zobowiązanie przedawnia się r.

207 Podmiot podatku od nieruchomości Art Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa (3) lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

208 3. Jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. 4. Jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust Jeżeli wyodrębniono własność lokali, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości od gruntu oraz części budynku stanowiących współwłasność ciąży na właścicielach lokali w zakresie odpowiadającym częściom ułamkowym wynikającym ze stosunku powierzchni użytkowej lokalu do powierzchni użytkowej całego budynku.

209 Przedmiot opodatkowania Art Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. 2. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Podatek rolny (leśny) lub podatek od nieruchomości!

210 Podstawa opodatkowania Art Podstawę opodatkowania stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa; 3) dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego. 1-2 – podstawa ujęta ilościowo 3 – podstawa ujęta wartościowo

211 Stawki podatkowe Art Rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie mogą przekroczyć rocznie: 1) od gruntów: a) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków - 0,62 zł od 1 m 2 powierzchni, b) pod jeziorami, zajętych na zbiorniki wodne retencyjne lub elektrowni wodnych - 3,38 zł od 1 ha powierzchni, c) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 0,30 zł od 1 m 2 powierzchni; 2) od budynków lub ich części: a) mieszkalnych - 0,51 zł od 1 m 2 powierzchni użytkowej, b) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz od budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej - 17,31 zł od 1 m 2 powierzchni użytkowej, c) zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu kwalifikowanym materiałem siewnym - 8,06 zł od 1 m 2 powierzchni użytkowej, d) związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, zajętych przez podmioty udzielające tych świadczeń - 4,27 zł od 1 m 2 powierzchni użytkowej, e) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego - 5,78 zł od 1 m 2 powierzchni użytkowej; 3) od budowli - 2% ich wartości określonej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 3 i ust Stawki w ustawie – maksymalne. Stawki ustala zawsze rada gminy! Nie ma uchwały = nie ma stawek!

212 Różnicowanie stawek 2. Przy określaniu wysokości stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 1, rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, rodzaj prowadzonej działalności, rodzaj zabudowy, przeznaczenie i sposób wykorzystywania gruntu. 3. Przy określaniu wysokości stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 2, rada gminy może różnicować ich wysokość dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności lokalizację, sposób wykorzystywania, rodzaj zabudowy, stan techniczny oraz wiek budynków. 4. Przy określaniu wysokości stawek, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. b-e oraz w ust. 1 pkt 3, rada gminy może różnicować wysokość stawek dla poszczególnych rodzajów przedmiotów opodatkowania, uwzględniając w szczególności rodzaj prowadzonej działalności. Lokalna polityka podatkowa – stawki i zwolnienia.

213 Działalność gospodarcza Grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych

214 Podatek od czynności cywilnoprawnych Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych Podatek stanowi dochód gmin, ale pobierany jest przez US. Generalnie opodatkowany jest inny obrót niż związany z działalnością gospodarczą: Nie podlegają podatkowi czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest: a) opodatkowana podatkiem od towarów i usług, b) zwolniona z podatku od towarów i usług, z wyjątkiem: – umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach, – umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.

215 VAT a PCC a)Umowa spółki i jej zamiana = zawsze p.c.c. b)Inne czynności: - opodatkowane VAT = nie ma p.c.c. - zwolnione z VAT = nie ma p.c.c. z wyjątkiem: – umów sprzedaży i zamiany, których przedmiotem jest nieruchomość lub jej część, albo prawo użytkowania wieczystego, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, prawo do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub prawo do miejsca postojowego w garażu wielostanowiskowym lub udział w tych prawach, (dostawa nieruchomości zwolniona z VAT = p.c.c.) – umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych. (zawsze p.c.c.)

216 Przedmiot opodatkowania Art Podatkowi podlegają: 1) następujące czynności cywilnoprawne: a) umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych, b) umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, c) (uchylona), d) umowy darowizny - w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów i ciężarów albo zobowiązań darczyńcy, e) umowy dożywocia, f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat, g) (uchylona), h) ustanowienie hipoteki, i) ustanowienie odpłatnego użytkowania, w tym nieprawidłowego, oraz odpłatnej służebności, j) umowy depozytu nieprawidłowego, k) umowy spółki; 2) zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4; 3) orzeczenia sądów, w tym również polubownych, oraz ugody, jeżeli wywołują one takie same skutki prawne, jak czynności cywilnoprawne wymienione w pkt 1 lub 2.

217 Stawki podatkowe Art Stawki podatku wynoszą: - od umowy sprzedaży: a) nieruchomości, rzeczy ruchomych, prawa użytkowania wieczystego, własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, spółdzielczego prawa do lokalu użytkowego oraz wynikających z przepisów prawa spółdzielczego: prawa do domu jednorodzinnego oraz prawa do lokalu w małym domu mieszkalnym 2 %, b) innych praw majątkowych 1 %; - od umowy pożyczki oraz depozytu nieprawidłowego 2 %, - od umowy spółki 0,5 %.

218 Wyłączenia Nie podlegają podatkowi umowy spółki i ich zmiany związane z: a) łączeniem spółek kapitałowych, b) przekształceniem spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową, c) wniesieniem do spółki kapitałowej, w zamian za jej udziały lub akcje: – przedsiębiorstwa spółki kapitałowej lub jego zorganizowanej części, – udziałów lub akcji innej spółki kapitałowej dających w niej większość głosów albo kolejnych udziałów lub akcji, w przypadku gdy spółka, do której są wnoszone te udziały lub akcje, posiada już większość głosów.

219 Wyłączenia Zwolniona jest pożyczka udzielona spółce kapitałowej przez wspólnika (akcjonariusza). Zwolnione są umowy spółki i ich zmiany związane z przekształceniem lub łączeniem spółek w części wkładów do spółki albo kapitału zakładowego, których wartość była uprzednio opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych lub podatkiem od wkładów kapitałowych do spółek kapitałowych na terytorium państwa członkowskiego innego niż Rzeczpospolita Polska albo od których zgodnie z prawem państwa członkowskiego podatek nie był naliczany.

220 Zapłata podatku Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, według ustalonego wzoru, oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika. Notariusze są płatnikami podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego. Płatnicy obowiązani są uzależnić dokonanie czynności cywilnoprawnej od uprzedniego zapłacenia podatku.

221 Kontrola podatkowa przedsiębiorcy

222 Regulacje mające zastosowanie do kontroli podatkowej przedsiębiorców  przepisy o.p.  przepisy u.s.d.g. rozdział 5 tej ustawy (art. 77–84) określa reguły prowadzenia kontroli przedsiębiorców przepisy te mają zastosowanie do wszystkich organów dokonujących kontroli przedsiębiorcy, w tym również organów podatkowych zgodnie z art. 77 ust. 2 i 3 u.s.d.g. w zakresie kontroli podatkowej przedsiębiorców stosuje się przepisy innych ustaw tylko w części nieuregulowanej w u.s.d.g. potwierdza to przepis 291c o.p., zgodnie z którym do kontroli działalności gospodarczej podatnika będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy rozdziału 5 u.s.d.g.  przepisy u.k.s.

223 Kontrola podatkowa, postępowanie podatkowe i kontrola skarbowa Kolejność wszczynania postępowań przez organy podatkowe: 1)Czynności sprawdzające, 2)Kontrola podatkowa, 3)Postępowanie podatkowe. Kolejność wszczynania postępowań przez UKS: 1)Postępowanie kontrolne, 2)Kontrola podatkowa, w ramach postępowania kontrolnego.

224 Cele postępowań Czynności sprawdzające – formalne sprawdzenie poprawności dokumentów, Kontrola podatkowa ma za zadanie sprawdzenie czy kontrolujący wywiązują się z obowiązków podatkowych. Postępowanie podatkowe ma zadanie wydanie decyzji podatkowej, określającej inną kwotę zobowiązania podatkowego niż zadeklarowana.

