Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Ś rodki stylistyczne Ś rodki stylistyczne : środki używane w literaturze, mające na celu wywołanie u czytelnika określonych emocji, pobudzenie jego wyobraźni.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Ś rodki stylistyczne Ś rodki stylistyczne : środki używane w literaturze, mające na celu wywołanie u czytelnika określonych emocji, pobudzenie jego wyobraźni."— Zapis prezentacji:

1 Ś rodki stylistyczne Ś rodki stylistyczne : środki używane w literaturze, mające na celu wywołanie u czytelnika określonych emocji, pobudzenie jego wyobraźni.

2 Ś RODKI S Ł OWOTWÓRCZE

3 NEOLOGIZM: Wyraz nowo utworzony najczęściej z potrzeby nazwania rzeczy lub zjawisk dotąd nie występujących w rzeczywistości danego języka, wyrażenia uczuć. Bogaci wypowiedź, staje się cechą stylu poety. Wyraz nowo utworzony najczęściej z potrzeby nazwania rzeczy lub zjawisk dotąd nie występujących w rzeczywistości danego języka, wyrażenia uczuć. Bogaci wypowiedź, staje się cechą stylu poety. Nie wiedziała, jak pieścić – nie wiedziała, jak nęcić? Nie wiedziała, jak pieścić – nie wiedziała, jak nęcić? Jakim śmiechem pośmieszyć, jakim smutkiem posmęcić? B. Leśmian

4 ZDROBNIENIE: Wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę mniejszą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zdrobnienie oznaczać może też pozytywny (lub pogardliwy) stosunek do omawianego obiektu. Wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę mniejszą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zdrobnienie oznaczać może też pozytywny (lub pogardliwy) stosunek do omawianego obiektu. Zdrobnienia są także środkiem stylistycznym i mają często mocne zabarwienie emocjonalne (przeważnie pozytywne, czasem ironiczne): Zdrobnienia są także środkiem stylistycznym i mają często mocne zabarwienie emocjonalne (przeważnie pozytywne, czasem ironiczne): wielkość: kot kotek, wielkość: kot kotek, stosunek pozytywny: usta usteczka, stosunek pozytywny: usta usteczka, stosunek pogardliwy: bunt buncik, stosunek pogardliwy: bunt buncik, stosunek pozytywny: Karolina Karolinka. stosunek pozytywny: Karolina Karolinka.

5 ZGRUBIENIE: Wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zgrubienie może oznaczać pogardliwy stosunek do omawianego obiektu, szczególnie, kiedy wiąże się ze zmianą rodzaju, np. baba babsko. Wyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę większą od nazywanej wyrazem podstawowym. Zgrubienie może oznaczać pogardliwy stosunek do omawianego obiektu, szczególnie, kiedy wiąże się ze zmianą rodzaju, np. baba babsko.Przykłady: wielkość: pies psisko; jabłko jabłucho, wielkość: pies psisko; jabłko jabłucho, stosunek pogardliwy: nos nochal stosunek pogardliwy: nos nochal

6 Z Ł O Ż ENIE: Wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch słów. W języku polskim towarzyszy im zwykle tzw. morfem łączący -o- (niekiedy zwany interfiksem lub bardziej neutralnie formantem), jak Wyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch słów. W języku polskim towarzyszy im zwykle tzw. morfem łączący -o- (niekiedy zwany interfiksem lub bardziej neutralnie formantem), jak np. w wyrazach listonosz, ciemnoczerwony. np. w wyrazach listonosz, ciemnoczerwony. Możliwe są także złożenia bez morfemu łączącego, np. bawidamek, różanopalca /Jutrzenka/ Możliwe są także złożenia bez morfemu łączącego, np. bawidamek, różanopalca /Jutrzenka/

