Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

S ł awomir Ł odzi ń ski Zak ł ad Socjologii Ogólnej

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "S ł awomir Ł odzi ń ski Zak ł ad Socjologii Ogólnej"— Zapis prezentacji:

1 S ł awomir Ł odzi ń ski Zak ł ad Socjologii Ogólnej s.lodzinski@uw.edu.pl

2 1. Wst ę p – spisy powszechne ludno ś ci jako ź ród ł o wiedzy socjologicznej: spis powszechny ludno ś ci (enumeracja populacji, spis statystyczny); historia spisów ludno ś ci: pochodzenie s ł owa; 3800 p.n.e. w Chinach i Babilonii, 2500 p.n.e. w Egipcie, spisy w staro ż ytnej Grecji i Rzymie (pa ń stwo Inków), spis powszechny w Biblii; spisy nowo ż ytne: Kanada (1666 r.), USA (1790 r.), Szwecja (1800), Wielka Brytania (1801), Francja (1831), Rosja (1897); powszechno ść spisów ludno ś ci od po ł owy XIX wieku. spis powinien charakteryzowa ć si ę nast ę puj ą cymi cechami - by ć : powszechny (konieczno ść odpowiedzi); jednoczesny; imienny (ka ż da osoba z imienia i nazwiska zostaje obj ę ta spisem), bezpo ś redni (odpowiedzi spisowej udziela bezpo ś rednio osoba spisywana, wyj ą tkowo tylko najbli ż si domownicy), periodyczny (odbywa ć si ę systematycznie ze sta ł ym interwa ł em czasowym).

3 2. Metodologia i techniki spisu powszechnego ludno ś ci: spisy powszechne ludno ś ci to najbardziej pog łę bione i porównawcze ź ród ł o informacji na temat spo ł ecze ń stwa (populacji), w tym te ż rozmiarów i struktury grup etnicznych, j ę zykowych lub religijnych; etapy spisowe: przygotowanie i planowanie spisu (metody zbierania danych!); przebieg spisu (potrzeba nag ł o ś nienia spisu i wysokich umiej ę tno ś ci zbierania danych); publikacja wyników, ocena wiarygodno ś ci danych spisowych. techniki spisowe: spisy imienne, rejestry urz ę dowe ludno ś ci, badanie reprezentacyjne, specjalne badania sonda ż owe, ankiety internetowe. inne dane zbierane przez urz ę dy statystyczne. wiedza statystyczna o strukturze etnicznej spo ł ecze ń stwa: spisy powszechne ludno ś ci (population census); rejestry ludno ś ci (population register, civil register); socjologiczne badania reprezentacyjnych (sonda ż owych).

4 3. Spory dotycz ą ce pyta ń etnicznych w spisach powszechnych ludno ś ci: za i przeciw pytaniom etnicznym w spisach powszechnych ludno ś ci: ochrona prywatno ś ci jednostki i zachowanie poufno ś ci danych osobowych: znaczenie uregulowa ń dotycz ą cych wolno ś ci deklaracji swojej narodowo ś ci i ochrony danych osobowych; obawy przed wykorzystaniem danych spisowych o pochodzeniu etnicznym.; potrzeba spisowych danych etnicznych; ograniczenia wiarygodno ść danych etnicznych uzyskiwanych z powszechnych spisów ludno ś ci: polityka pa ń stwa w zakresie mniejszo ś ci (narodowo ś ci) i spisów; poziom jednostki; brak wiarygodnych danych na temat liczebno ś ci mniejszo ś ci - rodzi tendencje do spekulowania na temat liczebno ś ci.

5 4. Historia spisów powszechnych (i problematyki etnicznej) w Polsce: I Rzeczypospolita: nie prowadzono powszechnych spisów ludno ś ci: ze wzgl ę dów podatkowych (pog ł ówne) funkcjonowa ł y rejestry urz ę dowe niektórych grup narodowych w Polsce, jak Cyganów, Ż ydów, Karaimów i Tatarów; Sejm Czteroletni 22 czerwca 1789 r. Lustracja dymów i podanie ludno ś ci. okres zaborów (spisy powszechne ludno ś ci na ziemiach polskich); do ś wiadczenia spisów powszechnych i pyta ń etnicznych w Polsce (1921- 2011): ró ż na sytuacja pa ń stwa, zró ż nicowane sytuacje polityczne i spo ł eczne - ró ż ny wp ł yw na metodologi ę i przebieg spisu; okres 1918 – 1939: 1921 r.; 1931 r.; okres 1945 – 2011: tzw. spis sumaryczny 1946 r.; spis 2002 (NSP 2002); spis 2011 (NSP 2011).

