Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

S ł awomir Ł odzi ń ski Zak ł ad Socjologii Ogólnej

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "S ł awomir Ł odzi ń ski Zak ł ad Socjologii Ogólnej"— Zapis prezentacji:

1 S ł awomir Ł odzi ń ski Zak ł ad Socjologii Ogólnej

2 1. Wst ę p – spisy powszechne ludno ś ci jako ź ród ł o wiedzy socjologicznej: spis powszechny ludno ś ci (enumeracja populacji, spis statystyczny); historia spisów ludno ś ci: pochodzenie s ł owa; 3800 p.n.e. w Chinach i Babilonii, 2500 p.n.e. w Egipcie, spisy w staro ż ytnej Grecji i Rzymie (pa ń stwo Inków), spis powszechny w Biblii; spisy nowo ż ytne: Kanada (1666 r.), USA (1790 r.), Szwecja (1800), Wielka Brytania (1801), Francja (1831), Rosja (1897); powszechno ść spisów ludno ś ci od po ł owy XIX wieku. spis powinien charakteryzowa ć si ę nast ę puj ą cymi cechami - by ć : powszechny (konieczno ść odpowiedzi); jednoczesny; imienny (ka ż da osoba z imienia i nazwiska zostaje obj ę ta spisem), bezpo ś redni (odpowiedzi spisowej udziela bezpo ś rednio osoba spisywana, wyj ą tkowo tylko najbli ż si domownicy), periodyczny (odbywa ć si ę systematycznie ze sta ł ym interwa ł em czasowym).

3 2. Metodologia i techniki spisu powszechnego ludno ś ci: spisy powszechne ludno ś ci to najbardziej pog łę bione i porównawcze ź ród ł o informacji na temat spo ł ecze ń stwa (populacji), w tym te ż rozmiarów i struktury grup etnicznych, j ę zykowych lub religijnych; etapy spisowe: przygotowanie i planowanie spisu (metody zbierania danych!); przebieg spisu (potrzeba nag ł o ś nienia spisu i wysokich umiej ę tno ś ci zbierania danych); publikacja wyników, ocena wiarygodno ś ci danych spisowych. techniki spisowe: spisy imienne, rejestry urz ę dowe ludno ś ci, badanie reprezentacyjne, specjalne badania sonda ż owe, ankiety internetowe. inne dane zbierane przez urz ę dy statystyczne. wiedza statystyczna o strukturze etnicznej spo ł ecze ń stwa: spisy powszechne ludno ś ci (population census); rejestry ludno ś ci (population register, civil register); socjologiczne badania reprezentacyjnych (sonda ż owych).

4 3. Spory dotycz ą ce pyta ń etnicznych w spisach powszechnych ludno ś ci: za i przeciw pytaniom etnicznym w spisach powszechnych ludno ś ci: ochrona prywatno ś ci jednostki i zachowanie poufno ś ci danych osobowych: znaczenie uregulowa ń dotycz ą cych wolno ś ci deklaracji swojej narodowo ś ci i ochrony danych osobowych; obawy przed wykorzystaniem danych spisowych o pochodzeniu etnicznym.; potrzeba spisowych danych etnicznych; ograniczenia wiarygodno ść danych etnicznych uzyskiwanych z powszechnych spisów ludno ś ci: polityka pa ń stwa w zakresie mniejszo ś ci (narodowo ś ci) i spisów; poziom jednostki; brak wiarygodnych danych na temat liczebno ś ci mniejszo ś ci - rodzi tendencje do spekulowania na temat liczebno ś ci.

