Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

1 Procesy makroekonomiczne przyjmują formę cyklu koniunktural- nego (ang. business cycle): produkcja w gospodarce, Y E, waha się wokół potencjalnego poziomu.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "1 Procesy makroekonomiczne przyjmują formę cyklu koniunktural- nego (ang. business cycle): produkcja w gospodarce, Y E, waha się wokół potencjalnego poziomu."— Zapis prezentacji:

1

2 1 Procesy makroekonomiczne przyjmują formę cyklu koniunktural- nego (ang. business cycle): produkcja w gospodarce, Y E, waha się wokół potencjalnego poziomu produkcji, Y P. MODELE MAKROEKONOMICZNE Y (PKB) Czas Rysunek. Cykl koniunkturalny. B A B A Produkcja rzeczywista (Y E ) Recesja Ekspansja Dno Szczyt Produkcja potencjalna (Y P )

3 2 Procesy makroekonomiczne przyjmują formę cyklu koniunktural- nego (ang. business cycle). 1. Różnica Y P – Y E to luka PKB (ang. output gap) (np. odcinki AB na rysunku). 2. Tempo inflacji zwykle zmienia się w tę samą stronę, co wielkość produkcji (inflacja zmienia się PROCYKLICZNIE). 3. Wielkość bezrobocia zwykle zmienia się w odwrotną stronę niż wielkość produkcji (bezrobocie zmienia się ANTYCYKLICZ- NIE). MODELE MAKROEKONOMICZNE Y (PKB) Czas Rysunek. Cykl koniunkturalny. B A B A Produkcja rzeczywista (Y E ) Recesja Ekspansja Dno Szczyt Produkcja potencjalna (Y P )

4 3 1. Odchylenia rzeczywistej wielkości produkcji, Y E, od wielkości produkcji potencjalnej, Y P, dzieją się W KRÓTKIM OKRE- SIE (zob. np. okres AB na rysunku). 2. Odchylenia Y E od Y P, a potem ich likwidacja, następują W DŁUGIM OKRESIE (zob. np. okres AC). 3. Zmiany Y P dotyczą BARDZO DŁUGIEGO OKRESU (zob. np. zmiany linii trendu w okresie AD). Czas Y (PKB) Rysunek. Cykl koniunkturalny. B AC Recesja Recesja Ekspansja Dno Szczyt Ekspansja D

5 4 Procesy, składające się na cykl koniunkturalny, makroekonomiści opisują za pomocą TRZECH MODELI; każdy z nich dotyczy in- nego okresu. 1. BARDZO DŁUGIEGO OKRESU (kilkadziesiąt i więcej lat) do- tyczy model wzrostu gospodarczego. Opisuje on zmiany wielkości produkcji potencjalnej, Yp, spowodowane zmianami ilości i pro- dukcyjności zasobów wykorzystywanych w gospodarce.

6 5 2. KRÓTKIEGO OKRESU (rok - dwa lata?) dotyczy model IS/LM. W krótkim okresie możliwości produkcyjne nie są w pełni wyko- rzystane, więc zagregowany popyt decyduje o wielkości produk- cji, Y, (a więc także bezrobocia) w gospodarce. To właśnie zmiany zagregowanego popytu powodują, że rzeczywista wielkość pro- dukcji, Y, odchyla się od wielkości produkcji potencjalnej, Yp. Ceny są względnie stabilne.

7 6 3. Wreszcie, DŁUGIEGO OKRESU (dwa-dziesięć lat?) dotyczy model AD/AS. W ciągu długiego okresu, którego dotyczy model AD/AS, rzeczy- wista wielkość produkcji, Y, najpierw odchyla się, a następnie powraca do wielkości produkcji potencjalnej, Yp. W tym modelu ceny się zmieniają, a zasób czynników produkcji jest stały, więc również produkcja potencjalna jest stała (wyjątkiem jest analiza niektórych szoków podażowych).

