Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

6. W PROWADZENIE DO NAUKI O JĘZYKU 3003-11A1NJ * 3003-K1A1NJ S TUDIA STACJONARNE 2011/2012 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "6. W PROWADZENIE DO NAUKI O JĘZYKU 3003-11A1NJ * 3003-K1A1NJ S TUDIA STACJONARNE 2011/2012 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego."— Zapis prezentacji:

1 6. W PROWADZENIE DO NAUKI O JĘZYKU A1NJ * 3003-K1A1NJ S TUDIA STACJONARNE 2011/2012 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego Instytut Języka Polskiego UW Konsultacje: środa , pok. 1 Strona przedmiotu szukaj pod:

2 Termin: , sala 4. Grupa 2 (6-10): 8.45: Cholewiak – Pyra 9.00: Romaniuk – Uziak 9:15: Walichnowska – Żurawska Grupa Cywilizacja 9.15 Grupa 1 (1-5): 9.45: Adamczyk – Fryc 10.00: Gabiniewicz – Kuts 10.15: Lasecka - Wojno –2–2 Kolokwium

3 –3–3

4 1. Przedmiot językoznawstwa. 2. Cechy definicyjne języka naturalnego. 3. Formalne rozumienie języka. 4. Struktura języka I: morfologia. 5. Struktura języka II: składnia. 6. Podstawy leksykologii. Leksykografia. 7. Zróżnicowanie języków świata. Podstawy typologii. –4–4 Program wykładu

5 Wykład 6 Podstawy leksykologii. Leksykografia. –5–5

6 1. Kompetencja językowa: znajomość słownika i gramatyki. 2. Słownik to zbiór pewnych jednostek (= haseł słownikowych); głównie – leksemów. 3. Leksem – zbiór form wyrazowych mających to samo odniesienie do rzeczywistości (= znaczenie). 4. Leksemy identyfikuje się i klasyfikuje na podstawie cech gramatycznych. 5. Utrwalona fizycznie postać słownika: leksykon. –6–6 Przypomnienie

7 Użytkownik identyfikuje i pamięta JS: jako kształty jako pakiety cech semantycznych jako komplety cech gramatycznych JS to: leksemy pewne klasy wyrażeń –7–7 Jednostki słownika

8 Leksykologia – dziedzina językoznawstwa zajmująca się opisem zasobu JS. Dla gramatyka: istotne własności gramatyczne (= morfologiczne i składniowe) JS. Dla leksykologa (i leksykografa): istotne własności semantyczne. –8–8 Leksykologia

9 Leksemy: KOT, CZEKAĆ, ON, WESOŁY, ALE, KRÓTKOWZROCZNOŚĆ, JAN, WCZORAJ, KTÓRY, PRZED, PIĘĆSET, OJEJ,... Wyrażenia: BAĆ SIĘ, PO OMACKU, KLUB PARLAMENTARNY, KOCIE ŁBY, ZOSTAĆ NA LODZIE, PIJANY JAK BELA, CIEMNO CHOĆ OKO WYKOL, BYLE JAK, CZARNA KAWA,... –9–9 Typy JS

10 Wyrażenia: - leksemy nieciągłe (BAĆ SIĘ, PO OMACKU, BYLE JAK) - idiomy (ZOSTAĆ NA LODZIE, PIJANY JAK BELA, CIEMNO CHOĆ OKO WYKOL) - kolokacje (KLUB PARLAMENTARNY, CZARNA KAWA) –10 Jednostki złożone

11 Porządkowanie zbioru JS według cech gramatycznych (klasy gramatyczne) według cech semantycznych (pola semantyczne, semantyka składnikowa; synonimia, hiponimia, antonimia, konwersja; wieloznaczność) według cech pozalingwistycznych (warianty stylistyczne, socjalne, terytorialne, chronologiczne, idiolektalne) –11 Klasyfikacje JS