225 Różne uprawnienia organów Organy podatkowe (skarbowe) mają różne uprawnienia w kontroli podatkowej i postępowaniu podatkowym (skarbowym): -art. 287 § 3 i § 4 o.p. a art. 199 – wyjaśnienia strony, -Art. 285a § 3 a art. 155 o.p., -Art. 285a § 1 – kontrola w siedzibie kontrolowanego, za zgodą w organie, -Art. 286 § 2 o.p. – udostępnianie ksiąg, -Czas trwania kontroli a czas trwania postępowania podatkowego.

226 Kolejność wszczynania postępowań a uprawnienia kontrolujących. Nieprawidłowość wszczynania postępowań = brak określonych uprawnień przez kontrolowanych. Próby obejścia prawa przez organy, zwłaszcza organy kontroli skarbowej. Nadużycie art. 155 o.p. – to nie jest przepis pozwalający do wzywania do określonych czynności. art. 155 – przepis techniczny. Wyrok WSA we Wrocławiu z , ISA/Wr 1327/08. Podstawa prawna wezwania – zawsze konieczna, np.: „na podstawie art. 155 w zw. z art. 287 § 3 o.p. wzywa się do złożenia wyjaśnień na piśmie…”

227 Nowelizacja u.s.d.g. z 2008 r.  ustawa o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw dotyka regulacji dotyczących zasad przeprowadzania kontroli przewidzianych w tej ustawie, jak również przepisów o.p.  Zgodnie z dodanym do o.p. art. 291c, nowe regulacje u.s.d.g. znajdą zastosowanie do kontroli działalności gospodarczej podatnika będącego przedsiębiorcą.

228  Zmiany tej ustawy w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, związane są m.in. z: a)dalszym ograniczeniem czasu trwania kontroli u przedsiębiorcy w zależności od jego wielkości i zastąpienie okresu liczonego w tygodniach liczonym w dniach; b)wprowadzeniem sprzeciwu jako środka prawnego, wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów dotyczących czasu trwania i liczby kontroli; c)ujęciem expresis verbis zasady jak najmniej uciążliwego prowadzenia kontroli poprzez możliwość przeprowadzenia kontroli w siedzibie organu (art. 80a § 2) oraz możliwość zwrócenia uwagi organowi, iż czynności kontrolne zakłócają normalne funkcjonowanie podatnika (art. 80b). d)sprecyzowaniem okoliczności wyłączających stosowanie ograniczeń liczby jednoczesnych kontroli u przedsiębiorcy oraz czasu trwania kontroli, co ma szczególnie istotne znaczenie w przypadku kontroli podejmowanych przez urząd kontroli skarbowej.

229 Konsekwencje naruszenia przepisów w trakcie kontroli podatkowej Dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wynik kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu podatkowym (art. 77 ust. 6 u.s.d.g.)  w jakiej relacji jest ten przepis do art. 180 o.p., który jako dowód dopuszcza wszystko co spełnia warunek niesprzeczności z prawem?  ustawodawca dodając art. 77 ust. 6 u.s.d.g. złagodził sankcję za nieprawidłowości jakich dopuścić się mogą kontrolujący otwierając możliwość wykorzystania materiału dowodowego zgromadzonego w niezgodny z prawem sposób

230 Naruszenia przepisów o kontroli przedsiębiorcy w orzecznictwie  nawet przekroczenie czasu kontroli i niezachowanie szeregu wymogów formalnych nie dyskwalifikuje wyników kontroli oraz nie czyni niemożliwym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (wyrok WSA z r., I SA/Kr 578/08)  naruszenie przez organ kontroli przepisów u.s.d.g. stanowi naruszenie zasady praworządności i art. 7 Konstytucji RP lecz nie dyskwalifikuje bezwzględnie wyników kontroli, a limity czasowe wynikające z art. 83 u.s.d.g. należy traktować jako dyscyplinujące organ w załatwieniu sprawy (wyrok NSA z r., I FSK 1045/05, wyrok z r., I SA/Ol 591/09.

231 Wątpliwości dotyczące art. 291c o.p.  Przepis ten stanowi, że do kontroli działalności gospodarczej podatnika będącego przedsiębiorcą stosuje się przepisy rozdziału 5 u.s.d.g.  czy kontrola płatnika, inkasenta oraz następcy prawnego będącego przedsiębiorcą została, z dniem 7 marca 2009 r., wyłączona z zakresu stosowania u.s.d.g., czy też podlega nadal u.s.d.g. na podstawie art. 77 ust. 1 tej ustawy?  czy kontrola względem osoby, która nie zgłosiła działalności do odpowiedniej ewidencji będzie prowadzona z uwzględnieniem zasad zawartych w u.s.d.g., czy też nie?

232 Płatnik – u.s.d.g. „Analiza definicji płatnika oraz inkasenta zawartych w art. 8 i 9 ustawy – Ordynacja podatkowa, a także wyrażenia „następcy prawnego będącego przedsiębiorcą” wskazuje, iż każdy z tych podmiotów może być także podatnikiem będącym przedsiębiorcą. (…) Wobec powyższego płatnik, inkasent czy następca prawny będący przedsiębiorcą, który jest osobą fizyczną, osoba prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonujący we własnym imieniu działalność gospodarczą o charakterze zarobkowym, w sposób zorganizowany i ciągły, będzie przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy SDG, i do kontroli działalności gospodarczej tego podmiotu zastosowanie będą miały przepisy rozdziału 5 tej ustawy” (pismo Ministerstwa Finansów z dnia 11 maja 2009 r., PK4/8012/46/AAN/09/274)

233 Niezgłoszona dz. gosp. Stanowisko Ministra Gospodarki a ogłoszone przez Ministra Finansów: (…) zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy SDG przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą w dniu złożenia wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym. Wobec powyższego do osoby, która nie spełniła ustawowych obowiązków nie dokonując zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej, tym samym nie nabywając statusu przedsiębiorcy, nie powinny mieć zastosowania przepisy dotyczące wykonywania kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy zawarte w rozdziale 5 ustawy SDG” (pismo Ministerstwa Finansów z dnia 12 sierpnia 2009 r. (PK4/8012/98/ZAP/09/703)

234 Cele kontroli podatkowej  celem kontroli podatkowej jest sprawdzenie, czy kontrolowani wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego (art. 281 § 2 o.p.)  kontrola podatkowa może być prowadzona powtórnie, jeżeli nawet nie stwierdzono nieprawidłowości.  zgodnie z art. 282a § 1 jedynie w zakresie spraw rozstrzygniętych decyzją ostateczną organu podatkowego kontrola podatkowa nie może być ponownie wszczęta  zasady tej nie stosuje się, jeżeli kontrola podatkowa jest niezbędna dla przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, stwierdzenia wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej lub wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną albo w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji przez sąd administracyjny

235 Powtórne przeprowadzenie kontroli  Art. 282a § 1 o.p. jest rodzajem gwarancji dla podatnika, że organ podatkowy czy organ kontroli nie może przeprowadzać ponownej kontroli w sprawie zakończonej już decyzją, objętą zasadą trwałości ostatecznych decyzji w postępowaniu podatkowym  W orzecznictwie przedmiotem analizy była sytuacja, w której doszło do ponownej kontroli w sprawie, w której wypowiedział się już sąd administracyjny o Wskazano, iż ponowna kontrola może dotyczyć tylko kwestii, w związku z którą nastąpiło uchylenie decyzji organów podatkowych. o sąd uznał, iż podatnik uzyskując korzystny dla siebie wyrok sądu ma prawo przypuszczać, że w pozostałym zakresie – poza sporną kwestią będącą przedmiotem oceny przez sąd – nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. o Działanie organów zmierzające do udowodnienia innych nieprawidłowości, których nie zauważono we wcześniej przeprowadzonej kontroli, jest działaniem bezprawnym i w sposób rażący podważającym zaufanie podatnika do organów podatkowych (wyrok z r., I SA/Wr 165/06, POP 2006/6/98).

