Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Dr hab. Marcin Miłkowski. Plan wykładu  Rola emocji: przypadek Phineasa Gage’a  Czy emocje są rodzajami naturalnymi?  Typy emocji  Tradycyjne ujęcia.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Dr hab. Marcin Miłkowski. Plan wykładu  Rola emocji: przypadek Phineasa Gage’a  Czy emocje są rodzajami naturalnymi?  Typy emocji  Tradycyjne ujęcia."— Zapis prezentacji:

1 Dr hab. Marcin Miłkowski

2 Plan wykładu  Rola emocji: przypadek Phineasa Gage’a  Czy emocje są rodzajami naturalnymi?  Typy emocji  Tradycyjne ujęcia emocji  jako ocena  jako percepcja stanu ciała  jako wytwór kulturowy  I ujęcia ekologiczne…

3 Klasyczna wizja emocji  Emocje utrudniają rozumowi działanie: rozum musi powściągać emocje i pożądanie (alegoria rydwanu u Platona w Fajdrosie)

4 Dziwny przypadek Phineasa Gage’a  Robotnik kolejowy, któremu pręt przebił czaszkę w 1848 roku

5 Dziwny przypadek Phineasa Gage’a  Zmieniona osobowość  Irracjonalny: impulsywny, antyspołeczny, bez umiejętności doprowadzenia planów do końca  Uszkodzenie płatów czołowych (hipoteza lokalizacyjna)  Ale racjonalność zachowana!

6 Damasio: bez emocji nie ma racjonalności  Przypadek Gage’a służy jako podręcznikowy przypadek racjonalnego, ale nie w ludzki sposób, podmiotu poznawczego.  Antonio Damasio twierdzi, że podejmowanie długofalowych działań wymaga wrażliwości emocjonalnej:  Hipoteza markera somatycznego

7 Iowa Gambling Task  Antoine Bechara i Damasio zaprojektowali test, którego nie przechodzą osoby z lezjami takimi jak Gage

8 Ale czym są emocje?  Niekontrowersyjne: emocje są niezbędne w racjonalnym działaniu  Kontrowersyjne: emocje są związane z markerem somatycznym  Dlatego musimy zobaczyć, czym są emocje…

9 Czy emocje są rodzajami naturalnymi?  Rodzaj naturalny = coś, co jest realnym składnikiem rzeczywistości  Np. pierwiastki chemiczne, minerały…  Ale nie przedmioty o nazwach zaczynających się na „a” w języku polskim  I nie wycinki czasoprzestrzeni obejmujące księżyc i moją lewą skarpetkę  Jest kilka filozoficznych koncepcji, czym są rodzaje naturalne.

10 Esencjalizm  Koncepcja tradycyjna; rodzaj naturalny to kategoria przedmiotów mających tę samą istotę.  Ale esencjalizm ma kłopoty:  Z gatunkami biologicznymi – nieredukowalne do genomu  Z chorobami psychicznymi – są wyznaczane w skomplikowany sposób, nie tylko fizjologiczny

11 Boyda koncepcja rodzajów naturalnych  Richard Boyd: rodzaje naturalne to homeostatyczne wiązki własności  Nie są identyfikowane przez same własności (nie jest to esencjalizm), tylko raczej przez łączne efekty.  Własności są wzajemnie połączone i dzięki temu przedmiot istnieje nadal.  Np. gatunki biologiczne mają zmienny genom i w różnych środowiskach generują różne fenotypy, ale pozostają względnie stabilnymi rodzajami naturalnymi

12 Czy emocje to rodzaje naturalne?  Paul Griffiths:  „Emocja” to pojęcie potoczne, niekoniecznie odpowiada jednorodnemu zjawisku.  Dwie możliwości:  Pojęcie zostanie zastąpione nowym, bardziej naukowym, które uchwyci (w miarę) jednorodny mechanizm.  Pojęcie zostanie wyeliminowane na rzecz wielu różnych pojęć dotyczących emocji, gdyż istnieje niewiele jednolitych zjawisk w tej dziedzinie.

13 Koncepcja LeDoux (2012) Emocje jako obwody przetrwania  Obwody emocjonalne oraz odpowiadające im funkcje u zwierząt występują także u ludzi.  Główną funkcją emocji jest przetrwanie osobnika.  Stąd połączenia z obwodami odpowiedzialnymi za:  obronę organizmu,  dystrybucję energii i składników odżywczych,  bilans wodny organizmu,  termoregulację,  reprodukcję.

14 Ekman (1972): sześć podstawowych typów emocji  Wyraz twarzy jest uniwersalny kulturowo dla podstawowych typów emocji

15 Uśmiech spontaniczny  Nie można podrobić szczerego uśmiechu, bo mięsień okrężny oka nie podlega działaniu woli  Odkrycie Duchenne’a (XIX wiek)

16 Typy emocji  Uczucia = waloryzowanie stanów rzeczy  Np. miłość  Afekt = nagłe uczucia  Np. gniew, obrzydzenie  Emocje = względnie nietrwałe uczucia  Np. wzruszenie, także gniew  Nastroje = uczucia o spokojnym przebiegu, modulujące  Np. niepokój, tęsknota

17 Cechy procesów emocjonalnych  Wartościowość:  pozytywne lub negatywne  Natężenie  słabe lub mocne  Treść  Np. znudzenie wykładem, tęsknota za obiadem