12 Znaczenie a oznaczanie [Znaczenie – prymarnie: to, co wynika z danego wyrażenia (to, co wyrażenie mówi bezpośrednio). Semantyka zdaniowa] JS ma pewną strukturę semantyczną. Jest to przedmiotem semantyki leksykalnej. Znaczenie JS – wtórne w stosunku do znaczenia wyrażeń: da się wywnioskować ze znaczenia wyrażenia. oznaczanie (denotacja) – relacja między wyrażeniem a klasą obiektów rzeczywistych referencja (odniesienie) – relacja między aktem mowy a konkretnym fragmentem rzeczywistości. –12 Semantyka

13 Semantyka leksykalna formułuje definicje JS – główny komponent słownika jako kompendium. PISAĆ 1. «kreślić na papierze lub innym materiale znaki graficzne (litery, cyfry itp.) ręcznie lub odbijać je za pomocą maszyny dla wyrażenia czegoś słowami»] 2. «tworzyć, układać co na piśmie, np. jakiś artykuł, jakieś dzieło literackie, naukowe; komponować» 3. «formułować, ujmować swoje myśli na piśmie, utrwalać je za pomocą pisma» 4. «donosić, komunikować coś na piśmie lub w druku» 5. zwykle w imiesł. przymiotnikowym biernym, przestarz. «malować we wzory, zdobić rysunkami, deseniami itp.» –13 Semantyka leksykalna

14 Różne szkoły semantyki leksykalnej Pola semantyczne: Jost Trier, Walter Porzig Semantyka składnikowa: Manfred Bierwisch Semantyka sensów elementarnych: Anna Wierzbicka, Andrzej Bogusławski, Igor Mielczuk Tezaurus: zbiór tematyczny JS –14 Semantyka leksykalna

15 Relacje semantyczne w zbiorze JS Synominia mocna: równoznaczność JS1 i JS2 LINGWISTYKA – JĘZYKOZNAWSTWO UMRZEĆ – SKONAĆ DUŻY – WIELKI KARTOFLE – ZIEMNIAKI DOZORCA – CIEĆ –15 Semantyka leksykalna

16 słaba: bliskoznaczność JS1 i JS2 ZESTAW – KOLEKCJA – ZBIÓR BAĆ SIĘ – TRZĄŚĆ PORTKAMI – OBAWIAĆ SIĘ MĄDRY – ROZUMNY – ROZSĄDNY Niemożliwe do zdefiniowania... –16 Semantyka leksykalna

17 Hiponimia (inkluzja) WRÓBEL – PTAK MATKA – KOBIETA – CZŁOWIEK POWIEDZIEĆ – ZAKOMUNIKOWAĆ OGROMNY – DUŻY ZIMA – PORA ROKU – OKRES Kohiponimia –17 Semantyka leksykalna

18 Konwersja OJCIEC – SYN OŻENIĆ SIĘ (Z) – WYJŚĆ (ZA) WYŻSZY – NIŻSZY –18 Semantyka leksykalna

19 Antonimia PRAWDA – FAŁSZ KRÓTKI – DŁUGI TAKI SAM (JAK) – RÓŻNY (OD) OŻENIĆ SIĘ – ROZWIEŚĆ SIĘ WESOŁY – SMUTNY –19 Semantyka leksykalna

20 Wieloznaczność DOM: budynek, mieszkanie, rodzina, gospodarstwo, ród PISAĆ: utrwalać znaki na papierze, tworzyć, komunikować na piśmie, malować (ikony) PŁYWAK:..... O:..... SZARY:..... –20 Semantyka leksykalna

21 Relacje niesemantyczne stylistyczne: UMRZEĆ – ODEJŚĆ – ZEJŚĆ – WYKITOWAĆ – ZGASNĄĆ socjalne: WIĘZIENIE – PIERDEL – ZAKŁAD KARNY terytorialne: KARTOFLE – GRULE – PYRY chronologiczne: SAMOCHÓD – AUTOMOBIL idiolektalne: –21 Semantyka leksykalna

22 Leksykologia – podstawa leksykografii Leksykografia: (a) teoria słowników (= nauka), (b) inżynieria budowy słowników (= rzemiosło), (c) wydawanie słowników (= przemysł) –22 Leksykografia

