Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Epistemologia w naukach o zarządzaniu Łukasz Sułkowski Racjonalność jest zawsze ograniczona, ale nie z powodu ograniczenia dostępu do informacji i nie.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Epistemologia w naukach o zarządzaniu Łukasz Sułkowski Racjonalność jest zawsze ograniczona, ale nie z powodu ograniczenia dostępu do informacji i nie."— Zapis prezentacji:

1 Epistemologia w naukach o zarządzaniu Łukasz Sułkowski Racjonalność jest zawsze ograniczona, ale nie z powodu ograniczenia dostępu do informacji i nie z powodu gatunkowego ograniczenia ludzkiego umysłu, niezdolnego do całościowego obejmowania wszystkich sytuacji, zwłaszcza pod presją działania. Jej ograniczenie wynika ze społecznych granic i społecznego formowania umysłu ludzkiego Pierre Bourdieu, Loïc J.D. Wacquant

2 Ontologia, epistemologia oraz metodologia organizacji i zarządzania Ontologia organizacji i zarządzania Epistemologia organizacji i zarządzania Metody zarządzania organizacją Metody poznania organizacji i zarządzania

3 Poziomy poznania w noz PoziomSkładniki Ontologia organizacji i zarządzania Podstawowe założenia egzystencjalne: Definicja organizacji i procesu zarządzania Epistemologia organizacji i zarządzania Założenia poznawcze: Sens i granice dyscypliny, związki z innymi naukami Metoda naukowa zarządzania, modele, podejście indukcyjne i dedukcyjne, hipotezy, teorie Paradygmaty, ideały epistemiczne, programy badawcze Metafory organizacji, paradoksy zarządzania, symbole i archetypy Ideologia organizacji i zarządzania Metodologia poznania organizacji i zarządzania Metody badawcze: Techniki badawcze, techniki ilościowe, jakościowe, ethic, emic Metody empiryczne, formalne, rozumiejące Metodologia zarządzania organizacją Metody organizatorskie: Techniki zarządzania, kierowania Techniki organizatorskie Decyzje kierownicze

4 KryteriumEpistemologia fundamentalistycznaEpistemologia niefundamentalistyczna Koncepcję przedmiotu badańPrzedmiot badań jest precyzyjnie określony naturą rzeczywistości. Przedmiot badań powstaje w toku interakcji podmiotu i przedmiotu. Jednoznaczna definicja organizacji oraz procesów zarządzania. Wieloznaczne i zmienne określenie organizacji i przedmiotu zarządzania. Koncepcję podmiotu badańPodmiot jest niezależny od przedmiotu.Podmiot i przedmiot są współzależne. Badacz zarządzania może być obiektywnym obserwatorem.Badacz organizacji musi ingerować w badany świat. Relację pomiędzy przedmiotem a podmiotem poznania Podmiot poznania uzyskuje bezzałożeniową i bezpośrednią wiedzę o przedmiocie poznania. Podmiot poznania uzyskuje wiedzę o przedmiocie opartą na założeniach aksjologicznych i zapośredniczoną przez język. Badanie organizacji to empiryczne poznanie uniwersalnych związków przyczynowych. Badanie organizacji to proces interwencji aksjologicznej dającej wiedzę uwarunkowaną sytuacyjnie. Rozumienie prawdyKorespondencyjna koncepcja prawdy.Niekorespondencyjne koncepcje prawdy (np. koherencyjna). Nauki o zarządzaniu odzwierciedlają i opisują rzeczową lub atrybutową organizację. Nauki o zarządzaniu nie odzwierciedlają, lecz kształtują organizację i zarządzanie. Rozumienie racjonalnościUniwersalne kryteria racjonalności.Kulturowe kryteria racjonalności. Nauki o zarządzaniu to przedsięwzięcie w pełni racjonalne.Nauki o zarządzaniu to przedsięwzięcie kulturowe. Pytanie o metodę naukowąOdkrywanie wiedzy pewnej, zweryfikowanej przez zastosowanie racjonalnych procedur badawczych Tworzenie wiedzy niepewnej, uwarunkowanej historycznie przez stosowanie procedur heurystycznych Najogólniejsze teorie i metody zarządzania są trwałe i wiarygodne niezależnie od warunków historycznych. Teorie, metody i techniki zarządzania są nieuchronnie kulturowe i historyczne. Problem granic dyscyplinyDemarkacja dyscyplin naukowych jest trwała i wyznaczana granicami w badanej rzeczywistości. Granice między dyscyplinami naukowymi są płynne, zmienne historycznie i konstruowane społecznie Przedmiot nauk o zarządzaniu jest interdyscyplinarny, ale swoisty. Przedmiot nauk o zarządzaniu ma płynne i zmienne granice. Relację między poznaniem a działaniem Proces poznawania rzeczywistości powinien być oddzielony od procesu zmian Procesy poznania i działania są nierozłączne Poznanie organizacji i procesu to pierwszy etap, drugim może być projektowanie, a trzecim wdrażanie zmian. Poznawanie jest ingerencją w funkcjonowanie organizacji, a zmiana jest jednocześnie wzbogacaniem poznania.