7 Ś RODKI SEMANTYCZNE

8 EPITET (OKRE Ś LENIE): Wyraz (najczęściej jest nim przymiotnik) określający rzeczownik: "niegrzeczny kochanek", "słodki całus","zły bandyta", epitet jest również środkiem poetyckim. Wyraz (najczęściej jest nim przymiotnik) określający rzeczownik: "niegrzeczny kochanek", "słodki całus","zły bandyta", epitet jest również środkiem poetyckim. Ma on wpływ na znaczenie wyrazu, do którego się odnosi: poszerza je bądź zacieśnia, czasami nadaje inny nieco odcień lub określa stosunek wypowiadającego do danego przedmiotu lub zjawiska. Ma on wpływ na znaczenie wyrazu, do którego się odnosi: poszerza je bądź zacieśnia, czasami nadaje inny nieco odcień lub określa stosunek wypowiadającego do danego przedmiotu lub zjawiska. Mamy epitet: stały– szybkonogi Achilles /Homer/ metaforyczny – szklanna równina /o jeziorze/ Mamy epitet: stały– szybkonogi Achilles /Homer/ metaforyczny – szklanna równina /o jeziorze/

9 PORÓWNANIE: Zestawienie dwu zjawisk, z których jedno określa drugie. Łącznikiem zespalającym człony porównania są wyrażenia: jak, jako, jak gdyby, podobny, niby, np. Idzie zmierzch jak tłum cieni. Zestawienie dwu zjawisk, z których jedno określa drugie. Łącznikiem zespalającym człony porównania są wyrażenia: jak, jako, jak gdyby, podobny, niby, np. Idzie zmierzch jak tłum cieni. Porównanie homeryckie- bardziej rozbudowane porównanie, w którym człon określający rozrasta się w obraz poetycki np. Jak dzik otoczony broni się białymi kłami i tnie zajadłą psiarnię, tak ów tabor wśród chmary tatarskiej bronił się z rozpaczą i nadzieją, że z obozu pomoc większa od Wierszułłowej im przyjdzie. Porównanie homeryckie- bardziej rozbudowane porównanie, w którym człon określający rozrasta się w obraz poetycki np. Jak dzik otoczony broni się białymi kłami i tnie zajadłą psiarnię, tak ów tabor wśród chmary tatarskiej bronił się z rozpaczą i nadzieją, że z obozu pomoc większa od Wierszułłowej im przyjdzie.

10 Metafora (przeno ś nia): obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów np. "od ust sobie odejmę", lub "podzielę się z wami wiadomością". obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów np. "od ust sobie odejmę", lub "podzielę się z wami wiadomością". Noc – kryształ czarny. Iskrzą się gwiazdy nad borem. Noc – kryształ czarny. Iskrzą się gwiazdy nad borem.

11 Animizacja (o ż ywienie) nadanie przedmiotom, stanom lub pojęciom cech istot żywych np. ryk fal, wycie wiatru. nadanie przedmiotom, stanom lub pojęciom cech istot żywych np. ryk fal, wycie wiatru. PERSONIFIKACJA (uosobienie) nadanie przedmiotom, stanom lub pojęciom cech ludzkich nadanie przedmiotom, stanom lub pojęciom cech ludzkich Wiatr gwizdał. Wiatr gwizdał. Fale wyciągną ręce i zaczną w ferworze klaskać...". Fale wyciągną ręce i zaczną w ferworze klaskać...".

12 Oksymoron: zestawienie wyrazów o przeciwstawnych, kłócących się ze sobą znaczeniach. zestawienie wyrazów o przeciwstawnych, kłócących się ze sobą znaczeniach. Oksymoron najczęściej składa się z rzeczownika i określającego go przymiotnika Oksymoron najczęściej składa się z rzeczownika i określającego go przymiotnika np. gorący lód, żywy trup, np. gorący lód, żywy trup, albo z czasownika i określającego go przysłówka np. śpieszyć się powoli. Jest odmianą paradoksu o znaczeniu metaforycznym. albo z czasownika i określającego go przysłówka np. śpieszyć się powoli. Jest odmianą paradoksu o znaczeniu metaforycznym.

