Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Zarządzanie ryzykiem w przemyśle chemicznym w świetle dyrektyw Seveso i ATEX Adam S. Markowski Zakład Bezpieczeństwa Procesowego i Ekologicznego Politechnika.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Zarządzanie ryzykiem w przemyśle chemicznym w świetle dyrektyw Seveso i ATEX Adam S. Markowski Zakład Bezpieczeństwa Procesowego i Ekologicznego Politechnika."— Zapis prezentacji:

1 Zarządzanie ryzykiem w przemyśle chemicznym w świetle dyrektyw Seveso i ATEX Adam S. Markowski Zakład Bezpieczeństwa Procesowego i Ekologicznego Politechnika Łódzka Warsztaty MANHAZ Listopad, 2004

2 Dyrektywa Seveso 2 i Dyrektywy ATEX Dyrektywa Seveso 2 (Ustawa Prawo Ochrony Środowiska) od 2001, dotyczy poważnych awarii w zakładach stosujących substancje niebezpieczne, w tym substancje palne. Dyrektywy ATEX - dotyczą tzw. atmosfer wybuchowych i obejmują zarówno producenta sprzętu i urządzeń ochronnych przeznaczonych do pracy w atmosferach wybuchowych, jak i zapewnienie minimalnych warunków bhp dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy na których może wystąpić atmosfera wybuchowa. Ponieważ atex dotyczy zarówno poważnych awarii, zarówno sprzętu jak i miejsc pracy tzn., że obie te Dyrektywy winny być stosowane równolegle.

3 Co łączy obie te Dyrektywy ? Dyrektywy SEVESO i ATEX rozszerzają zakres zagrożeń zawodowych, obejmując tzw. zagrożenia spowodowane atmosferami wybuchowymi oraz poważnymi awariami. W obu Dyrektywach celem jest zapewnienie bezpieczeństwa pracownikom i środowisku, co wymaga wprowadzenia technik zarządzania, a szczególne zarządzania ryzykiem, którego podstawą jest wykonanie oceny ryzyka. Realizują zasady Unijne: - Zasada zrównoważonego rozwoju. - Zasada adekwatności działań zapobiegawczych do stopnia ryzyka. - Zasada ogólnego bezpieczeństwa produktów. - Ocenę zgodności produktów, procesów lub usług.

4 Różnice w Dyrektywach ? Seveso 2 dotyczy poważnych awarii, które mogą wywoływać skutki poza terenem zakładu, a więc zdarzeń awaryjnych, w których uwalniane są dość znaczne ilości substancji niebezpiecznych – bezpieczeństwo procesowe. ATEX dotyczy stanowisk pracy czyli obszaru danej instalacji na której są miejsca pracy ciągłej oraz sporadycznej – bezpieczeństwo zawodowe. ATEX dotyczy wyłącznie substancji palnych i raczej skierowana jest na niepożądane zdarzenia, które mogą powstawać w toku normalnej działalności produkcyjnej. ATEX w dużej mierze odnosi się do stref zagrożonych wybuchem.

5 Podstawy zarządzania ryzykiem

6 Integracja bezpieczeństwa w zakładzie chemicznym (ATEX i Seveso)

7 Obszary zastosowań zarządzania ryzykiem

8

9 Uwagi na temat procesu SEVESO w Polsce 1.brak dyskusji (WŁADZA-PRZEMYSŁ-NAUKA) przed wprowadzeniem wymogów prawnych i ich niezrozumienie w zakresie oceny stanu bezpieczeństwa, która jest oparta na podejściu probabilistycznym czyli na pojęciu ryzyka, a nie jedynie na podejściu deterministycznym, 2.brak systemowego powiązania wszystkich elementów systemu przeciwdziałania poprzez systematyczną ocenę ryzyka i właściwego wyboru wiarygodnej metody oceny ryzyka, tak aby przyjęta metoda nie służyła jedynie dla potwierdzenia aktualnego dobrego stanu bezpieczeństwa, ale uwypuklała słabości i prowadziła do poprawy stanu bezpieczeństwa, 3.często podawano w Raporcie i Planie CO JEST a nie podano DLACZEGO, 4.problemy z identyfikacją scenariuszy awaryjnych w przypadku złożonych instalacji chemicznych, które powinny być reprezentatywne dla całej instalacji z uwzględnieniem efektu domino, 5.brak ustalonych, prawnie akceptowanych, niebezpiecznych dawek dla obliczenia i oceny zasięgu stref zagrożeń;

