Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Paweł Drapik kl. VIc Historia książki - dziedzina wiedzy badająca książkę od początków jej istnienia. Historia ta dzieli się na 2 okresy: książkę rekopiśmienną

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Paweł Drapik kl. VIc Historia książki - dziedzina wiedzy badająca książkę od początków jej istnienia. Historia ta dzieli się na 2 okresy: książkę rekopiśmienną"— Zapis prezentacji:

1 Paweł Drapik kl. VIc Historia książki - dziedzina wiedzy badająca książkę od początków jej istnienia. Historia ta dzieli się na 2 okresy: książkę rekopiśmienną - sprzed ery druku, tworzoną do 1500 roku (zalicza się tu też inkunabuły) oraz na epokę książki drukowanej, której rozwój zawdzięczamy Janowi Gutenbergowi.

2 XV-wieczna drukarnia Historia druku jest dość krótka, gdyż zasadniczo odnosi się ona do sposobu nanoszenia obrazu metodą odbicia go z formy drukowej na podłoże drukowe za pomocą farby drukowej, a w historii rozwoju ludzkości długo nie było takiego tworzywa, które nadawałoby się do w miarę precyzyjnego przyjmowania szybkoschnącej farby. Pierwszym takim podłożem był dopiero papier wynaleziony w Chinach najpóźniej w roku 105. Dzięki niemu rozwinął się w estampaż technika masowego wykonywania odbitek z napisów wyrytych w kamieniu. Pierwszym przedmiotem w pełni zasługującym na miano wyrobu poligraficznego o którym dzisiaj wiemy, jest odbitka drzeworytnicza wyprodukowana w Chinach kilkaset lat później. Od tego czasu można mówić o poligrafii w pełnym tego słowa znaczeniu, czyli o wydajnym powielaniu treści – zarówno graficznych, jak i tekstowych.

3 Działalność Gutenberga przypada na okres rozwoju drukarstwa w zachodniej Europie. Początkowo Gutenberg stosował znane już wcześniej w Europie czcionki drewniane, z czasem opracował własną wersję czcionek metalowych (również znanych już w Europie), posługiwał się także czcionkami glinianymi. Skonstruował specjalny aparat do ich odlewania, w którym nowością było używanie wymiennych matryc. Zaprojektował również własną wersję prasy drukarskiej na wzór znanych już pras introligatorskich. W 1448r. założył w Moguncji drukarnię. W 1455 r. ukazała się drukiem tzw. Biblia Gutenberga, której jeden egzemplarz można oglądać w muzeum diecezjalnym w Pelplinie. W 1457 r. Gutenberg wydał Psałterz moguncki oraz duży katechizm. Zmarł w biedzie.

4 Egipt Mezopotamia Chiny Rzym Grecja Państwa bizantyjskie Polska

5 Hieroglify wyryte w kamieniu Ksi ąż ka egipska posiada ł a wówczas form ę zwoju. Najpopularniejszym rodzajem ksi ąż ki by ł a tzw. Ksi ę ga umar ł ych któr ą wk ł adano do grobu jako pomoc w w ę drówce do królestwa cieni. Jej Tre ś ci ą by ł y teksty ś wi ę te i modlitwy wzbogacone charakterystycznymi ilustracjami. Ksi ę gi takie pisano w Egipcie masowo zostawiaj ą c wolne miejsce na dopisanie imienia zmar ł ego. Fakt ten jest dowodem na to, i ż w staro ż ytnym Egipcie istnia ł handel ksi ę garski. Historyk grecki Diodor Sycylijski pisa ł o istnieniu ś wi ę tej biblioteki zwanej p.n.e. lecznic ą duszy. Mia ł a ona funkcjonowa ć za czasów Ramzesa II ( r. ). Biblioteka, której istnienie nie podlega w ą tpliwo ś ci, znajdowa ł a si ę w Edfu, o ś rodku kultu boga s ł o ń ca - Horusa. Na ś cianach sali bibliotecznej wykuto najstarszy katalog biblioteczny zawieraj ą cy 37 tytu ł ów. Podobna biblioteka istnia ł a w ś wi ą tyni bogini Izydy na wyspie Philae. W pobli ż u Teb natrafiono na dwa groby, z których tytu ł y podawa ł y s ł owo bibliotekarz, prawdopodobnie byli to ojciec i syn. Papirus