236 Zawiadomienie o planowanej kontroli podatkowej  W myśl dodanego do o.p. art. 282b § 1 organy podatkowe zawiadamiają kontrolowanego o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej  Wprowadzenie zasady zawiadamiania o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej – niespotykanej w zasadzie w innych systemach prawnych – stanowi utrwalenia zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.)  Zawiadomienie to zgodnie z § 4 art. 282b o.p. zawiera: o oznaczenie organu; o datę i miejsce wystawienia, o oznaczenie kontrolowanego; o wskazanie zakresu kontroli; o pouczenie o prawie złożenia korekty deklaracji; o podpis osoby upoważnionej do zawiadomienia.

237 Zawiadomienie o planowanej kontroli podatkowej – c.d.  Zawiadamianie kontrolowanego ma na celu ochronę jego interesów poprzez umożliwienie mu przygotowania się do kontroli i taką organizację pracy aby zminimalizować wpływ kontroli na bieżące funkcjonowanie przedsiębiorstwa.  W zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, którego wzór określił minister finansów organ pouczy przyszłego kontrolowanego w szczególności o prawie złożenia korekty deklaracji.  Zawiadomienie o planowanej kontroli oznacza, że podatnik jeszcze przed jej wszczęciem może dokonać korekty deklaracji podatkowej. Przy czym, dokonując korekty po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, podatnik nie będzie mógł skorzystać z wprowadzonego również od 1 stycznia 2009 r. prawa naliczenia odsetek za zwłokę w obniżonej wysokości (w art. 56 § 1a o.p.).

238 Zawiadomienie o planowanej kontroli podatkowej – c.d.  W przypadku doręczenia zawiadomienia kontrolę wszczyna się nie wcześniej niż po upływie 7 dni i nie później niż przed upływem 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.  Przepisy nie ustalają precyzyjnie sposobu ustalenia momentu wszczęcia. o Prawo to przysługuje organowi, choć kierując się zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów (art. 292 w zw. z 121 § 1 o.p.) należałoby oczekiwać, że sugestie podatnika, szczególnie jeśli dotyczą obiektywnych okoliczności powinny być brane pod uwagę  Jeżeli kontrola nie zostanie wszczęta w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, wszczęcie kontroli wymaga ponownego zawiadomienia.  Możliwe jest jednocześnie wcześniejsze wszczęcie kontroli tj. przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia lecz tylko za zgodą kontrolowanego

239 Wyjątki od zasady zawiadomienia o planowanej kontroli podatkowej Ustawodawca ściśle określił przypadki, w których organ może wszcząć kontrolę bez doręczania zawiadomienia; o przypadki te mogą wiązać się:  z przedmiotem kontroli  z okolicznościami dotyczącymi kontrolowanego o we wszystkich sytuacjach po wszczęciu kontroli informuje się kontrolowanego o przyczynie braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli.

240 Wyjątki od zasady zawiadomienia o planowanej kontroli podatkowej związane z przedmiotem kontroli – jeśli kontrola dotyczy zasadności zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług. – jeśli kontrola ma być wszczęta na żądanie organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe. Żądanie takie może być zawarte w wystąpieniu prokuratora, gdy postępowanie przygotowawcze ujawni istnienie okoliczności sprzyjających popełnianiu przestępstwa lub utrudniających ich ujawnienie (art. 27 ust 1 ustawy o prokuraturze). – gdy kontrola dotyczy ona opodatkowania przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych, a także gdy dotyczy niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej. – gdy kontrola ma być podjęta w oparciu o informacje uzyskane na podstawie przepisów o przeciwdziałaniu wpro­wadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu.

241 Wyjątki od zasady zawiadomienia o planowanej kontroli podatkowej związane z przedmiotem kontroli – c.d.  Ponadto kontrola bez zawiadomienia może być podjęta w trybie nagłym (art. 284a § 1 o.p) tzw. na legitymację jeśli są niezbędne celem przeciwdziałaniu popełnienia przestępstwa lub wykroczenia skarbowego ewentualnie ma charakter doraźny dotyczący ewidencjonowania obrotu za pomocą kasy rejestrującej, użytkowania kasy rejestrującej lub sporządzania spisu z natury  W razie konieczności rozszerzenia zakresu kontroli na inne okresy rozliczeniowe, z uwagi na nieprawidłowości stwierdzone w wyniku dokonanych już czynności kontrolnych – można to uczynić również bez uprzedniego zawiadomienia o tym fakcie kontrolowanego. o taka możliwość nie istnieje w przypadku rozszerzenia kontroli np. na inne podatki

242 Wyjątki od zasady zawiadomienia o planowanej kontroli podatkowej związane z okolicznościami dotyczącymi kontrolowanego  Nie zawiadamia się o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, z uwagi na posiadane przez organ podatkowy informacje, z których wynika, że kontrolowany został prawomocnie skazany w Rzeczypospolitej Polskiej za popełnienie przestępstwa skarbowego, przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu, przestępstwa z ustawy o rachunkowości lub wykroczenia polegającego na utrudnianiu kontroli. o Jeśli kontrola dotyczy osoby prawnej lub spółki nie mającej osobowości prawnej ten warunek odnosi się do każdego członka zarządu lub osoby zarządzającej, a w przy­padku spółek niemających osobowości prawnej do każdego wspólnika.  Ponadto nie zawiadamia się jeśli kontrolowany jest zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.  Nie zawiadamia się również w sytuacji, gdy kontrolowany nie ma miejsca zamieszkania lub adresu siedziby albo doręczanie pism na podane adresy było bezskuteczne lub utrudnione.

243 Kontrola podatkowa przed UKS Kontrola podatkowa w trakcie postępowania kontrolnego. Art. 282b oraz art. 282c o.p. – zawiadomienie o zamiarze wszczęcia stosuje się do postępowania kontrolnego. Nie zawiadamia się o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej w ramach postępowania kontrolnego. Uprawnienie do korekty deklaracji przed wszczęciem postępowania kontrolnego a nie kontroli podatkowej.

244 Wszczęcie kontroli podatkowej  Kontrolę podatkową organ podejmuje się z urzędu (art. 282 o.p.).  Wszczęcie może nastąpić  w normalnym trybie  w sposób uproszczony tzw. na legitymację  W myśl art. 284 § 1 wszczęcie kontroli podatkowej następuje przez doręczenie kontrolowanemu lub pełnomocnikowi reprezentującemu kontrolowanego w trakcie kontroli (art. 281a o.p.), upoważnienia do jej przeprowadzenia oraz okazanie legitymacji służbowej.  Jeżeli kontrolowanym jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, upoważnienie doręcza się oraz okazuje legitymację służbową członkowi zarządu, wspólnikowi, innej osobie upoważnionej do reprezentowania kontrolowanego lub prowadzenia jego spraw albo osobie wyznaczonej w trybie art. 281a.

245 Składniki upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej  Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli podatkowej zgodnie z art. 283 § 2 o.p. zawiera:  oznaczenie organu,  datę i miejsce wystawienia,  wskazanie podstawy prawnej,  imię i nazwisko kontrolującego (kontrolujących),  numer legitymacji służbowej kontrolującego (kontrolujących),  oznaczenie kontrolowanego,  określenie zakresu kontroli,  datę rozpoczęcia i przewidywany termin zakończenia kontroli,  podpis osoby udzielającej upoważnienia, z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji,  pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego Uwaga: kontrola podatku dochodowego w spółkach osobowych!