13 PERYFRAZA: polega na zastąpieniu wyrazu przez szereg innych, które byłyby jego równoważnikiem znaczeniowym. Charakterystyczną peryfrazą posłużył się Mickiewicz: polega na zastąpieniu wyrazu przez szereg innych, które byłyby jego równoważnikiem znaczeniowym. Charakterystyczną peryfrazą posłużył się Mickiewicz: Drugi stambulskie oddycha gorycze Drugi stambulskie oddycha gorycze Lub pije chińskich ziół ciągnione treści. Lub pije chińskich ziół ciągnione treści.

14 EUFEMIZM Odmiana peryfrazy – celem jest złagodzenie znaczenia określonych wyrazów Odmiana peryfrazy – celem jest złagodzenie znaczenia określonych wyrazów np. kłamstwo - mijanie się z prawdą np. kłamstwo - mijanie się z prawdą Umrzeć – rozstać się z tym światem Umrzeć – rozstać się z tym światem

15 HIPERBOLA (przesadnia): wyolbrzymienie, przejaskrawienie cech przedmiotów, osób, zjawisk. Może dotyczyć ilości, rozmiaru, stosunku emocjonalnego, przyczyny, znaczenia lub skutku. Stosowany dla wywarcia mocnego wrażenia, spotęgowania ekspresji, wytworzenia nastroju np. grozy. wyolbrzymienie, przejaskrawienie cech przedmiotów, osób, zjawisk. Może dotyczyć ilości, rozmiaru, stosunku emocjonalnego, przyczyny, znaczenia lub skutku. Stosowany dla wywarcia mocnego wrażenia, spotęgowania ekspresji, wytworzenia nastroju np. grozy. Hiperboli używa się również w mowie potocznej, np. gigantyczny zamiast duży, Powtarzałem ci to tysiąc razy! Hiperboli używa się również w mowie potocznej, np. gigantyczny zamiast duży, Powtarzałem ci to tysiąc razy!

16 Ś RODKI SK Ł ADNIOWE

17 Powtórzenie: wielokrotne użycie tego samego elementu językowego (wyrazu, zespołu wyrazów, wersów lub zwrotek) celem uzyskania rytmizacji, podkreślenia znaczenia, zwiększenia ekspresji. wielokrotne użycie tego samego elementu językowego (wyrazu, zespołu wyrazów, wersów lub zwrotek) celem uzyskania rytmizacji, podkreślenia znaczenia, zwiększenia ekspresji. Przykład: "Zieleń, zieleń, coraz więcej zieleni i przestrzeni". Przykład: "Zieleń, zieleń, coraz więcej zieleni i przestrzeni".

18 Anafora: Celowe powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych segmentów wypowiedzi. Celowe powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych segmentów wypowiedzi. Z czasem wszystko przemija, z czasem bieżą lata, Z czasem wszystko przemija, z czasem bieżą lata, Z czasem państw koniec idzie, z czasem tego świata. Z czasem państw koniec idzie, z czasem tego świata. Z czasem stawa dowcip i rozum niszczeje, Z czasem stawa dowcip i rozum niszczeje, Z czasem gładkość, uroda, udatność wiotczeje. Z czasem gładkość, uroda, udatność wiotczeje.

19 Epifora: powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu kolejnych segmentów wypowiedzi powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu kolejnych segmentów wypowiedzi np.: Gdy byłem dzieckiem, mówiłem jak dziecko, czułem jak dziecko, myślałem jak dziecko. np.: Gdy byłem dzieckiem, mówiłem jak dziecko, czułem jak dziecko, myślałem jak dziecko.

