Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Marginalizacja i wykluczenie społeczne – stare problemy w nowej rzeczywistości Dr Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Marginalizacja i wykluczenie społeczne – stare problemy w nowej rzeczywistości Dr Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej."— Zapis prezentacji:

1 Marginalizacja i wykluczenie społeczne – stare problemy w nowej rzeczywistości Dr Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej Tekst referatu: Wykład na ten temat:

2 Motto Respondentów zapytano o ich opinię na temat przyczyn wykluczenia społecznego. Główną przyczyną, o której wspominano była niesprawiedliwość w społeczeństwie..

3 Problemy stare jak nasza cywilizacja Mirosław Frančič o ludziach luźnych w osiemnastowiecznym Krakowie Bronisław Geremek o ludziach marginesu w późnośredniowiecznym Paryżu Stefan Czarnowski o marginalnej kategorii społecznej w starożytnej Grecji Stefan Czarnowski w 1935 o ludziach zbędnych, marginesie społecznym, marginesowości, ludziach marginesowych, reintegracji elementów marginesowych i wyłączeniu

4 Słowa, słowa, słowa Czy marginalizacja społeczna, wyłączenie społeczne, ekskluzja społeczna i wykluczenie społeczne oznaczają to samo? Czy to samo oznaczają demarginalizacja społeczna, włączenie społeczne, inkluzja społeczna? Czy inkluzja społeczna albo włączenie społeczne oznacza to samo, co integracja społeczna, spójność społeczna, czy reintegracja społeczna? Jaka jest różnica między podklasą a marginesem społecznym, między marginalnością a peryferyjnością? Czy istnieje również nadklasa?

5 23 grupy zagrożone Długotrwale bezrobotni i bezrobotni z krótkimi okresami zatrudnienia. Zatrudnieni w niepewnych warunkach i na miejscach pracy nie wymagających kwalifikacji (starsi pracownicy, niechronieni kodeksem pracy). Nisko opłacani i ubodzy. Chłopi bez ziemi. Bez kwalifikacji, analfabeci, osoby przerywające naukę w szkole. Umysłowo i fizycznie upośledzeni i niesprawni. Uzależnieni od substancji psychoaktywnych. Przestępcy, więźniowie, ludzie z kryminalną przeszłością. Samotni rodzice. Wykorzystywane dzieci, wyrastające w problemowych rodzinach. Młodzież, szczególnie bez doświadczeń zawodowych lub dyplomów szkolnych.

6 23 grupy zagrożone Pracujące dzieci. Kobiety. Cudzoziemcy, uchodźcy i imigranci. Rasowe, religijne, językowe i etniczne mniejszości. Pozbawieni praw obywatelskich. Odbiorcy pomocy społecznej. Potrzebujący, ale nie uprawnieni do pomocy społecznej. Mieszkańcy budynków nadających się do generalnego remontu lub wyburzenia, lub mieszkający w złych sąsiedztwach. Osoby, których poziom konsumpcji jest poniżej potrzebnego do przetrwania (głodujący, bezdomni, Czwarty Świat). Ci, których konsumpcja, spędzanie czasu wolnego lub inne praktyki są napiętnowane lub uznane za dewiacyjne (nadużywający alkoholu lub narkotyków, przestępcy, inaczej ubrani, mówiący). Przemieszczający się w dół struktury społecznej. Społecznie izolowani, bez przyjaciół i rodziny.

7 Co mają wspólnego ze sobą 23 grupy? Są zagrożone wykluczeniem społecznym Kiedy więc będą wykluczone społecznie? Dwie odpowiedzi Gdy staną się relatywnie ubogie Gdy ich sytuacja będzie miała cechy marginalnej pozycji społecznej

8 Ubóstwo relatywne Adam Smith: człowiek bez przyzwoitego ubrania wstydzi pokazać się publicznie, a więc jeżeli kogoś nie stać na takie ubranie to tym samym jest niezdolny do uczestnictwa w przestrzeni społecznej Definicja: wymuszone niezaspokojenie tych potrzeb (deprywacja), których zaspokojenie jest warunkiem koniecznym normalnego funkcjonowania w społeczeństwie Potrzeba to relacja między człowiekiem a światem, polegająca na tym, że jej zerwanie poważnie upośledza jego zdolność do normalnego funkcjonowania

9 Ubóstwo relatywne Normalne funkcjonowanie w społeczeństwie: dominujący i zalecany sposób życia w danej społeczności Jakie są warunki konieczne, aby żyć takim życiem? Odpowiedź Lena Doyala i Ian Gougha: Dwa fundamentalne warunki: zdrowie i autonomia Co jest konieczne, aby być zdrowym i zachować autonomię w naszym społeczeństwie?

