Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Małgorzata Wójcik-Stasiak. Według danych WHO z powodu chorób sercowo- naczyniowych (CVD) co roku umiera ponad 17,3 mln osób. W tych statystykach pojęcie.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Małgorzata Wójcik-Stasiak. Według danych WHO z powodu chorób sercowo- naczyniowych (CVD) co roku umiera ponad 17,3 mln osób. W tych statystykach pojęcie."— Zapis prezentacji:

1 Małgorzata Wójcik-Stasiak

2 Według danych WHO z powodu chorób sercowo- naczyniowych (CVD) co roku umiera ponad 17,3 mln osób. W tych statystykach pojęcie choroby sercowo-naczyniowej obejmuje: 1. CVD pochodzenia miażdżycowego: – choroba niedokrwienna serca lub choroba wieńcowa, – choroby naczyń mózgowych (np. udar), – choroby aorty i tętnic, w tym nadciśnienie i choroby naczyń obwodowych. 2. Inne CVD: – wrodzone choroby serca, – choroba reumatyczna serca, – kardiomiopatie, – zaburzenia rytmu serca.

3 Zachorowalność na choroby układu krążenia (cardiovascular disease – CVD) zmniejsza się w większości krajów zachodnich, Szacuje się, iż nadal będą one najpoważniejszym problemem zdrowotnym, społecznym i ekonomicznym na świecie w XXI wieku. W Polsce od wielu lat – mimo postępów w diagnostyce i leczeniu – choroby układu krążenia są odpowiedzialne za ok. 50% wszystkich zgonów. Stawia to nasz kraj na jednym z pierwszych miejsc pod tym względem w Europie.

4

5 umieralności ogólnej (13,7/100tys.mieszkańców) w tym umieralność z powodu ChUK stanowi największy odsetek (43,5% wszystkich zgonów) W Łodzi średnia długość życia jest o 5 lat krótsza niż w populacji generalnej (dla mężczyzn 64,3 lata, a dla kobiet 71,4 lat)

6

7 Udział poszczególnych CVD w umieralności nie jest jednakowy, ponadto nieco różni się u mężczyzn i kobiet. U mężczyzn na pierwszym miejscu znajduje się choroba niedokrwienna serca stanowiąca przyczynę46% zgonów sercowo- naczyniowych. Drugie miejsce (34%) zajmują choroby naczyń mózgowych, trzecie (6%) – konsekwencje nadciśnienia. Choroby serca pochodzenia zapalnego i choroba reumatyczna stanowią odpowiednio 2% i 1%, a pozostałe choroby sercowo- naczyniowe – 11%.

8

9 Działania zapobiegające powstawaniu i rozprzestrzenianiu się tych chorób w populacji są ciągle niewystarczająco skuteczne. Profilaktyka jest ukierunkowana wyłącznie na klasyczne czynniki ryzyka CVD (wysoki poziom cholesterolu, cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, otyłość, brak aktywności fizycznej, niewłaściwa dieta, palenie tytoniu). Uważa się, że są one odpowiedzialne za zaledwie 50% przypadków zachorowań. Z badań epidemiologicznych wynika bowiem, że istnieje ok. 200 innych czynników, w tym także zawodowych, które mogą być odpowiedzialne za powstanie i rozwój CVD.

10

11 Choroby układu krążenia są zdecydowanie największym zagrożeniem życia. W roku 2006 były one przyczyną 40,2% zgonów mężczyzn i 52,1% kobiet. W wieku 15–24 lata choroby układu krążenia są na 4 miejscu wśród przyczyn zgonów (4,8%). W wieku 25–44 lata i 45–64 lata choroby te są już na 2 miejscu, stanowiąc 16,6% i 29,7% przyczyn zgonów. Stają się najpoważniejszą przyczyną zgonów osób po 65. roku życia (54,1%). Wśród chorób układu krążenia największy był udział choroby niedokrwiennej serca, w tym zawału serca (choroba niedokrwienna serca stanowiła 30%, a zawał 14% zgonów z powodu przyczyn krążeniowych), a następnie choroby naczyń mózgowych (23% całej grupy), inne choroby serca (24%) oraz miażdżyca (18%).