20 PRZERZUTNIA: Niezgodność między porządkiem składniowo- intonacyjnym a wersyfikacyjnym w wersie; przeniesienie wyrazu lub części zdania do następnego wersu (lub strofy) w celu zaakcentowania wypowiedzi bądź zwiększenia dynamiki. Jej celem jest pobudzenie wyobraźni osoby czytającej. Niezgodność między porządkiem składniowo- intonacyjnym a wersyfikacyjnym w wersie; przeniesienie wyrazu lub części zdania do następnego wersu (lub strofy) w celu zaakcentowania wypowiedzi bądź zwiększenia dynamiki. Jej celem jest pobudzenie wyobraźni osoby czytającej. "Czemu wysuszyć ogniem nie próbuję "Czemu wysuszyć ogniem nie próbuję Płaczu? Czemu tak z ogniem postępuję? (...)" Płaczu? Czemu tak z ogniem postępuję? (...)"

21 INWERSJA Szyk przestawny w zdaniu, służy podkreśleniu danego słowa lub uzyskaniu uroczystego tonu Szyk przestawny w zdaniu, służy podkreśleniu danego słowa lub uzyskaniu uroczystego tonu Np. Od niebieskiej piękniejsza kolorów obręczy, Ciebie, Irydo, wielbię pod imieniem tęczy. Np. Od niebieskiej piękniejsza kolorów obręczy, Ciebie, Irydo, wielbię pod imieniem tęczy.

22 ELIPSA: opuszczenie elementu zdania oczywistego ze względu na kontekst wypowiedzi (elipsa kontekstowa) lub ze względu na sytuację wypowiedzi (elipsa sytuacyjna), który przy odbiorze daje się zrekonstruować. Często występuje w postaci równoważnika zdania. opuszczenie elementu zdania oczywistego ze względu na kontekst wypowiedzi (elipsa kontekstowa) lub ze względu na sytuację wypowiedzi (elipsa sytuacyjna), który przy odbiorze daje się zrekonstruować. Często występuje w postaci równoważnika zdania. Najczęściej używana w mowie potocznej (skrót myślowy np. nie chcę do kina!), a także jako środek artystyczny, umożliwiający kondensację treści i dynamizowanie wypowiedzi literackiej. Najczęściej używana w mowie potocznej (skrót myślowy np. nie chcę do kina!), a także jako środek artystyczny, umożliwiający kondensację treści i dynamizowanie wypowiedzi literackiej. One śnią: że szyba?...to – posadzka! One nucą: Stąpaj, bez poręczy, W objęcia Fantazji, co się wdzięczy cacka – cacka!! One śnią: że szyba?...to – posadzka! One nucą: Stąpaj, bez poręczy, W objęcia Fantazji, co się wdzięczy cacka – cacka!!

23 APOSTROFA: Jest to bezpośredni, uroczysty, patetyczny zwrot do osoby, rzeczy, bóstwa, Jest to bezpośredni, uroczysty, patetyczny zwrot do osoby, rzeczy, bóstwa, np. Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała? np. Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi się podziała? "Młodości! Ty nad poziomy wylatuj!" "Młodości! Ty nad poziomy wylatuj!"

24 Pytanie retoryczne Pytanie nie wymagające odpowiedzi Pytanie nie wymagające odpowiedzi np. Jak żyję, serca już nie mając? aNTYTEZA Wypowiedź złożona z elementów znaczeniowo przeciwstawnych Wypowiedź złożona z elementów znaczeniowo przeciwstawnych np. Bóg się rodzi, moc truchleje. np. Bóg się rodzi, moc truchleje.

25 WYKRZYKNIENIe: Inaczej eksklamacja - wyraz, grupa wyrazów lub zdanie wykrzyknikowe, często urwane, wtrącone w tok wypowiedzi bądź będące wyrazem emocjonalnego zaangażowania mówiącego (często ma formę apostrofy). Przykłady wykrzyknień: "Ojej!", "Och!", "Ach! Inaczej eksklamacja - wyraz, grupa wyrazów lub zdanie wykrzyknikowe, często urwane, wtrącone w tok wypowiedzi bądź będące wyrazem emocjonalnego zaangażowania mówiącego (często ma formę apostrofy). Przykłady wykrzyknień: "Ojej!", "Och!", "Ach! Litwo! Ojczyzno moja! Litwo! Ojczyzno moja!