246 Upoważnienie do przeprowadzenia kontroli – art. 283 § 5 o.p.  Upoważnienie, niespełniające ustawowych wymagań określonych w przepisach tego artykułu, w tym dotyczących zakresu kontroli, przewidywanego terminu jej zakończenia nie będzie stanowiło podstawy do przeprowadzenia kontroli.  Tym samym zakres kontroli nie może wykraczać poza zakres wskazany w upoważnieniu.  Dowody zgromadzone w sytuacji, gdy kontrolujący przekroczyli zakres kontroli określony w upoważnieniu lub dowody zgromadzone w takcie kontroli przeprowadzonej na podstawie upoważnienia nie spełniającego wymogów formalnych określonych w przepisach, z prawnego punktu widzenia nie będą miały żadnego znaczenia. W razie takich nieprawidłowości organ będzie zobowiązany jeszcze raz wszcząć kontrolę na podstawie prawidłowego upoważnienia i ponowić wszystkie czynności dowodowe.  Ustalenia stanu faktycznego w toku czynności podejmowanych na podstawie nieprawidłowego upoważnienia, jak również wykraczające poza jego zakres byłoby poważnym naruszeniem, którego skutków nie usunęłoby nawet późniejsze zapoznanie strony przez organ z wynikami postępowania dowodowego, uczestniczenie przez stronę w podejmowanych czynnościach, czy też późniejsze doręczenie strony właściwego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli (wyrok WSA z r., III SA/Wa 2789/08).

247 Doręczenie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli  Upoważnienie musi być doręczone kontrolowanemu, czyli kontrolowanej osobie fizycznej albo osobie upoważnionej do reprezentowania kontrolowanego lub prowadzenia jego spraw w przypadku osoby prawnej lub jednostki niemającej osobowości prawnej  Doręczenie powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu 3 dni od dnia wszczęcia kontroli  Jeżeli ten obowiązek nie zostanie dopełniony wszelkie dokumenty z dokonanych czynności kontrolnych nie stanowią dowodu w postępowaniu podatkowym.

248 Doręczenie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli – orzecznictwo  W orzecznictwie wskazuje się, iż normę wyprowadzaną z art. 284a § 2 o.p. trzeba wobec tego odczytywać tak, iż w sytuacji, gdy ustanowiono pełnomocnika do reprezentowania kontrolowanego, upoważnienie do przeprowadzenia kontroli musi być – nie później niż w terminie 3 dni od dnia wszczęcia kontroli – doręczone właśnie jemu, a nie kontrolowanemu (wyrok NSA z r., II FSK 670/08).  NSA nie podzielił więc poglądu, że mamy tu do czynienia z alternatywą rozłączną, dającą kontrolującym pełną swobodę wyboru adresata czynności.  Ten punkt widzenia jest nie do pogodzenia z właściwą dla konstrukcji rzetelnego (sprawiedliwego, uczciwego) postępowania przed organami administracji publicznej, zasadą harmonii praw i obowiązków procesowych, zakładającą realny, a nie iluzoryczny charakter kształtowanych gwarancji proceduralnych

249 Miejsce prowadzenia kontroli podatkowej  Czynności kontrolne prowadzone są w siedzibie kontrolowanego, w innym miejscu przechowywania dokumentacji oraz w miejscach związanych z prowadzoną przez niego działalnością i w godzinach jej prowadzenia (art. 285a § 1 o.p.)  Jeżeli księgi rachunkowe znajdują się poza siedzibą kontrolowanego, ma on obowiązek zapewnienie do nich dostępu na żądanie kontrolującego – w swojej siedzibie bądź w miejscu ich prowadzenia lub przechowywania, jeżeli udostępnienie ich w siedzibie mogłoby w znacznym stopniu utrudnić prowadzenie bieżącej działalności jego przedsiębiorstwa.

250 U.s.d.g. a o.p. Art. 80a. 1. Kontrolę przeprowadza się w siedzibie kontrolowanego lub w miejscu wykonywania działalności gospodarczej oraz w godzinach pracy lub w czasie faktycznego wykonywania działalności gospodarczej przez kontrolowanego. 2. Kontrola lub poszczególne czynności kontrolne, za zgodą kontrolowanego, mogą być przeprowadzane również w siedzibie organu kontroli, jeżeli może to usprawnić prowadzenie kontroli. Pismo MF z (PK4/8012/46/AAN/09/274)

251 Miejsce prowadzenia kontroli podatkowej – c.d.  Kontrolowany ma obowiązek zapewnić kontrolującemu warunki do pracy, a w miarę możliwości udostępnić samodzielne pomieszczenie i miejsce do przechowywania dokumentów (art. 287 § 3 o.p.).  obowiązek zapewnienia takiego miejsca do pracy powstaje gdy kontrolowany ma fizyczne możliwości udostępnienia takiego pomieszczenia.  nie powinno się oczekiwać od przedsiębiorcy reorganizacji pracy przedsiębiorstwa  art. 285b stanowi, że kontrola lub poszczególne czynności kontrolne za zgodą kontrolowanego mogą być przeprowadzane również w siedzibie organu podatkowego, jeżeli może to usprawnić prowadzenie kontroli lub kontrolowany zrezygnował z uczestniczenia w czynnościach kontrolnych.

252 Czas trwania kontroli podatkowej – przepisy o.p.  Zgodnie z art. 284b § 1 o.p. kontrola powinna zostać zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie wskazanym w upoważnieniu, o którym mowa w art. 283 o.p.  O każdym przypadku niezakończenia kontroli w terminie wskazanym w upoważnieniu, kontrolujący musi zawiadomić na piśmie kontrolowanego, podając zarówno przyczyny przedłużenia terminu jak i wskazując nowy termin jej zakończenia (art. 284b § 2)  Dokumenty dotyczące czynności kontrolnych dokonanych po upływie tego terminu nie stanowią dowodu w postępowaniu podatkowym, chyba że został wskazany nowy termin zakończenia kontroli (art. 284b § 3)

253 Czas trwania kontroli podatkowej – przepisy u.s.d.g.  w art. 82 u.s.d.g. zawarty jest zakaz prowadzenia równocześnie więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy.  art. 82 ust. 1a u.s.d.g. przyjmuje zasadę jednej kontroli w jednym zakładzie lub innej wyodrębnionej części przedsiębiorstwa.  możliwe prowadzenie jednocześnie dwóch kontroli u przedsiębiorcy posiadającego dwa zakłady, jeśli każda z nich dotyczy innego zakładu  art. 83 u.s.d.g. określa maksymalny czas trwania wszystkich kontroli tego samego organu kontroli w jednym roku kalendarzowym.

254  Pierwotnie unormowania u.s.d.g. w zakresie czasu trwania kontroli określały czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym następująco. Nie mógł on przekraczać (art. 83 ust. 1 u.s.d.g.):  w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców – 4 tygodni;  w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców – 8 tygodni.  po nowelizacji z 2009 r. czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać:  w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców - 12 dni roboczych;  w odniesieniu do małych przedsiębiorców - 18 dni roboczych;  w odniesieniu do średnich przedsiębiorców - 24 dni roboczych;  w odniesieniu do pozostałych przedsiębiorców - 48 dni roboczych.

255 Przed nowelizacją art. 83 ust. 2 u.s.d.g. zawierał wyjątki od zasady m.in. sytuacje gdy odrębne przepisy przewidują możliwość przeprowadzenia kontroli w toku postępowania prowadzonego przez organ, w praktyce na podstawie tego przepisu organy skarbowe formułowały twierdzenia, iż ograniczenia w tym zakresie nie dotyczą organów skarbowych, albowiem na podstawie przepisów u.k.s. tj. art. 13 w ramach postępowania kontrolnego może zostać wszczęta kontrola podatkowa. tym samym organy skarbowe twierdziły, iż jeśli chodzi o czas kontroli zastosowanie w tym zakresie znajdują wskazane na samym początku przepisy ustawy o.p. tj. art. 139 w zw. z art. 284b § 1.  UKS nie mają prawa przedłużać kontroli podatkowej!  Obejście prawa – postępowanie kontrolne w siedzibie podatnika.