10 Ubóstwo relatywne właściwe odżywienie, odpowiednie schronienie, niezagrażające środowisko pracy, niezagrażające środowisko fizyczne, odpowiednia opieka zdrowotna, bezpieczne dzieciństwo, znaczące relacje pierwotne, bezpieczeństwo fizyczne, bezpieczeństwo socjalne, bezpieczna kontrola urodzin i rodzenie, odpowiednia wiedza i umiejętności podstawowe i międzykulturowe.

11 Ubóstwo relatywne Zaspokojenie tych potrzeb wymaga dostępu (uprawnień) do wielu dóbr i usług, które produkowane są w ramach społecznego podziału pracy Uzależnienie tego dostępu (uprawnień) wyłącznie od formalnego zatrudnienia ma poważne konsekwencje dla zdrowia i autonomii mających mniejsze szanse na takie zatrudnienie Typowe postulaty w ramach tego podejścia: zwiększanie dostępności koniecznych dóbr i usług dla zbiorowości mających mniejsze szanse na formalne zatrudnienie, a ostatnio kładzie się nacisk na zwiększanie szans

12 Marginalna pozycja społeczna Cechy tej pozycji (propozycja Freda Mahlera): Pozbawienie władzy i dostępu do podejmowania decyzji. Mniej praw a więcej obowiązków. Mniej możliwości wyboru a więcej ograniczeń. Mniej możliwości ekonomicznych i niższa pozycja ekonomiczna. Mniejsze możliwości edukacyjne, zawodowe, wypoczynku itp. Większe narażenie na skutki społecznych nacisków i kryzysów. Dyskryminacja prawna. Społeczne naznaczanie (napiętnowanie) i praktyki dyskryminujące.

13 Marginalna pozycja społeczna Problemy z podmiotowością, uprawnieniami, wolnością, pracą, dochodami, edukacją, wypoczynkiem, zabezpieczeniem na przyszłość, równouprawnieniem i wizerunkiem społecznym Konsekwencje dla polityki społecznej: musimy zwrócić uwagę na takie problemy, jak m.in. uprzedmiotowienie, zniewolenie, dyskryminacja i stygmatyzacja. Za przynajmniej częściowe ich rozwiązanie uznaje się prawa społeczne/socjalne

14 Konsekwencje obu ujęć dla polityki społecznej Udostępnianie koniecznych do społecznego funkcjonowania zasobów powinno się odbywać z poszanowaniem, ochroną i realizacją m.in. podmiotowości (bez uprzedmiotowienia), równouprawnienia (bez dyskryminacji) i godności (bez stygmatyzacji) Podkreślanie zagrożenia wykluczeniem społecznym, a nie samego wykluczenia społecznego oznacza, że przywołuje się stary postulat nowoczesnej polityki społecznej - zapobieganie

15 Metafora społecznego domu Dom jest piętrowy Na każdym piętrze są różne pokoje Ludzie pozostają na swoim miejscu, ale też przemieszczają się między pokojami i piętrami Poza domem także żyją ludzie Przemieszczanie się między domem i społeczną próżnią jest również możliwe

16 Metafora społecznego domu Dlaczego ludzie żyją poza społecznym domem? Cztery ogólne odpowiedzi: Przyczyna jest w samych wykluczonych i w ich zachowaniach Przyczyną są działania innych ludzi Przyczyna tkwi w konstrukcji domu Przyczyną są bezosobowe procesy, na które nikt nie ma wpływu

