Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Definiowanie terminów. 2 Definicja podaje znaczenie terminu. Termin definiowany nazywa się definiendum. Wyrażenie określające znaczenie definiowanego.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Definiowanie terminów. 2 Definicja podaje znaczenie terminu. Termin definiowany nazywa się definiendum. Wyrażenie określające znaczenie definiowanego."— Zapis prezentacji:

1 Definiowanie terminów

2 2 Definicja podaje znaczenie terminu. Termin definiowany nazywa się definiendum. Wyrażenie określające znaczenie definiowanego terminu nazywa się definiens.

3 Definiowanie terminów3 Definicja podaje znaczenie terminu. Termin definiowany nazywa się definiendum. Wyrażenie określające znaczenie definiowanego terminu nazywa się definiens. Wyrażenie łączące definiendum z definiens nazywa się spójką definicyjną.

4 Definiowanie terminów4 Definicja podaje znaczenie terminu. Termin definiowany nazywa się definiendum. Wyrażenie określające znaczenie definiowanego terminu nazywa się definiens. Wyrażenie łączące definiendum z definiens nazywa się spójką definicyjną. Przedmiot, do którego termin się odnosi, nazywa się desygnatem tego terminu. Zbiór desygnatów terminu nazywa się jego zakresem.

5 Definiowanie terminów5 Definicja powinna określać znaczenie terminu w taki sposób, aby jednoznacznie wyznaczała jego zakres.

6 Definiowanie terminów6 Przykład: Kwadrat to jest prostokąt o równych bokach.

7 Definiowanie terminów7 Przykład: Kwadrat to jest prostokąt o równych bokach. Prostokąt jest (nazywa się) kwadratem wtw wszystkie jego boki są równe.

8 Definiowanie terminów8 Przykład: Kwadrat to jest prostokąt o równych bokach. Prostokąt jest (nazywa się) kwadratem wtw wszystkie jego boki są równe. Desygnatem terminu kwadrat jest każdy kwadrat. Zakresem terminu kwadrat jest zbiór wszystkich (i tylko) kwadratów.

9 Definiowanie terminów9 Przykład: Kwadrat to jest prostokąt o równych bokach. Prostokąt jest (nazywa się) kwadratem wtw wszystkie jego boki są równe. Desygnatem terminu kwadrat jest każdy kwadrat. Zakresem terminu kwadrat jest zbiór wszystkich (i tylko) kwadratów. Do treści terminu kwadrat należy m.in. równoboczność.

10 Definiowanie terminów10 Po co definiować terminy? Aby unikać błędu ekwiwokacji: –Pismo jest sposobem wyrażania myśli. –Funio wystosował pismo do Dziekana.

11 Definiowanie terminów11 Po co definiować terminy? Aby unikać błędu ekwiwokacji: –Pismo jest sposobem wyrażania myśli. –Funio wystosował pismo do Dziekana. –Funio wystosował do Dziekana sposób wyrażania myśli.

12 Definiowanie terminów12 Po co definiować terminy? Aby unikać błędu ekwiwokacji: –Pismo jest sposobem wyrażania myśli. –Funio wystosował pismo do Dziekana. –Funio wystosował do Dziekana sposób wyrażania myśli. Aby mogły pełnić określoną funkcję teoretyczną: –0 0 = ?

13 Definiowanie terminów13 Po co definiować terminy? Aby unikać błędu ekwiwokacji: –Pismo jest sposobem wyrażania myśli. –Funio wystosował pismo do Dziekana. –Funio wystosował do Dziekana sposób wyrażania myśli. Aby mogły pełnić określoną funkcję teoretyczną: –0 0 = ? –0 n = 0, n > 0 –a 0 = 1, a 0

14 Definiowanie terminów14 Po co definiować terminy? Aby unikać błędu ekwiwokacji: –Pismo jest sposobem wyrażania myśli. –Funio wystosował pismo do Dziekana. –Funio wystosował do Dziekana sposób wyrażania myśli. Aby mogły pełnić określoną funkcję teoretyczną: –0 0 = ? –0 n = 0, n > 0 –a 0 = 1, a 0 –a n a m = a n+m

15 Definiowanie terminów15 Po co definiować terminy? § W ustawie lub innym akcie normatywnym formułuje się definicję danego określenia, jeżeli: 1) dane określenie jest wieloznaczne; 2) dane określenie jest nieostre, a jest pożądane ograniczenie jego nieostrości; 3) znaczenie danego określenia nie jest powszechnie zrozumiałe; 4) ze względu na dziedzinę regulowanych spraw istnieje potrzeba ustalenia nowego znaczenia danego określenia.