8 7 Niemal wszyscy makroekonomiści akceptują te 3 modele. Spory dotyczą długości poszczególnych okresów, a zwłaszcza długości ok- resu krótkiego i długiego. To właśnie te 3 modele tworzą trzon wy- kładu z makroekonomii. Zapoznamy się teraz z dotyczącymi bardzo długiego ok.- resu modelami wzrostu gospodarczego (egzogenicznym i endoge- nicznym). Wyjaśniają one wzrost gospodarczy, czyli zmiany wiel- kości produkcji potencjalnej, Y P, które zachodzą np. w ciągu kil- kudziesięciu i więcej lat.

9 8 WZROSTEM GOSPODARCZYM nazywamy powiększanie się re- alnej wartości PKB lub realnej wartości PKB per capita w gospo- darce. Zróżnicowanie długookresowej stopy wzrostu jest powodem WIEL- KICH RÓŻNIC i SZYBKICH ZMIAN POZIOMU ŻYCIA miesz- kańców różnych krajów. 1. ZJAWISKO WZROSTU GOSPODARCZEGO

10 9

11 10 Zróżnicowanie poziomu życia i tempa wzrostu W 2000 r. poziom życia w Zairze był ponad 120 razy niższy niż w USA a długookresowa stopa wzrostu w Zairze była ujemna, a w USA dodatnia. Znaczenie przeciętnej długookresowej stopy wzrostu W 1900 r. poziom PKB per capita w Szwecji był ponad 2 razy wyż- szy niż w Japonii. Po 100 latach Japonia przegoniła Szwecję (Japo- nia - 2,92%; Szwecja - 2,09%).

12 11 Od drugiej połowy XX w. popularnym sposobem opisu i wyjaś- niania wzrostu gospodarczego jest NEOKLASYCZNY MODEL WZROSTU (NMW) (nazywany także modelem wzrostu Roberta Solowa). W NMW jest wykorzystywana MAKROEKONOMICZNA FUN- KCJA PRODUKCJI (MFP). Y=A·f(L, C) MFP opisuje związek ilości zużywanych: pracy, L, kapitału, C, z wielkością produkcji, Y (zakładamy, że inne czynniki produkcji w stosunkowo małym stopniu przyczyniają się do wzrostu pro- dukcji). 2. N E O K L A S Y C Z N Y M O D E L W Z R O S T U

13 12 W NMW jest wykorzystywana MAKROEKONOMICZNA FUNK- CJA PRODUKCJI (MFP)... Y=A·f(L, C) Parametr A informuje o tzw. całkowitej produkcyjności nakła- dów (ang. TOTAL FACTOR PRODUCTIVITY; TFP) i o jej zmia- nach. Wzrost TFP oznacza, że produkcja rośnie, mimo zuży- wania nie zmienionej ilości pracy i kapitału. Na TFP wpływają np. postęp techniczny, wzrost kwalifikacji pracowników (zwiększenie się ilości kapitału ludzkiego w gospodarce).

14 13 DYGRESJA Niekiedy przyjmuje się, że postęp techniczny ma charakter praco- oszczędny (ang. labor augmenting), co oznacza, że zmniejsza on nakład pracy (a nie nakład kapitału) potrzebny do wytworzenia danej ilości produkcji: W ten sposób powstaje następująca wersja MFP: Y=f(A·L, C). KONIEC DYGRESJI

15 14 W NMW zwykle zakłada się, że MFP jest JEDNORODNA STOP- NIA PIERWSZEGO, czyli że: α·z=f(α·x, α·y). Oznacza to występowanie w gospodarce STAŁYCH PRZY- CHODÓW ZE SKALI produkcji*. W takiej sytuacji: α t ·Y = A·f(α·L, α·C) t = *Rosnące (malejące) przychody ze skali występują – odpowiednio – dla t > 1 i t < 1.

16 15 Za realistycznością takiego założenia przemawiają DANE EMPI- RYCZNE i ARGUMENT O POWTARZALNOŚCI (ang. replica- tion argument). W szczególności argument o powtarzalności wyk- lucza malejące przychody (ze skali produkcji). ARGUMENT O POWTARZALNOŚCI Produkcję można zwiększać, zwiększając liczbę przedsiębiorstw. Nowe firmy zużyją wtedy tyle samo pracy i kapitału i wytworzą ty- le samo dóbr, co stare firmy. Zwiększenie nakładów spowoduje ta- kie same zwiększenie produkcji. Zatem, w gospodarce powinny występować albo stałe albo rosnące przychody ze skali produkcji!