5 Porównanie fundamentalizmu, pluralizmu, eklektyzmu i anarchizmu metodologicznego Kryterium porównania Fundamentalizm metodologiczny Pluralizm metodologiczny Eklektyzm metodologiczny Anarchizm metodologiczny Konieczność stosowania metod w nauce Konieczna jedna metoda naukowa. Zróżnicowane są techniki poznawcze. Koniecznych wiele metod i technik naukowych zależnie od dyscypliny Potrzebnych wiele metod i technik naukowych w jednej dyscyplinie Całkowity brak metod naukowych – wszystko ujdzie (anything goes) Możliwość łączenia metod Nie wolno mieszać różnych metod naukowych Wolno łączyć metody z różnych paradygmatów i podejść Wolno łączyć metody z różnych dyscyplin, paradygmatów i podejść Wolno łączyć metody zaczerpnięte z nauki i życia potocznego Podział metod w nauce Metoda naukowa jest jedna (niedojrzała do niej dana dyscyplina) Metod naukowych jest wiele Metod naukowych jest wiele i mogą być sprzeczne Nie ma metody naukowej Ocena skuteczności metody Weryfikacja lub falsyfikacja naukowa Efektywność poznawcza Efektywność poznawcza i pragmatyczna Skuteczność praktyczna (pragmatyczna).

6 Epistemologia noz KryteriumMetodologia neopozytywistycznaMetodologia interpretatywna Cele badaniaUogólnianie, weryfikacja, analiza, przewidywanie i programowanie zmian Rozumienie, opisanie, synteza, stymulowanie zmian Konstatacje jednostkowe Model poznania metodologicznego NomotetycznyIdiograficzny Wgląd w przedmiot badaniaObiektywnyIntersubiektywny Relacje między składnikami rzeczywistości Przyczynowo-skutkowe Powtarzalne Współzależności Powtarzalne i jednostkowe Stosunek badacza do badanej rzeczywistości Obiektywny, zewnętrzny punkt widzenia (outsider) Uczestnik badanych zjawisk i procesów (insider) Stosunek badacza do wartości Dążenie do poznania obiektywnego, wolnego od wartościowania Świadomość uwikłania w wartości (postawa aksjologiczna) Moc predykcyjnaWysoka moc predykcyjnaNiska moc predykcyjna Formy metodIndukcja i dedukcjaIndukcja, dedukcja i konstrukcja Preferowany rodzaj danychIlościowe daneJakościowe dane Preferowana metodologiaPredykacje oparte na abstrakcyjnych systemach pojęć Deskryptywno-wyjaśniająca lub rozumiejąca (hermeneutyczna) Preferowana metodykaMetody standaryzowane Ilościowe, ustrukturyzowane, statystyczne Metody niestandaryzowane Jakościowe, nieustrukturyzowane, jednostkowe

7 Metodyka badań w naukach o zarządzaniu Ilościowa a jakościowa Trafność i rzetelność metody Metody eksploracyjne, eksplanacyjne i opisowe Desk research i badania terenowe Źródła pierwotne i wtórne

8 Program badawczy Metody jakościowe – eksploracja Metody ilościowe - eksplanacja

9 Metodyka ilościowa Reprezentatywna statystycznie Standaryzowane techniki i narzędzia Techniki: wywiady i ankiety Kontrola nad respondentem i anonimowość

10 Metodyka ilościowa Metodę ankietową (zaczerpniętą z socjologii), Metodę obserwacji (zaczerpniętą z nauk przyrodniczych), Metody etnologiczne (zaczerpnięte z antropologii), Metody paraeksperymentalne (zaczerpniętą z nauk przyrodniczych i społecznych), Metody dokumentacyjne (zaczerpniętą z nauk społecznych i historycznych).