16 Definiowanie terminów16 Po co definiować terminy? Art § 11. k.k. Osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu.

17 Definiowanie terminów17 Po co definiować terminy? Art § 11. k.k. Osobą najbliższą jest małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, osoba pozostająca w stosunku przysposobienia oraz jej małżonek, a także osoba pozostająca we wspólnym pożyciu. Art § 1. k.p.k. Osoba najbliższa dla oskarżonego może odmówić zeznań.

18 Definiowanie terminów18 Rodzaje definicji sprawozdawcze : zdają sprawę z faktycznego sposobu użycia wyrażeń przykład: hasła w słowniku

19 Definiowanie terminów19 Rodzaje definicji sprawozdawcze : zdają sprawę z faktycznego sposobu użycia wyrażeń przykład: hasła w słowniku projektujące: nadają znaczenie terminom w określonym celu przykład: terminy naukowe

20 Definiowanie terminów20 Rodzaje definicji sprawozdawcze : zdają sprawę z faktycznego sposobu użycia wyrażeń przykład: hasła w słowniku projektujące: nadają znaczenie terminom w określonym celu przykład: terminy naukowe –regulujące: modyfikują (uściślają) znaczenie terminu w określonym celu przykład: terminy prawne zapożyczone z języka potocznego

21 Definiowanie terminów21 Definicja klasyczna per genus proximum et differentiam specificam przez rodzaj najbliższy i różnicę gatunkową

22 Definiowanie terminów22 Definicja klasyczna per genus proximum et differentiam specificam przez rodzaj najbliższy i różnicę gatunkową –A jest to B mające cechę C –Kwadrat jest to prostokąt równoboczny

23 Definiowanie terminów23 Definicja klasyczna per genus proximum et differentiam specificam przez rodzaj najbliższy i różnicę gatunkową –A jest to B mające cechę C –Kwadrat jest to prostokąt równoboczny kwadrat prostokąt równoboczny

24 Definiowanie terminów24 Definicje równościowe nieklasyczne Przykład: Do zbóż zaliczamy pszenicę, żyto, jęczmień, owies, kukurydzę, grykę i proso.

25 Definiowanie terminów25 Definicje kontekstowe: Definicja kontekstowa to rodzaj definicji równościowej, której definiendum – w odróżnieniu od definicji wyraźnej – obok wyrazu definiowanego zawiera jeszcze inne wyrazy. W definicji kontekstowej wyraz definiowany umieszczony zatem zostaje w definiendum w pewnym kontekście: Pierwiastkiem kwadratowym liczby x jest taka liczba dodatnia y, że iloczyn y przez siebie jest równy x.

26 Definiowanie terminów26 Definicje rekurencyjne (indukcyjne) Stosuje się wtedy, gdy zakres definiendum trudno wyznaczyć za pomocą pojedynczego zdania. Definicja rekurencyjna składa się z: –z warunku wyjściowego, który wyznacza pewien podzbiór zakresu definiendum oraz –warunków rekurencyjnych, które podają reguły rozszerzania podzbiorów zakresu definiendum

27 Definiowanie terminów27 Definicje rekurencyjne (indukcyjne) Stosuje się wtedy, gdy zakres definiendum trudno wyznaczyć za pomocą pojedynczego zdania. Definicja rekurencyjna składa się z: –z warunku wyjściowego, który wyznacza pewien podzbiór zakresu definiendum oraz –warunków rekurencyjnych, które podają reguły rozszerzania podzbiorów zakresu definiendum przykład: –Potomkiem osoby x jest każde jej dziecko. –Potomkiem osoby x jest też każdy potomek jej dowolnego potomka.

28 Definiowanie terminów28 Definicja przez postulaty Stosuje się dla uniknięcia regresu w definiowaniu –przez wyróżnienie terminów pierwotnych oraz –aksjomatów (postulatów) określających relacje między terminami pierwotnymi –definiując je w uwikłaniu.

