Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

pomoc 1.Nieżywotne- przedmioty, rośliny, np. kaktus, krzesło. 2.Żywotne- nazwy ogólne i szczegółowe ludzi i zwierząt, np. zwierzę, człowiek -osobowe.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "pomoc 1.Nieżywotne- przedmioty, rośliny, np. kaktus, krzesło. 2.Żywotne- nazwy ogólne i szczegółowe ludzi i zwierząt, np. zwierzę, człowiek -osobowe."— Zapis prezentacji:

1

2 pomoc

3

4

5

6

7 1.Nieżywotne- przedmioty, rośliny, np. kaktus, krzesło. 2.Żywotne- nazwy ogólne i szczegółowe ludzi i zwierząt, np. zwierzę, człowiek -osobowe np. kobieta, dziecko -nieosobowe np. pies, ryba 3.Własne-imiona ludzi, zwierząt, przedmiotów martwych, drzew, nazwy instytucji, np. Jerzy, Azor, Afryka, Rzeszów. 4.Pospolite nazwy gatunkowe zwierząt, przedmiotów, np. pies, biurko, rzeka, państwo.

8

9 PrzypadkiPytania l. poj. l. mn. MianownikKto? Co?RycerzRycerz-e DopełniaczKogo? Czego?Rycerz-aRycerz-y CelownikKomu? Czemu?Rycerz-owiRycerz-om BiernikKogo? Co?Rycerz-aRycerz-y NarzędnikZ kim? Z czym?Rycerz-em Rycerz- ami MiejscownikO kim? O czym? Rycerz-uRycerz-ach WołaczZwrot do czegoś/ kogoś Rycerz-u!Rycerz-e!

10 Jeżeli chcemy określić przypadek rzeczownika w zdaniu należy postawić właściwe pytanie.

11 Oznaczają czynności lub stany, osób, zwierząt, rzeczy. -dokonane (oznaczają czynność skończoną), np. przeczytać. Występują one w dwóch czasach: przeszłym i przyszłym. -niedokonane (oznaczają czynność nieskończoną), np. odpoczywać. -p-przechodnie (tworzące stronę bierną), np.chwalić-być chwalonym. -N-Nieprzechodnie ( nie tworzą strony biernej), np.biegać

12

13 Imiesłowy przymiotnikowe są określeniami rzeczownika, pełnią w zdaniu taką rolę jak przymiotnik, odmieniają się jak przymiotniki (przez przypadki, liczby, rodzaje). Imiesłowy przysłówkowe są nieodmienne, mają zdolność tworzenia, tzw. równoważników zdań, ale jako wyrazy nieodmienne nie są zależnie od podmiotu i określają go tylko pośrednio, np. Czytając lekturę, robiłam notatki.

14

15 Tryb oznajmujący (orzekający)- czynność odbywała się (grałam), odbywa się (gram), będzie się odbywać (będę grać). Tryb przypuszczający- czynność pożądana, ale niepewna, np. pisałabym. Cechą tego trybu jest partykuła by. Jest to cząstka ruchoma, np. my zrobiliśmy (po czasowniku piszemy razem), my byśmy zrobili (przed czasownikiem oddzielnie). Nie ma form czasów. Tryb rozkazujący- czynność nakazania. Nie ma l os. l. poj., w 3 os. Występuje słowo niech. Nie ma form czasów.

16 l ll lll lV l i lll osoba l. poj. –ę -esz piję l i ll osoba l. poj. –ę, -isz (-ę, - ysz) chodzę l i ll osoba l. poj. –am, - asz, czytam l i ll osoba l. poj. -em, - esz, umiem

17 -Oznacza właściwości, cechy osób lub rzeczy -odmienia się przez przypadki, liczby i rodzaje oraz stopniują się -Odpowiada na pytania jaki?, jaka?, jakie?, który?, która?, które?, czyj?, czyja?, czyje? W odmianie przymiotników w l. poj. występują 3 rodzaje a w l. mn. 2 rodzaje (męskoosobowy i niemęskoosobowy). Rodzaj męskoosobowy – gdy określony przez przymiotnik rzeczownik jest rodzaju męskiego i jest nazwą osoby, np. wysocy chłopcy. Rodzaj niemęskoosobowy - gdy określony przez przymiotnik rzeczownik jest rodzaju żeńskiego lub nijakiego (albo rodzaju męskiego, ale nie oznacza osoby), np. wysokie drzewa, zwinne konie.