17 16 Ponieważ: α · Y = A·f(α·L, α·C), to: Y = A·f(L, C) α · Y = A·f(α·L, α·C) ( 1/L) · Y = A·f[( 1/L) ·L, ( 1/L) ·C] [α = (1/L)!] y = A·f(k), gdzie: y to wielkość produkcji przypadająca na zatrudnionego (produk- cyjność pracy) (ang. product–labor ratio) (y = Y/L); A to stała, która opisuje poziom produkcyjności pracy uzależnio- ny m. in. od stanu technologii (czyli od postępu technicznego). k to ilość kapitału rzeczowego przypadająca na zatrudnionego (je- go uzbrojenie techniczne, współczynnik kapitał/praca) (ang. ca- pital–labor ratio) (k = C/L). Założenie o jednorodności stopnia pierwszego makroekonomicznej funkcji produkcji pozwala nadać jej tzw. MOCNĄ FORMĘ...

18 17 Podsumujmy. Jądrem NMW jest MFPJEDNORODNA STOPNIA PIERWSZE- GO, czyli zapewniająca STAŁE PRZYCHODY ZE SKALI: Y=A·f(L, C) lub y = A·f(k).

19 18 Za pomocą NMW i MFP można próbować: 1.USTALIĆ WKŁAD POSZCZEGÓLNYCH CZYNNIKÓW PRODUKCJI WE WZROST GOSPODARCZY (ang. growth accounting), a także: 2. BARDZIEJ SZCZEGÓŁOWO WYJAŚNIĆ PRZEBIEG WZROSTU GOSPODARCZEGO (ang. growth theory).

20 19 Prowadzenie rachunkowości wzrostu wymaga nadania MFP od- powiedniej formy: Zauważmy, że*: Y=A·f(L,C) Y MPL· L+MPC· C+f(L,C)· A /:Y Y/Y (MPL/Y)· L+(MPC/Y)· C+ A/A Y/Y (MPL·L)/Y· L/L+(MPC·C)/Y· C/C+ A/A. (MPL·L)/Y=(1-x); (MPC·C)/Y=x, gdzie (1-x) – udział dochodów pracy, L, w Y (PKB), x – udział dochodów kapitału, C, w Y (PKB). (Uwaga! W konkurencyjnej gospodarce np. krańcowy produkt pracy jest równy stawce płacy realnej). Y/Y (1-x)· L/L + x· C/C + A/A *Wykorzystałem różniczkę całkowitą funkcji produkcji Y=A·f(L,C) R A C H U N K O W O Ś Ć W Z R O S T U

21 20 A zatem: Y=A·f(L,C) Y/Y (1-x)· L/L + x· C/C + A/A. To się nazywa DEKOMPOZYCJA SOLOWA. Dekom- pozycja Solowa ujawnia wkład poszczególnych przyczyn ( L/L, C/C, A/A) wzrostu produkcji, Y, w ten wzrost, Y/Y. A/A nosi nazwę reszty Solowa.

22 21 Z równania: Y/Y (1-x)· L/L + x· C/C+ A/A. wynika*, że: y/y A/A+x· k/k, gdzie x to udział wynagrodzenia kapitału w wartości produkcji. Równanie y/y A/A+x· k/k ułatwia ustalenie przyczyn wzrostu gospodarczego w konkretnych krajach, tzn. prowadzenie tzw. ra- chunkowości wzrostu (ang. growth accounting) * Y/Y (1-x)· L/L+x· C/C+ A/A A/A x·( Y/Y- C/C)+(1-x)·( Y/Y- L/L) A/A+x·( C/C- L/L) Y/Y- L/L. Ponieważ stopa wzrostu całego ilorazu w przybliżeniu równa się różnicy stóp wzrostu licznika i mianownika, więc: A/A+x·[ (C/L)/(C/L)] (Y/L)/(Y/L) A/A+x· k/k y/y.