29 Definiowanie terminów29 Definicja przez postulaty Stosuje się dla uniknięcia regresu w definiowaniu –przez wyróżnienie terminów pierwotnych oraz –aksjomatów (postulatów) określających relacje między terminami pierwotnymi –definiując je w uwikłaniu. Przykład: 1.P(A) 0 2.P(A B) = P(A) + P(B), A B 3.P(A A) = 1

30 Definiowanie terminów30 Błędy definiowania Za szeroka definicja: –Ołówek jest to przyrząd do pisania.

31 Definiowanie terminów31 Błędy definiowania Za szeroka definicja: –Ołówek jest to przyrząd do pisania. Za wąska definicja: –Ołówek jest to przyrząd służący do pisania, zbudowany z pręcika grafitowego, umieszczonego w oprawce drewnianej, zielonej w żółte paski.

32 Definiowanie terminów32 Błędy definiowania Za szeroka definicja: –Ołówek jest to przyrząd do pisania. Za wąska definicja: –Ołówek jest to przyrząd służący do pisania, zbudowany z pręcika grafitowego, umieszczonego w oprawce drewnianej, zielonej w żółte paski. Definicja za szeroka i za wąska: –Ołówek jest to przyrząd służący do pisania, w oprawce metalowej.

33 Definiowanie terminów33 Błędy definiowania Wykluczanie się zakresów: –Empiryzm to poznawanie za pomocą doświadczenia

34 Definiowanie terminów34 Błędy definiowania Wykluczanie się zakresów: –Empiryzm to poznawanie za pomocą doświadczenia Przesunięcie kategorialne

35 Definiowanie terminów35 Błędy definiowania Wykluczanie się zakresów: –Empiryzm to poznawanie za pomocą doświadczenia Przesunięcie kategorialne Mętna definicja: –Miłość jest bezrozumnym drżeniem duszy

36 Definiowanie terminów36 Błędy definiowania Ignotum per ignotum –Transcendentale to przedmiot, który nie należy do żadnej kategorii.

37 Definiowanie terminów37 Błędy definiowania Ignotum per ignotum –Transcendentale to przedmiot, który nie należy do żadnej kategorii. Kolistość (błędne koło): –Potomkiem osoby a jest jej dziecko lub potomek jej dziecka.

38 Definiowanie terminów38 Błędy definiowania Ignotum per ignotum –Transcendentale to przedmiot, który nie należy do żadnej kategorii. Kolistość (błędne koło): –Potomkiem osoby a jest jej dziecko lub potomek jej dziecka. – (i) Filozof to osoba, która filozofuje. (ii) Filozofowanie to jest to, czym zajmują się filozofowie.

39 Definiowanie terminów39 Błędy definiowania Ignotum per ignotum –Transcendentale to przedmiot, który nie należy do żadnej kategorii. Kolistość (błędne koło): –Potomkiem osoby a jest jej dziecko lub potomek jej dziecka. – (i) Filozof to osoba, która filozofuje. (ii) Filozofowanie to jest to, czym zajmują się filozofowie. Regres w nieskończoność: –można zablokować za pomocą definicji przez postulaty

40 Definiowanie terminów40 Błędy definiowania Ignotum per ignotum –Transcendentale to przedmiot, który nie należy do żadnej kategorii. Kolistość (błędne koło): –Potomkiem osoby a jest jej dziecko lub potomek jej dziecka. – (i) Filozof to osoba, która filozofuje. (ii) Filozofowanie to jest to, czym zajmują się filozofowie. Regres w nieskończoność: –można zablokować za pomocą definicji przez postulaty –lub przez odwołanie się do języka potocznego

41 Definiowanie terminów41 Definicje operacyjne Zdefiniować wielkość fizyczną to podać metodę jej pomiaru (Percy Brigdman 1927)

42 Definiowanie terminów42 Definicje operacyjne Zdefiniować wielkość fizyczną to podać metodę jej pomiaru (Percy Brigdman 1927) –temperaturę mierzy się termometrem –inteligencję mierzy się testem IQ

43 Definiowanie terminów43 Definicje operacyjne Zdefiniować wielkość fizyczną to podać metodę jej pomiaru (Percy Brigdman 1927) –temperaturę mierzy się termometrem –inteligencję mierzy się testem IQ Zarzuty: –tę samą wielkość mierzy się różnymi metodami

44 Definiowanie terminów44 Definicje operacyjne Zdefiniować wielkość fizyczną to podać metodę jej pomiaru (Percy Brigdman 1927) –temperaturę mierzy się termometrem –inteligencję mierzy się testem IQ Zarzuty: –tę samą wielkość mierzy się różnymi metodami –zwłaszcza w różnych zakresach jej wartości