5 4. Historia spisów powszechnych (i problematyki etnicznej) w Polsce: I Rzeczypospolita: nie prowadzono powszechnych spisów ludno ś ci: ze wzgl ę dów podatkowych (pog ł ówne) funkcjonowa ł y rejestry urz ę dowe niektórych grup narodowych w Polsce, jak Cyganów, Ż ydów, Karaimów i Tatarów; Sejm Czteroletni 22 czerwca 1789 r. Lustracja dymów i podanie ludno ś ci. okres zaborów (spisy powszechne ludno ś ci na ziemiach polskich); do ś wiadczenia spisów powszechnych i pyta ń etnicznych w Polsce ( ): ró ż na sytuacja pa ń stwa, zró ż nicowane sytuacje polityczne i spo ł eczne - ró ż ny wp ł yw na metodologi ę i przebieg spisu; okres 1918 – 1939: 1921 r.; 1931 r.; okres 1945 – 2011: tzw. spis sumaryczny 1946 r.; spis 2002 (NSP 2002); spis 2011 (NSP 2011).

6 5. Okres mi ę dzywojenny: problemy spisu z 1921 r.: pytania o narodowo ść oraz o j ę zyk ojczysty, wyznanie i obywatelstwo; zmiany demograficzne (repatriacja), problemy organizacyjne spisu. problemy spisu z 1931 r.: brak pytania o narodowo ść, pytania o j ę zyk, wyznanie i obywatelstwo; rezygnacja ze spisu gospodarstw rolnych (pytanie o ogóln ą powierzchni ę gruntów i u ż ytków rolnych) + pytanie o umiej ę tno ść czytania i pisania; kwestionowanie wiarygodno ść spisu z 1931 r. w odniesieniu do problematyki narodowo ś ciowej na terenach wschodnich. nast ę pny spis planowany na 1941 r., nie odby ł si ę z powodu wybuchu wojny; w latach 30-tych szacunki liczebno ś ci mniejszo ś ci narodowych: stanowi ą one ponad 1/3 (36%) ludno ś ci pa ń stwa, licz ą cej 32,1 mln osób.; najwi ę ksz ą niepolsk ą grup ą narodow ą stanowili Ukrai ń cy - 5 mln osób (16%), a nast ę pnie Ż ydzi - 3,1 mln (10%), Bia ł orusini - 2 mln (6%), Niemcy - 0,784 mln (2%), Litwini - 0,2 mln (1%), Rosjanie - 0,14 mln (1%) oraz inni - 0,09 mln.

7 6. Okres : spis sumaryczny w 1946 roku: warunki powojenne, zebranie podstawowych informacji o stanie zaludnienia kraju w nowych granicach; ustalenie stanu ludno ś ci wed ł ug grup wieku, p ł ci i 4 narodowo ś ci: Polacy wraz z osobami zweryfikowanymi i zrehabilitowanymi; osoby, wobec których toczy si ę rehabilitacja/weryfikacja; Niemcy; inne narodowo ś ci. wynik: 23 mln 928 tys. osób - 20 mln 500 tys. osób narodowo ś ci polskiej, 2 mln 288 tys. Niemców, 399,5 tys. przedstawicieli innych narodowo ś ci, 417,4 tys. osób, wobec których prowadzono akcje weryfikacyjn ą, maj ą c ą wykaza ć ich narodowo ść (polsk ą lub niemieck ą ) oraz 304,5 tys. osób, które nie zosta ł y zaliczone do ż adnej narodowo ś ci; brak problematyki etnicznej w spisach 1950, 1960, 1970, 1978, 1988; dyskusja o statystyce narodowo ś ciowej.

8 7. Przygotowania i przebieg NSP 2002 i NSP 2012 z perspektywy pytania o narodowo ść : przygotowania, przebieg i publikacja wyników NSP 2002: Do jakiej narodowo ś ci zalicza si ę Pan(i)?; W jakim j ę zyku (j ę zykach) rozmawia Pan(i) najcz ęś ciej w domu?. spo ł eczny odbiór pytania o narodowo ść w NSP 2002 (kontekst spo ł eczny i polityczny, problemy rozumienia pytania o narodowo ść, strategie stowarzysze ń mniejszo ś ci wobec pytania o narodowo ść ). NSP pytania o narodowo ść i j ę zyk: Jak jest Pani/Pana narodowość? Czy odczuwa Pani/ Pani przynależność do innego narodu lub wspólnoty etnicznej? Jakim językiem /językami zazwyczaj posługuje się Pani/Pan w domu? Jaki jest Pani/Pana język ojczysty? problemy: skutki ustawy o mniejszo ś ciach (lista uznanych mniejszo ś ci); pytania spisowe – historia i rozszerzenie pyta ń etnicznych; nowa metodologia (mieszana) i technologia spisowa (Internet); mobilizacja etniczna mniejszo ś ci do NSP 2011 (obecno ść tematyki spisowej w telewizji i Internecie, przyk ł ady osób deklaruj ą cych publicznie swoj ą to ż samo ść etniczn ą, rola ludzi starszych, wynik spisowy a fundusze na dzia ł alno ść kulturalna mniejszo ś ci).