17 Metafora społecznego domu Zalety metafory Ułatwia odróżnienie klas-warstw niższych od zmarginalizowanych i wykluczonych społecznie Obejmuje zarówno wizję pionowej hierarchii społecznej (układ pięter), jak i wewnętrznego i zewnętrznego kręgu (w samym domu pomiędzy pokojami na tym samym piętrze; dom i poza domem). Ułatwia zrozumienie węższego i szerszego ujęcia integracji społecznej – tylko w domu, również wykluczeni Ułatwia odróżnienie ogólnych strategii politycznych polegających na zapobieganiu wykluczeniu społecznemu oraz reintegracji wykluczonych

18 Strategie diagnozy marginalizacji i wykluczenia społecznego Diagnoza sytuacji poszczególnych grup z listy H. Silver Diagnoza ubóstwa relatywnego – badania angielskie Breadline Britain Diagnoza marginalnej pozycji społecznej – badania łódzkie klientów pomocy społecznej Diagnoza sytuacji wykluczonych na tle innych segmentów struktury społecznej – badania społeczeństw postkomunistycznych

19 Ocena perspektywy marginalizacji i wykluczenia społecznego Potencjalne zalety m.in.: jest na tyle uniwersalna, że można ją stosować zarówno do społeczeństw historycznych, jak i do różnych społeczeństw w tym samym czasie stwarza pozytywną atmosferę dla działalności pozarządowej, którą przedstawia się jako skuteczną w działaniach reintegracyjnych czy alterintegracyjnych zmusza do wyjścia poza wąsko ekonomiczne analizy ubóstwa i bezrobocia oraz wyłącznie ekonomiczne rozwiązania tych problemów sprzyja polityce społecznej, która nie tylko ma na celu łagodzenie ubóstwa absolutnego, ale ma zapobiegać i łagodzić ubóstwo relatywne uwzględnia zagadnienia m.in. podmiotowości, równouprawnienia i wizerunku społecznego, często pomijane w tradycyjnej polityce społecznej z paternalistycznym podejściem

20 Ocena perspektywy marginalizacji i wykluczenia społecznego Potencjalne wady może skłaniać do skupiania uwagi wyłącznie na działaniach skierowanych do najbardziej wykluczonych, z pominięciem reszty zagadnień szerszej integracji społecznej i zapobiegania wykluczeniu może być wykorzystana do stygmatyzacji, gdy wykluczone zbiorowości utożsami się z marginesem społecznym i podklasą rozumianymi w kategoriach moralnych wąsko rozumiane wykluczenie społeczne, jako brak uczestnictwa w formalnym zatrudnieniu, prowadzi do dominacji polityki zatrudnienia nad innymi działami polityki społecznej i w konsekwencji do ich niedoceniania i niedofinansowania

21 Inkluzja na złych warunkach? Uczestnictwo uprzedmiotawiające, dyskryminujące i odbierające godność ma bardzo niewielką wartość, chociaż może oferować dostęp do zasobów materialnych Jeżeli zorganizowana i regularna społeczność może zapewnić wykluczonym i najniższym klasom wyłącznie uczestnictwo niskiej jakości (uprzedmiotawiające, dyskryminujące, stygmatyzujące), główne nadzieje należy wiązać z alterintegracją

22 Wnioski Koncepcja ubóstwa relatywnego obejmuje większość intuicji związanych z wykluczeniem społecznym i można skorzystać z doświadczeń angielskich w diagnozie tego problemu Nie należy prowadzić refleksji nad marginalizacją i wykluczeniem społecznym bez normatywnej koncepcji uczestnictwa w społeczeństwie i społeczeństwa jako takiego Zorganizowana i regularna społeczność sama zobowiązała się do wykorzenienia ubóstwa absolutnego i złagodzenia ubóstwa relatywnego w duchu idei społeczeństwa dla wszystkich. Trzeba jej tylko o tym przypominać.

23 Instytucjonalizacja procesu inkluzywnej integracji Rada Integracji Społecznej Strategia Integracji Społecznej Plan Integracji Społecznej Obserwatorium Integracji Społecznej Warunki powodzenia m.in. Koordynacja działalności różnych podmiotów polityki społecznej Partnerstwo międzysektorowe i upodmiotowienie wykluczonych Odpowiednie finansowanie i kadry Realne kompetencje Rady w zarządzaniu całym procesem

24 Koniec


Pobierz ppt "Marginalizacja i wykluczenie społeczne – stare problemy w nowej rzeczywistości Dr Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej."

Podobne prezentacje


Reklamy Google