6 5. Okres mi ę dzywojenny: problemy spisu z 1921 r.: pytania o narodowo ść oraz o j ę zyk ojczysty, wyznanie i obywatelstwo; zmiany demograficzne (repatriacja), problemy organizacyjne spisu. problemy spisu z 1931 r.: brak pytania o narodowo ść, pytania o j ę zyk, wyznanie i obywatelstwo; rezygnacja ze spisu gospodarstw rolnych (pytanie o ogóln ą powierzchni ę gruntów i u ż ytków rolnych) + pytanie o umiej ę tno ść czytania i pisania; kwestionowanie wiarygodno ść spisu z 1931 r. w odniesieniu do problematyki narodowo ś ciowej na terenach wschodnich. nast ę pny spis planowany na 1941 r., nie odby ł si ę z powodu wybuchu wojny; w latach 30-tych szacunki liczebno ś ci mniejszo ś ci narodowych: stanowi ą one ponad 1/3 (36%) ludno ś ci pa ń stwa, licz ą cej 32,1 mln osób.; najwi ę ksz ą niepolsk ą grup ą narodow ą stanowili Ukrai ń cy - 5 mln osób (16%), a nast ę pnie Ż ydzi - 3,1 mln (10%), Bia ł orusini - 2 mln (6%), Niemcy - 0,784 mln (2%), Litwini - 0,2 mln (1%), Rosjanie - 0,14 mln (1%) oraz inni - 0,09 mln.

7 6. Okres 1945-2002: spis sumaryczny w 1946 roku: warunki powojenne, zebranie podstawowych informacji o stanie zaludnienia kraju w nowych granicach; ustalenie stanu ludno ś ci wed ł ug grup wieku, p ł ci i 4 narodowo ś ci: Polacy wraz z osobami zweryfikowanymi i zrehabilitowanymi; osoby, wobec których toczy si ę rehabilitacja/weryfikacja; Niemcy; inne narodowo ś ci. wynik: 23 mln 928 tys. osób - 20 mln 500 tys. osób narodowo ś ci polskiej, 2 mln 288 tys. Niemców, 399,5 tys. przedstawicieli innych narodowo ś ci, 417,4 tys. osób, wobec których prowadzono akcje weryfikacyjn ą, maj ą c ą wykaza ć ich narodowo ść (polsk ą lub niemieck ą ) oraz 304,5 tys. osób, które nie zosta ł y zaliczone do ż adnej narodowo ś ci; brak problematyki etnicznej w spisach 1950, 1960, 1970, 1978, 1988; dyskusja o statystyce narodowo ś ciowej.

8 7. Przygotowania i przebieg NSP 2002 i NSP 2012 z perspektywy pytania o narodowo ść : przygotowania, przebieg i publikacja wyników NSP 2002: Do jakiej narodowo ś ci zalicza si ę Pan(i)?; W jakim j ę zyku (j ę zykach) rozmawia Pan(i) najcz ęś ciej w domu?. spo ł eczny odbiór pytania o narodowo ść w NSP 2002 (kontekst spo ł eczny i polityczny, problemy rozumienia pytania o narodowo ść, strategie stowarzysze ń mniejszo ś ci wobec pytania o narodowo ść ). NSP 2011- pytania o narodowo ść i j ę zyk: Jak jest Pani/Pana narodowość? Czy odczuwa Pani/ Pani przynależność do innego narodu lub wspólnoty etnicznej? Jakim językiem /językami zazwyczaj posługuje się Pani/Pan w domu? Jaki jest Pani/Pana język ojczysty? problemy: skutki ustawy o mniejszo ś ciach (lista uznanych mniejszo ś ci); pytania spisowe – historia i rozszerzenie pyta ń etnicznych; nowa metodologia (mieszana) i technologia spisowa (Internet); mobilizacja etniczna mniejszo ś ci do NSP 2011 (obecno ść tematyki spisowej w telewizji i Internecie, przyk ł ady osób deklaruj ą cych publicznie swoj ą to ż samo ść etniczn ą, rola ludzi starszych, wynik spisowy a fundusze na dzia ł alno ść kulturalna mniejszo ś ci).