45 Definiowanie terminów45 Definicje operacyjne Zdefiniować wielkość fizyczną to podać metodę jej pomiaru (Percy Brigdman 1927) –temperaturę mierzy się termometrem –inteligencję mierzy się testem IQ Zarzuty: –tę samą wielkość mierzy się różnymi metodami –zwłaszcza w różnych zakresach jej wartości –pomiar jest uteoretyzowany

46 Definiowanie terminów46 Definicje operacyjne Zdefiniować wielkość fizyczną to podać metodę jej pomiaru (Percy Brigdman 1927) –temperaturę mierzy się termometrem –inteligencję mierzy się testem IQ Zarzuty: –tę samą wielkość mierzy się różnymi metodami –zwłaszcza w różnych zakresach jej wartości –pomiar jest uteoretyzowany skalowanie przyrządu

47 Definiowanie terminów47 Definicje operacyjne Zdefiniować wielkość fizyczną to podać metodę jej pomiaru (Percy Brigdman 1927) –temperaturę mierzy się termometrem –inteligencję mierzy się testem IQ Zarzuty: –tę samą wielkość mierzy się różnymi metodami –zwłaszcza w różnych zakresach jej wartości –pomiar jest uteoretyzowany skalowanie przyrządu odkrywanie nowych metod pomiarowych

48 Definiowanie terminów48 Przykład: waga skręceń Henry Cavendish (1798) Źródła: Wikipedia, Z. Kąkol, Notatki do wykładów z Fizyki

49 Definiowanie terminów49 Definicje częściowe Carnapa zdania redukcyjne dla terminów dyspozycyjnych: – x ( Q 1 ( x ) ( Q 2 (x) Q 3 (x) ) ) – x ( Q 4 ( x ) ( Q 5 (x) Q 3 (x) ) )

50 Definiowanie terminów50 Definicje częściowe Carnapa zdania redukcyjne dla terminów dyspozycyjnych: – x ( Q 1 ( x ) ( Q 2 (x) Q 3 (x) ) ) – x ( Q 4 ( x ) ( Q 5 (x) Q 3 (x) ) ) Obszar nieokreśloności: (( Q 1 (x) Q 2 (x) ) ( Q 4 (x) Q 5 (x) ))

51 Definiowanie terminów51 Definicje częściowe Carnapa zdania redukcyjne dla terminów dyspozycyjnych: – x ( Q 1 ( x ) ( Q 2 (x) Q 3 (x) ) ) – x ( Q 4 ( x ) ( Q 5 (x) Q 3 (x) ) ) Obszar nieokreśloności: (( Q 1 (x) Q 2 (x) ) ( Q 4 (x) Q 5 (x) )) Przykład: Q 1 (x) = Q 4 (x) = x jest zanurzone w wodzie Q 2 (x) = Q 5 (x) = x rozpuszcza się ; Q 3 (x) = x jest rozpuszczalne

52 Definiowanie terminów52 Definicje częściowe Carnapa zdania redukcyjne dla terminów dyspozycyjnych: – x ( Q 1 ( x ) ( Q 2 (x) Q 3 (x) ) ) – x ( Q 4 ( x ) ( Q 5 (x) Q 3 (x) ) ) Obszar nieokreśloności: (( Q 1 (x) Q 2 (x) ) ( Q 4 (x) Q 5 (x) )) Przykład: Q 1 (x) = Q 4 (x) = x jest zanurzone w wodzie Q 2 (x) = Q 5 (x) = x rozpuszcza się ; Q 3 (x) = x jest rozpuszczalne Możliwe zacieśnienie obszaru nieokreśloności: –Dwa przedmioty o tej samej strukturze chemicznej są albo obydwa rozpuszczalne, albo obydwa nierozpuszczalne.

53 Definiowanie terminów53 Podział logiczny Podział logiczny zakresu nazwy A to zbiór zakresów nazw B 1, …, B n, podrzędnych względem zakresu nazwy A, parami rozłącznych i takich, że ich suma jest równa zakresowi nazwy A. –zakres nazwy A to całość dzielona (totum divisionis) –zakresy nazw B1, …, Bn to człony podziału (membra divisionis)

54 Definiowanie terminów54 Podział logiczny Podział logiczny zakresu nazwy A to zbiór zakresów nazw B 1, …, B n, podrzędnych względem zakresu nazwy A, parami rozłącznych i takich, że ich suma jest równa zakresowi nazwy A. –zakres nazwy A to całość dzielona (totum divisionis) –zakresy nazw B1, …, Bn to człony podziału (membra divisionis) Zasada podziału – własność, z uwagi na odmiany której wyróżnione są człony podziału.