18 Koncepcje emocji  Tradycyjne koncepcje emocji:  Jako ocena poznawcza  Jako stan percepcyjny  Jako wytwór kulturowy

19 Emocja jako ocena poznawcza  Poznawcza charakterystyka emocji już u stoików  Współcześnie bronią jej m.in. Martha Nussbaum (wybitna filozofka, znawczyni Arystotelesa), Nico Frijda, Richard Lazarus i Kurt Scherer  Zgodnie z tą teorią zdarzenia zewnętrzne prowadzą do poznawczej interpretacji, a ta do emocji

20 Nico Frijda: emocja a gotowość do działania  Poznawcza ocena sytuacji prowadzi do emocji, a ta koreluje ze zmianą gotowości do działania.  Ta korelacja jest znacząca, ale nie pokazuje jednoznacznego związku

21 Teoria Jamesa-Langego  Emocje to percepcje stanów własnego ciała!  „Jeżeli wyobrazimy sobie jakąś silną emocję, a następnie staramy się wyabstrahować ze swej świadomości tej emocji wszystkie doznania związane z jej symptomami cielesnymi, to stwierdzimy, że nie ma tam nic więcej” (James 2002, s.348)  Carl Lange ( ) – duński lekarz, opublikował w 1885 książkę o emocjach jako stanach naczynioruchowych

22 Efekt emocjonalny grymasu

23 Zarzut Jaaka Pankseppa  Teoria Jamesa-Langego jest fałszywa, bo zmiany fizjologiczne towarzyszące waloryzowanym zdarzeniom poprzedzają świadomy i powolny proces percepcyjny.  Osoby z uszkodzeniami rdzenia kręgowego, upośledzającymi świadomą percepcję stanu ciała, mają zasadniczo normalne reakcje emocjonalne.  Z drugiej strony osoby z paraliżem twarzy odczuwają zmniejszony repertuar reakcji emocjonalnych (wg raportów werbalnych)

24 Zarzut z intencjonalności  Stefek Burczymucha boi się myszy. Ale jak można ująć to, że jego strach dotyczy myszy, skoro bojąc się, percypuje po prostu stan swojego ciała?

25 Emocja jako wytwór kulturowy  W różnych kulturach te same zdarzenia wiążą się z różnym wartościowaniem emocjonalnym.  Pyszna czeczeńska zupa może nie budzić entuzjazmu w Polsce…  Ale badania Ekmana pokazują dosyć uniwersalny charakter emocji podstawowych.

26 Czyli…  Teorie oceny dotyczą przede wszystkim poznawczego wymiaru emocji.  Teoria Jamesa-Langego dotyczy cielesnego wymiaru emocji.  Teorie emocji jako procesu społeczno- kulturowego uwzględniają historyczno- społeczny wymiar np. miłości romantycznej czy obrzydzenia wobec sera w Chinach.

27 Standardowa charakterystyka emocji We współczesnych badaniach najczęściej przyjmuje się, że emocja jest:  bardzo szybkim  skorelowanym ze zmianą stanu ciała  mimowolnym zachowaniem, będącym reakcją  na zidentyfikowany percepcyjnie  i zwaloryzowany (świadomie lub nie)  stan otoczenia lub podmiotu.

28 Filozoficzne ujęcie u Jessego Prinza  Emocje są cielesnymi stanami reprezentacyjnymi, które reprezentują rdzenne tematy relacyjne.  Są przy tym quasi-modularne, bo aktywują się obligatoryjnie.  I są rodzajami naturalnymi!

29 Standardowa charakterystyka i model Pankseppa  Także teorie spoza tych trzech głównych grup podobnie konceptualizują emocje, zbliżając je do percepcji lub oceny aktualnego stanu rzeczy.  Ale to zbyt prosty model.

30 Koncepcja ekologiczna  Czy boimy się tego, co obserwujemy?

31 Koncepcja ekologiczna  Emocje tworzą system wczesnego ostrzegania, który jest wbudowany w organizm.  Emocje wyprzedzają czasowo percepcje (najpierw pojawia się emocja, a percepcja pojawia się – choć nie musi wystąpić – później).  Emocje pełnią funkcję poznawczą: informują organizm o tym, co (nieuchronnie) nastąpi, a nie o tym, co aktualnie się dzieje.  Emocje są antycypacjami (podobnie jak u Frijdy).  W koncepcji Dawida Wienera (UAM) emocje to antycypacje tego, co nieuchronne

32 Percepcja a antycypacja  Percepcja dotyczy tego, co już zaszło.  Tymczasem emocje mają  ostrzec przed tym, co może się zdarzyć Lub  przygotować do przyjemnego dalszego stanu (utrwalić zachowanie)  … czyli są nakierowane na przyszłość.

33 Podsumowanie  W klasycznym ujęciu racjonalności emocje przeszkadzają rozumowi.  Współczesne badania raczej potwierdzają tezę przeciwną.  Emocje zwykle mają następujące wymiary:  Poznawczy: świadoma waloryzacja  Cielesny: zmiana fizjologiczna w ciele  Neurobiologiczny: wewnętrzne procesy obronne  Kulturowy: bywają wyuczone

34 Podsumowanie  Współczesna neuronauka afektywna stara się łączyć wiele świadectw empirycznych, budując skomplikowane modele różnych zjawisk afektywnych.  Żadne ujęcie procesów umysłowych nie jest kompletne bez zrozumienia procesów emocjonalnych i ich wpływu na procesy poznawcze!

35 Dalsze lektury


Pobierz ppt "Dr hab. Marcin Miłkowski. Plan wykładu  Rola emocji: przypadek Phineasa Gage’a  Czy emocje są rodzajami naturalnymi?  Typy emocji  Tradycyjne ujęcia."

Podobne prezentacje


Reklamy Google