10 6.trudności w ocenie globalnych, potencjalnych skutków poważnych awarii, z uwagi na możliwość wystąpienia bardzo różnorodnych rodzajów tych skutków w tym skutków oraz niedokładności w ocenie tych skutków spowodowane różnymi modelami symulacyjnymi, których stosowalność winna być starannie wybrana i udokumentowana w prowadzonej analizie, 7.brak rzeczywistych danych dotyczących częstości awarii dla poszczególnych elementów instalacji a stosowanie przybliżonych danych generycznych prowadzi do znacznych niepewności, 8.nie stosowanie zasady ALARP, 9.brak lub małe uwzględnianie zagrożeń zawodowych w ocenie ryzyka procesowego a także zbytnia tendencja do poszukiwania źródeł zagrożeń jedynie w przyczynach technicznych a nie w zagadnieniach związanych z organizacją i zarządzaniem, w tym błędach ludzkich, 10.nieuwzględnianie nowych struktur organizacyjnych tzw. parków chemicznych, Uwagi na temat procesu SEVESO w Polsce (c.d.)

11 11. uwagi ze strony zakładów: niezrozumienie podstaw oceny bezpieczeństwa i brak sformułowania kryteriów oceny (nam się to nie może zdarzyć!), nieuzasadnione wymogi PSP dotyczące opracowania wielu dodatkowych informacji, niechęć do publikowania wszystkich danych, nadgorliwość PSP w egzekwowaniu niektórych zapisów Rozporządzeń, brak odpowiednich narzędzi obliczeniowych i poradników do wykonania raportów i trudności w zrozumieniu nawet tych dostępnych materiałów np. poradnika dotyczącego oceny wykonanych raportów, duże zakłady: mnóstwo pracy prawdopodobnie potrzebnych ale... małe zakłady: spore niepotrzebne dodatkowe koszty, nie zawsze uzasadnione. Uwagi na temat procesu SEVESO w Polsce (c.d.)

12 Dyrektywy ATEX

13 ATEX: Prawo europejskie dotyczące bezpieczeństwa wybuchowego do stosowania przez producentów i użytkowników

14 Nowe wymagania dyrektyw w Unii Europejskiej i w Polsce

15 Dyrektywa 94/9/EC z dnia 23 Marca producent Rozporządzenie MGPiPS z dnia 28 lipca 2003 termin wdrożenia – z chwilą akcesji do UE Traktat EU Artykuł 95Artykuł 137 Dyrektywa 99/92/EC z dnia 16 Grudnia użytkownik Rozporządzenie MGPiPS z dnia 29 maja 2003 termin wdrożenia – 29 lipca 2005

16 Podstawy ochrony przed wybuchem

17 Unikanie efektywnych źródeł zapłonu (związek ATEX 100a i ATEX 137 )

18 Podstawowe wymogi ATEX 137 Dokument zabezpieczenia przed wybuchem, który powinien zawierać: informacje o identyfikacji atmosfer wybuchowych i ocenę ryzyka wystąpienia wybuchu, informacje o podjętych odpowiednich środkach zapobiegających wystąpieniu zagrożeń wybuchem, wykaz miejsc pracy zagrożonych wybuchem wraz z ich klasyfikacją, deklarację, że stanowiska pracy i narzędzia pracy, a także urządzenia zabezpieczające i alarmujące są zaprojektowane, używane i konserwowane z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa.

19 ATEX Ocena ryzyka. Należy ustalić możliwości wystąpienia atmosfery wybuchowej i jej obszar lokalizacyjny (przestrzenie wybuchowe); Należy ustalić obecność i prawdopodobieństwo wystąpienia efektywnych źródeł zapłonu, które mogą zapalić atmosferę wybuchową; Należy ustalić możliwe skutki wybuchu.

20

21 Etapy oceny ryzyka I etap - procedura klasyfikacji stref wybuchowych, II etap - identyfikacja skutecznych źródeł zapłonu, odniesionych do listy 13 różnych źródeł zapłonu III etap - ocena możliwości wystąpienia wybuchu poprzez np. zastosowanie matrycy wybuchu z uwzględnieniem skuteczności działania środków bezpieczeństwa (elektrycznych – IEC61508 i nieelektrycznych) IV etap - ocena wielkości skutków potencjalnego wybuchu (trudności !) V etap - Ocena poziomu ryzyka w oparciu o ustaloną kategorię prawdopodobieństwa wystąpienia wybuchu oraz kategorie skutków według np. matrycy ryzyka przyjętej do stosowania w danej firmie.

22 I Etap oceny ryzyka - prawdopodobieństwo wystąpienia atex I etap – procedura klasyfikacji stref wybuchowych - służy do oszacowania prawdopodobieństwa wystąpienia mieszaniny wybuchowej, Strefa 0, 20 – atex występuje ciągle lub w długich okresach - czas występowania to więcej niż 1000 godzin na rok. Strefa 1, 21 – pojawienie się atex jest prawdopodobne w warunkach normalnej pracy - czas występowania to max 100 godzin na rok. Strefa 2, 22 – pojawienie się atex nie jest prawdopodobne w warunkach normalnej pracy, a jeżeli się pojawi to na krótki okres - czas występowania to max 10 godzin na rok.