11 Obszary metodyki ilościowej Badań operacyjnych i prognozowania, Zarządzania produkcją, Zarządzania strategicznego, Zarządzania marketingowego, Zarządzania operacyjnego, Zarządzania finansami, Zarządzania zasobami ludzkimi, Zarządzania informacjami

12 Metodyka neopozytywistyczna Metody zarządzania strategicznego Metody zarządzania operacyjnego Metody zarządzania zasobami ludzkimi Metody zarządzania finansami Metody zarządzania informacją Metody pomiaru skuteczności i efektywności zarządzania

13 Metodyka humanistyczna Psychologiczne metody zarządzania Antropologię organizacji Etnometodologię Socjologię interwencji Teorię ugruntowaną Metodę poszerzonych studiów przypadków Badania uczestniczące (participatory action research) Metodę analizy dyskursu i metody metaforyczne

14 Nauki inżynierskieNauki ekonomiczneNauki przyrodniczeNauki humanistyczne PrzedmiotOrganizacja – ujęcie rzeczowe Zarządzanie – proces materialny i praktyczny Organizacja – ujęcie atrybutowe Zarządzanie – proces ekonomiczny Organizacja – ujęcie rzeczowe Zarządzanie – proces materialny Organizacja – ujęcie czynnościowe Zarządzanie – proces społeczny Wzgląd badawczy Obiektywizm, pragmatyzmObiektywizm, weryfikacjonizm, funkcjonalizm Obiektywizm, weryfikacjonizm Intersubiektywizm Funkcjonalizm albo symboliczny interakcjonizm MetodykaIndukcyjna, metody projektowania oraz monitorowania i kontroli Dedukcyjna, metody analiz statystycznych Indukcyjna, metody paraeksperymentalne, matematyzacja badań Indukcyjne, dedukcyjne i konstruktywistyczn e metody badań społecznych Przykłady problemó w Optymalizacja procesu pracy, wdrażanie technologii Rynkowa działalność przedsiębiorstwa Systemowy obraz organizacji,Procesy społeczne w organizacjach Przykłady badaczy F.W. Taylor, H.L. Gantt, F. i L. Gilberth M.P. Follet A. Marshall, J.O. McKinsey, E. Kosiol, W. Baumol K.E. Boulding R.L. Ackoff M. Weber, E. Mayo P. Selznic M. Crozier

15 Inspiracje nauk o zarządzaniu Nauki będące źródłem inspiracji dla zarządzania Prawo, Matematyka, Nauki polityczne, Psychologia, Antropologia kulturowa, Lingwistyka Nauki wywierające bezpośredni wpływ na zarządzanie Nauki przyrodnicze, Nauki ekonomiczne, Nauki inżynierskie, Nauki humanistyczne Nauki o organizacji i zarządzaniu Teoria organizacji, Teoria zarządzania, Nauka o przedsiębiorstwie, Dyscypliny szczegółowe zarządzania

16 Subdyscyliny zarządzania naukę o przedsiębiorstwie, zarządzanie międzynarodowe, zarządzanie strategiczne, zarządzanie zasobami ludzkimi, zarządzanie produkcyjne, zarządzanie finansami, rachunkowość zarządcza, zarządzanie zmianami w organizacjach, zarządzanie zasobami informacji, zarządzanie marketingowe, zarządzanie jakością, przedsiębiorczość, przywództwo, komunikacja w organizacji, metody i techniki zarządzania, innowacyjność