23 22 W praktyce twórcy tzw. neoklasycznej teorii wzrostu, czyli Robert Solow i jego następcy posługują się zwykle FUNKCJĄ PRODUK- CJI COBBA-DOUGLASA. Ich zdaniem funkcja ta z dobrym przybliżeniem opisuje zachowanie rzeczywistych gospodarek. Y=A·C x ·L (1-x) PRZYKŁAD

24 23 Funkcja Cobba-Douglasa Y=A·C x ·L (1-x). 1. Funkcja Cobba-Douglasa jest jednorodna stopnia pier- wszego [a więc można jej nadać mocną postać: y = A·f(k)]. 2. Wykładniki x<1 i (1-x)<1 we wzorze funkcji Cobba- Douglasa odpowiadają udziałom dochodów – odpowied- nio – kapitału, C, i pracy, L, w produkcji, Y. Inaczej: (1-x)=(MPL · L)/Y; x=(MPC · C)/Y [badania em- piryczne pokazują, że np. dla USA x 0,25, a (1-x) 0,75]. PRZYKŁAD

25 24 Ad. 1. Funkcja Cobba-Douglasa jest jednorodna stopnia pierwszego. A·C x ·L (1-x) =Y A·( ·C) x ·( ·L) (1-x) =A·( x ·C x )·( (1-x) ·L (1-x) )= x · (1- x) ·A·C x ·L (1-x) = ·Y. PRZYKŁAD Zmieniono kolejność czynników w poprzednim iloczynie.

26 25 Ad. 2. Wykładniki x i (1-x) we wzorze funkcji Cobba- Douglasa odpowiadają udziałom dochodów - odpowied- nio – kapitału, C, i pracy, L, w produkcji, Y. Obliczamy udział dochodów pracy, L, w produkcji, Y: Y=A·C x ·L (1-x) MP L = Y/ L = (1-x)·A·C x ·L (1-x-1) = = (1-x)·A·C x ·L (1-x) /L=(1-x)·Y/L. A zatem: MP L ·L/Y=(1-x)·Y/L·L/Y=(1-x). PRZYKŁAD

27 26 Ad. 2. Wykładniki x i (1-x) we wzorze funkcji Cobba- Douglasa odpowiadają udziałom dochodów - odpowied- nio – kapitału, C, i pracy, L, w produkcji, Y. Udział dochodów kapitału, C, w produkcji, Y. Y = A·C x ·L (1-x). MP C = Y/ C=x·A·C (x-1) ·L (1-x) = =x·A·C x ·L (1-x) /C=x·Y/C. A zatem: MP C ·C/Y = x·Y/C·C/Y = x. PRZYKŁAD

28 27 PRZYKŁAD Oto MFP w pewnym kraju: Y=A·C 0,5 ·L 0,5. PKB rośnie w tempie 5% rocznie. a) W 2005 r. zaobserwowano: C=1000, L=10 i Y=1000. W 2006 r. zarówno zasób zużywanej pracy, L, jak i kapitału rzeczowe- go, C, zwiększył się o 2%. W jakim tempie zmieniła się TFP? (Wy- korzystaj dekompozycję Solowa). b) A teraz odpowiedz na to samo pytanie, wykorzystując bezpośred- nio MFP. c) O ile procent pomyliłes się, odpowiadając na pytanie (a)?

29 28 Jak wiemy, jednorodną stopnia pierwszego MFP Cobba-Douglasa Y=A·C x ·L (1-x) możemy najpierw poddać dekompozycji Solowa: Y/Y (1-x)· L/L+x· C/C+ A/A. A następnie nadać jej formę: y/y A/A+x· k/k. (1) gdzie: y to wielkość produkcji przypadająca na zatrudnionego (produkcyj- ność pracy) (ang. product–labor ratio) (y = Y/L); A to stała, która opisuje poziom produkcyjności pracy uzależniony m. in. od stanu technologii (czyli od postępu technicznego). x to udział dochodow kapitału w wartości produkcji. k to ilość kapitału rzeczowego przypadająca na zatrudnionego (jego uzbrojenie techniczne, współczynnik kapitał/praca) (ang. capital– labor ratio) (k = C/L).