6 Pisanie i czytanie pismem klinowym nie było łatwe dla starożytnych mieszkańców Mezopotamii. Nauczyciele pisma i skrybowie stanowili w Babilonii i Asyrii arystokratyczną klasę społeczną, potężniejszą niekiedy od dworzan i samego władcy. Umiejętność czytania i pisania była więc kluczem do władzy i bogactwa. Bibliotekarze królewscy sporządzili katalog zbiorów uporządkowany wg treści i podzielony na działy. Znalazły się tu dzieła m.in. z zakresu filologii, astrologii i matematyki, nauk przyrodniczych, prawa i teologii. Pismo klinowe przejęli Babilończycy po podbiciu Mezopotamii w II w. p.n.e. Używali go jej dawni mieszkańcy Sumerowie. Charakterystyczny kształt pisma był rezultatem żłobienia w tabliczkach z miękkiej gliny rylcem wykonanym z trzciny lub kości o trójkątnym przekroju. Zespoły kresek pionowych, poziomych i ukośnych oznaczały całe wyrazy, z czasem przekształcając się w pismo sylabowe.

7 Kultura chińska należy do najstarszych na świecie. Pierwsze książki chińskie powstawały na kościach łopatkowych zwierząt m.in. jeleni, skorupach żółwi, rozciętych laskach bambusowych oraz tabliczkach drewnianych, na których żłobiono znaki pisarskie, które następnie zalewano atramentem za pomocą cienkiej rurki bambusowej. Do czasów współczesnych nie dotrwał żaden z wymienionych rękopisów chińskich. Nie spowodowało to jednak zahamowania rozwoju kulturalnego Chin. Próbując nadrobić stratę przystąpiono z większym zaangażowaniem do działalności literackiej. Pismo chińskie zachowało się niemal nie zmienione do naszych czasów. Jest typem pisma ideograficznego (tzn. że jeden znak - piktogram - oznacza jeden wyraz). Ilość piktogramów przekracza , jednak używa się tylko pewnej części. Historia chińskich znaków sięga aż XXVI w. p.n.e. i owiana jest legendą związaną z cesarzem Huang-ti. Sposób zapisu, barwa i grubość kreski wpływały na znaczenie treści. Do kaligrafowania znaków posługiwano się specjalnymi pędzelkami

8 Świadectwa mówiące o handlu książką rzymską pochodzą dopiero z I w. p.n.e. Podobnie jak w dawnej Grecji duże znaczenie miała działalność prywatna w rozpowszechnianiu książek : sami autorzy posyłają przyjaciołom swe utwory, przepisane przez własnych niewolników (zw. serwi litterati, librarii, scriptores librarii) albo przez najemnych kopistów. Niekiedy przyjaciele pisarzy podejmują się (przez przyjaźń, czy z interesu ) przepisania ich utworów, a nawet ich rozpowszechniania. Było powszechnym zwyczajem, że autor zbierał przyjaciół i czytał im głośno swoje nowe dzieło, aby tą drogą wzbudzić nim zainteresowanie. Zwyczaj ten przerodził się w wielką plagę, przede wszystkim dlatego, że mało utalentowani autorzy byli najbardziej gorliwi w recytowaniu przy każdej sposobności własnych utworów.

9 Grecy przyjęli odmienny sposób utrwalania myśli niż państwa kultury wschodniej. Zamiast pisma ideograficznego stosowali pismo alfabetyczne, w którym znaki graficzne oznaczają poszczególne głoski. Pierwsze zabytki takiego pisma pochodzą z VIII w. p.n.e. Twórcami pisma alfabetycznego były ludy semickie zamieszkujące Fenicję. Było on wówczas pismem spółgłoskowym (posiadało znaki graficzne tylko dla spółgłosek, samogłoski oznaczano znakami diakrytycznymi). Najstarsze zabytki pisma alfabetycznego pochodzą między innymi z sarkofagu króla Achirama z Byblos z XIII w. p.n.e. Pismo alfabetyczne przejęli Grecy od Fenicjan (tych samych, którzy wymyślili pieniądze), z tą różnicą, iż zaczęli oni pisać od lewej do prawej, a nie odwrotnie, jak to robili Fenicjanie.

