Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Eikozanoidy Kwas arachidonowy i jego pochodne Zakład Chemii Medycznej Pomorskiej Akademii Medycznej.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Eikozanoidy Kwas arachidonowy i jego pochodne Zakład Chemii Medycznej Pomorskiej Akademii Medycznej."— Zapis prezentacji:

1 Eikozanoidy Kwas arachidonowy i jego pochodne Zakład Chemii Medycznej Pomorskiej Akademii Medycznej

2 2 Kwas arachidonowy Kwas arachidonowy: kwas eikoza-5,8,11,14-tetraenowy wzór półstrukturalny: CH 3 (CH 2 ) 4 CH=CHCH 2 CH=CHCH 2 CH=CHCH 2 CH=CH(CH 2 ) 3 COOH

3 3 Kwas arachidonowy syntetyzowany jest z egzogennych kwasów tłuszczowych prekursor kilku grup związków o silnym i bardzo zróżnicowanym działaniu biologicznym pochodne zalicza się do grupy hormonów tkankowych stężenie wolnego kwasu arachidonowego w komórkach jest na ogół bardzo niewielkie. jeden ze składników fosfolipidów błonowych.

4 4 Kwas arachidonowy Fosfolipaza A2 katalizuje przy udziale jonów wapnia i ATP uwalnianie kwasu arachidonowego z błon fosfolipidowych czynniki powodujące przemieszczenie fosfolipazy A2 z cytozolu do błony komórkowej: reakcja antygen-przeciwciało, stymulacja fizyczna (zimno, miejscowe zmiany składu i stężenia jonów) bodziec zapalny angiotensyna II adrenalina trombina Steroidy przeciwzapalne hamują fosfolipazę A2

5 5 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy izoprostany HPETE lipoksygenazy syntazy PGH ( cyklooksygenazy) epoksygenazy/P450 hepoksyliny (trioksyliny) HETE lipoksyny Leukotrieny (LT) PGG 2 PGH 2 Prostanoidy: prostaglandyny (PG) prostacykliny (PGI) tromboksany (TX) EET Śródłańcuchowe HETE -końcowe HETE

6 6 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy HPETE l ipoksygenazy hepoksyliny (trioksyliny) HETE lipoksyny Leukotrieny (LT) lipoksygenazy –niehemowe dioksygenazy wielonienasyconych kwasów tłuszczowych stwierdzono istnienie ok. 40 lipoksygenaz roślin i ssaków. substratem dla lipoksygenaz jest kwas arachidonowy wbudowują atomu tlenu do łańcucha kwasu tłuszczowego nadrodzina lipoksygenaz zawiera cztery rodziny: 5- lipoksygenazy 8-lipoksygenazy 12-lipoksygenazy 15-lipoksygenazy W rodzinie 12-LOX wyróżniamy typy: płytkowy, leukocytarny epidermalny.

7 7 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy HPETE lipoksygenazy hepoksyliny (trioksyliny) HETE lipoksyny Leukotrieny (LT) 5-HPETE kwas 5-hydroperoksyeikozatetraenowy Hepoksyliny: monohydroksyepoksy pochodne AA odpowiadają za uwalnianie wapnia wewnątrzkomórkowego otwierają kanały potasowe.

8 8 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy HPETE lipoksygenazy hepoksyliny (trioksyliny) HETE lipoksyny Leukotrieny (LT) 5-HETE kwas 5-hydroksyeikozatetraenowy Lipoksyny – trihydroksyeikozanoidy działanie podobne do leukotrienów antagonizują one prozapalne działanie leukotrienów (?) są endogennymi inhibitorami procesów zapalnych (?) czynniki sygnalizujące ich zakończenie(?)

9 9 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy HPETE lipoksygenazy hepoksyliny (trioksyliny) HETE lipoksyny Leukotrieny (LT) Leukotrien A4 Leukotrien C4 Leukotrien B4

10 10 Fosfolipidy błonowe LTB4 działa chemotaktycznie; najsilniej na neutrofile, znacznie słabiej na eozynofile stymuluje uwalnianie enzymów lizosomalnych oraz rodników nadtlenkowych przez neutrofile zwiększa przepuszczalność naczyń Leukotrieny cysteinylowe (LTC4, LTD4, LTE4) kurczą centralne i obwodowe drogi oddechowe zwiększają nadreaktywność oskrzeli stymulują wydzielanie śluzu przez komórki kubkowe oskrzeli zwiększają przepuszczalność naczyń działają chemotaktycznie (LTD4 swoisty czynnik chemotaktyczny dla eozynofilów) fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy HPETE lipoksygenazy hepoksyliny (trioksyliny) HETE lipoksyny Leukotrieny (LT)

11 11 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy syntazy PGH ( cyklooksygenazy) PGG 2 PGH 2 Prostanoidy: prostaglandyny (PG) prostacykliny (PGI) Tromboksany (TX) 2 izoformy cyklooksygenazy: COX-1 - produkowana konstytutywnie COX-2 - produkowana indukcyjnie

12 12 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy syntazy PGH ( cyklooksygenazy) PGG 2 PGH 2 Prostanoidy: prostaglandyny (PG) prostacykliny (PGI) Tromboksany (TX) wytwarzane przez prawie wszystkie komórki wydzielane są bezpośrednio po wytworzeniu nie są magazynowane w komórkach Różnią się: grupami funkcyjnymi - hydroksylową i ketonową ich połozeniem lub połozeniem wiązania podwójnego w pierścieniu ilością wiązań podwójnych w łańcuchach (PG 1, PG 2, PG 3 ) Prostaglandyna A1 C1