30 29 A zatem: Y=A·C x ·L (1-x) Y/Y (1-x)· L/L + x· C/C + A/A y/y A/A + x· k/k. (1) Równanie (1) ułatwia pomiar tempa postępu technicznego, lub (dokładniej) - tempa wzrostu TFT (reszty Solowa). Wszak w róż- nych krajach dostępne są dane statystyczne o wielkości i zmia- nach y, k i o x.

31 30 PRZYKŁAD O tym jak po II wojnie światowej Japonia dogoniła Stany Zjed- noczone pod względem poziomu PKB per capita... Stopy wzrostu, lata USAJaponiaRóżnicaUSAJaponiaRóżnica ,428,015,592,486,924, ,383,031,652,896,383, ,955,733,782,666,674,01 GDP per capita ( y/y ) Źródło: A. Maddison, Monitoring the World Economy Paris Capital-labor ratio ( k/k ) Podstawienie do wzoru (1) różnicy temp wzrostu capital-labor ra- tio w J i w US ( k j /k j - k us /k us ) pozwala wyjaśnić CZĘŚĆ różnicy temp wzrostu produkcyjności pracy w J i w US ( y j /y j - y us /y us ). y/y A/A+0,25· k/k (1)

32 31 PRZYKŁAD CD... Podstawienie do wzoru (1): y/y A/A+0,25· k/k (1) różnicy temp wzrostu capital-labor ratio w J i w US ( k j /k j - k us /k us ) pozwala wyjaśnić CZĘŚĆ różnicy temp wzrostu produkcyjności pracy w J i w US ( y j /y j - y us /y us ) k j /k j - k us /k us =4,44. Różnica k j /k j - k us /k us tłumaczy 1,11 p. proc. z 5,59 p.proc. różnicy y j /y j - y us /y us (z grubsza JEDNĄ PIĄTĄ) k j /k j - k us /k us =3,49. Różnica k j /k j - k us /k us tłumaczy 0,87 p. proc. z 1,65 p. proc. róż- nicy y j /y j - y us /y us (z grubsza JEDNĄ DRUGĄ).

33 32 OKRES Różnica k j /k j - k us /k us tłumaczy 1,11 p. proc. z 5,59 p.proc. róż- nicy y j /y j - y us /y us (z grubsza jedną piątą). OKRES Różnica k j /k j - k us /k us tłumaczy 0,87 p. proc. z 1,65 p. proc. róż- nicy y j /y j - y us /y us (z grubsza jedną drugą). A ZATEM RESZTĘ PRZEWAGI J. NAD USA POD WZGLĘ- DEM TEMPA WZROSTU PRODUKCYJNOŚCI PRACY, y, TŁUMACZY ZRÓŻNICOWANIE RESZT SOLOWA, A/A, CZYLI SZYBSZE TEMPO WZROSTU TFP W J. NIŻ W USA... y/y A/A+0,25· k/k. PRZYKŁAD CD...

34 33 W latach i szybsze tempo wzrostu TFP w J niż w US tłumaczy – odpowiednio – 4,48 p. proc. z 5,59 p. proc. różnicy y j /y j - y us /y us i 0,78 p. proc. z 1,65 p.proc. różnicy y j /y j - y us /y us. Trudno się dziwić zmniejszeniu się znaczenia tempa wzrostu TFP w Japonii. Jednym z wyjaśnień KONWERGENCJI, czyli efektu do- ganiania (ang. catch-up effect) jest wszak technologiczny free-ri- ding (efekt gapowicza).* Jest on łatwiejszy, kiedy zróżnicowanie technologii w odnośnych krajach jest duże. Tymczasem po II woj- nie światowej różnica stopnia zaawansowania wykorzystywanej w Stanach i Japonii technologii malała stopniowo *Efekt doganiania ma trzy przyczyny: 1. w krajach biednych k jest małe, więc: a) zwiększać k jest względnie łatwo; b) kraje biedne korzystają z prawa malejących przychodów; 2. kraje biedne korzystają z technologicznego efektu gapowicza. y/y A/A+0,25· k/k. PRZYKŁAD CD...