256 Ograniczenia czasu trwania kontroli - wyjątki Ograniczeń czasu kontroli nie stosuje się m.in..: - przeprowadzenie kontroli jest niezbędne dla przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia, przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego lub zabezpieczenia dowodów jego popełniania; MF z ; - kontrola dotyczy zasadności dokonania zwrotu podatku od towarów i usług przed dokonaniem tego zwrotu;

257 Instrumenty przysługujące kontrolowanemu w razie przedłużania czasu kontroli Jeżeli kontrola się przedłuża i w ocenie kontrolowanego jest prowadzona niezgodnie z przepisami prawa kontrolowany: o może złożyć ponaglenie do organu wyższej instancji (art. 141 w zw. z art. 292 o.p.), o istnieje także możliwość pociągnięcia do odpowiedzialność porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej przepisami prawa pracownika, który prowadzi kontrolę i nie załatwił sprawy w terminie z nieuzasadnionych przyczyn (art. 142 w zw. z art. 292 o.p.)

258 Sprzeciw na czynności podjęte w trakcie kontroli  Na podstawie art. 84c u.s.d.g. kontrolowany ma prawo do wniesienia sprzeciwu na czynności kontrolne, jeśli kontrola dotyczy działalności gospodarczej przedsiębiorców.  Zgodnie z tym przepisem przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów dotyczących: o wszczęcia kontroli oraz jej prowadzenia (art. 79–79b u.s.d.g.); o wykonywania kontroli podczas nieobecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej (art. 80 ust. 1 i 2 u.s.d.g.); o naruszenia zakazu podejmowania i prowadzenia więcej niż jednej kontroli u przedsiębiorcy (art. 82 u.s.d.g.) oraz o czasu trwania kontroli (art. 83 u.s.d.g.).

259  Sprzeciw wnosi się na piśmie wraz z uzasadnieniem do organu podejmującego i wykonującego kontrolę w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli.  Dla osiągnięcia prawem przewidzianych skutków o jego wniesieniu zawiadamia się jednocześnie na piśmie kontrolującego.  Wniesienie przez przedsiębiorcę sprzeciwu wstrzymuje czynności kontrolne organu kontroli, którego sprzeciw dotyczy z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu.  Jeśli sprzeciw dotyczy czasu trwania kontroli jego wniesienie wstrzymuje bieg czasu trwania kontroli od dnia wniesienia sprzeciwu do dnia doręczenia przedsiębiorcy postanowienia o odstąpieniu lub kontynuowaniu czynności kontrolnych (art. 84c ust. 9 u.s.d.g.) albo do dnia wydania postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych (art. 84c ust. 12 w zw. z ust. 9 pkt 1 u.s.d.g.).

260 Rozpatrzenie sprzeciwu  Rozpatrzenie sprzeciwu powinno nastąpić w ciągu trzech dni roboczych od dnia otrzymania sprzeciwu. Do czasu rozstrzygnięcia sprzeciwu organ wydając postanowienie może zabezpieczyć dowody mające związek z prowadzoną kontrolą.  Organ kontroli po rozpoznaniu wniesionego środka prawnego może wydać o postanowienie o odstąpieniu od czynności kontrolnych, jeśli uzna sprzeciw za uzasadniony o ewentualnie postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych w razie stwierdzenia, iż nie ma on uzasadnionych podstaw.  Na równi z wydaniem postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych traktowane jest nierozpatrzenie sprzeciwu we wskazanym terminie

261 Zażalenie na postanowienie  Na postanowienie w terminie trzech dni od jego otrzymania przedsiębiorca może wnieść zażalenie.  Rozstrzygnięcie w przedmiocie wniesionego zażalenia, które następuje w terminie siedmiu dni od dnia jego wniesienia może polegać na  wydaniu postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych,  lub kontynuowaniu czynności kontrolnych.  Nierozpatrzenie zażalenia w terminie jest równoznaczne z wydaniem przez organ kontroli postanowienia uznającego słuszność wniesionego zażalenia

262 Prawa i obowiązki w trakcie kontroli podatkowej  prawa i obowiązki uczestników kontroli podatkowej określają ich wzajemne relacje, wyznaczając ramy prawne, w których kontrola powinna się toczyć, i których nie mogą przekraczać jej uczestnicy  kontrolowani mogą czynić wszystko to, co nie jest zabronione przez przepisy prawa  organy państwa, w tym organy podatkowe mogą czynić tylko to na co przepisy prawa wyraźnie im zezwalają. o każde działanie podejmowane w toku kontroli powinno mieć podstawę w konkretnej normie prawnej o nielegalne jest zarówno działanie organu podjęte niezgodnie z obowiązującymi przepisami jak i działanie bez podstawy prawnej (wyrok NSA z r., III SA 535/95, niepubl.)

263 Uprawnienia kontrolujących w związku z prowadzoną kontrolą Uprawnienia te zostały wyliczone w art. 286 § 1 o.p. - kontrolujący są w szczególności uprawnieni do: - wstępu na grunt oraz do budynków, lokali lub innych pomieszczeń kontrolowanego; - wstępu do lokali mieszkalnych w przypadku gdy działalność prowadzone jest w lokalu mieszkalnym; - żądania okazania majątku podlegającego kontroli oraz do dokonania jego oględzin; - żądania udostępniania akt, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów zwiążanych z przedmiotem kontroli oraz do sporządzania z nich odpisów, kopii, wyciągów, notatek, wydruków i udokumentowanego pobierania danych w formie elektronicznej

264 - zbierania innych niezbędnych materiałów w zakresie objętym kontrolą; - zabezpieczania zebranych dowodów; - legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości, jeżeli jest to niezbędne dla potrzeb kontroli; - żądania przeprowadzenia spisu z natury; - przesłuchiwania świadków, kontrolowanego oraz innych osób wymienionych w art. 287 § 4 o.p.; - zasięgania opinii biegłych. W kontroli podatkowej kontrolujący mają także prawo przeprowadzać dowody przewidziane w postępowaniu podatkowym.

265 Pobranie ksiąg Zgodnie z art. 286 § 2 o.p. kontrolujący może zażądać wydania, na czas trwania kontroli, za pokwitowaniem: próbek towarów, akt, ksiąg i dokumentów: o w razie powzięcia uzasadnionego podejrzenia, że są one nierzetelne, o lub gdy podatnik nie zapewnia kontrolującym warunków umożliwiających wykonywanie czynności kontrolnych związanych z badaniem tej dokumentacji, o a w szczególności nie udostępnia kontrolującym samodzielnego pomieszczenia i miejsca do przechowywania dokumentów. W innych sytuacjach kontrola ksiąg tylko w siedzibie podatnika lub miejscu ich przechowywania.

266 Wyjaśnienia W myśl art. 286 § 1 pkt 4 o.p kontrolowany ma m.in. obowiązek:  w wyznaczonym terminie udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli  obowiązek ten dotyczy, oprócz kontrolowanego, także osób upoważnionych do reprezentowania kontrolowanego lub prowadzenia jego spraw, pracowników oraz osób współdziałających z kontrolowanym, ale tylko w zakresie wynikającym z wykonywanych czynności lub zadań – art. 287 § 3 i 4 o.p.  Wyjaśnienia a zeznania strony?  Zakres wyjaśnień?  Niekorzystne wyjaśnienia?  kwestia terminu ustalonego przez organ do udzielenia odpowiednich wyjaśnień o o.p. nie określa tego terminu w ramach kontroli podatkowej o ten nie powinien być krótszy niż 3 dni (art. 292 w zw. z art. 189 o.p.)

267 Dostarczanie (wyszukiwanie) dokumentów W myśl art. 286 § 1 pkt 4 o.p. kontrolowany ma m.in. obowiązek:  dostarczać kontrolującemu żądanych dokumentów  na tle tego obowiązku powstają spory z organami podatkowymi co do zakresu dokumentów, do jakich dostarczenia jest zobowiązany przez kontrolujących podatnik: -tabelki, -zestawienia, -wyszukiwanie dokumentów.

