Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5)"— Zapis prezentacji:

1 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5)

2 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 1. Rodzina w perspektywie socjologicznej – może być ona rozumiana jako: - mała grupa społeczna (małżeństwo, więzi pokrewieństwa) – podstawowa komórka społeczna; - grupa pierwotna (intymność i socjalizacja); - uniwersalna instytucja społeczna (utrwalona w tradycji wszystkich kultur – powszechnik kulturowy). - społeczne przemiany instytucji rodziny (kierunki): - od społecznej (gospodarczej) do intymnej (emocjonalnej) - rodzina jako podstawowa dla nas przestrzeń intymności; - od kolektywnej do indywidualistycznej; - obecnie przykłada się większą wagę rodziny dla jednostki, a nie dla społeczeństwa (tak, jak to było w przeszłości); - zmiany społeczne a dezorganizacja (spustoszenie) rodziny: - porównanie z historią (trwałością rodzin), wchodzenie w następne związki (wielorodziny), dysfunkcje rodziny (przemoc w rodzinie i seksualne wykorzystywanie dzieci).

3 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 2. Rodzina i funkcje pokrewieństwa w społeczeństwie: - jest to najbardziej pierwotna struktura społeczna i powszechnik kulturowy; - łączy jednostki uznające swoje więzi genealogiczne; - definiuje miejsce (status), prawa i obowiązki jednostki w zbiorowości; - pokrewieństwo fikcyjne (wyobrażeniowe): - duże znaczenie społeczne, ale nie przekazuje się go następnym pokoleniom. - pokrewieństwo a klasyczne rozumienie rodziny: - trwała grupa społeczna złożona z osób powiązanych między sobą przez wspólnych przodków, małżeństwo lub przysposobienie (adopcję); - współczesna ewolucja tego rozumienia rodziny.

4 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 3. Dyskusja na temat rozumienia (definicji) rodziny: komórkowa definicja rodziny (G. Murdock, 1949 r. ): rodzina nuklearna to matka, ojciec oraz ich dzieci; jest ona wymogiem funkcjonalnym społeczeństwa industrialnego. współczesna dyskusja na temat rodziny, zwłaszcza pojęcia rodziny nuklearnej (jest to głównie pojęcie normatywne); odchodzenie od definicji komórkowej na rzecz ujęć elastycznych ukazujących rodzinę jako: proces, a nie sztywną strukturę; diadę lub zespół diad (rodzic – dziecko lub partner – partner); grupę krewnych, powinowatych, przyjaciół oraz innych aktorów skupionych wokół rodzica z dzieckiem (najczęściej matki) rodzinę od nie-rodziny różni komponent reprodukcyjny, czyli posiadanie dzieci.

5 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 4. Funkcje rodziny: rodzina jest najważniejszym ogniwem socjalizacji jednostki i podstawową instytucją społeczną, która zaspokaja ludzkie potrzeby intymności i partnerstwa: jest i pozostanie kamieniem węgielnym współczesnego społeczeństwa. funkcje: regulacja zachowań seksualnych; prokreacyjna (biologiczne odtwarzanie populacji); wychowawcza (socjalizacyjna); opiekuńcza (zapewnienie bezpieczeństwa) oraz emocjonalna (ochrona i wsparcie emocjonalne jej członków); ekonomiczne (zapewnienie materialnych środków do życia); alokacyjna - usytuowanie w społeczeństwie (na hierarchii stratyfikacji) i określanie społecznej (kulturowej) tożsamości; integracyjno-kontrolna (dyscyplinuje domowników według ustalonych reguł); rekreacyjno-towarzyska (auto-ekspresyjna).

6 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 5. Płaszczyzny analizy rodziny: rodzina jako proces: demograficzny (patrzymy na rodzinę poprzez następstwo kolejnych pokoleń); rodowy (zachowanie tradycji, pamięć rodzinna); codzienności (życie codzienne, podział obowiązków itp.). rodzina jako gospodarstwo domowe: podział obowiązków, rodzina jako wielofunkcyjne przedsiębiorstwo i pole negocjacji w zakresie praw/obowiązków. rodzina jako jednostka polityczna: wspólne podejmowanie decyzji i troska o interes zbiorowy (m.in. o wizerunek rodziny, co ludzie powiedzą?). rodzina jako podstawowy mechanizm reprodukcji biologicznej, ekonomicznej i społecznej;