35 34 DYGRESJA Rozbudowa neoklasycznego modelu wzrostu W rzeczywistości zmiany TFP (parametru A w MFP) są powo- dowane nie tylko postępem technicznym i organizacyjnym, lecz wieloma innymi czynnikami (np. odkryciem bogactw naturalnych, inwestycjami w kapitał ludzki, nadejściem monsunu, imigracją). Analizy empiryczne pokazują, że w długim okresie tylko zmiany ilości kapitału ludzkiego mają duże znaczenie jako czynnik wyjaśniający zmiany Y (lub y).

36 35 Oto zmodyfikowana MFP, uwzględniająca kapitał ludzki... Y=A·f(C,H,L) Analizy empiryczne sugerują, że: 1. W większości krajów wzrost zużywanej ilości tych 3 czynników (C,H,L) wyjaśnia ok. 80% zmian PKB per capita. 2. Udziały czynników: kapitał rzeczowy, C; niewykwalifikowana praca, L; i kapitał ludzki, H, w tworzeniu PKB wynoszą po ok. 1/3. [ Y=A·f(C,H,L)=A·C 1/3 ·H 1/3 · L 1/3 ]. KONIEC DYGRESJI

37 PRZEBIEG PROCESU WZROSTU Neoklasyczny model wzrostu służy także do wyjaśnienia przebie- gu procesu wzrostu gospodarczego (ang. growth theory).

38 37 MFP o postaci: y=A·f(k) jest wygodnym narzędziem opisu wzrostu. 1. Wzrost jest często definiowany właśnie jako zwiększanie się pro- dukcji per capita (W UPROSZCZENIU: na zatrudnionego). 2. Kiedy wzrost definiujemy jako zwiększanie się globalnego PKB, przyczyną około 1/3 wzrostu okazuje się zwiększanie się zużywa- nej ilości pracy, a przyczyną 2/3 wzrostu jest zwiększanie się pro- dukcyjności tej pracy (czyli wzrost y we wzorze: y = A·f(k)!). A zatem tłumacząc zmiany y we wzorze MFP y=A·f(k), wyjaś- niamy wzrost gospodarczy.

39 38 DWA ZAŁOŻENIA: ZAŁOŻENIE 1: Zajmiemy się uproszczoną (dwusektorową) zamkniętą gospo- darką bez państwa. W takiej gospodarce S=I...

40 39 ZAŁOŻENIE 2: Opisując wzrost gospodarczy – za twórcami NMW - założymy ma- lejące przychody od kapitału; wzrost ilości kapitału, na zatrudnio- nego, k, powoduje – ich zdaniem - coraz wolniejszy przyrost porcji produkcji na zatrudnionego, y. Np. na rysunku poniżej widzimy wykres MFP Cobba-Douglasa: y=A·k x, gdzie x opisuje wpływ wzrostu nakładu kapitału rzeczowego na za- trudnionego, k=C/L, na produkcyjność pracy, y=Y/L. Wykres ten spłaszcza się stopniowo: zwiększaniu się k towarzyszą coraz mniejsze przyrosty y. Makroekonomiczna funkcja produkcji

41 40 Otóż zgodnie z NMW taka gospodarka samoczynnie osiąga tzw. stan WZROSTU ZRÓWNOWAŻONEGO (STAN USTALONY) (ang. steady state). Wzrost zrównoważony to sytuacja, w której cztery zmienne: nakład pracy, L, nakład kapitału, C, liczba ludności, N produkcja, Y, rosną w równym tempie n. Zauważmy, że jeśli wzrost jest zrównoważony, produkcyj- ność pracy, y=Y/L, i współczynnik kapitał/praca, k=C/L, są stałe. GOSPODARKA AUTOMATYCZNIE ROŚNIE W SPOSÓB ZRÓWNOWAŻONY