9 8. Pytania etniczne w polskich spisach powszechnych Kategorie spisowe: Rok przeprowadzenia spisu ObywatelstwoXX-----XX NarodowośćX------XX Tożsamość etniczna X Język domowy XX Język ojczystyXX------X Wyznanie religijneXX------X Tabela 1. Pytania etniczne w spisach powszechnych ludności w Polsce w latach 1921 – 2011

10 9. Pytania etniczne w NSP 2011: Jak jest Pani/Pana narodowość?: pytanie o przynale ż no ść narodow ą lub etniczn ą oparta na subiektywnym odczuciu ka ż dego cz ł owieka, wyra ż aj ą ca jego zwi ą zek emocjonalny, kulturowy lub wynikaj ą cy z pochodzenia rodziców, z okre ś lonym narodem lub wspólnot ą etniczn ą. Towarzyszy ł a jej nast ę puj ą ca lista narodowo ś ci (najpierw polska, nast ę pnie przynale ż no ść do uznanych w Polsce mniejszo ś ci narodowych i etnicznych oraz wreszcie mo ż liwo ść wskazania innej narodowo ś ci). Czy odczuwa Pani/ Pani przynależność do innego narodu lub wspólnoty etnicznej?: w odpowiedzi na ka ż de z tych dwóch pyta ń mo ż na by ł o zadeklarowa ć tylko jedn ą narodowo ść, udzielanie odpowiedzi na oba pytania dawa ł o mo ż liwo ść okre ś lenia swoich pe ł nych to ż samo ś ci (z ł o ż onych), bez konieczno ś ci decydowania, czy jest to identyfikacja z grup ą narodow ą lub etniczn ą. Odpowiada ł y na nie wszystkie spisywane osoby, a odpowiedzi by ł y równowa ż ne w ocenie ich przynale ż no ś ci narodowo-etnicznej. Jakim językiem /językami zazwyczaj posługuje się Pani/Pan w domu?: j ę zyk u ż ywany w codziennych kontaktach domowych z osobami najbli ż szym. Na to pytanie odpowiada ł y tak ż e wszystkie spisywane osoby. Odpowiedzi by ł y nast ę puj ą ce: 1) wy łą cznie polskim, 2) polskim i innym(i) ni ż polski (poda ć jakim/i) …3) wy łą cznie innym(i) ni ż polski (poda ć jakim/i) …. Jaki jest Pani/Pana język ojczysty?: by ł on rozumiany jako j ę zyk, którego nauczy ł y si ę osoby spisywane jako pierwszego we wczesnym dzieci ń stwie, np. od matki. Do jakiego wyznania (ko ś cio ł a lub zwi ą zku wyznaniowego) Pan/Pani nale ż y?: by ł o rozumiane jako formalne uczestnictwo lub / oraz emocjonalny zwi ą zek danej osoby z okre ś lonym wyznaniem religijnym (ko ś cio ł em, zwi ą zkiem wyznaniowym), pytanie ca ł kowicie dobrowolne.