7 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 6. Typy rodziny ze względu na wariant małżeństwa: małżeństwo to związek, w którym można współżyć seksualnie i mieć dzieci przy aprobacie społeczeństwa - trzy elementy małżeństwa: legalność związku, pierwszeństwo dostępu seksualnego i reprodukcja. forma zawarcia małżeństwa: porozumienie się partnerów; umowa rodzin; małżeństwo-dar; lewirat (poślubienie wdowy przez brata/niekiedy spadkobiercę zmarłego męża) i sorrorat (łac. sorror – siostra, zwyczaj nakazujący poślubienie przez mężczyznę siostry/sióstr swojej żony, jeśli jest ona bezpłodna /po jej śmierci; małżeństwo poligyniczne z dwiema lub więcej siostrami). liczba partnerów w małżeństwie: monogamiczne (gr. monos – pojedynczy i gamos – małżeństwo), monogamia konsekwentna (wyłączna) i seryjna; poligamiczne (gr. polys – wiele): poligynia (wielożeństwo - siostrzane, hierarchiczne, uprzywilejowane, rezydencjonalne); poliandria (wielomęstwo); poligyandria - wielu mężczyzn i wiele kobiet.

8 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 7. Typy rodzin ze względu na jej: rozmiar (liczebności członków): nuklearna /mała, duża: złożona (rola więzi seksualnej) i rozszerzona (rola więzi pokrewieństwa). reguły dziedziczenia (pokrewieństwa): uni- i bi- oraz patry- i matry- linearne; rodzina matriachalna, patriachalna, egalitarna; kwestia dyskusyjna – rodzina tradycyjna (czyli patriarchalna i patry- linearna) w społeczeństwie i historii. stosunki władzy: matriarchat, patriarchat, rodziny matryfokalne (nieobecni ojcowie); awunkulat - (łac. avunculus - wujek) to system organizacji rodziny i pokrewieństwa, w którym najważniejsza rola przypada bratu matki (wujowi). Jest on najważniejszym opiekunem dzieci swojej siostry, dotyczy to zwłaszcza rodzin matrylinearnych; miejsce zamieszkania: matry-, patry- i neo-lokalne.

9 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 8. Społeczne reguły ich zawierania małżeństw(czy los tak chciał?): homogamia małżeńska: reguła doboru małżeńskiego zalecająca dobór współmałżonka podobnego (identycznego) pod względem ważnych cech społecznych: endogamia (dobór z własnej grupy), jest ujemnie skorelowana ze stopniem zróżnicowania populacji; egzogamia (dobór spoza własnej grupy). heterogamia małżeńska: hipergamia – dobór współmałżonka z wyższej grupy społecznej (głównie u kobiet); małżeństwa międzykategorialne / mieszane (mezalians, małżeństwa binacjonalne), struktura społeczna otwarta i zamknięta. znaczenie homogamii edukacyjnej (czy potrzeba kulturowego podobieństwa?), a mniejsze - klasowej.

10 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 9. Społeczne reguły ich zawierania małżeństw: hipoteza miłości romantycznej: w krajach rozwiniętych zaczynają obowiązywać wartości postmaterialne, podstawą wyboru współmałżonka staje się jego atrakcyjność seksualna, emocjonalna itp., a nie tylko wykształcenie, zasoby ekonomiczne itp.; zasada podwójnej selekcji: połowa małżeństw przechodzi podwójne sito – najpierw ko habitacja, a następnie jest ślub. Dobierając partnera do kohabitacji możemy być (jesteśmy?) mniej wybredni. rynek matrymonialny: rynek transakcyjny (bary, puby itp., krótkotrwałe relacje) i relacyjny (sieć przyjaciół, krewnych itp., długotrwałe relacje), na tym rynku zawiązujemy głównie związki długoterminowe. przestrzeń zawierania związków (homogamia przestrzenna): trójkąt spotkań: miejsca wybrane (kluby, uczelnie, praca, koncert, wakacje itp.), miejsca publiczne (festiwale, ulice, sklepy, kina itp.), miejsca prywatne (dom. wizyty prywatne), unikanie miejsc prywatnych i wzrost znaczenia miejsc wybranych (im wyższy status społeczny).

11 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 10. Ewolucja kryteriów społecznych doboru małżeńskiego w Polsce: - stan cywilny: - dominują małżeństwa kawalerów z pannami (rośnie kategorii małżeństw powtórnych, zawierają je 2 razy częściej mieszkańcy miast niż wsi, głównie osoby rozwiedzione). - wiek: - duża homogenia wiekowa - normą jest kojarzenie par w podobnym wieku (podobny wiek to różnica 3 lat między małżonkami, ew. mąż starszy o 5 lat; ¾ małżeństw to mężczyzna w wieku lat i kobieta w wieku lat). - poziom wykształcenia: - tendencja do jedności środowiskowej (w co drugim małżeństwie członkowie mają ten sam poziom wykształcenia). - cechy terytorialne: - dobór następuje zazwyczaj w ramach społeczności lokalnej, dominującą formą zamieszkania po ślubie jest dom rodziców jednego z współmałżonków, rośnie znaczenie Internetu jako możliwości poznawania się (miejsce zamieszkania przestaje być barierą).