13 13 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy syntazy PGH ( cyklooksygenazy) PGG 2 PGH 2 Prostanoidy: prostaglandyny (PG) prostacykliny (PGI) Tromboksany (TX) Prostaglandyny (w ilościach 1 ng/ml) modulują funkcje mięsni gładkich. Działanie różnych prostaglandyn może być przeciwstawne: prostaglandyny F stymulują skurcz prostaglandyny A i E rozkurcz mięśni gładkich Stymulują stany zapalne Kontrolują kanały jonowe Modulują przekazywanie sygnałów przez synapsy Działają antagonistycznie w stosunku do adrenaliny

14 14 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy syntazy PGH ( cyklooksygenazy) PGG 2 PGH 2 Prostanoidy: prostaglandyny (PG) prostacykliny (PGI) Tromboksany (TX) PGI2 Zapobiegają nadmiernemu krzepnięciu krwi

15 15 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy syntazy PGH ( cyklooksygenazy) PGG 2 PGH 2 Prostanoidy: prostaglandyny (PG) prostacykliny (PGI) Tromboksany (TX) Pobudzją agregację płytek i obkurczają małe naczynia krwionośne

16 16 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy epoksygenazy/P450 EET Śródłańcuchowe HETE -końcowe HETE Wpływają na: uwalnianie hormonu peptydowego napięcie mięśniówki gładkiej naczyń krwinośnych transport jonów (np. układy transportowe w nerkach) regulują proliferację komórek biorą udział w procesach zapalenia i hemostazie biorą udział w szlakach wewnątrzkomórkowej sygnalizacji

17 17 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy izoprostany Izoprostany są izomerami prostaglandyn: zbudowane są z pierścienia cyklopentanowego oraz z dwóch łańcuchów bocznych, w których występują wiązania podwójne i grupa hydroksylowa. obydwa łańcuchy znajdują się po tej samej stronie pierścienia cyklopentanowego produkowane na drodze nieenzymatycznego mechanizmu wolnorodnikowego są wydalane przez nerki

18 18 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy izoprostany Funkcje biologiczne izoprostanów: indukcja mitogenezy w komórkach mięśni gładkich naczyń krwionośnych działanie naczynioskurczowe – na naczynia krwionośne nerek efekt natriuretyczny modulowanie funkcji płytek krwi

19 19 Fosfolipidy błonowe fosfolipaza A 2 kwas arachidonowy izoprostany Wzmożona synteza izoprostanów : w chorobach mięśnia sercowego choroba niedokrwienna, zawał, wady zastawkowe miażdzyca – stężenie izoprostanów koreluje dodatnio z czynnikami ryzyka hipercholesterolemia, hiperhomocysteinemia, palenie papierosów,), choroby wątroby (marskość), cukrzyca układu oddechowego (astma, sarkoidoza), choroby tkanki łącznej (toczeń rumieniowaty układowy).

20 20 EikozanoidPodstawowe miejsce syntezyAktywność biologiczna PGD 2 Komórki tuczneRozszerzanie naczyń PGE 2 Nerki, śledziona, serce Rozszerzanie naczyń, wzmaganie wpływu bradykininy i histaminy, wywoływanie skurczów macicy, agregacje płytek, utrzymywanie otwartego płodowego przewodu tętniczego PGF 2 Nerki, śledziona, serceZwężanie naczyń, skurcz mięśni gładkich PGH 2 Prekursor dla tromboksanu A2 i B2, zapoczątkowanie agregacji płytek i zwężanie naczyń PGI 2 Serce, komórki śródbłonka naczyńHamowanie agregacji płytek, zapoczątkowanie rozszerzania naczyń TXA 2 Płytki krwiZapoczątkowanie agregacji płytek i zwężanie naczyń TXB 2 Płytki krwiZapoczątkowanie zwężania naczyń LTB 4 Monocyty, granulocyty zasadochłonne, granulocyty obojetnochłonne, granulocyty kwasochłonne, komórki tuczne, komórki nabłonkowe Zapoczątkowanie chemotaksji i agrehacji leukocytów LTC 4 Monocyty i makrofagi pęcherzykowe, granulocyty zasadochłonne, granulocyty kwasochłonne, komórki tuczne, komórki nabłonkowe Składnik SRS-A2 (wolno reagującej substancji anafilaktycznej), zapoczątkowanie rozszerzania oskrzeli i zwężanie oskrzeli LTD 4 Monocyty i makrofagi pęcherzykowe, granulocyty zasadochłonne, komórki tuczne, komórki nabłonkowe Główny składnik SRS-A2, zapoczątkowanie rozszerzania oskrzeli i zwężanie oskrzeli LTE 4 Granulocyty zasadochłonne i komórki tuczne Składnik SRS-A2, zapoczątkowanie rozszerzania oskrzeli i zwężanie oskrzeli wg G.Fuller, D.Shields: Podstawy molekularne biologii komórki. Aspekty medyczne. PZWL 2000

21 21 Kwas prostanowy

22 22 Struktury głównych prostaglandyn i tromboksanów

23 23 Prostaglandyny


Pobierz ppt "Eikozanoidy Kwas arachidonowy i jego pochodne Zakład Chemii Medycznej Pomorskiej Akademii Medycznej."

Podobne prezentacje


Reklamy Google