17 Role społeczne uczonych w zarządzaniu Role społeczne BadaczNauczycielPraktykGuru Przedmiot badańOrganizacja jako przedmiot poznania naukowego (dociekania prawdy) Organizacja jako miejsce społecznej transmisji wiedzy Organizacja jako przedmiot poddawany zmianom Organizacja jako przedmiot poznania intuicyjnego i zmian Podejście do dorobku dyscypliny Opieranie się na dorobku zarządzania (teoretyzowanie) Popularyzacja dorobku zarządzania Adaptacja metodologii dyscypliny Deklaracja o odrzuceniu dorobku Poszukiwanie pewnościDążenie do wysokiego prawdopodobieństwa Dążenie do przekazywania kanonu wiedzy prawdopodobnej Działanie w warunkach niepewności Sugerowanie pewności Koncentracja na poznawanie versus działanie Koncentracja na poznawanieKoncentracja na działanie komunikacyjne Koncentracja na działanie Etos zawodowyNaukowiec i badaczNauczyciel akademickiKonsultantSzaman i prorok Idealne audytoriumŚrodowisko naukoweStudenciPracownicy, menedżerowie i klienci Wyznawcy - biznesmeni

18 Kryteria Perspektywa funkcjonalno-systemowa Perspektywa symboliczno-interpretatywna Konstytucja organizacjiDominuje odgórna – system kreowany poprzez sektor rynkowy, gospodarkę Dominuje oddolna – sieć znaczeń kreowana poprzez procesy komunikacji, interakcji i tworzenia, sensu w grupach Człowiek w organizacjiHomo oeconomicus, indywidualny interes, zależności funkcjonalne Członkowie organizacji znajdują się w złożonych współzależnościach społecznych Istota organizacjiEkonomiczna, dana obiektywnie, poznawalna Konstruowana społecznie, postrzegana intersubiektywnie, poznawalna w ograniczonym stopniu Efekt działania gospodarczego Tendencja do zachowania równowagiTendencja do przejęcia kontroli, napięcia powodowane walką sprzecznych interesów Relacje między składnikami rzeczywistości Przyczynowo-skutkowe Powtarzalne Współzależności Powtarzalne i jednostkowe Cele badaniaUogólnianie, weryfikacja, analiza, przewidywanie i programowanie zmian Rozumienie, opisanie, synteza, stymulowanie zmian Stosunek badacza do badanej rzeczywistości Obiektywny, zewnętrzny punkt widzenia (outsider) Uczestnik badanych zjawisk i procesów (insider) Stosunek badacza do wartości Dążenie do poznania obiektywnego, wolnego od wartościowania Świadomość uwikłania w wartości (postawa aksjologiczna) Preferowana metodologiaPredykacje oparte na abstrakcyjnych systemach pojęć Deskryptywno-wyjaśniająca lub rozumiejąca (hermeneutyczna) Preferowana metodykaMetody standaryzowane Ilościowe, ustrukturyzowane Metody niestandaryzowane Jakościowe, nieustrukturyzowane

19 Kryterium Podejście modernistycznePodejście postmodernistyczne Definicja prawdyKorespondencyjna – uniwersalna, odzwierciedlenie rzeczywistości organizacyjnej Konstruktywistyczna – relatywna, tworzenie rzeczywistości organizacyjnej Znaczenie zarządzaniaDyscyplina neopozytywistyczna, praktyczna, dostarczająca wiarygodnych metod zarządzania Dyscyplina refleksyjna, praktyczna, nie tworząca teorii Rola kontekstu kulturowego Marginalna – nie wpływa znacząco na koncepcje zarządzania Kluczowa – determinuje przydatność różnych koncepcji i narzędzi zarządzania Epistemologiczna rola języka Marginalna – język jest wyłącznie medium, języki są przekładalne Kluczowa – język jest również treścią, języki są niewspółmierne Znaczenie władzyWładza konstytuuje organizację. Władza jest neutralna moralnie Władza przenika każdą relację międzyludzką w organizacji. Władza jest podejrzana etycznie Dominująca metodologia Obiektywistyczna, oparta na metodach przyrodoznawstwa, uniwersalna, wiarygodna Interpretatywna, oparta na metodach nauk społecznych i doświadczeniach potocznych, zmienna