18 Niektóre przymiotniki obok form mianownika liczby pojedynczej rodzaju męskiego z końcówką –y, np. wesoły, zdrowy, pełny, pewny, winny, gotowy, godny mają także formy pozbawione końcówek. wesoły-wesół zdrowy-zdrów pełny-pełen pewny-pewien winny-winien gotowy-gotów godny-godzien

19 -Podmiot: Niewidomy (kto?) poprosił o pomoc. -Dopełnienie: Marcin pokonał (kogo?) silniejszego. -Orzecznik: On jest (jaki jest?) mądrzejszy. -Przydawka: Pilny (jaki?) uczeń czyta książkę.

20 Regularne, np. Stopień równyStopień wyższyStopień najwyższy mocny lekki mocniejszy lżejszy najmocniejszy najlżejszy Opisowe, np. Stopień równyStopień wyższyStopień najwyższy chory słony bardziej chory bardziej słony najbardziej chory najbardziej słony Nieregularne, np. Stopień równyStopień wyższyStopień najwyższy dobry zły lepszy gorszy najlepszy najgorszy

21

22 Liczba pojedyncza: Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijaki M. cudz-y cudz-a cudz-e D. Cudz-ego cudz-ej cudz-ego C. Cudz-emu cudz-ej cudz-emu B. Cudz-ego cudz-ą cudz-e N. Cudz-ym cudz-ą cudz-ym Msc. Cudz- ym cudz-ej cudz-ym W. Cudz-y! cudz-a! cudz-e! Liczba mnoga r. męskoosobowy r. niemęskoosobowy M. Cudz-y cudz-e D. Cudz-ych cudz-ych C. Cudz-ym cudz-ym B. Cudz-ych cudz-e N. Cudz-ymi cudz-ymi Msc. Cudz-ych cudz-ych W. Cudz-y! cudz-e!

23

24 a)Główne – ile? (określają liczbę przedmiotów), np. pięć, sześć b)porządkowe –który z kolei? (określają kolejność), np. pięćdziesiąty c)zbiorowe –ile? (oznaczają liczbę osób różnej płci, liczbę przedmiotów, które nie mają liczby pojedynczej), np. czworo, dziesięcioro d)ułamkowe –ile? (oznaczają nazwy liczb ułamkowych),np. pół, półtora e)nieokreślone –(podają przybliżoną liczbę przedmiotów), np. kilka, kilkadzieśąt, kilkaset

25 Liczebniki główne odmieniają się przez przypadki i rodzaje Liczebniki zbiorowe odmieniają się przez przypadki Liczebniki porządkowe odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje

26

27 Liczebniki te mają formy przymiotników i odmieniają się jak one, np. drugi jak ubogi, setny jak ładny. Liczebniki nieokreślone odmieniają się jak jedenaście, pięćdzieśąt, np. kilkadzieśąt spotkań, kilkudziesięciu spotkaniom. -proste, np. dziewięć, pięć -złożone, np. tysiąc osiemset dwadzieścia pięć

28 -podmiot- Wybiła dzieśąta -przydawka-Na rzece pływały trzy łodzie -dopełnienie-Otrzymałem cztery z minusem -orzecznik-Ona jest pierwsza

29 To część mowy zastępująca w zdaniu rzeczowniki, przymiotniki, liczebniki i przysłówki Odpowiadają na pytania tych części mowy, które zastępują. 1)osobowe, np. ja, ty, my, wy; 2)dzierżawcze, np. mój, nasz, wasz; 3)zwrotne, np.się ( sobie, sobą); 4)pytające, np. jaki?, kto?, która?; 5)wskazujące, np. ten, ów, tu; 6)względne, np. kto, co, który; 7)nieokreślone, np. coś, ktoś, jakoś, gdzieś, ileś; 8)przeczące, np. nic, nikt, nigdy, niczyj

30 Zaimek pytający Kto przyszedł. Komu pożyczyłeś książkę. Która godzina. Zaimek względny Ufam temu, kto postępuje uczciwie. Komu w drogę, temu czas. Idę na dworzec, z którego odjeżdża pociąg.

