Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Gospodarka leśna i jej wpływ na rolnictwo i środowisko Kazimierz Zajączkowski Jan Tyszka Piotr Gołos Instytut Badawczy Leśnictwa Sękocin Stary, ul. Braci.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Gospodarka leśna i jej wpływ na rolnictwo i środowisko Kazimierz Zajączkowski Jan Tyszka Piotr Gołos Instytut Badawczy Leśnictwa Sękocin Stary, ul. Braci."— Zapis prezentacji:

1 Gospodarka leśna i jej wpływ na rolnictwo i środowisko Kazimierz Zajączkowski Jan Tyszka Piotr Gołos Instytut Badawczy Leśnictwa Sękocin Stary, ul. Braci Leśnej 3, Raszyn I Kongres Nauk Rolniczych Puławy, maja 2009 r. Fot. W. Gil

2 Lesistość Polski Polska przedrozbiorowa37,0 % 1928 r.19,8 % 1939 r.22,2 % 1946 r.20,8 % 1990 r.27,8 % 2007 r.28,9% Lesistość krajów sąsiadujących z Polską Niemcy31,7 % Czechy34,3 % Słowacja40,1 % Białoruś38,0 % Litwa33,5 % Europa33,7% Europa (łącznie z Federacją Rosyjską)44,0%

3 Lasy w Polsce (stan na r.) Powierzchnia lasów w Polsce – 9048 tys. ha z czego: Lasy publiczne – 82,1 % w tym: Lasy Państwowe – 78,1 % Lasy prywatne – 17,9 % w tym: w posiadaniu osób fizycznych – 16,9 % Średni wiek: lasów publicznych – 57 lat lasów prywatnych – 47 lat Przeciętna zasobność: w lasach PGL LP – 236 m 3 /ha w lasach prywatnych i gminnych – 119 m 3 /ha Fot. W. Gil

4 Funkcje lasu Funkcje lasu to Zdolność lasu do dostarczania różnego rodzaju produktów oraz świadczenia różnego rodzaju usług o materialnym i niematerialnym charakterze (Marszałek 1999) Najważniejsze funkcje lasu: hydrologiczne klimatyczne ochronne przed pyłowymi zanieczyszczeniami powietrza glebochronne rekreacyjno-wypoczynkowe uzdrowiskowo-klimatyczne Fot. W. Gil

5 Znaczenie lasów w kształtowaniu wielkości zasobów wodnych i jakości wód dostępnych dla rolnictwa W okresie nasilających się zmian klimatycznych zmieniają się relacje pomiędzy temperaturą i opadem oraz zwiększają się okresowe niedobory wody dostępnej dla roślinności. Roślinność drzewiasta pomimo dużych potrzeb wodnych lepiej, aniżeli roślinność pól łąk znosi okres deficytu wody opadowej Fot. A. Stolarek

6 Wodochronne właściwości lasu: zwiększony opad nad lasem wyrównany odpływ ze zlewni w wyniku retencyjnych właściwości lasu: intercepcji opadu, wilgotności ściółki i gleby, retencji wody powierzchniowej i śniegu, retencji wód gruntowych efektem retencyjnych właściwości lasu jest zamiana odpływu powierzchniowego na gruntowy co powoduje zwiększenie dostępności i poprawę jakości zasobów wód powierzchniowych i podziemnych Fot. A. Stolarek

7 Kształtowanie się średnich z lat miesięcznych odpływów minimalnych (Nq) w zlewniach o zróżnicowanej lesistości (na podstawie badań w 10-ciu zlewniach fizjograficznie podobnych)

8 Kształtowanie się średnich z lat miesięcznych odpływów maksymalnych (Wq) w zlewniach o zróżnicowanej lesistości (na podstawie badań w 10-ciu zlewniach fizjograficznie podobnych)

9 Wpływ stopnia lesistości na różnicę pomiędzy opadem średnim i minimalnym półroczy letnich lat suchych w zlewniach badawczych Niżu Polskiego

10 Wpływ stopnia lesistości na średni z lat suchych odpływ półrocza letniego w zlewniach Krainy Wielkich Dolin (1 i 2) i obrzeży Krainy Wielkich Dolin (3 i 4)