55 Definiowanie terminów55 Po co dzielić? Podział logiczny zakresu jakiejś nazwy A jest wtedy wskazany, gdy mamy zdać sprawę z własności przedmiotów A z pewnego punktu widzenia, a przedmioty A z tego punktu widzenia bardzo się różnią. Wtedy wskazane jest wyróżnienie różnych grup w obrębie wszystkich przedmiotów A w taki sposób, by przedmioty należące do tej samej grupy, z interesującego nas punktu widzenia, były do siebie bardziej podobne niż przedmioty wzięte z dwóch różnych grup. Podział taki nazywa się podziałem z tego punktu widzenia naturalnym.

56 Definiowanie terminów56 Po co dzielić? Żaden podział nie jest bezwzględnie naturalny; epitet naturalny może przysługiwać podziałowi tylko w odniesieniu do pewnego punktu widzenia. K. Ajdukiewicz, Logika pragmatyczna.

57 Definiowanie terminów57 Po co dzielić? Żaden podział nie jest bezwzględnie naturalny; epitet naturalny może przysługiwać podziałowi tylko w odniesieniu do pewnego punktu widzenia. K. Ajdukiewicz, Logika pragmatyczna. Z punktu widzenia: ze względu na określone potrzeby teoretyczne –w biologii ze względu na ewolucyjne pokrewieństwo gatunków –w chemii ze względu na własności chemiczne pierwiastków

58 Definiowanie terminów58 Klasyfikacja

59 Definiowanie terminów59 Typologia Przykład: cztery typy osobowości: Sangwinicy –optymiści, pogodni, zrównoważeni, racjonalni, popularni Cholerycy –ambitni, energiczni, niezrównoważeni Melancholicy –bardzo uprzejmi, taktowni, często perfekcjoniści Flegmatycy –spokojni, chłodni, nie lubią zmian

60 Definiowanie terminów60 Typologia Kilka szczególnych pojęć typologicznych: –typ idealny (Max Weber, 1920), np. wolny rynek

61 Definiowanie terminów61 Typologia Kilka szczególnych pojęć typologicznych: –typ idealny (Max Weber, 1920), np. wolny rynek –typ przeciętny, np. przeciętny Polak

62 Definiowanie terminów62 Typologia Kilka szczególnych pojęć typologicznych: –typ idealny (Max Weber, 1920), np. wolny rynek –typ przeciętny, np. przeciętny Polak –typy skrajne, np. lewica i prawica (polityczna)

63 Definiowanie terminów63 Typologia Kilka szczególnych pojęć typologicznych: –typ idealny (Max Weber, 1920), np. wolny rynek –typ przeciętny, np. przeciętny Polak –typy skrajne, np. lewica i prawica (polityczna) Typologię stosuje się zamiast klasyfikacji wtedy, gdy liczba i całościowa charakterystyka indywiduów, które nie dają się ściśle zaliczyć do żadnego typu jest nieistotna ze względu na aktualne potrzeby teoretyczne.

64 Definiowanie terminów64 Klasy społeczne w Polsce (2004) Klasa%DochódMienie i model konsumpcji najniższa 4<0,6Nic, zasiłki, najniższe renty i emerytury niższa16,5<0,9Mieszkanie kwaterunkowe, szmatex, bez mięsa średnia niższa 42<2,5Mieszkanie spółdzielcze, drobne oszczędności, Seicento, supermarket, średnia26<7,5Mieszkanie własnościowe, Lanos, tanie butiki, dużo warzyw, wakacje w Grecji lub Chorwacji średnia wyższa 10<15Dom lub duże mieszkanie, Toyota, butiki, ryby/sushi, wakacje w Meksyku wyższa 1,5 30 Duży dom, BMW+Harley Davidson, biżuteria, jacht, Szeszele top?Rezydencja+dom(y), Mercedes, jacht, samolot


Pobierz ppt "Definiowanie terminów. 2 Definicja podaje znaczenie terminu. Termin definiowany nazywa się definiendum. Wyrażenie określające znaczenie definiowanego."

Podobne prezentacje


Reklamy Google