12 Światowa Organizacja Zdrowia uznała następujące czynniki ryzyka jako najistotniejsze w przypadku chorób układu krążenia: - nadciśnienie tętnicze (wartość RR > 140/90 mm Hg), - zaburzenia gospodarki lipidowej (podwyższone stężenie we krwi cholesterolu całkowitego, LDL-cholesterolu, triglicerydów i niskie stężenie HDL-cholesterolu), - palenie tytoniu, - mała aktywność ruchowa, - nadwaga i otyłość, - upośledzona tolerancja glukozy, - wzrost stężenia fibrynogenu, - wzrost stężenia kwasu moczowego, - czynniki psychologiczne (nadmierny stres, depresja), - nieracjonalne odżywianie, - wiek, - płeć męska, - obciążenia genetyczne.

13 Ponadto, jako czynniki ryzyka wymienia się również : -ubóstwo -niski poziom wykształcenia, które nawet jeżeli nie są niezależnymi czynnikami ryzyka, to w znacznym stopniu determinują nasilenie czynników wyżej wymienionych.

14

15 Palenie tytoniu należy do najpoważniejszych współczesnych zagrożeń cywilizacyjnych. Wśród mężczyzn w Polsce w roku 2007 odsetek codziennie palących wynosił 34%, okazjonalnie palących – 2%, eks-palaczy – 19%, a nigdy niepalących 45%. Wśród kobiet 23% paliło codziennie, 3% okazjonalnie, 10% stanowiły eks-palaczki, a 64% osoby nigdy niepalące.

16 Palenie tytoniu stanowi poważną przyczynę umieralności dorosłej ludności Polski. W całej populacji mężczyzn w wieku 35–69 lat zgony na wszystkie schorzenia odtytoniowe stanowiły w tym czasie 38% wszystkich zgonów w tej kategorii wieku, przy czym w przypadku chorób układu krążenia proporcja ta wynosiła 37%. W Polsce ze względu na duże rozpowszechnienie nałogu palenia duże zagrożenie stanowi bierne palenie

17 Uznawana jest za najważniejszy czynnik podtrzymujący zdrowie i przeciwdziałający występowaniu chorób cywilizacyjnych. Brak aktywności fizycznej jest związany z podwyższonym ryzykiem: otyłości, cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, podwyższonego poziomu cholesterolu frakcji LDL w surowicy, co w konsekwencji prowadzi do rozwoju chorób sercowo- naczyniowych, ale również nowotworów i otyłości.

18 Osoby aktywne fizycznie w porównaniu z osobami prowadzącymi siedzący tryb życia mają nie tylko lepszą sprawność i wydolność fizyczną, wolniejszą akcję serca w spoczynku i mniejsze przyspieszenie częstości skurczów serca w związku z wykonywaniem wysiłku o określonej intensywności, korzystniejszy profil lipidów w osoczu, mniejszą masę ciała, niższe ciśnienie tętnicze, mniejszą skłonność płytek do agregacji oraz większą aktywność fibrynolityczną osocza. Ponadto aktywność fizyczna: – korzystnie wpływa na naczyniorozkurczową czynność śródbłonka, zwiększa wrażliwość na insulinę, zwiększa również wydzielanie sodu przez nerki ; – wpływa także na układ odpornościowy, zwiększając liczbę komórek NK (natural killers – naturalni zabójcy) i ich aktywność w hamowaniu rozwoju nowotworów; – przyczynia się do obniżenia aterogennej aktywności mononuklearnych leukocytów i obniżenia poziomu białka C-reaktywnego; – zmniejsza również wpływ wieku na miesień sercowy poprzez ograniczenie ekspresji genów odpowiedzialnych za procesy zapalne i reakcję na stres oksydacyjny ; – pozytywnie wpływa na samopoczucie i funkcjonowanie psychospoleczne