11 10. Pytania etniczne w NSP 2011: problemy: pytania spisowe – historia i rozszerzenie pyta ń etnicznych; skutki ustawy o mniejszo ś ciach: lista uznanych mniejszo ś ci narodowych i etnicznych w formularzu spisowym. mobilizacja etniczna mniejszo ś ci do NSP 2011: obecno ść tematyki spisowej w telewizji i Internecie; przyk ł ady osób deklaruj ą cych publicznie swoj ą to ż samo ść etniczn ą ; rola ludzi starszych; wynik spisowy a fundusze na dzia ł alno ść kulturalna mniejszo ś ci. nowa metodologia (mieszana) i technologia spisowa (Internet).

12 11. Wybrane problemy socjologii etniczno ś ci (nr 6) Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego 2011 W rubrykach dotyczących narodowości podawano Według NSP 2002 Według NSP 2011 (W obu pytaniach) Spadek/Wzrost Tylko daną opcję przynależności W pierwszym pytaniu zadeklarowało W drugim pytaniu zadeklarowało W połączeniu z narodowością polską zadeklarowało Polska X Śląska Kaszubska Niemiecka Ukraińska Białoruska Romska Rosyjska Amerykańska Łemkowska

13 12. Wyniki NSP 2011 (lipiec 2012): o narodowo ść - przynale ż no ść etniczna: o polska (jednorodna) to ż samo ść narodowa – tys. (93,9%); o 842 tys. (2,19%) posiada polsk ą, jak i inn ą to ż samo ść narodowo-etniczn ą ; o 562 tys. (1,46%) posiada wy łą cznie niepolsk ą to ż samo ść, w tym 38 tys. to identyfikuj ą cy si ę 2 niepolskimi narodowo ś ciami; o wzrost i stabilizacja: deklaracje ś l ą skie i kaszubskie, ukrai ń ska (49 tys.), bia ł oruska (46 tys.), romska (16 tys.), rosyjska (13 tys.), ł emkowska (10 tys.), tatarska (2 tys.), karaimska (0,3 tys.); o problem: niemiecka 126 tys., (36 tys., jako jedyna, a 58 tys. wraz z polsk ą ). o j ę zyk u ż ywany w domu (j ę zyk domowy): o j ę zyk polski – tys. (94,5%), z czego tys. (92,6%) pos ł uguje si ę nim jako jedynym; o 889 tys. pos ł uguje si ę w domu innym ni ż polski j ę zykiem, przy czym najcz ęś ciej jest on u ż ywany z j ę zykiem polskim – 729 tys. (1,9%); o 160 tys. (0,4%) rozmawia wy łą cznie w jednym lub 2 j ę zykach niepolskich; o najcz ęś ciej wymieniane j ę zyki niepolskie: ś l ą ski (509 tys.) i kaszubski (106 tys.).

14 13. Problemy metodologii NSP 2011 z perspektywy pyta ń etnicznych: narodowo ść (to ż samo ść etniczna): szersza bateria pyta ń, wieloraka to ż samo ść etniczna, problem liczenia podwójnych to ż samo ś ci. metody i techniki zbierania danych etnicznych w NSP 2011: mieszany model, polegaj ą cy na łą czeniu danych z rejestrów urz ę dowych z wynikami badania reprezentacyjnego; formularz d ł ugi i krótki; dwa zbiory danych: z badanie pe ł nego i z badania reprezentacyjnego; badanie 86 gmin mniejszo ś ciowych (10% mniejszo ś ci w populacji gminy); b łą d próby i b łę dy przeszacowania/niedoszacowania populacji.; liczebno ś ci i odsetka osób o nieustalonej identyfikacji narodowo – etnicznej; znaczenie wyników na poziomie gmin. spo ł eczny odbiór pyta ń etnicznych w NSP 2011: udzia ł organizacji mniejszo ś ci w przygotowywaniu spisu; informacje o spisie w j ę zykach mniejszo ś ci; bezprecedensowa mobilizacja ś rodowisk mniejszo ś ci.