9 8. Pytania etniczne w polskich spisach powszechnych Kategorie spisowe: Rok przeprowadzenia spisu 192119311950196019701978198820022011 ObywatelstwoXX-----XX NarodowośćX------XX Tożsamość etniczna--------X Język domowy-------XX Język ojczystyXX------X Wyznanie religijneXX------X Tabela 1. Pytania etniczne w spisach powszechnych ludności w Polsce w latach 1921 – 2011

10 9. Pytania etniczne w NSP 2011: Jak jest Pani/Pana narodowość?: pytanie o przynale ż no ść narodow ą lub etniczn ą oparta na subiektywnym odczuciu ka ż dego cz ł owieka, wyra ż aj ą ca jego zwi ą zek emocjonalny, kulturowy lub wynikaj ą cy z pochodzenia rodziców, z okre ś lonym narodem lub wspólnot ą etniczn ą. Towarzyszy ł a jej nast ę puj ą ca lista narodowo ś ci (najpierw polska, nast ę pnie przynale ż no ść do uznanych w Polsce mniejszo ś ci narodowych i etnicznych oraz wreszcie mo ż liwo ść wskazania innej narodowo ś ci). Czy odczuwa Pani/ Pani przynależność do innego narodu lub wspólnoty etnicznej?: w odpowiedzi na ka ż de z tych dwóch pyta ń mo ż na by ł o zadeklarowa ć tylko jedn ą narodowo ść, udzielanie odpowiedzi na oba pytania dawa ł o mo ż liwo ść okre ś lenia swoich pe ł nych to ż samo ś ci (z ł o ż onych), bez konieczno ś ci decydowania, czy jest to identyfikacja z grup ą narodow ą lub etniczn ą. Odpowiada ł y na nie wszystkie spisywane osoby, a odpowiedzi by ł y równowa ż ne w ocenie ich przynale ż no ś ci narodowo-etnicznej. Jakim językiem /językami zazwyczaj posługuje się Pani/Pan w domu?: j ę zyk u ż ywany w codziennych kontaktach domowych z osobami najbli ż szym. Na to pytanie odpowiada ł y tak ż e wszystkie spisywane osoby. Odpowiedzi by ł y nast ę puj ą ce: 1) wy łą cznie polskim, 2) polskim i innym(i) ni ż polski (poda ć jakim/i) …3) wy łą cznie innym(i) ni ż polski (poda ć jakim/i) …. Jaki jest Pani/Pana język ojczysty?: by ł on rozumiany jako j ę zyk, którego nauczy ł y si ę osoby spisywane jako pierwszego we wczesnym dzieci ń stwie, np. od matki. Do jakiego wyznania (ko ś cio ł a lub zwi ą zku wyznaniowego) Pan/Pani nale ż y?: by ł o rozumiane jako formalne uczestnictwo lub / oraz emocjonalny zwi ą zek danej osoby z okre ś lonym wyznaniem religijnym (ko ś cio ł em, zwi ą zkiem wyznaniowym), pytanie ca ł kowicie dobrowolne.

11 10. Pytania etniczne w NSP 2011: problemy: pytania spisowe – historia i rozszerzenie pyta ń etnicznych; skutki ustawy o mniejszo ś ciach: lista uznanych mniejszo ś ci narodowych i etnicznych w formularzu spisowym. mobilizacja etniczna mniejszo ś ci do NSP 2011: obecno ść tematyki spisowej w telewizji i Internecie; przyk ł ady osób deklaruj ą cych publicznie swoj ą to ż samo ść etniczn ą ; rola ludzi starszych; wynik spisowy a fundusze na dzia ł alno ść kulturalna mniejszo ś ci. nowa metodologia (mieszana) i technologia spisowa (Internet).