26 Gradacja: polega na uszeregowaniu słów lub sformułowań według tego, jak się nasila lub słabnie ich intensywność znaczeniowa lub ekspresywna; stopniowanie np.: polega na uszeregowaniu słów lub sformułowań według tego, jak się nasila lub słabnie ich intensywność znaczeniowa lub ekspresywna; stopniowanie np.: pij sok pomarańczowy firmy "Eden", nie dlatego, że jest smaczny, nie dlatego, że gasi twoje pragnienie, ale dlatego, że zawiera dużo witamin i jest bardzo zdrowy. pij sok pomarańczowy firmy "Eden", nie dlatego, że jest smaczny, nie dlatego, że gasi twoje pragnienie, ale dlatego, że zawiera dużo witamin i jest bardzo zdrowy.

27 Ś rodki fonetyczne

28 Onomatopeja: Onomatopeja czyli wyraz dźwiękonaśladowczy, takie dobieranie wyrazów (istniejących w mowie lub neologizmów), aby naśladowały one swym brzmieniem opisywane zjawisko lub dźwięki wydawane przez opisywany przedmiot. Onomatopeja czyli wyraz dźwiękonaśladowczy, takie dobieranie wyrazów (istniejących w mowie lub neologizmów), aby naśladowały one swym brzmieniem opisywane zjawisko lub dźwięki wydawane przez opisywany przedmiot. onomatopeje naturalne, które mają podobne brzmienie do odgłosów akustycznych występujących w naturze, np. bulgotać, ćwierkać, brzęczeć, kukać, turkotać, warczeć, szczekać, świstać, zgrzytać onomatopeje naturalne, które mają podobne brzmienie do odgłosów akustycznych występujących w naturze, np. bulgotać, ćwierkać, brzęczeć, kukać, turkotać, warczeć, szczekać, świstać, zgrzytać onomatopeje sztuczne (świadome wprowadzenie do utworu elementów fonetycznych, które oddają dźwięki naturalne i w ten sposób wywołują pożądane wrażenie), np. w wierszu Juliana Tuwima "Bal w operze" czytamy: "Przy bufecie - żłopanina/ Parskanina, mlaskanina" onomatopeje sztuczne (świadome wprowadzenie do utworu elementów fonetycznych, które oddają dźwięki naturalne i w ten sposób wywołują pożądane wrażenie), np. w wierszu Juliana Tuwima "Bal w operze" czytamy: "Przy bufecie - żłopanina/ Parskanina, mlaskanina" Dobrym przykładem jest "Lokomotywa" Juliana Tuwima: Dobrym przykładem jest "Lokomotywa" Juliana Tuwima:(...) I dudni, i stuka, łomocze i pędzi, A dokąd? A dokąd? A dokąd? Na wprost! (...) Do taktu turkoce i puka, i stuka to: Tak to to, tak to to, tak to to, tak to to.

29 instrumentacja g ł oskowa (eufonia) celowe powtarzanie tych samych głosek celowe powtarzanie tych samych głosek w bliskim sąsiedztwie, w bliskim sąsiedztwie, O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny i pluszcze miarowy, jednaki, niezmienny. O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny i pluszcze miarowy, jednaki, niezmienny.