268 Obowiązki kontrolowanego – c.d. W myśl art. 287 § 1 o.p. kontrolowany, osoba upoważniona do reprezentowania kontrolowanego lub prowadzenia jego spraw, pracownik oraz osoba współdziałająca z kontrolowanym są ponadto obowiązani umożliwić wykonywanie czynności, o których mowa w art. 286 o.p., a w szczególności:  umożliwić nieodpłatnie, filmowanie, fotografowanie, dokonywanie nagrań dźwiękowych oraz utrwalanie stanu faktycznego za pomocą innych nośników informacji, jeżeli film, fotografia, nagranie lub informacja zapisana na innym nośniku może stanowić dowód lub przyczynić się do utrwalenia dowodu w sprawie będącej przedmiotem kontroli,  przedstawić, na żądanie kontrolującego, nieodpłatnie tłumaczenie na język polski sporządzonej w języku obcym dokumentacji dotyczącej spraw będących przedmiotem kontroli

269 Osoba upoważniona do zastępowania w trakcie kontroli Podatnicy, płatnicy, inkasenci oraz następcy prawni mogą, w formie pisemnej, wyznaczyć osobę fizyczną, która będzie upoważniona do ich reprezentowania w zakresie kontroli podatkowej (stały reprezentant) – osoba upoważniona w trybie art. 281a o.p. Konieczność zgłoszenia takiej osoby naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu w sprawie opodatkowania podatkiem dochodowym, wójtowi, burmistrzowi (prezydentowi miasta)

270 Stały reprezentant Stały reprezentant jest uprawniony do działania w zakresie: odbioru zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, wyrażenia zgody na wcześniejsze wszczęcie kontroli, odbioru upoważnienia do przeprowadzenia kontroli podatkowej, zakończenia kontroli podatkowej, złożenia wyjaśnień i zastrzeżeń do protokołu kontroli oraz wszystkich czynności kontrolnych Chyba, że upoważnienie zawęża zakres czynności

271 Stały reprezentant Zakres uprawnień stałego reprezentanta zbliża jego pozycję do pozycji samego kontrolowanego, ale: stały reprezentant nie może zastąpić kontrolowanego w zakresie złożenia oświadczenia o stanie majątkowym na konkretny dzień możliwość wszczęcia kontroli bez zawiadomienia kontrolowanego z powodu okoliczności dotyczących kontrolowanego dotyczy tylko i wyłącznie kontrolowanego, a nie stałego reprezentanta

272 Reprezentant ad hoc Kontrolowany jest obowiązany wskazać osobę, która będzie go reprezentowała w trakcie kontroli, w czasie jego nieobecności, jeżeli nie wskazał tej osoby w trybie art. 281a (reprezentant ad hoc) Zakres uprawnień: uczestniczenie w czynnościach kontrolnych udzielanie wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli w zakresie wynikającym z wykonywanych czynności lub zadań dostarczanie kontrolującemu żądanych dokumentów

273 Stały reprezentant a reprezentant ad hoc Zakres uprawnień reprezentanta ad hoc jest dużo węższy niż zakres uprawnień stałego reprezentanta Generalnie: jego rolą jest umożliwienie sprawnego przeprowadzenia kontroli Udzielanie wyjaśnień – tylko w zakresie wynikającym z wykonywanych czynności lub zadań!

274 Pełnomocnik Strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania – art. 136 o.p. Pełnomocnik – osoba działająca w imieniu i na rzecz podatnika, „wyraziciel” interesów podatnika Pełnomocnictwo – udzielane pisemnie i dołączane do akt lub ustnie do protokołu

275 Pełnomocnik Pełnomocnik działa „obok” stałego reprezentanta i reprezentanta ad hoc Pełnomocnik umocowany do reprezentowania podatnika w toku postępowania kontrolnego jest także umocowany do reprezentowania go w toku kontroli podatkowej prowadzonej w ramach tego postępowania – chyba, że co innego wynika z zakresu pełnomocnictwa Doręczenia – na rzecz pełnomocnika, a nie reprezentanta

276 Pełnomocnik Jeśli występuje zarówno pełnomocnik, jak i stały reprezentant – wszelkie żądania złożenia wyjaśnień muszą być kierowane do pełnomocnika Reprezentant ad hoc – tylko wyjaśnienia w zakresie wynikającym z wykonywanych czynności lub zadań Kierowanie żądania wyjaśnień do stałego reprezentanta lub samego kontrolowanego w sytuacji, gdy wyznaczono pełnomocnika – rażące naruszenie przepisów postępowania dot. pełnomocnika

277 Reprezentant a pełnomocnik Stały reprezentant i reprezentant ad hoc – działają tylko w toku kontroli podatkowej, nie ma możliwości wyznaczenia dla celów jedynie postępowania kontrolnego Zakres uprawnień: Pełnomocnik >> Stały reprezentant >> Reprezentant ad hoc Organy nie mają obowiązku informowania reprezentantów o każdej czynności procesowej – przeprowadzenie czynności bez ich udziału nie jest równoznaczne z pominięciem strony (wyrok NSA: II FSK 520/08)

278 Kontrole krzyżowe Inspektor lub pracownik, w związku z prowadzonym u kontrolowanego postępowaniem kontrolnym lub kontrolą podatkową, może żądać od kontrahentów kontrolowanego, z wyjątkiem osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej w okresie objętym postępowaniem kontrolnym lub kontrolą podatkową, przedstawienia dokumentów, w zakresie objętym postępowaniem kontrolnym lub kontrolą podatkową, w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności – art. 13b u.k.s.

279 Kontrole krzyżowe Tylko kontrahenci kontrolowanego Tylko prowadzący działalność gospodarczą w okresie objętym kontrolą Tylko przedstawienie dokumentów Tylko w zakresie objętym postępowaniem kontrolnym lub kontrolą podatkową Tylko w celu sprawdzenia ich prawidłowości i rzetelności

280 Kontrole krzyżowe Kim jest „kontrahent kontrolowanego”: Dostawca / nabywca towaru lub usługi Także wszystkie podmioty prowadzące działalność gospodarczą uczestniczące w dostawie tego samego towaru lub usługi będące zarówno dostawcami, jak i nabywcami biorącymi udział pośrednio lub bezpośrednio w dostawie towaru lub usługi

281 Kontrole krzyżowe Procedura kontroli krzyżowej: Żądanie w formie wezwania kierowanego do kontrahenta podatnika Wezwanie na piśmie – odstępstwa od tej zasady jedynie wyjątkowo! Wezwanie powinno zawierać dokładny zakres żądania organu – jakie dokumenty, jaki okres Kontrolowany nie jest informowany przez organ o kontroli krzyżowej!

282 Kontrole krzyżowe W jaki sposób kontrahent kontrolowanego powinien uczynić zadość żądaniu organu: Wystarczające jest wysłanie dokumentów pocztą Dla tego rodzaju czynności nie ma obowiązku osobistego stawiennictwa Nie ma obowiązku udzielania dodatkowych wyjaśnień lub składania oświadczeń Ale nie jest to zabronione – jeśli kontrahent uczyni to z własnej inicjatywy

283 Kontrole krzyżowe Naruszenia przepisów o kontrolach krzyżowych: Telefoniczne wzywanie kontrahentów Wzywanie kontrahentów do osobistego stawiennictwa Wzywanie kontrahentów do złożenia wyjaśnień Faktyczne „przesłuchiwanie” kontrahentów – telefonicznie bądź w siedzibie urzędu (poprzedzone wezwaniem do osobistego stawiennictwa)

284 Protokół kontroli Wszelkie czynności przeprowadzone w ramach kontroli podatkowej powinny znaleźć odzwierciedlenie w protokole kontroli Protokół zawiera w szczególności: Opis ustaleń faktycznych Dokumentację dotyczącą przeprowadzonych dowodów Ocenę prawną sprawy