19 1. Aktywność fizyczna, która kształtuje lub podtrzymuje poziom wydolności fizycznej, wpływa pozytywnie na układ krążenia, obniżając częstość występowania chorób sercowo-naczyniowych. 2. Nie można oczekiwać, by taki wpływ miała praca zawodowa, nawet wymagająca dużego wysiłku fizycznego. Jeżeli będzie ona wykonywana przez cały dzień, nadal nie ma intensywności dającej efekt treningowy (występująca podczas pracy zawodowej kombinacja intensywności, czasu trwania i częstotliwości wysiłku fizycznego najczęściej nie jest optymalna). Ponadto w pracy zawodowej duży jest udział wysiłku statycznego, który nie ma korzystnego wpływu na układ krążenia. 3. Niezaprzeczalny jest negatywny wpływ braku aktywności fizycznej. Nie można jednak tego faktu bezpośrednio odnosić do pracy zawodowej i propagować konieczności eliminowania pracy siedzącej. Jest ona we współczesnym przemyśle nieunikniona, a racjonalne postępowanie powinno polegać na uprawianiu aktywności fizycznej w czasie wolnym.

20

21 Stanowi ona czynnik ryzyka wielu chorób przewlekłych, głównie układu sercowo-naczyniowego. Jest niezależnym czynnikiem ryzyka choroby niedokrwiennej serca. Zwiększa 3–4 razy częstość rozwoju nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu oraz dwukrotnie niewydolności krążenia. Sprzyja rozwojowi cukrzycy, hiperlipidemii, chorób reumatologicznych, chorób wątroby, dróg żółciowych i chorób układu oddechowego. Otyłość stanowi także czynnik ryzyka rozwoju niektórych nowotworów; u mężczyzn – raka jelita grubego i gruczołu krokowego, natomiast u kobiet raka trzonu macicy, piersi, jajników i dróg żółciowych. Obecnie otyłość staje się coraz poważniejszym problemem krajów rozwiniętych. W Polsce otyłość (BMI > 30 kg/m2) dotyczy 19% kobiet i mężczyzn, zaś nadwaga (BMI 25–30 kg/m2) aż 42% mężczyzn i 52% kobiet. Prawidłową masę ciała ma niespełna 33% kobiet i ok. 40% mężczyzn. Otyłość brzuszną na podstawie obwodu w talii (dla kobiet > 88 cm, dla mężczyzn > 102 cm) rozpoznano w Polsce u 37% kobiet i 20% mężczyzn.

22

23 Ryzyko chorób układu krążenia jest wprost proporcjonalne do stężenia cholesterolu w surowicy. Według najnowszych ustaleń Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, całkowity cholesterol nie powinien przekraczać 190 mg/dl, przy czym HDL nie powinien być niższy niż 45 mg/dl, a LDL nie może przekraczać 115 mg/dl, zaś stężenie tri glicerydów nie powinno przekraczać 150 mg/d

24

25 Przyczyny podwyższonego poziomu cholesterolu to, poza czynniki genetyczne, nieprawidłowa dieta brak aktywności fizycznej. Ocenia się, że 1 godzina ćwiczeń dziennie zwiększa poziom dobrego cholesterolu (HDL) co najmniej o 5 proc. Podobne efekty daje spożywanie tłustych ryb morskich, czerwonego wina i rzucenie papierosów.

26 Polska jest w grupie krajów o najwyższym spożyciu czystego alkoholu na dorosłego mieszkańca. Przy średniej światowej 6,13 litra, w Polsce wypija się 13,3 litra - wynika z opublikowanego na początku 2011 r. raportu WHO. Polska znalazła się też w małej grupie krajów, w których konsumpcja napojów z alkoholem w ostatnich latach wzrasta.