15 14. Struktura etniczna Polski w społecznej świadomości: struktura etniczna Polski nie jest kwestia publiczną, ale NSP 2011 i dyskusja wokół narodowości śląskiej ją upubliczniły; TNS OBOP ( r.) wyobrażenia o składzie etnicznym społ. Polskiego: powszechnie dostrzegamy, że w Polsce żyją ludzie różnych narodowości: Ukraińcy, Niemcy, Romowie, Rosjanie, Białorusini, Żydzi, Chińczycy, Wietnamczycy, Ślązacy itd. (tabela - jest to znajomość spontaniczna, nie było zamkniętej listy narodowości); społecznej widzialności grupy sprzyja jej wielkość, łatwo rozpoznawalne atrybuty, stereotypy i debaty medialne; 15% badanych spontanicznie wymieniło Ślązaków jako jedną z narodowości mieszkających w Polsce, a dodatkowe 15% zapytanych wprost o Ślązaków uznało ich za narodowość; błędne wyobrażenia o składzie społeczeństwa (population innumeracy) - na pyt. Ilu spośród każdych 100 obywateli naszego kraju należy do wszystkich tych narodowości razem wziętych? potrafiło odpowiedzieć 54% badanych – średnia odpowiedź to 9 na 100, co jest mniej więcej trzykrotnym przeszacowaniem faktycznej proporcji mniejszości narodowych w społeczeństwie RP.

16 NARODOWOŚĆ WŚRÓD OBYWATELI RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ SĄ LUDZIE, KTÓRZY UWAŻAJĄ SIĘ ZA POLAKÓW I RÓWNOCZEŚNIE ZA OSOBY INNYCH NARODOWOŚCI, Z TEGO CO PAN(I) WIE, JAKIE NARODOWOŚCI ZAMIESZKUJĄ W POLSCE? KTÓRE NARODOWOŚCI MIESZKAJĄCE W POLSCE SĄ, PANA(I) ZDANIEM NAJLICZNIEJSZE? Ukraińcy Niemcy Romowie (Cyganie) Rosjanie 24 8 Białorusini 22 6 Żydzi Chińczycy 17 4 Wietnamczycy 17 5 Ślązacy 15 8 Afrykańczycy (Murzyni) 13 <1 Kaszubi 10 2 Litwini 12 3 Czesi 8 0 Arabowie 6 <1 Tatarzy 6 <1 Ormianie 5 <1 Słowacy 5 <1 Łemkowie 4 <1 Turcy 4 0 Łemkowie 4 <1 Rumuni <1 2 Inni 10 <1 trudno powiedzieć 17 43

17 16. Wybrane problemy socjologii etniczno ś ci (nr 6) ILU SPOŚRÓD KAŻDYCH 100 OBYWATELI NASZEGO KRAJU NALEŻY, PANA(I) ZDANIEM, DO WSZYSTKICH TYCH NARODOWOŚCI RAZEM WZIĘTYCH? % do 5 29,0 6 do 10 12,7 11 do 15 3,8 16 do 20 4,8 21 do 50 3,9 trudno powiedzieć 45,9

18 17. Wybrane problemy socjologii etniczno ś ci (nr 6) Uważa Ślązaków za narodowość w pytaniu otwartym 15% 30% Uważa Ślązaków za narodowość w pytaniu zamkniętym 15% Nie uważa Ślązaków za narodowość63% Nie ma zdania7%

19 18. Wybrane problemy socjologii etniczno ś ci (nr 6) CZY ŚLĄZAKÓW UWAŻA PAN(I), CZY NIE UWAŻA ZA NARODOWOŚĆ? uważam nie uważam trudno powiedzieć Wykształcenie podstawowe, gimnazjalne zasadnicze zawodowe średnie i pomaturalne licencjat, wyższe 9892 Miejsce zamieszkania wieś20719 miasto do 100 tys miasto tys miasto pow. 500 tys Aktualne preferencje wyborcze PO11818 PSL18784 PiS23743 SLD16804


Pobierz ppt "S ł awomir Ł odzi ń ski Zak ł ad Socjologii Ogólnej"

Podobne prezentacje


Reklamy Google