20 Wybrane nurty i kierunki zarządzania. Nurty zarządzania Szkoły i kierunki zarządzaniaPrzykładowe aplikacje Nurt klasyczny i neoklasycznyKierunek taylorowski Kierunek administracyjny Szkoła uniwersalistyczna Szkoła empiryczna Metody planowania Metody kierowania i kontroli Metody badań i analiz procesu pracy Nurt psychologicznyKierunek stylów kierowania Teorie decyzyjne Siatka kierownicza Model optymalnego podejmowania decyzji Nurt socjologicznyKultura organizacyjna Kierunek systemów społecznych Interpretatywne ujęcie organizacji Badania wymiarów wartości Analiza ról organizacyjnych Metafory organizacyjne Nurt systemowy i strukturalnyKierunek badań operacyjnych Kierunek cybernetyczny Kierunek systemowy Prognozowanie i symulacje Analiza wejścia-wyjścia Analiza podsystemów Nurt strategicznySzkoła planistyczna Szkoła ewolucyjna Szkoła pozycyjna Szkoła zasobowa Analiza SWOT Case study strategii Model 5 sił Analiza zasobów

21 Cechy metafor w noz Adekwatność – powinna akcentować pewne istotne cechy lub relacje występujące zarówno w organizacji, jak i metaforycznym obiekcie. Użyteczność - powinna prowadzić do lepszego zrozumienia organizacji i wskazywać na możliwości działań. Kreatywność – powinna pełnić funkcję heurystyczną wskazując na nowe interpretacje organizacji i zarządzania. Prostota porównania – powinna przyrównywać organizację i procesy kierowania do lepiej rozumianych, mniej abstrakcyjnych i łatwiej dostępnych doświadczeniu obiektów.

22 Aksjologia organizacyjna – cztery obrazy nauk o zarządzaniu Wartości w poznaniuWartości w działaniu Neutralność aksjologiczna Zaangażowanie aksjologiczne 1. Nauka obiektywistyczna 3. Nauka oceniającaPasywność pragmatyczna 2. Nauka projektująca 4. Nauka radykalnaAktywizm pragmatyczny

23 Tożsamość nauk o zarządzaniu Tożsamość nauk o zarządzaniu stała się w ostatnich latach ważnym problemem dla polskiego środowiska naukowego dzięki czemu nasza dyscyplina zyskuje na refleksyjności

24 Pytania poznawcze 1.Jaki jest przedmiot noz? 2.Na jakich paradygmatach opierają się noz? 3.Jakie są związki noz z innymi dyscyplinami nauki? 4.Czy w naukach o zarządzaniu należy dążyć do ideału neutralności aksjologicznej? 5.Jakimi metodami badawczymi powinny posługiwać się noz?

25 Jaki jest przedmiot noz? 1. Wieloznaczność definicji przedmiotu noz: organizacja i zarządzanie, procesy decyzyjne (decyzje kierownicze), kierowanie, sprawowanie władzy, wykorzystywanie zasobów organizacyjnych 2. Przedmiot noz jest konstruowany społecznie (instytucje akademickie, biznes, konsulting) 3. Przedmiot noz to kategoria rozmyta ontologicznie i epistemologicznie – zakorzeniona w różnych paradygmatach

26 KryteriumNauki inżynierskieNauki ekonomiczneNauki przyrodniczeNauki humanistyczne PrzedmiotOrganizacja – ujęcie rzeczowe Zarządzanie – proces materialny i praktyczny Organizacja – ujęcie atrybutowe Zarządzanie – proces ekonomiczny Organizacja – ujęcie rzeczowe Zarządzanie – proces materialny i informacyjny Organizacja – ujęcie czynnościowe Zarządzanie – proces społeczny Wzgląd badawczy Obiektywizm, pragmatyzm Obiektywizm, weryfikacjonizm, funkcjonalizm Obiektywizm, weryfikacjonizm Intersubiektywizm Funkcjonalizm albo Symboliczny interakcjonizm MetodykaIndukcyjna, metody projektowania oraz monitorowania i kontroli Dedukcyjna, metody analiz statystycznych Indukcyjna, metody paraeksperymentalne, matematyzacja badań Indukcyjne, Dedukcyjne Konstruktywistyczne metody badań społecznych Przykłady problemów Optymalizacja procesu pracy, wdrażanie technologii Rynkowa działalność przedsiębiorstwa Systemowy obraz organizacji, Procesy społeczne w organizacjach Przykłady badaczy F.W. Taylor, H.L. Gantt, F. i L. Gilberth M.P. Follet A. Marshall, J.O. McKinsey, E. Kosiol, W. Baumol K.E. Boulding R.L. Ackoff M. Weber, E. Mayo P. Selznic M. Crozier