285 Protokół kontroli Protokół kontroli podatkowej umożliwia podatnikowi zapoznanie się z ustaleniami organów – procesem prowadzenia dowodów (ustalania faktów), analizą właściwych przepisów, mechanizmem porównania faktów z obowiązkami wynikającymi z przepisów Protokół kontroli nakreśla dalszy kierunek postępowania – w szczególności w zakresie zarzutów stawianych podatnikowi przez organ

286 Protokół z badania ksiąg podatkowych Badanie ksiąg podatkowych służy sprawdzeniu, czy księgi prowadzone są w sposób rzetelny i niewadliwy W protokole z badania ksiąg organ określa za jaki okres i w jakiej części nie uznaje ksiąg za dowód tego, co wynika z zawartych w niej zapisów Nie ma obowiązku sporządzenia odrębnego protokołu z badania ksiąg – ustalenia w tym zakresie mogą być zawarte w protokole kontroli podatkowej

287 Zastrzeżenia do protokołu Złożenie zastrzeżeń lub wyjaśnień do protokołu kontroli jest prawem, a nie obowiązkiem podatnika Zastrzeżenia – składane w terminie 14 dni od daty doręczenia protokołu Organ ma obowiązek rozpatrzyć zastrzeżenia w terminie 14 dni od daty ich otrzymania i zawiadomić podatnika o sposobie ich załatwienia

288 Zastrzeżenia do protokołu Art. 291 § 3 o.p.: W przypadku niezłożenia wyjaśnień lub zastrzeżeń w terminie określonym w § 1, przyjmuje się, że kontrolowany nie kwestionuje ustaleń kontroli Aspekt prawny: niezłożenie zastrzeżeń nie wyłącza prawa podatnika do kwestionowania ustaleń / zarzutów organu na późniejszym etapie postępowania (w tym składania odpowiednich wniosków dowodowych) Aspekt faktyczny: sądy administracyjne mają skłonność do negatywnej oceny działań podatników, którzy nie wykazują aktywności w toku postępowania / kontroli

289 Postępowanie dowodowe w kontroli podatkowej  W myśl art. 292 o.p. w trakcie kontroli podatkowej stosuje się także rozdział 11 działu IV o.p  organ podatkowy już w trakcie kontroli podatkowej ma prawo, a niekiedy konieczność, przeprowadzić dowody na potrzeby ewentualnego postępowania podatkowego  w trakcie kontroli należy stosować także zasady ogólne postępowania w tym te odnoszące się do gromadzenia materiału dowodowego w sprawie

290 Postępowanie dowodowe w kontroli podatkowej  Kontrolowany nie ma obowiązku zastępowania organów podatkowych w ustaleniu stanu faktycznego w sprawie (art. 122 i 187 o.p.)  rolą organu kontroli jest ustalenie wszelkich okoliczności faktycznych istotnych z punktu widzenia przedmiotu kontroli  Art. 180 oraz 181 o.p. realizują koncepcję otwartego systemu środków dowodowych - dowodem w postępowaniu podatkowym może być wszystko, co przyczyni się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 o.p.)  przesłanką uznania środka dowodowego za dowód w rozumieniu przepisów o.p. jest jego niesprzeczność z prawem

291 Wyrok TK z r. (SK 18/09) Wyrok w sprawie niekonstytucyjności regulacji dotyczących nieujawnionych źródeł przychodów Tezy orzeczenia mające zastosowanie w sprawie wszystkich podatków: podatnik nie ma obowiązku dowodzenia; ciężar dowodu spoczywa wyłącznie na organach podatkowych; Podatnik nie ma obowiązku współdziałania! To wytwór judykatury! Wszelkie wątpliwości rozstrzygamy zawsze na korzyść podatnika (in dubio pro tributario).

292 292 rozstrzygnięcie sprawy podatkowej co do istoty (decyzja w ujęciu materialnoprawnym); zakończenie postępowania w danej instancji (decyzja stricte procesowa). Decyzja albo kształtuje sytuację materialnoprawną strony postępowania, albo kończy postępowanie przez rozstrzygnięcie, które wywołuje skutki procesowe powodujące zakończenie sprawy. Decyzja

293 293 protokoły badania ksiąg (jednak w istocie przesądzają/rozstrzygają o nierzetelności lub ewentualnej wadliwości ksiąg); wystąpienia pokontrolne; wynik kontroli (może nabrać znaczenia jak decyzja podatkowa, jeżeli zawiera wymiar podatku, a strona postępowania nie wniosła żądania skierowania sprawy na drogę postępowania podatkowego) Nie są decyzjami

294 294 ostateczne i nieostateczne; pozytywne i negatywne; konstytutywne (ex nunc) i deklaratoryjne (ex tunc) (ustalające i określające); jednostronne (większość) i dwustronne (w wyniku dokonanego przez stronę żądania wszczęcia postępowania – np. decyzja o uzupełnieniu albo sprostowaniu decyzji podjęta na żądanie strony); decyzje uznaniowe i związane. Rodzaje decyzji

295 295 w zakresie uprzednich porozumień cenowych, w sprawie których wydawania jest decyzja podatkowa oraz w sprawie interpretacji podatkowych. Specjalne rozstrzygnięcia podatkowe

296 296 oznaczenie organu administracji państwowej wydającego akt; wskazanie adresata aktu; rozstrzygnięcie o istocie sprawy; podpis osoby reprezentującej organ administracji z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego; datę jej wydania; powołanie podstawy prawnej; uzasadnienie faktyczne i prawne; pouczenie o trybie odwoławczym - jeżeli od decyzji służy odwołanie. Treść decyzji – minimum elementów

297 297 Fakt powołania się przez organy administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe w sprawie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tych organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania przez sąd, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżone decyzje, mając do tego podstawę w innym przepisie tej samej ustawy (wyrok NSA z dnia 8 lutego 1982 r.; I SA 1294/82). Uchybienia organów (1)

298 298 Zbytnia zdawkowość lub lakoniczność zarówno rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia, może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Np. niepodanie w decyzjach podatkowych norm prawnych określających wysokość należnych odsetek za zwłokę oraz niepodanie sposobu ich wyliczenia za poszczególne okresy podatkowe stanowi istotne naruszenie prawa, pozbawia bowiem podatnika możliwości skontrolowania poprawności naliczonych mu odsetek i obrony swych praw w postępowaniu odwoławczym (wyrok NSA z dnia 9 listopada 1999 r., I SA/Po 2623/98). Uchybienia organów (2)

299 299 jest środkiem względnie dewolutywnym; uruchamiane jest na wniosek. Zasada dwuinstancyjności. Organy właściwe do rozpatrzenia odwołania. Odwołanie

300 300 zarzuty przeciw decyzji; istota i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania; dowody uzasadniające to żądanie. Elementy obligatoryjne odwołania

301 301 Zarzuty naruszenia przepisów postępowania; Zarzuty naruszenia prawa materialnego. Podatnik w odwołaniu od decyzji podatkowej nie musi używać terminu "zarzuty" wystarczy, że ze sformułowań odwołania wynika kwestionowanie rozstrzygnięcia, zwłaszcza gdy odwołanie wskazuje na istnienie innego stanu faktycznego niż to wynika z treści zaskarżonej decyzji. Z kolei twierdzenia o istnieniu odmiennego stanu faktycznego mogą służyć zarzutom o sprzeczności ustaleń z treścią zebranego materiału i zarzutom o błędnym zastosowaniu przepisów prawa materialnego. Tego rodzaju sytuacja zmusza organ odwoławczy do przyjęcia, iż strona domaga się powtórnego merytorycznego załatwienia sprawy (wyrok NSA z 4 stycznia 2000 r., III SA 8293/98). Rodzaje zarzutów

302 302 uchylenie decyzji pierwszej instancji w całości lub w części; orzeczenie co do istoty; przekazanie do ponownego rozpatrzenia; umorzenie postępowania. Istota i zakres żądania