27 Przyczynia się ono do ponad 60 różnych rodzajów schorzeń i urazów. Jest jednym z czterech najważniejszych czynników - obok palenia tytoniu, niezdrowej diety i braku aktywności fizycznej - zwiększających ryzyko chorób układu krążenia, a także, nowotworów złośliwych, przewlekłych chorób płuc i cukrzycy.

28 Spożywanie małych ilości ma pozytywny wpływ na układ sercowo-naczyniowy zmniejszając przede wszystkim umieralność z powodu choroby niedokrwiennej serca. PARPA określiła zasady tzw. rozsądnego picia alkoholu. Dla kobiet są to nie więcej niż 2 standardowe porcje, dla mężczyzn nie więcej niż 4 standardowe porcje (drinki) 5 razy w tygodniu. Przez porcję standardową rozumiane jest 10 g czystego alkoholu (kufel piwa – 250 ml, lampka wina – 100 ml, kieliszek wódki – 25 ml Rozsądne picie zmniejsza również ryzyko osteoporozy i kamicy pęcherzyka żółciowego.

29

30 Obturacyjny bezdech senny jest chorobą, której istotą są powtarzające się epizody zamknięcia górnych dróg oddechowych (bezdechy) lub ich zwężenia (spłycenie oddychania) na poziomie gardła, przy zachowanej (w większości przypadków wzmożonej) pracy mięśni oddechowych.

31 Następstwami bezdechów i spłyceń oddychania są: pogorszenie utlenowania krwi (spadek SaO o 2–4%) oraz przebudzenia ze snu (większość z nich pozostaje nieuświadomiona). Warunkiem rozpoznania choroby jest stwierdzenie co naj-mniej 5 bezdechów i/lub spłyceń oddychania w ciągu godziny snu trwających dłużej niż 10 sekund każdy.

32 Pyły Czynniki fizyczne Czynniki wynikające z charakteru pracy Czynniki psychospołeczne (stres) Czynniki chemiczne

33 Ołów (Pb) Narażenie zawodowe huty ołowiu, odlewnie metali nieżelaznych, produkcja akumulatorów, cięcie i spawanie, produkcja szkła i kryształów, osłon przed promieniowaniem, drukarnie Narażenie środowiskowe zakłady przemysłowe, spaliny komunikacyjne

34 Cheng i wsp USA Badanie prospektywne w latach Obserwowano populację 833 mężczyzn: 337 mężczyzn z prawidłowym ciśnieniem tętniczym 182 mężczyzn z ciśnieniem granicznym 314 mężczyzn z nadciśnieniem tętniczym Określano stężenie ołowiu we krwi i poziom ołowiu w kościach Grupy nie różniły się poziomem czynników zakłócających jak palenie, poziom wykształcenia Ryzyko wystąpienia nadciśnienia było istotnie statystycznie wyższe u osób eksponowanych na ołów (OR=1.7), skorelowane było z poziomem ołowiu w kościach, a nie we krwi

35 produkcja wiskozy, celofanu, opon samochodowych, jako rozpuszczalnik tłuszczów, olejów, przy wyrobie farb, barwników Szeszenia-Dąbrowska i wsp. (1997) badania kohortowe I kohorta: 2251 robotników z terenu całego kraju, u których w latach stwierdzono przewlekłe zatrucie CS2 II kohorta: 5202 wszyscy zatrudnieni przez co najmniej 1 rok w narażeniu na CS2 Stwierdzono istotnie wyższą niż oczekiwana ogólną umieralność w obu kohortach. W umieralności analizowanej wg przyczyn wykazano istotne nadwyżki zgonów dla ChUK; dla chorób naczyń mózgowych 2-krotną, dla ChNS 3,5-krotna (dla stażu pracy powyżej 10 lat)

36 Meta-analiza podstawie 11 badań kohortowych obejmująca ok osób eksponowanych Wykazano, że ryzyko zgonu z powodu ChUK we wszystkich kohortach było podwyższone w zakresie od 1,1 do 4,7. Średnie ryzyko dla wszystkich badanych kohort wynosiło 1,56 (CI: 1,12-2,1)