31 1)Zaimki rzeczowe-podmiot np. Ona jest dobrą uczennicą. – dopełnieniem, Spotkałem go w szkole. 2)Zaimki przymiotne-przydawka np. Twój list wczoraj otrzymałem. -orzecznik (w orzeczeniu imiennym), np.Ten zeszyt jest mój. 3)Zaimki przysłowne-okolicznik miejsca, czasu, sposobu, np. Zrób to tak... 4)Zaimki liczebne-przydawka, np. Ósma dochodziła na zegarze. -dopełnieniem, np. Dostałem dwójkę. -orzeczeniem, np. Jurek będzie drugi.

32 Bezrodzajowe: -osobowe, np. ja, ty -pytające, np. kto?, co? -nieokreślone, np. ktoś?, coś? -upowszechniające, np. każdy

33 Rodzajowe: 1)pytające, np. jaki?, jaka?, jakie?, który?, która?, które?, czyj?, czyja?, czyje? 2)dzierżawcze, np. mój, moja, moje, twój, twoja, twoje, nasz, nasza, nasze 3)wskazujące, np. on, ona, ono, ów, owa, owe, sam, sama, samo 4)nieokreślone, np. jakiś, któraś, czyjaś, jaki bądź, lada jaki

34

35

36 1)Gramatyczny- odpowiada na pytanie kto?, co?. Może być wyrażony każdą częścią mowy w funkcji rzeczownika. W roli podmiotu mogą występować: -rzeczownik: Zeszyt leży na biurku. -przymiotnik: Wysoki spojrzał w górę. -liczebnik: Dochodzi szósta. -imiesłów przymiotnikowy czynny: Śpiewający wyszedł na scenę. -imiesłów przymiotnikowy bierny -czasownik w bezokoliczniku: Przyjemnie jest odetchnąć świeżym powietrzem. -zaimek: On jest aktorem -spójnik: Ale jest spójnikiem

37 2)Logiczny- wyrażony w formie dopełniacza, jeśli występuje przy nim wyraz oznaczający liczbę, ilość, brak, nadmiar, przybywanie lub ubywanie. -przymiotnik: Chorego nie było w szkole -rzeczownik: Trochę soku się rozlało. Nie ma już pieniędzy. Pięciu chłopców pobiegło na boisko.

38 3)Szeregowy (zbiorowy)-gdy czynność wykonywana jest przez kilka osób lub dotyczy kilku wymienionych przedmiotów, np. Jola, Sylwia i Ula poszły do kina.

39 4)Domyślny-nie występuje w zdaniu, ale może- my się go domyśleć: a)z formy gramatycznej czasownika, np. Piszę list (ja) b)z treści poprzedniego zdania: Podróżny wysiadł z pociągu. Poszedł szybko do domu. (Podróżny)

40

41

42 1)czasownikowe-wyrażone najczęściej osobo- ]wą formą czasownika lub formą bezosobową zakończoną na –no, -to.

43 2)imienne-składa się z łącznika i orzeczenia. Łącznikiem są osobowe formy czasowników: stać się, być, zostać, jest. Orzecznikiem mogą być różne części mowy. On j est lotnikiem. Marek b ył bohaterem dnia.

44 3)modalne-składające się z czasowników (dzia- łających na wolę odbiorcy wypowiedzi i zmu- szającego go do postępowania zgodnie z inten- cją nadawcy) oraz bezokoliczników.

45 4)wyrażone frazeologizmem, np. On wziął nogi za pas. (uciekł) Dyrektor j est w pokoju. ( orzeczenie czasownikowe tzn. przebywa ) Dyrektor jest matematykiem. ( orzeczenie imienne )

46 On dodrze r ozumie młodzież. Młodzież jest dobrze rozumiana przez nią. Ta pani u czy. Ta pani j est nauczycielką.

47 Przydawka to część zdania która jest określe- niem rzeczownika i odpowiada na pytania: jaki?, jaka?, jakie?, ile?, czyj?, czego?, z czego? Przydawka może nazy- wać: -cechy, jakie? Modne spodnie, -kolejność, który? Piąte miejsce, -liczbę, ile? Cztery modelki, -przynależność, czyja? Moja bluzka, -właściwość, z czego? Kurtka ze skóry.