30 Ś rodki leksykalne

31 archaizm wyraz, forma wyrazu, konstrukcja składniowa, które wyszły z użycia i obecnie są przestarzałe. W literaturze pięknej stosowany w celach stylizacji lub wzmocnienia ekspresji. wyraz, forma wyrazu, konstrukcja składniowa, które wyszły z użycia i obecnie są przestarzałe. W literaturze pięknej stosowany w celach stylizacji lub wzmocnienia ekspresji. np. pręgierz, dyby, wrócił do rodzinnych pieleszy, niewiasta, kajet, turbować np. pręgierz, dyby, wrócił do rodzinnych pieleszy, niewiasta, kajet, turbować

32 kolokwializm - wyrazy zaczerpnięte z języka potocznego, często wyraziście nacechowane emocjonalnie. - wyrazy zaczerpnięte z języka potocznego, często wyraziście nacechowane emocjonalnie. Kolokwializacja – to świadome wprowadzenie do tekstu swobodnego języka potocznego, obrazowego, nacechowanego ekspresywnie.; często wprowadza skrót składniowy a nawet błąd językowy dla oddania dynamizmu i kolorytu języka codziennego, mówionego. Kolokwializacja – to świadome wprowadzenie do tekstu swobodnego języka potocznego, obrazowego, nacechowanego ekspresywnie.; często wprowadza skrót składniowy a nawet błąd językowy dla oddania dynamizmu i kolorytu języka codziennego, mówionego. Służy stylizacji środowiskowej (charakteryzuje bohatera lub środowisko: Ty, ten, tego! Skocz no po Heńka, migiem! Nie rycz, łeb mi pęka. Służy stylizacji środowiskowej (charakteryzuje bohatera lub środowisko: Ty, ten, tego! Skocz no po Heńka, migiem! Nie rycz, łeb mi pęka. Jest narzędziem opisu rzeczywistości i stanów emocjonalnych. Rycz, mała, rycz, płacz, maleńka płacz; masz to u mnie od dziś. Jest narzędziem opisu rzeczywistości i stanów emocjonalnych. Rycz, mała, rycz, płacz, maleńka płacz; masz to u mnie od dziś.

33 dialektyzm wyraz, zwrot, wyrażenie, forma gramatyczna pochodząca z określonego dialektu, użyta jako świadomy środek stylizacji gwarowej. wyraz, zwrot, wyrażenie, forma gramatyczna pochodząca z określonego dialektu, użyta jako świadomy środek stylizacji gwarowej. Dialektyzacja służy odtworzeniu lokalnego kolorytu, charakterystyce środowiska lub poszczególnych bohaterów, np. Chłopi W. Reymonta Dialektyzacja służy odtworzeniu lokalnego kolorytu, charakterystyce środowiska lub poszczególnych bohaterów, np. Chłopi W. Reymonta

34 wulgaryzm wyraz, wyrażenie lub zwrot odczuwany współcześnie przez użytkowników języka ogólnonarodowego jako ordynarny, prostacki, o ujemnym zabarwieniu emocjonalnym, obecny w gwarze więziennej, w językach środowiska uczniowskiego, subkultur młodzieżowych, np. chlej w znaczeniu pij, żryj w znaczeniu jedz. Stosowany także jako świadomy chwyt stylistyczny, środek ekspresji językowej w poezji dwudziestolecia międzywojennego, np. w wierszu Mieszkańcy Tuwima. wyraz, wyrażenie lub zwrot odczuwany współcześnie przez użytkowników języka ogólnonarodowego jako ordynarny, prostacki, o ujemnym zabarwieniu emocjonalnym, obecny w gwarze więziennej, w językach środowiska uczniowskiego, subkultur młodzieżowych, np. chlej w znaczeniu pij, żryj w znaczeniu jedz. Stosowany także jako świadomy chwyt stylistyczny, środek ekspresji językowej w poezji dwudziestolecia międzywojennego, np. w wierszu Mieszkańcy Tuwima.


Pobierz ppt "Ś rodki stylistyczne Ś rodki stylistyczne : środki używane w literaturze, mające na celu wywołanie u czytelnika określonych emocji, pobudzenie jego wyobraźni."

Podobne prezentacje


Reklamy Google