37 w przemyśle materiałów wybuchowych i do wyrobu sztucznych ogni, w przemyśle farmaceutycznym Morning monday angina– występuje po kilku dniach (2-3 dni) odstawienia od narażenia. Monday deaths Badania case-control wykazały, że ryzyko zgonu z powodu ChUK u pracowników przemysłu materiałów wybuchowych wynosi

38 Narażenie zawodowe: straż pożarna, policja, górnictwo pracownicy samochodowych warsztatów naprawczych, pracownicy odlewni wg NIOSH (USA) 3.5 mln pracowników jest eksponowanych na CO

39 Narażenie na CO powyżej standardu higienicznego u górników istotnie zwiększa ryzyko zgonu z powodu ChNS (o 35%), badania dotyczyły osób niepalących Stern i wsp Długotrwałe narażenie na wysokie stężenia CO u pracowników odlewni powodowało wzrost zachorowalności na ChNS o 50%. Odsunięcie od narażenie powoduje zmniejszenie ryzyka Koskela i wsp. 1995

40 kobalt, antymon, beryl, węglowodory aromatyczne

41 Pył przemysłowy jest aerozolem, w którym fazę rozproszoną stanowią cząstki stałe, a źródłem są procesy produkcyjne w przemyśle

42 Sjoegren (1997) Grupa badana pracownicy zawodowo eksponowani na pyly drobnocząsteczkowe (PM< 10 um) zawierające kwarc, azbest, arsen, beryl, ołów, pył roslinny, papier, dymy spawalnicze Stwierdzono: Zwiększone ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca w porównaniu z osobami bez ekspozycji

43 Wśród fizycznych czynników ryzyka chorób układu krążenia największą rolę od- grywają: hałas, mikroklimat gorący i zimny oraz pola elektromagnetyczne o różnych częstotliwościach

44 Ekspozycja zawodowa dotyczy pracowników stacji elektroenergetycznych, telekomunikacji, radiowych i telewizyjnych centrów nadawczych. Ekspozycja środowiskowa pochodzi z domowego sprzętu elektrycznego, kuchenek mikrofalowych, telefonów i stacji bazowych telefonii komórkowej, linii przesyłowych wy- sokiego napięcia.

45 Sahl i wsp USA Kalifornia Badanie kohortowe pracowników zawodów elektrycznych, obserwacja Zgony z powodu chorób układu krążenia wg przyczyn Stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu z powodu zawału serca SMR 3.26 (CI: ) choroby niedokrwiennej serca SMR 2.36 (CI: ) w grupach o średnim i najwyższym poziomie narażenia

46 W Polsce ponad 30% (ok. 248 tys. osób) pracowników zatrudnionych w podsta- wowych działach gospodarki w warunkach narażenia na uciążliwe i szkodliweczynniki środowiska pracy, pracuje w hałasie > 85 decybeli (dB = 1/10 bela), a 375 tys. w narażeniu na hałas 80–85 dB

47

48 oceniano czy przebywanie w środowisku o dużym natężeniu hałasu może mieć wpływ na częstość występowania zawałów serca pacjentów (wiek 58±9 lat) hospitalizowanych w 32 szpitalach na terenie Berlina z rozpoznaniem zawału serca w latach dokonano obiektywnej oceny narażenia w miejscu zamieszkania pacjenta na podstawie mapy hałasu Berlina Stwierdzono, że zwiększone ryzyko zawału serca występowało u osób narażonych na hałas w miejscu zamieszkania (oceniany obiektywnie) u kobiet (OR 3.36, p=0.007), u mężczyzn (OR 1.46, p=0.040

49 Matusi i wsp osób w wieku ponad 40 lat. Oceniano: ciśnienie tętnicze, gospodarkę lipidową (stężenie cholesterolu całkowitego i jego frakcji LDL i HDL) oraz stężenie kwasu moczowego Stwierdzono istotną statystycznie korelację między natężeniem hałasu, a wzrostem ciśnienia tętniczego. W grupie eksponowanej na hałas o natężeniu >70 dB(A) ryzyko nadciśnienia było o 50% wyższe w porównaniu z grupą eksponowaną na hałas w granicach dB(A) (OR=1,5; p<0,0001)