11 Stosunek odpływu do opadu półrocza letniego (H L /P L ) w zlewniach o zróżnicowanych kategoriach warunków siedliskowych

12 Metody i możliwości poprawy stanu zasobów wodnych Gospodarką leśną i wodną można generować takie właściwości lasu, które umożliwią oszczędne wykorzystanie zasobów wodnych. Należą do nich działania z zakresu: zalesienia gleb ubogich, rozmieszczenie lasu w zlewni, wprowadzenie podszytów, dobór gatunków drzew, wydłużenie wieku rębności drzewostanów, budowa obiektów małej retencji, skoordynowanie zarządzania wodą na terenach leśnych i rolnych W perspektywie ocieplania się klimatu dzięki spowolnieniu odpływu i przyspieszonej wymianie wody z atmosferą las będzie odgrywał pozytywną rolę hydrologiczną i klimatyczną Fot. A. Stolarek

13 Znaczenie lasu i gospodarki leśnej dla rolnictwa i obszarów wiejskich -tworzenie bezpośrednich, pośrednich oraz indukowanych miejsc pracy w wyniku działalności gospodarczej PGL LP, -źródło dodatkowych dochodów powstających dzięki możliwości pozyskania bezpłatnych dóbr rynkowych (grzyby, zioła, owoce runa leśnego), -magazyn drewna dla rolników będących właścicielami lasów – źródło dochodu oraz oszczędności – wykorzystanie surowca drzewnego w gospodarstwie rolnym oraz domowym rolników, -podniesienie aktywności społecznej rolników gospodarujących na gruntach wspólnych oraz podejmujących próby tworzenia zrzeszeń leśnych. Fot. W. Gil

14 Przyjmując wartość oficjalnie zarejestrowanego skupu (Leśnictwo 2008) oraz zakładając, że całość zebrali rolnicy i członkowie ich rodzin, każde z tys. gospodarstw rolnych, mogłoby uzyskać w 2007 r. średni dochód w wysokości 62 zł. Wartość skupu jagód, owoców leśnych oraz grzybów w 2007 r.

15 Dochody uzyskane w 2006 r. z gospodarki leśnej przez gospodarstwa rolne posiadające lasy Źródło: Badania IBL - reprezentacyjna ogólnopolska losowa próba 1112 gospodarstw rolnych posiadających lasy

16 Udział gruntów leśnych w gospodarstwach rolno-leśnych Źródło: Badania IBL - reprezentacyjna ogólnopolska losowa próba 1112 gospodarstw rolnych posiadających lasy

17 Wspólnoty gruntowe Źródło: Informacja o wynikach kontroli aktualizacji stanu faktycznego i prawnego nieruchomości … Najwyższa Izba Kontroli. Warszawa, marzec 2009 r wspólnot gruntowych o łącznej powierzchni ponad 107 tys. ha gruntów, -prawie 48 tys. ha lasów we wszystkich wspólnotach, wspólnot leśnych. Lp.Nazwa stowarzyszenia Liczba członków [osób] Powierzchnia lasów [ha] 1Zawojskie Stowarzyszenie Właścicieli Lasów Prywatnych Gorczańskie Stowarzyszenie Właścicieli Lasów Prywatnych2890 3Słopnickie Stowarzyszenie Właścicieli Lasów Prywatnych1730 4Wielickie Stowarzyszenie Właścicieli Lasów Prywatnychbd 5Włościańskie Stowarzyszenie Właścicieli Lasów w Bukowsku Regionalne Stowarzyszenie Właścicieli Lasów Prywatnych w Radomiu Niebyleckie Stowarzyszenie Właścicieli Lasów Prywatnych1550 8Buskie Stowarzyszenie Właścicieli Lasów Prywatnych Jędrzejowskie Stowarzyszenie Właścicieli Lasów Prywatnychbd 10Nadmorskie Stowarzyszenie Właścicieli Lasów Prywatnych razem Zrzeszenia właścicieli lasów prywatnych Fot. W. Gil