12 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 11. Tworzenie rodziny w perspektywie teorii racjonalnego wyboru (Gary Becker; Anna Giza-Poleszczuk) - założenia: indywidualizm: zainteresowanie indywidualnymi decyzjami i strategiami, a nie grupą. strategie formowania rodziny: rodzina jest funkcją szeregu decyzji podejmowanych przez różnych aktorów. rachunek kosztów i korzyści: rodzinę budują jednostki, które nie muszą mieć identycznych interesów i potrzeb, ich zasoby są ograniczone, a dodatkowo każde działanie/decyzja w rodzinie kosztuje. od rodziny do cyklu życia rodzinnego / perspektywa mikro- i makro; główne dylematy rodziny: czy zakładać rodzinę?, czy mieć dzieci?, moment urodzenia pierwszego dziecka, liczba dzieci, odstęp czasowy między urodzeniem dzieci. główne wyzwanie dla współczesnej rodziny: jak pogodzić liczbę dzieci z ich jakością?

13 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 12. Rodzina w społeczeństwie polskim po 1989 r.: do 1989 r. - niewydolność sfery publicznej a familizacja reprodukcji: wysoka stopa małżeństw, wcześnie i duża liczba dzieci, niska stopa urodzeń pozamałżeńskich; samopomoc rodzinna, poszerzanie rodziny (rodzina wielopokoleniowa), wydłużenie okresu zależności młodego pokolenia od rodziców; zmiana warunków brzegowych funkcjonowania rodziny po 1989 r.: znaczenie pracy i wykształcenia; wzrost kosztów posiadania dzieci; skutki: wydłużania okresu bezżenności, opóźnianie momentu posiadania pierwszego dziecka, zwiększanie odstępów czasu między narodzinami kolejnych dzieci, rozwody. współczesne funkcjonowanie rodziny można rozpatrywać w kategoriach przystosowania indywidualnych działań do nowych warunków, a nie tylko w kategoriach kryzysu wartości lub egoizmu młodego pokolenia.

14 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 13. Czy kryzys rodziny?: różne typy interpretacji kryzysu rodziny (funkcjonalistyczna, konserwatywna, liberalna i feministyczna); - przyczyny kryzysu rodziny: demograficzne (zmniejszenie rozmiarów i liczebności rodzin, zmniejszenie odsetka rodzin nuklearnych zwiększenie odsetka osób żyjących poza rodziną; instytucjonalne (rodzina traci władzę, gdyż jej członkowie są bardziej autonomiczni i zindywidualizowania, funkcje rodziny są wypełniane przez bardziej wyspecjalizowane instytucje, rodzina nie ma już władzy ekonomicznej i wychowawczej); kulturowe (osłabienie familocentryzmu na rzecz samodoskonalenia partnerów i egalitaryzmu obowiązków w związku). rozwiązania: rewitalizacja i re-instytucjonalizacja małżeństwa; uznanie za równe innych form rodziny; liczy się jakość stosunków międzyludzkich.

15 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 14. Przyszłość rodziny – alternatywność i różnorodność form: rodzina dwustopniowa: małżeństwo intymne i małżeństwo rodzinne. rodzina – układanka (patchwork family): wielorodziny; rodzina zastępcza i rodzina przybrana; samotni rodzice: rodziny niepełne oraz samotni rodzice ( samotne matki i samotni ojcowie). rodzina zrekonstruowana; trwali kohabitanci, konkubinat (kohabitacja, związek nieformalny); niby rodziny: single, DINKS i układy sieciowe seniorów. homorodziny, rodzina homoseksualna (związki partnerskie); rodziny wizytowe i nomadyczne, macierzyństwo na odległość; grona przyjacielskie (kółko przyjacielskie, friends).

16 Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5) 15. Literatura (zalecana, warta przeczytania?) na temat rodziny: Barbara Szacka, Wprowadzenie do socjologii (roz. XVI. Sfera reprodukcji); Anna Giza-Poleszczuk, Rodzina i system społeczny, w: Mirosława Marody (red.), Wymiary życia społecznego. Polska na przełomie w XX i XXI wieku, Warszawa 2007; Małgorzata Sikorska, Nowa matka, nowy ojciec, nowe dziecko. O nowym układzie sil w polskich rodzinach, Warszawa 2009 ; Tomasz Szlendak, Socjologia rodziny. Ewolucja, historia, zróżnicowanie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010 (szczególnie roz. 4 i 5).


Pobierz ppt "Pokrewieństwo i rodzina w perspektywie socjologicznej (WDS 2012/2013 nr 5)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google