12 11. Wybrane problemy socjologii etniczno ś ci (nr 6) Wyniki Narodowego Spisu Powszechnego 2011 W rubrykach dotyczących narodowości podawano Według NSP 2002 Według NSP 2011 (W obu pytaniach) Spadek/Wzrost Tylko daną opcję przynależności W pierwszym pytaniu zadeklarowało W drugim pytaniu zadeklarowało W połączeniu z narodowością polską zadeklarowało Polska 36.983 72036.085 000898.72035.767 00036.007 00078.000X Śląska 173.200 809.000636.000362.000 418.000391.000415.000 Kaszubska 5.100228.000222.900 16.000 17.000211.000212.000 Niemiecka 152.900109.00043.90026.00049.00061.00052.000 Ukraińska 31.00048.000 17.000 26.00036.00012.00020.000 Białoruska 48.700 47.000 1.70031.000 37.000 10.00015.000 Romska 12.90016.0003.1009.000 12.000 4.0006.000 Rosyjska 6.10013.00069005.000 8.000 5.0007.000 Amerykańska 1.50011.000 9.500 1.000 10.000 Łemkowska 5.90010.0004.1005.000 7.000 3.000

13 12. Wyniki NSP 2011 (lipiec 2012): o narodowo ść - przynale ż no ść etniczna: o polska (jednorodna) to ż samo ść narodowa – 36 157 tys. (93,9%); o 842 tys. (2,19%) posiada polsk ą, jak i inn ą to ż samo ść narodowo-etniczn ą ; o 562 tys. (1,46%) posiada wy łą cznie niepolsk ą to ż samo ść, w tym 38 tys. to identyfikuj ą cy si ę 2 niepolskimi narodowo ś ciami; o wzrost i stabilizacja: deklaracje ś l ą skie i kaszubskie, ukrai ń ska (49 tys.), bia ł oruska (46 tys.), romska (16 tys.), rosyjska (13 tys.), ł emkowska (10 tys.), tatarska (2 tys.), karaimska (0,3 tys.); o problem: niemiecka 126 tys., (36 tys., jako jedyna, a 58 tys. wraz z polsk ą ). o j ę zyk u ż ywany w domu (j ę zyk domowy): o j ę zyk polski – 36 410 tys. (94,5%), z czego 35 681 tys. (92,6%) pos ł uguje si ę nim jako jedynym; o 889 tys. pos ł uguje si ę w domu innym ni ż polski j ę zykiem, przy czym najcz ęś ciej jest on u ż ywany z j ę zykiem polskim – 729 tys. (1,9%); o 160 tys. (0,4%) rozmawia wy łą cznie w jednym lub 2 j ę zykach niepolskich; o najcz ęś ciej wymieniane j ę zyki niepolskie: ś l ą ski (509 tys.) i kaszubski (106 tys.).

14 13. Problemy metodologii NSP 2011 z perspektywy pyta ń etnicznych: narodowo ść (to ż samo ść etniczna): szersza bateria pyta ń, wieloraka to ż samo ść etniczna, problem liczenia podwójnych to ż samo ś ci. metody i techniki zbierania danych etnicznych w NSP 2011: mieszany model, polegaj ą cy na łą czeniu danych z rejestrów urz ę dowych z wynikami badania reprezentacyjnego; formularz d ł ugi i krótki; dwa zbiory danych: z badanie pe ł nego i z badania reprezentacyjnego; badanie 86 gmin mniejszo ś ciowych (10% mniejszo ś ci w populacji gminy); b łą d próby i b łę dy przeszacowania/niedoszacowania populacji.; liczebno ś ci i odsetka osób o nieustalonej identyfikacji narodowo – etnicznej; znaczenie wyników na poziomie gmin. spo ł eczny odbiór pyta ń etnicznych w NSP 2011: udzia ł organizacji mniejszo ś ci w przygotowywaniu spisu; informacje o spisie w j ę zykach mniejszo ś ci; bezprecedensowa mobilizacja ś rodowisk mniejszo ś ci.