42 41 W zrozumieniu poglądów Solowa pomoże nam rysunek: Na osi poziomej mierzymy techniczne uzbrojenie pracy, k=C/L. Na osi pionowej umieszczono aż CZTERY zmienne uzależnione od poziomu technicznego uzbrojenia pracy, k: PO PIERWSZE, chodzi o produkcyjność pracy, y=Y/L. y zależy od k w sposób opisany MFP. k=C/L y=g(k) 0 y=Y/L

43 42 Na osi pionowej umieszczono aż CZTERY zmienne uzależnione od poziomu technicznego uzbrojenia pracy, k: PO DRUGIE, chodzi o oszczędności przypadające na jednego za- trudnionego, s y, gdzie s, czyli stała STOPA OSZCZĘDNOŚCI opisuje skłonność mieszkańców do oszczędzania. Zauważ: różnica: y - s y = y (1-s), czyli konsumpcja na zatrudnionego zwiększa się w miarę wzrostu y [przecież s jest stałą, a więc także c (STOPA KONSUMPCJI) jest stała, więc c y rośnie, kiedy y rośnie]. s y= s g(k) k=C/L y=g(k) 0 y=Y/L s y y-s y=y (1-s)

44 43 Na osi pionowej umieszczono aż CZTERY zmienne uzależnione od poziomu technicznego uzbrojenia pracy, k: PO TRZECIE, chodzi o RZECZYWISTE inwestycje na zatrud- nionego, C/L. (Ponieważ mamy do czynienia z zamkniętą gos- podarką bez państwa (z gospodarką dwusektorową), rzeczy- wiste inwestycje są równe rzeczywistym oszczędnościom, także w ujęciu na zatrudnionego ( C/L=s Y/L). k=C/L y=g(k) 0 y=Y /L C/L s y=s g(k)= C/L s y

45 44 Na osi pionowej umieszczono aż CZTERY zmienne uzależnione od poziomu technicznego uzbrojenia pracy, k: PO CZWARTE, chodzi nie o RZECZYWISTE, lecz o TAKIE in- westycje na zatrudnionego, ( C/L) E, KTÓRYCH POZIOM ZA- PEWNIA WZROST ZRÓWNOWAŻONY (będę je dalej nazy- wał INWESTYCJAMI WYMAGANYMI). tgα=n k=C/L k* α y=g(k) E 0 y=Y/L s y C/L ( C/L) E C/L) E =n k C/L=s y= s g(k)

46 45 Otóż inwestycje wymagane, ( C/L) E, są równe n k (zob. rysu- nek), gdzie n to tempo wzrostu liczby ludności, N. Ta teza wy- maga osobnego wyjaśnienia. tgα=n k=C/L α y=g(k) E 0 y=Y/L s y C/L ( C/L) E C/L) E =n k C/L=s y= s g(k)

47 46 Jaki poziom inwestycji zapewnia wzrost zrównoważony (ang. stea- dy state)? 1. Zakładam: a) Stałą produkcyjność pracy, Y/L, (więc: L/L = Y/Y). b) Stały wskaźnik zatrudnienia, L/N (więc: L/L= N/N). c) Niezużywanie się kapitału rzeczowego. 2. W takiej sytuacji wzrost jest zrównoważony (C, L, N i Y rosną w równym tempie), jeśli: C/C = L/L.

48 47 Jaki poziom inwestycji zapewnia wzrost zrównoważony (ang. stea- dy state)?? Wzrost jest zrównoważony, jeśli: C/C= L/L. Otóż C/C= L/L, wtedy i tylko wtedy, gdy C/L=n k. Przecież jeśli: C/L=n k = L/L C/L, to mnożąc to równanie stronami przez L/C, dostajemy: C/C= L/L. A zatem: jeśli C/L=n k to C/C= L/L. Wzrost jest zrównowa- żony, jeśli C/L=n k. Tempo tego zrównoważonego wzrostu wynosi wtedy n. Jednak ta kluczowa zmienna, czyli tempo wzrostu liczby ludności, n, jest w NMW EGZOGENICZNA (nie jest tłumaczona w ramach tego mo- delu). To PIERWSZA istotna WADA NMW...