27 Na jakich paradygmatach opierają się nauki o zarządzaniu? Wieloparadygmatyczność, niewspółmierność lub sprzeczność paradygmatów (consensus omnium) 1.Podział przedmiotowy zgodny z subdyscyplinami noz 2.Szkoły zarządzania w ujęciu chronologicznym (np. M. Bielski) 3.Paradygmat neopozytywistyczny vs. interpretatywny 4.Paradygmaty nauk społecznych wg. G. Burrella i G. Morgana 5.Paradygmaty zarządzania wg. M.J. Hatch 6.Ramy poznawcze rozumienia organizacji wg. L.G. Bolmana i T.E. Deala 7.Metafory organizacji wg. G. Morgana 8.Systemy wg. M.C. Jacksona

28 KryteriumMetodologia neopozytywistycznaMetodologia interpretatywna Cele badaniaUogólnianie, weryfikacja, analiza, przewidywanie i programowanie zmian Rozumienie, opisanie, synteza, stymulowanie zmian Metodologiczny model poznania NomotetycznyIdiograficzny Wgląd w przedmiot badaniaObiektywnyIntersubiektywny Relacje między składnikami rzeczywistości Przyczynowo-skutkowe Powtarzalne Współzależności Powtarzalne i jednostkowe Stosunek badacza do badanej rzeczywistości Obiektywny, zewnętrzny punkt widzenia (outsider) Uczestnik badanych zjawisk i procesów (insider) Stosunek badacza do wartości Dążenie do poznania obiektywnego, wolnego od wartościowania Świadomość uwikłania w wartości (postawa aksjologiczna) Moc predykcyjnaWysoka moc predykcyjnaNiska moc predykcyjna Formy metodIndukcja i dedukcjaIndukcja, dedukcja i konstrukcja Preferowany rodzaj danychIlościowe daneJakościowe dane Preferowana metodologiaPredykacje oparte na abstrakcyjnych systemach pojęć Deskryptywno-wyjaśniająca lub rozumiejąca (hermeneutyczna) Preferowana metodykaMetody standaryzowane Ilościowe, ustrukturyzowane, statystyczne Metody niestandaryzowane Jakościowe, nieustrukturyzowane, jednostkowe

29 Cztery perspektywy poznawcze w naukach o zarządzaniu Funkcjonalizm Interpretatywizm Teoria krytyczna Postmodernizm

30 Jakie są związki noz z innymi dyscyplinami nauki? 1.Koncepcja słabej dystynkcji dyscyplin naukowych 2.Problemy pogranicza i słaba demarkacja 3.Pola badawcze obok instytucjonalnych dyscyplin i subdyscyplin

31 KryteriumStanowisko silnej dystynkcji nozStanowisko słabej dystynkcji noz OntologiczneOdrębność świata organizacji i zarządzania od sfery społecznej i ekonomicznej Nierozerwalny związek świata organizacji i zarządzania ze sferą społeczną i ekonomiczną EpistemologiczneKategorie poznawcze specyficzne dla organizacji i zarządzania Kategorie poznawcze wspólne z innymi naukami społecznymi MetodologiczneMetody swoiste dla nozMetody noz zaczerpnięte z nauk społecznych InstytucjonalneSilna tożsamość akademicka i zawodowa wyraźnie odrębna od innych nauk Interdyscyplinarna tożsamość akademicka i zawodowa wskazująca na pewne odrębności noz, ale i wyraźne krzyżowanie się problematyki i kompetencji noz z innymi naukami społecznymi