15 14. Struktura etniczna Polski w społecznej świadomości: struktura etniczna Polski nie jest kwestia publiczną, ale NSP 2011 i dyskusja wokół narodowości śląskiej ją upubliczniły; TNS OBOP (04.2011 r.) wyobrażenia o składzie etnicznym społ. Polskiego: powszechnie dostrzegamy, że w Polsce żyją ludzie różnych narodowości: Ukraińcy, Niemcy, Romowie, Rosjanie, Białorusini, Żydzi, Chińczycy, Wietnamczycy, Ślązacy itd. (tabela - jest to znajomość spontaniczna, nie było zamkniętej listy narodowości); społecznej widzialności grupy sprzyja jej wielkość, łatwo rozpoznawalne atrybuty, stereotypy i debaty medialne; 15% badanych spontanicznie wymieniło Ślązaków jako jedną z narodowości mieszkających w Polsce, a dodatkowe 15% zapytanych wprost o Ślązaków uznało ich za narodowość; błędne wyobrażenia o składzie społeczeństwa (population innumeracy) - na pyt. Ilu spośród każdych 100 obywateli naszego kraju należy do wszystkich tych narodowości razem wziętych? potrafiło odpowiedzieć 54% badanych – średnia odpowiedź to 9 na 100, co jest mniej więcej trzykrotnym przeszacowaniem faktycznej proporcji mniejszości narodowych w społeczeństwie RP.

16 NARODOWOŚĆ WŚRÓD OBYWATELI RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ SĄ LUDZIE, KTÓRZY UWAŻAJĄ SIĘ ZA POLAKÓW I RÓWNOCZEŚNIE ZA OSOBY INNYCH NARODOWOŚCI, Z TEGO CO PAN(I) WIE, JAKIE NARODOWOŚCI ZAMIESZKUJĄ W POLSCE? KTÓRE NARODOWOŚCI MIESZKAJĄCE W POLSCE SĄ, PANA(I) ZDANIEM NAJLICZNIEJSZE? Ukraińcy 42 18 Niemcy 36 14 Romowie (Cyganie) 34 13 Rosjanie 24 8 Białorusini 22 6 Żydzi 22 10 Chińczycy 17 4 Wietnamczycy 17 5 Ślązacy 15 8 Afrykańczycy (Murzyni) 13 <1 Kaszubi 10 2 Litwini 12 3 Czesi 8 0 Arabowie 6 <1 Tatarzy 6 <1 Ormianie 5 <1 Słowacy 5 <1 Łemkowie 4 <1 Turcy 4 0 Łemkowie 4 <1 Rumuni <1 2 Inni 10 <1 trudno powiedzieć 17 43

17 16. Wybrane problemy socjologii etniczno ś ci (nr 6) ILU SPOŚRÓD KAŻDYCH 100 OBYWATELI NASZEGO KRAJU NALEŻY, PANA(I) ZDANIEM, DO WSZYSTKICH TYCH NARODOWOŚCI RAZEM WZIĘTYCH? % do 5 29,0 6 do 10 12,7 11 do 15 3,8 16 do 20 4,8 21 do 50 3,9 trudno powiedzieć 45,9

18 17. Wybrane problemy socjologii etniczno ś ci (nr 6) Uważa Ślązaków za narodowość w pytaniu otwartym 15% 30% Uważa Ślązaków za narodowość w pytaniu zamkniętym 15% Nie uważa Ślązaków za narodowość63% Nie ma zdania7%

19 18. Wybrane problemy socjologii etniczno ś ci (nr 6) CZY ŚLĄZAKÓW UWAŻA PAN(I), CZY NIE UWAŻA ZA NARODOWOŚĆ? uważam nie uważam trudno powiedzieć Wykształcenie podstawowe, gimnazjalne 186814 zasadnicze zawodowe 24688 średnie i pomaturalne 167410 licencjat, wyższe 9892 Miejsce zamieszkania wieś20719 miasto do 100 tys. 197110 miasto 101-500 tys. 12808 miasto pow. 500 tys. 13816 Aktualne preferencje wyborcze PO11818 PSL18784 PiS23743 SLD16804


Pobierz ppt "S ł awomir Ł odzi ń ski Zak ł ad Socjologii Ogólnej"

Podobne prezentacje


Reklamy Google