303 303 Zasada: decyzja nieostateczna nie podlega wykonaniu Dot. obowiązku podlegającego wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Decyzje nieostateczne, które rozstrzygają o uprawnieniu, podlegają wykonaniu – np. decyzje podatkowe dotyczące ulg czy zwolnień. rygor natychmiastowej wykonalności – instytucja legalizująca wykonanie decyzji nieostatecznej Podatkowa decyzja nieostateczna to taka: -po której wydaniu nie upłynął jeszcze czternastodniowy termin do wniesienia odwołania; -od której strona wniosła odwołanie, które nie zostało jeszcze rozpatrzone. Wykonalność decyzji podatkowej (1)

304 304 Zasada: decyzja ostateczna podlega wykonaniu. Wyjątek – wstrzymanie wykonania. Wykonalność decyzji podatkowej (2)

305 305 W razie wniesienia skargi do sądu administracyjnego do momentu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego: na wniosek (po przyjęciu zabezpieczenia – do jego wysokości i na czas jego trwania) – ma być załatwiony niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni; z urzędu (po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub wpisie zastawu skarbowego korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia – do ich wysokości). Wstrzymanie wykonalności decyzji podatkowej

306 306 strona może złożyć do organu pierwszej instancji wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej; najpóźniej do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego; najwcześniej od dnia przyjęcia przez organ podatkowy zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji wraz z odsetkami za zwłokę; złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i niezałączenie do niego wniosku o zabezpieczenie wykonania zobowiązania stanowi brak formalny wniosku. Organ podatkowy powinien wezwać stronę do złożenia w terminie 7 dni wniosku o zabezpieczenie wykonania zobowiązania, pod rygorem pozostawienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej bez rozpatrzenia; wstrzymanie wykonania decyzji następuje na czas trwania zabezpieczenia. Jednak strona może wystąpić o przedłużenie terminu przyjętego zabezpieczenia. Przesłanki wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej na wniosek

307 307 Organ podatkowy właściwy w sprawie wznowienia postępowania; Wstrzymanie wykonania decyzji z urzędu lub na żądanie strony, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania; Rozstrzygnięcie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Zażalenie nie przysługuje, jeśli postanowienie zostało wydane przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, dyrektora izby skarbowej, dyrektora izby celnej lub samorządowe kolegium odwoławcze. Wstrzymanie wykonania decyzji posiadającej braki skutkujące jej uchyleniem

308 308 Organ podatkowy, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzymuje z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z poniższych wad: została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości; została wydana bez podstawy prawnej; została wydana z rażącym naruszeniem prawa; dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną; została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa; w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. Na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji służy zażalenie. Wstrzymanie wykonania decyzji prawdopodobnie wadliwej

309 Decyzja organu II instancji W rezultacie rozpoznania odwołania organ podatkowy II instancji może wydać decyzję: utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji uchylającą decyzję organu I instancji:  w całości lub w części – i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy lub umorzyć postępowanie  w całości – i przekazać sprawę do rozpatrzenia właściwemu organowi (jeśli naruszone przepisy o właściwości) lub do ponownego rozpatrzenia temu samemu organowi (jeśli zachodzi konieczność uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części) umarzającą postępowanie odwoławcze

310 Decyzja utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji Decyzja jest ostateczna i podlega wykonaniu! Możliwość skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego (termin: 30 dni od doręczenia decyzji, zaskarżenie za pośrednictwem organu) Wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania decyzji, ale - możliwość wstrzymania wykonania na wniosek podatnika:  przez organ – po przyjęciu zabezpieczenia lub po prawomocnym wpisie hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego  przez sąd – jeśli podatnik wykaże, że w rezultacie wykonania decyzji zajdzie ryzyko powstania niepowetowanej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków Wniesienie skargi może skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji przez organ – w trybie autokontroli

311 Decyzja uchylająca decyzję organu I instancji 1. Orzeczenie co do istoty sprawy lub umorzenie postępowania Organ II instancji ma prawo (i obowiązek) rozpoznać merytorycznie sprawę (zasada dwuinstancyjności) Orzeczenie co do istoty sprawy – najczęściej w przypadku odmiennej kwalifikacji prawnej (np. zobowiązanie – zaległość istnieje, ale z innych przyczyn niż wskazał organ I instancji) Umorzenie postępowania – jeśli z jakichkolwiek względów postępowanie stało się bezprzedmiotowe (np. zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu) Decyzja jest ostateczna – przysługuje skarga do sądu administracyjnego

312 Decyzja uchylająca decyzję organu I instancji 2. Przekazanie do ponownego rozpatrzenia Tylko jeżeli rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części W praktyce rozwiązanie bardzo często stosowane Organ odwoławczy wskazuje organowi I instancji okoliczności faktyczne, które należy zbadać – w praktyce często wskazując konkretne środki dowodowe Organ I instancji zobowiązany jest zbadać te okoliczności – ale nie jest limitowany wskazaniami organu odwoławczego, może przeprowadzać także inne dowody, w innym zakresie

313 Decyzja uchylająca decyzję organu I instancji Podatnik (strona) także może składać nowe wnioski dowodowe i podnosić nowe okoliczności Wobec decyzji organu I instancji wydanej w rezultacie uchylenia pierwotnej decyzji przez organ odwoławczy – podatnikowi także przysługuje odwołanie Organ odwoławczy dysponuje także możliwością zlecenia przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego organowi I instancji; nie dochodzi wówczas do uchylenia decyzji – organ I instancji prowadzi dodatkowe postępowanie dowodowe w ramach postępowania odwoławczego

314 314 Obowiązek samoobliczenia Ryzyko związane z niezrozumieniem przepisów prawa podatkowego obciąża podatnika Konieczność informacji jak prawidłowo rozumieć i stosować przepisy INTERPRETACJE OGÓLNE I INDYWIDUALNE Interpretacje – zakres ochrony praw podatnika Istota interpretacji

315 315 Ustawowa gwarancja ochrony prawnej z tytułu zastosowania się do interpretacji – Każdy kto zastosuje się do interpretacji ogólnej – Adresat interpretacji indywidualnej W przypadku zmiany lub uchylenia interpretacji – Nie nalicza się odsetek za zwłokę oraz zwalnia się (w określonym zakresie) z obowiązku zapłaty podatku Korzyści z interpretacji

316 316 Ochrona w zakresie prawa karnego skarbowego – Niewszczynanie lub umorzenie postępowania karnoskarbowego Postępowanie zgodne z treścią interpretacji – Bezpieczne zaplanowanie i ułożenie przedsięwzięć (w tym z działalności gospodarczej) – Korekta zrealizowanego już opodatkowania (jeśli nie została wydana decyzja i nie toczy się postępowanie podatkowe, kontrolne lub kontrola podatkowa) Korzyści z interpretacji

317 317 Wydanie interpretacji nie powoduje, że w zakresie wskazanego przez podatnika stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego nie zostanie wszczęte postępowanie podatkowe/ kontrolne/ kontrola podatkowa Organ może wyjaśniać: – Czy stan faktyczny zainteresowanego odpowiada stanowi faktycznemu/ zdarzeniu przyszłemu, w którym została wydana interpretacja Ochrona prawna podatnika

318 318 Jeżeli w toku postępowania organy ustalą, że stan faktyczny w sposób mający znaczenie prawne różni się od stanu faktycznego udzielonej interpretacji, interpretacja ta nie będzie uzasadniała ochrony prawnej wyrok NSA z r., II FSK 391/08 Art. 14b § 3 o.p. Składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego (…) Niezgodne ze stanem rzeczywistym lub pomijające pewne okoliczności przedstawienie stanu faktycznego/ zdarzenia przyszłego działa na niekorzyść strony, nie tworząc ochrony Ochrona prawna podatnika


Pobierz ppt "Opodatkowanie działalności gospodarczej Prof. dr hab. Adam Mariański Katedra Materialnego Prawa Podatkowego."

Podobne prezentacje


Reklamy Google