32 Płynne granice noz 1.Wielu badaczy organizacji utożsamiając się z zarządzaniem pozostaje również przedstawicielami innych nauk, co determinuje ich styl poznawczy 2.Jeśli chodzi o wielość subdyscyplin zarządzania, to wizja życia organizacyjnego jest w nich również silnie zróżnicowana np. perspektywa poznawcza specjalisty w zakresie marketingu istotnie różni się od finansisty albo badacza zarządzania kadrami 3.Tendencje odśrodkowe w naukach o zarządzaniu związane z: wywodzeniem się z innych dyscyplin oraz odmienną specjalizacją jeśli chodzi o subdyscyplinę zarządzania, różnicują tożsamość badaczy organizacji 4.Dychotomia pomiędzy teorią a praktyką zarządzania. Teoretycy dążą do uogólnionego obrazu procesów zarządzania wykorzystując przede wszystkim metody poznawcze, podczas gdy praktycy skupiają się na doskonaleniu organizacji w oparciu o metodykę pragmatyczną

33 1.Problem demarkacji w zarządzaniu rozstrzygnąć można przez wskazanie swoistości przedmiotu badań, jego rozłączności w stosunku do innych dyscyplin naukowych oraz instytucjonalnej jedności i odrębności tej nauki. Nauki o zarządzaniu badają zorganizowaną i celową działalność ludzi. Rdzeń zarządzania związany ze światem organizacji, jest zarysowany, problemem pozostają peryferia 2.W zarządzaniu mamy do czynienia z dwoma (ekonomiczny lub humanistyczny) a może nawet wieloma obszarami koncentracji wokół badanej problematyki - dziedzina pogranicza 3.Mając drogowskaz w postaci rdzenia nauk o zarządzaniu, nie powinniśmy ograniczać dyskursu na peryferiach. Wydaje się również, iż często nie ma epistemologicznego (poza umownym) rozstrzygnięcia kwestia czy konkretny problem należy do jednej bądź drugiej dziedziny nauki 4.Rozmyte granice nauk o zarządzaniu wytwarzają pewne problemy instytucjonalne, ale są również źródłem twórczych rozwiązań. Opowiadam się zatem za stanowiskiem słabej dystynkcji, które dopuszcza w noz badanie problemów, które są również przedmiotem innych dyscyplin oraz za wykorzystaniem metod i względu badawczego czerpanych z różnych nauk 5.Koncepcja decentralizacji nauki – pola badawcze odgrywają rolę coraz istotniejszą w porównaniu z podziałem dziedzinowym i dyscyplinarnym

34 Czy w noz należy dążyć do ideału neutralności aksjologicznej? Uwikłanie w wartości Nauka pragmatyczna Nauka ideologiczna (menedżeryzm) Nurt krytyczny

35 Aksjologia zarządzania Wartości w poznaniu Wartości w działaniu Neutralność aksjologiczna Zaangażowanie aksjologiczne 1. Nauka obiektywistyczna 3. Nauka oceniającaPasywność pragmatyczna 2. Nauka projektująca4. Nauka krytycznaAktywizm pragmatyczny

36 Jakimi metodami badawczymi powinny posługiwać się noz? 1.Polimetodyczność 2.Metody ilościowe i jakościowe 3.Triangulacja 4.Problem niewspółmierności albo sprzeczności rezultatów 5.Relatywizm kulturowy

37 Metodyka interpretatywna Zastosowania metod zaczerpniętych z humanistyki (socjologii, psychologii społecznej, antropologii kulturowej) Etnologia organizacji, etnometodologia, socjologia interwencji, teoria ugruntowana, badania uczestniczące N. Denzin, D. Silverman, G. Morgan, G. Burrell, M.J. Hatch

38 Postulaty refleksyjnego zarządzania 1. Proces poznania w zarządzaniu nie opiera się wyłącznie na odzwierciedlaniu obiektywnie istniejącej rzeczywistości, ale na jej współtworzeniu w intersubiektywnych procesach negocjacji znaczeń. Refleksyjność poznania oznacza, że ludzie tworzący i uzgadniający znaczenia charakteryzują się samoświadomością i interpretując wiedzę o świecie zmieniają własne zachowania 2. Wiedza nauk o zarządzaniu ma charakter nieuniwersalny, przybliżony i niepewny. Racjonalność ograniczona i zrelatywizowana kulturowo: kognitywna rola języka, nieredukowalnym oddziaływaniem wartości na poznanie oraz historycznymi kryteriami racjonalności naukowej 3. Nauki o zarządzaniu są uwikłane w praktykę, co oznacza, że współtworzą badaną rzeczywistość. Pierwotne w rozumieniu organizacji i zarządzania są kategorie potoczne i intuicyjne. Język nauk o zarządzaniu jest interpretacją tych prymarnych konstruktów