48 Rodzaje przydawek 1)Przymiotna 2)Dopełniaczowa 3)Rzeczowa 4)Przymiotnikowa

49 1)Przymiotna-wyrażona przymiotnikiem (kolo- rowy długopis), zaimkiem przymiotnym (moi przyjaciele), imiesłowem przymiotnikowym czynnym (śpiący chłopiec), imiesłowem przy- miotnikowym biernym (namalowany rysunek), liczebnikiem (pierwsze dni).

50 2)Dopełniaczowa-wyrażona rzeczownikiem w dopełniaczu (brat Pawła, książka brata, rodzi- ców przyjaciele). 3)Rzeczowna-wyrażona rzeczownikiem w tym samym przypadku co wyraz określany (dąb ol- brzym, prezent niespodzianka).

51 4)Przyimkowa-wyrażona wyrażeniem przyimko- wym (łąka pod lasem, męszczyzna bez kapelusza.

52 Samochód b rata wymaga remontu. (przydawka) Rozmawiałem z dyrektorem f abryki. (przydawka) Bramkarz b ohater dostał medal. (przydawka) Czytanie k siążki bywa pożyteczne. (przydawka) Gra w piłkę pasjonuje wielu. (przydawka)

53 Dopełnienie-to część zdania będąca najczęściej określeniem orzeczenia. Odpowiada na pytania: przypadków (oprócz mianownika i wołacza). Dopełnienie może być wyrażone rzeczownikiem, wyrażeniem przymiotnikowym zaimkowym, liczebnikiem lub bezokolicznikiem.

54

55 1)dopełnienie bliższe-które po przekształceniu zdania na stronę bierną staje się podmiotem. Filip kupił ciekawą książkę. (str. czynna) Ciekawa książka została kupiona przez Filipa. (str. bierna)

56 1)Nie może stać się podmiotem, nie można bez naruszenia sensu zdania dokonać zmiany stro- ny czasownika, np. Cieszę się książką. (dopełnienie dalsze) 2)Występuje w innym przypadku niż biernik. 3)Może być określeniem różnych części mowy. -rzeczownika odczasownikowego -przymiotnika -przysłówka

57 Okolicznik-to część zdania która najczęściej jest określeniem czasownika. Odpowiada na pytania: jak, gdzie, kiedy, skąd, do kąd, dlaczego, w jakim celu z jakiego powodu, jak długo, jaki sposób.

58 Rodzaj okolicznika pytania przykładyCzęści mowy w funkcji okolicznika Okolicznik miejsca gdzie? skąd? dokąd? którędy? Wyjadę w góry. Pójdę tam. Wyrażenie przymiotnikowe Zaimek przysłowny Okolicznik czasu Kiedy? Odkąd? Jak długo? Wczoraj widziałem znajomego. Deszcz padał do rana. Rozmawiałaś minutę. Przysłówek Wyrażenie przymiotnikowe rzeczownik

59 Rodzaj okolicznika pytania przykładyCzęści mowy w funkcji okolicznika Okolicznik sposobu Jak? w jaki sposób? Uczył się pilnie. Szedł kulejąc. Przysłówek Imiesłów przysłówkowy współczesny Okolicznik celu Po co? W jakim celu? Idę po radę. Przyjadę przepraszać i dziękować. Wyrażenie przyimkowe bezokolicznik

60 Rodzaj okolicznika pytania przykładyCzęści mowy w funkcji okolicznika Okolicznik przyczynny Dlaczego? Z jakiej przyczyny? Płakał z żalu po wielkiej stracie. Wyrażenie przyimkowe Okolicznik warunku Pod jakim warunkiem? W jakim wypadku? W przypadku choroby odłożę wyjazd. Wyrażenie przyimkowe

61 Rodzaj okolicznika pytania przykładyCzęści mowy w funkcji okolicznika Okolicznik przyzwolenia Mimo co? Mimo czego? Wbrew czemu Pomimo bólu dokończył bieg. Wyrażenie przyimkowe Okolicznik stopnia i miary W jakim stopniu? W jakiej mierze? Ile? Lekcje odrobiłeś bardzo starannie. Grzybów było w bród. Przysłówek Wyrażenie przyimkowe

62


Pobierz ppt "pomoc 1.Nieżywotne- przedmioty, rośliny, np. kaktus, krzesło. 2.Żywotne- nazwy ogólne i szczegółowe ludzi i zwierząt, np. zwierzę, człowiek -osobowe."

Podobne prezentacje


Reklamy Google