10 Sytuacj ę w pa ń stwie bizantyjskim targanym rewoltami ludu przeplatanymi z wojnami charakteryzowa ł o powstawanie i rozwój monasterów. Klasztory te przeciwnie do tych z Europy zachodniej, mia ł y charakter wybitnie pustelniczy, ascetyczny i kontemplacyjny. W IV wieku Bazyli Wielki utworzy ł regu łę zakonn ą znanych na wschodzie bazylianów. Powoduj ą c z biegiem czasu wzrost znaczenia w ż yciu mnichów nauki i prac umys ł owych. W klasztorach na pó ł wyspie Synaj oraz w górach Athos powsta ł o wed ł ug wspó ł czesnych oblicze ń oko ł o 13 tysi ę cy r ę kopisów. Poczesne miejsce w tej akcji zajmowa ł klasztor Studion w Konstantynopolu. Teodor ( ), tamtejszy opat, pisarz i poeta, twórca popularnych pie ś ni religijnych i ś wieckich stworzy ł ze swego klasztoru o ś rodek pracy pisarskiej i umys ł owej. G ł ówn ą jego zas ł ug ą jest za ł o ż enie tam scriptorium oraz zebranie i spisanie przepisów obja ś niaj ą cych szczegó ł owo jak owo miejsce pracy pisarskiej urz ą dzi ć (przewidywano kary za np. b łę dy w przepisywaniu czy niestaranne pismo. Zob. traktat O Kaligrafie). Szko ł a pisarska, stworzona w klasztorze Studion obowi ą zywa ł a tak ż e w innych klasztorach bazylia ń skich.

11 Nie wiele wiadomo o wytwarzaniu książki rękopiśmiennej w Polsce średniowiecznej. Niektórzy badacze nawet wątpią, czy w tym okresie w ogóle istniały na jej terenie jakiekolwiek skryptoria. Decydującym w tym względzie momentem było przyjęcie przez Mieszka I jego dwór w 966 r. religii chrześcijańskiej według obrządku łacińskiego przez co Polska dostała się w orbitę wpływów kultury zachodniej. Pierwsze księgi zostały do Polski przywiezione przez duchownych przybyłych z Czech w orszaku Dąbrówki. W tym czasie znajomość pisania i czytania na terenie Polski była zjawiskiem zupełnie wyjątkowym. Posiadali tę umiejętność właściwie tylko obcokrajowcy, przebywający tutaj np. w celach misyjnych oraz ich uczniowie należący również do stanu duchownego. Dlatego też jeśli istniały wówczas warsztaty pisarskie, to podobnie jak w całej Europie, należy się ich doszukiwać w klasztorach mi.in. benedyktyńskich, które znajdowały się w Tyńcu, Łysej Górze, Lublinie, na Św. Krzyżu i Trzemesznie.

12 Roślina ta, zwana przez starożytnych Greków papyros, jest związana z Egiptem. Zarastała niegdyś górną deltę Nilu, szczególnie miejsca wilgotne, osiągała wysokość kilku metrów. Dziś trzcina papirusowa rośnie w małych ilościach w Palestynie i Syrii, a w Europie w Kalabriii na Sycylii. Większość informacji na temat papirusu zawdzięczamy Teofrastowi (IV/III w. p.n.e.), oraz Pliniuszowi Starszemu (I w. n.e.). Korzeni rośliny używano m.in. do wyrobu naczyń domowych, z łodyg sporządzano łodzie, żagle, maty, powrozy i odzież. Ciekawostką jest fakt, iż papirus był nawet spożywany, w stanie surowym lub gotowanym. Jednak najważniejsze dla współczesnych badaczy było stosowanie papirusu jako materiału piśmienniczego. Papirus

13 Drzeworyt japo ń ski przedstawiaj ą cy produkcj ę papieru. W jej sk ł ad wchodzi ł o: 1.Mielenie składników i czerpanie sitem (ilustracja pierwsza od lewej) 2.Suszenie arkuszy (ilustracja środkowa) 3.Liczenie gotowych arkuszy (ilustracja pierwsza od prawej)


Pobierz ppt "Paweł Drapik kl. VIc Historia książki - dziedzina wiedzy badająca książkę od początków jej istnienia. Historia ta dzieli się na 2 okresy: książkę rekopiśmienną"

Podobne prezentacje


Reklamy Google