39 4.Nauki o zarządzaniu tworzą i podtrzymują organizacyjny światopogląd, który wiąże racjonalizację i dążenie do efektywności z wzmocnieniem władzy ekspertów oraz technokratów. Menedżeryzm jest ideologią kontroli. Krytyczna analiza kontekstu poznania powinna stać się jednym ze źródeł autorefleksji zarządzania. Idee w naukach o zarządzaniu, podobnie jak w innych naukach społecznych, nie są wolne od ryzyka etnocentryzmu 5.Zarządzanie podobnie jak inne nauki społeczne znajduje się w kole hermeneutycznym. Sposoby interpretacji rzeczywistości uzależnione są od kulturowo nabytego aparatu kognitywnego i językowego, który to z kolei zmienia się pod wpływem tych interpretacji 6.Nauki o zarządzaniu na obecnym etapie rozwoju powinny wyzbyć się uniwersalistycznych ambicji. Rozumiane jako dyskurs lokalny niosą aspekty twórcze, podczas gdy wielkie systemy i teorie są jak dotąd, nieskuteczne poznawczo

40 7.Nauki o zarządzaniu mogą łączyć różne względy badawcze. Przyjmowanie zróżnicowanych perspektyw epistemologicznych przyczynia się do wzbogacenia nauk społecznych. Na obecnym etapie rozwoju nauk o zarządzaniu najbardziej owocnym stanowiskiem epistemologicznym wydaje się być pluralizm, a nawet eklektyzm, który dopuszcza łączenie różnych, czasem niespójnych podejść poznawczych i epistemologicznych 8.Wskazanie na kulturowe uwarunkowania tworzonej przez zarządzanie wiedzy nie oznacza postulatu całkowitego odrzucenia pozakulturowych źródeł wiedzy. Aby uniknąć przesocjologizowanej wizji nauk o zarządzaniu, trzeba dostrzec możliwości tworzenia wiedzy międzykulturowej, która choć nie może rościć pretensji do uniwersalizmu to stanowi rodzaj konsensusu, który buduje wspólnotę komunikacyjną badaczy i praktyków zarządzania

41 Podsumowanie 1.Nauki o zarządzaniu w ciągu zaledwie 100 lat stworzyły i skupiły ogromną liczbę instytucji społecznych. Miliony naukowców i specjalistów pracujących w tysiącach ośrodków akademickich specjalizujących się w zarządzaniu, dziesiątki milionów absolwentów kierunków związanych z zarządzaniem, to ogromny dorobek 2.Tożsamość nauk o zarządzaniu ulega przez ostatnie dziesięciolecia wzmocnieniu. Rośnie liczba publikacji i ośrodków naukowych 3.Dylematy poznawcze, pluralizm metodologiczny i konflikty tożsamościowe nie hamują rozwoju naukowego ani ekspansji społecznej dyscypliny. Wręcz przeciwnie, wydają się one stymulować wielokierunkowy rozwój naukowy i społeczny 4.Nauka w najszerszych definicjach jest częścią kultury. Może zatem z naukami o zarządzaniu, jest tak jak z bogactwem kultury. Wielość, pluralizm i napięcia kulturowe tworzą tygiel intelektualny. Pozorna jedność tłumi refleksję a więc i innowacje 5.Wracamy zatem do podstawowych wartości nauki opisanych przez R. Mertona: wolność wypowiedzi, wspólnota komunikacyjna i autokrytycyzm potrzebne są również w naszej nauce 6.Interdyscyplinarność pól badawczych problemów zarządzania dostarcza twórczych możliwości rozwoju tej nauki poprzez łączenie dyskursów odległych dyscyplin (np. antropologii, biologii ewolucyjnej, IT itd.)


Pobierz ppt "Epistemologia w naukach o zarządzaniu Łukasz Sułkowski Racjonalność jest zawsze ograniczona, ale nie z powodu ograniczenia dostępu do informacji i nie."

Podobne prezentacje


Reklamy Google