50 Zawodowe narażenie na zimny mikroklimat w Polsce występuję dość często. W warunkach zagrożenia na zimny mikroklimat pracuje ok osób, czyli 5 osób/tys. zatrudnionych. Narażenie na zimno występuje m.in. w gospodarce leśnej (32 osoby/tys. zatrudnionych) przy produkcji artykułów spożywczych i napojów (29 osób/tys. zatrudnionych)

51 W warunkach gorącego mikroklimatu w latach 2000–2005 (według niepublikowanych danych) pracowało średnio rocznie prawie 20 tys. osób (w zakładach zatrudniających ponad 10 osób)

52

53 badanie prospektywne 5 lat 669 mężczyzn w wieku lat, pracujących w systemie zmianowym 1331 mężczyzn w wieku lat, pracujących na 1 zmianę Ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego u młodych osób pracujących przez 5 lat w systemie zmianowym wynosiło 4.0 (CI )

54

55 Analizowano czas pracy zawodowej kadry kierowniczej w okresie miesiąca poprzedzającego zawał mięśnia sercowego Wykazano, że ryzyko zawału serca jest największe u osób pracujących ponad 11 godz. dziennie najmniejsze u osób pracujących 7-8 godz dziennie.

56 Przeciętny tygodniowy czas pracy (we wszystkich miejscach pracy) – 42,8 godz

57 Badano grupy urzędników różnych instytucji państwowych i pracowników wykonujących pracę wymagającą aktywności fizycznej Na podstawie meta-analizy 27 kohort o różnym poziomie aktywności fizycznej związanej z pracą zawodową wykazano, że praca siedząca w porównaniu z pracą wymagającą aktywności fizycznej jest związana z podwyższonym ryzykiem zgonu z powodu ChNS

58 Badanie INTERHEART52 kraje ze wszystkich kontynentów w latach Badanie przypadków (case-control) przypadki ostrego zawału mięśnia sercowego przypadków kontrolnych (hospitalizowanych z przyczyn nie związanych z CVD - z Polski 1030 przypadków zawału, 1008 przypadków kontrolnych- Oceniano poziom klasycznych czynników ryzyka CVD oraz stresu W badaniu wykazano: sześć niezależnych czynników ryzyka – odpowiadają one u 90% mężczyzn i 94% kobiet za wystąpienie zawału serca trzy czynniki kardioprotekcyjne Czynniki ryzyka - nadciśnienie, cukrzyca, zaburzenia lipidowe, otyłość brzuszna, palenie, stres Czynniki kardioprotekcyjne: spożywanie warzyw i owoców, umiarkowane spożycie alkoholu oraz aktywność fizyczna

59 Nurminen i wsp. (2001) stwierdzili, że 17% przyczyn zgonów z powodu choroby niedokrwiennej serca (chns) stanowiły czynniki zawodowe: praca zmianowa, stres, hałas tlenek węgla

60 Steenland i wsp. (2003) stwierdzili, że 6,3-18% wszystkich zgonów w USA z powodu chns - w populacji w wieku lat to zgony związane z warunkami pracy W badaniach wykazano istotny wpływ: hałasu, pracy zmianowej, braku kontroli nad procesem pracy (stres) dymu tytoniowego (bierne palenie

61 Gdyby ze środowiska pracy usunąć wszystkie szkodliwe czynniki to 51% mężczyzn i 55% kobiet mogłoby uniknąć chorób układu krążenia

62


Pobierz ppt "Małgorzata Wójcik-Stasiak. Według danych WHO z powodu chorób sercowo- naczyniowych (CVD) co roku umiera ponad 17,3 mln osób. W tych statystykach pojęcie."

Podobne prezentacje


Reklamy Google