18 Najważniejsze funkcje zadrzewień na terenach wiejskich: 1.Zwiększanie wodnej retencyjności krajobrazu. 2.Ograniczanie ewapotranspiracji na gruntach ornych. 3.Przeciwdziałanie wietrznej erozji gleby. 4.Ograniczanie wietrznej erozji gleby. 5.Ochrona czystości wód powierzchniowych. 6.Ochrona czystości wód podziemnych. 7.Ochrona różnorodności biologicznej. 8.Produkcja drewna. 9.Zwiększanie turystyczno-wypoczynkowej atrakcyjności terenu. Pojęcie zadrzewień Z ekologicznego punktu widzenia zadrzewienia są to pojedyncze drzewa i krzewy lub ich skupiska nie stanowiące zbiorowisk leśnych, wraz z zajmowany terenem oraz pozostałymi składnikami jego szaty roślinnej Fot. K. Zajączkowski Zadrzewienie pasowe na Żuławach Gdańskich

19

20 Realizacja Krajowego programu zwiększania lesistości W latach zalesiono prawie 236 tys. ha gruntów, w tym: -123 tys. ha na gruntach Skarbu Państwa, -113 tys. ha na gruntach niestanowiących własności Skarbu Państwa

21 1. Roślinność drzewiasta silnie oddziałuje na stosunki hydrologiczne i warunki klimatyczne zarówno w samym lesie, jak i na otaczających las terenach rolniczych. W okresie suszy, las spełnia pozytywną rolę w kształtowaniu użytecznych przyrodniczo zasobów wodnych. 3. Zadrzewienia pełniące w krajobrazie rolniczym funkcje analogiczne do funkcji lasu, stanowią wraz z lasem elementy krajobrazu osłabiające oddziaływanie czynników zagrażających jego stabilności. Racjonalne pod względem wielkości i rozmieszczenia w krajobrazie wprowadzanie nowych zalesień oraz zakładanie zadrzewień o funkcjach wynikających z rzeczywistych potrzeb danego terenu, powinny być uznane za niezbędny element działań podejmowanych w celu zwiększenia odporności środowiska rolniczego, m.in. na niekorzystne skutki zachodzących zmian klimatycznych. Wnioski 2. W celu poprawy zarządzania ograniczonymi zasobami wodnymi kraju, ważne jest docenienie wodochronnego znaczenia terenów leśnych i zsynchronizowanie gospodarki wodą na terenach rolnych i leśnych w poszczególnych zlewniach i dorzeczach.

22 4. Ze względu na konieczność ścisłej i integracji działalności zadrzewieniowej (ochrona istniejących i zakładanie nowych zadrzewień) z programami zalesieniowymi, działalność z tego zakresu powinna zostać włączona do Krajowego programu zwiększania lesistości, wraz z zapewnieniem prawnych i finansowych możliwości jej realizacji. 5. Należy rozważyć możliwość zwiększenia określonej w ustawie o lasach minimalnej powierzchni lasu z 0,10 do 0,50 ha, tzn. do wielkości przyjętej w definicji lasu stosowanej w statystykach międzynarodowych, przy zachowaniu na dotychczasowym poziomie ochrony prawnej mniejszych niż 0,50 ha kompleksów roślinności drzewiastej. Wnioski cd. 6. Dużą przeszkodą na drodze poprawy efektywności gospodarki leśnej prowadzonej przez rolników jest brak doradztwa leśnego. Umiejscowienie tego rodzaju pomocy w zakresie działalności Izb Rolniczych pomogłoby rolnikom uzyskać pełny i aktualny dostęp do wiedzy leśnej, w tym również podjąć działania związane z tworzeniem zrzeszeń leśnych. 7. Obowiązująca ustawa o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych od wielu lat odbiega swoimi regulacjami od realiów polityczno-gospodarczych. Sytuacja taka wymaga podjęcia prac nad jej nowelizacją lub przygotowania nowej ustawy, uwzględniającej istniejące rozwiązania prawne w zakresie własności, gospodarki leśnej oraz ochrony środowiska.

23 Fot. P. Gołos Dziękuję za uwagę


Pobierz ppt "Gospodarka leśna i jej wpływ na rolnictwo i środowisko Kazimierz Zajączkowski Jan Tyszka Piotr Gołos Instytut Badawczy Leśnictwa Sękocin Stary, ul. Braci."

Podobne prezentacje


Reklamy Google