23 Literatura 1. Grochowski M., Zarys leksykologii i leksykografii, Toruń Bańko M., Z pogranicza leksykografii i językoznawstwa, Warszawa Żmigrodzki P., Wprowadzenie do leksykografii polskiej, Katowice –23 Leksykografia

24 Słownik: kolekcja artykułów hasłowych podana w jakimś porządku (niekoniecznie alfabetycznym). Słowniki różnią się: koncepcją artykułu hasłowego (Co jest hasłem?) ogólną zawartością artykułu hasłowego (Co mówi artykuł hasłowy?) liczbą i doborem artykułów hasłowych – siatką haseł (Ile i jakie?) adresatem (Dla kogo?) celem (Po co?). –24 Słownik

25 Nie są słownikami w sensie lingwistycznym spisy słów dla krzyżówkowiczów słowniczki do spell checkerów słowniki encyklopedyczne słowniki terminów zawodowych encyklopedie Słownik w sensie lingwistycznym: taki, że artykuł hasłowy odpowiada jakiejś jednostce języka. –25 Słownik

26 Leksykografia jednojęzyczna i dwu-(wielo-)języczna (1L//2L-lexicography). Podstawa: wielki jednojęzyczny słownik ogólny. Słowniki pochodne: - średni//mały słownik ogólny - słowniki specjalne: a. ortoepiczny, b. wyrazów obcych, c. ortograficzny, d. frazeologiczny, e. synonimów, f słowniki dwu- i wielojęzyczne –26 Słownik

27 hasło artykuł hasłowy nazwa hasła głowa hasła kwalifikator informacja fleksyjna informacja składniowa znaczenie // podznaczenie definicja ilustracja empiryczna idiomatyka –27 Parametry słownikowe

28 –28 KSJP

29 –29 KSJP Nazwa hasła Hasło: PŁYWAK

30 –30 KSJP Głowa hasła

31 –31 KSJP Informacja fleksyjna

32 –32 KSJP Znaczenia Definicje Podznaczenia

33 –33 KSJP Ilustracja empiryczna Kwalifikatory

34 –34 ISJP Informacja składniowa

35 –35 SJP Dor. Idiomatyka

36 CIDE (1995) –36 CIDE

37 korpus zrównoważony narzędzia przeszukiwania komercyjne oprogramowanie leksykograficzne (baza danych, narzędzie sporządzania konkordancji, edytor haseł) konwerter bazy danych na podstawę tekstową wydruku (SGML) oprogramowanie automatycznej korekty –37 Warsztat współczesnego leksykografa

38 British National Corpus Collins COBUILD: Corpus Concordance Sampler Český Národní Korpus Korpus IPIPAN Korpus PWN Narzędzia wyszukiwania –38 Korpusy

39 1987 –39 COBUILD

40 –40 COBUILD

41 Dostęp: (wersja demonstracyjna) Korpus Języka Polskiego PWN, płyta CD, Warszawa 2003 (7 mln: PWN + Rzeczpospolita) Pełny korpus sieciowy (oferta komercyjna) –41 Korpus PWN

42 –42 Korpus PWN

43 –43 Korpus PWN

44 –44 Korpus PWN Konkordancja

45 Leksykografia w Polsce UE – perspektywy obiecujące!!! Jest rynek pracy dla polonistów... –45 Perspektywy leksykografii

46 –46 Podsumowanie 1. Leksykologia: opis JS. 2. JS: proste (leksemy) i złożone (leksemy nieciągłe, idiomy, kolokacje). 3. Różne typologie JS. 4. Semantyka leksykalna. Rózne szkoły. Relacje semantyczne: synonimia – bliskoznaczność – antonimia - konwersja. 5. Leksykografia: nauka – rzemiosło – komercja. 6. Tworzenie wielkiego słownika ogólnego: budowa korpusu – narzędzia przetwarzania korpusu – konwerter baza danych => tekst). 7. Leksykografia – ważny rynek pracy dla humanistów, informatyków i wydawców.


Pobierz ppt "6. W PROWADZENIE DO NAUKI O JĘZYKU 3003-11A1NJ * 3003-K1A1NJ S TUDIA STACJONARNE 2011/2012 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego."

Podobne prezentacje


Reklamy Google