23 II Etap - Źródła zapłonu 1.gorące powierzchnie, 2.otwarty płomień, gorące gazy, 3.urządzenia elektryczne i wyposażenie, 4.elektryczność statyczna, 5.wyładowania atmosferyczne, 6.iskry mechaniczne i spawalnicze, 7.reakcje chemiczne egzotermiczne, 8.adiabatyczne sprężanie, fala uderzeniowa, przepływające gazy, 9.promieniowanie optyczne, 10.promieniowanie elektromagnetyczne o częstotliwości radiowej HF od 10 4 Hz do 3x10 12 Hz i od 3x10 11 Hz do 3x10 15 Hz, 11.promieniowanie jonizujące, 12.ultradźwięki, 13.prądy błądzące.

24 Prawdopodobieństwo wystąpienia efektywnego źródła zapłonu Wyróżnia się 4 kategorie: Duże Możliwe Częste Niemożliwe

25 III Etap oceny ryzyka - matryca wybuchu A - prawdopodobieństwo wystąpienia wybuchu: B - prawdopodobieństwo wystąpienia wybuchu: C - prawdopodobieństwo wystąpienia wybuchu: D - prawdopodobieństwo wystąpienia wybuchu: E - prawdopodobieństwo wystąpienia wybuchu: Prawdopodobieństwo wystąpienia mieszaniny wybuchowej Prawdopodobieństwo wystąpienia efektywnego źródła zapłonu, P EŹZ DużeMożliwe Bardzo małe Strefa 0/20 - ciągła AA/BC Strefa 1/21 - pierwotna BA/BC/D Strefa 2/22 - wtórna C/DD/EE

26 Ocena prawdopodobieństwa wystąpienia wybuchu-etap III MATRYCA WYBUCHU: Prawdopodobieństwo wystąpienia mieszaniny wybuchowej: dla (0/20) P = 1, dla (1/21) P = , dla (2/22) P = ; Prawdopodobieństwo wystąpienia efektywnego zapłonu (Duże, Możliwe, Nieczęste, Niemożliwe); Prawdopodobieństwo wybuchu: A, B, C, D, E.

27 IV etap oceny ryzyka - ocena skutków wybuchu Trudne zagadnienie-wymagane liczne dane Dla gazów/par: metody TNT, MEM lub metody eksperckie Dla pyłów: brak metod analitycznych, stosowane są metody eksperckie

28 V Etap - ocena ryzyka A – ryzyko akceptowane, nie wymagane dalsze działania, TA – ryzyko tolerowane, stosowanie zasady ALARP, TNA – ryzyko tolerowane nieakceptowane - wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń w ciągu krótkiego czasu, NA – ryzyko nieakceptowane - działania natychmiastowe.

29 Wnioski 1.Zarządzanie ryzykiem jest jednym z głównych procesów decyzyjnych w sprawie oceny zapewnienia bezpieczeństwa instalacji chemicznych. 2.Podstawą zarządzania bezpieczeństwem winien być program zarządzania ryzykiem, który winien uwzględniać wszystkie obszary ryzyka i jego celem winna być ciągła poprawa stanu bezpieczeństwa. 3.Proces wdrażania dyrektywy SEVESO w Polsce obejmujący zarówno sam proces legislacyjny, procesy opracowania odpowiednich dokumentów jak i etap zatwierdzania tych dokumentów był chaotyczny, przypadkowy, nieprzygotowany i nie pozbawiony szeregu błędów. Zachodzi obawa, że wdrażanie kolejnych dyrektyw, np. ATEX będzie miało podobny przebieg.

30 Wnioski c.d. 4.Trzeba wyraźnie rozdzielić zadania wykonane w ramach SEVESO 2 i niezbędne do wykonania w ramach ATEX. 5.Konieczne jest opracowanie metodologii ATEX z uwzględnieniem szczególnie niezawodności funkcjonowania systemów bezpieczeństwa i ochrony. Może to z powodzeniem wypełnić metoda AWZ. 6.Mnożące się wymagania w zakresie różnych dokumentów bezpieczeństwa instalacji chemicznych stawiają pytanie: czy byłoby możliwe połączenie wszystkich tych wymagań w jeden spójny dokument oraz ustalenie jednoznacznej władzy kompetentnej odpowiedzialnej za realizację tych wymogów ?

31 Studium Podyplomowe Bezpieczeństwo Procesów Przemysłowych Politechnika Łódzka Edycja IX /2005


Pobierz ppt "Zarządzanie ryzykiem w przemyśle chemicznym w świetle dyrektyw Seveso i ATEX Adam S. Markowski Zakład Bezpieczeństwa Procesowego i Ekologicznego Politechnika."

Podobne prezentacje


Reklamy Google