49 48 Jaki poziom inwestycji zapewnia wzrost zrównoważony (ang. stea- dy state)?? DYGRESJA Jeśli zaś kapitał, C, się zużywa, powiedzmy, w tempie d na okres, dla zapewnienia wzrostu zrównoważonego inwestycje brutto na zatrudnionego muszą wynosić: C/L = (n+d) k, a nie: C/L=n k. Wszak z równania: C/L=(n+d) k wynika równanie: C/C=n+d. [Aby to pokazać, dzielimy strony równania: C/L=(n+d) k przez C/L=k]. Oznacza to, że JEŚLI NIE UWZGLĘDNILIBYŚMY ZU- ŻYWANIA SIĘ KAPITAŁU, C, inwestycje brutto na zatrudnione- go równe: C/L=(n+d) k powodowałyby wzrost kapitału, C, w tempie n+d. PO UWZGLĘDNIENIU ZUŻYWANIA SIĘ KAPITAŁU, C, w tempie d inwestycje brutto na zatrudnionego równe: C/L= (n+d) k powodują, że kapitał, C, rośnie nie w tempie (n+d), lecz w tempie n. To z kolei oznacza, że L i C rosną w równym tempie n, czyli że wzrost jest zrównoważony.

50 49 CD DYGRESJI... KOMENTARZ Kiedy zasób kapitału się zużywa w tempie d, wzrost zasobu kapi- tału, C, w tempie n nie wystarcza, aby capital-labor ratio, k, pozos- tało stałe. Zasób kapitału, C, musi DODATKOWO rosnąć w tem- pie d tylko po to, aby skompensowany został naturalny ubytek za- sobu kapitału, C, także następujący w tempie d. Zatem dla zapew- nienia wzrostu zrównoważonego zasób kapitału, C, musi rosnąć w tempie (n+d)! KONIEC DYGRESJI

51 50 Jaki poziom inwestycji zapewnia wzrost zrównoważony (ang. steady state)? A zatem, kiedy kapitał się nie zużywa, wzrost jest zrównoważony, jeśli: C/L=n k. Oznacza to, że związek wielkości inwestycji wymaganych ( C/L) E, i poziomu technicznego uzbrojenia pracy, k, jest liniowy. Przecież tempo wzrostu zatrudnienia, n, jest egzogeniczne i stałe!

52 51 Wróćmy do głównej tezy twórców NMW: gospodarka SAMO- CZYNNIE osiąga wzrost zrównoważony. Oto uzasadnienie:

53 52 Malejące przychody od kapitału sprawiają, że w miarę zwiększa- nia się technicznego uzbrojenia pracy, k, produkcyjność pracy, y, a zatem również rzeczywiste oszczędności na zatrudnionego, s y, i rzeczywiste inwestycje na zatrudnionego, C/L=s y najpierw ros- ną szybko, a potem – wolno (zob. rysunek). 0 tgα=n k=C/L k* α ( C/L) E =n k y=g(k) E y* y=Y/L s y C/L ( C/L) E C/L=s y= s g(k) C/L=n k

54 53 W miarę zwiększania się technicznego uzbrojenia pracy, k, pro- dukcyjność pracy, y, a zatem również rzeczywiste inwestycje na zatrudnionego, C/L=s y najpierw rosną szybko (szybciej od in- westycji wymaganych, n k), a potem – wolno (wolniej od inwes- tycji wymaganych, n k). Zatem istnieje tylko jeden poziom k (na rysunku: k*), przy którym rzeczywiste, C/L=s y, i wymagane ( C/L) E =n k* inwestycje się zrównują ( C/L E =n k*). 0 tgα=n k=C/L k* α ( C/L) E =n k y=g(k) E y* y=Y/L s y C/L ( C/L) E C/L=s y= s g(k) C/L=n k

55 54 Otóż, kiedy rzeczywiste inwestycje C/L=s y są większe od inwes- tycji wymaganych, czyli od tych, które zapewniają wzrost zrówno- ważony (tzn. stałość k), k się zwiększa! Rzeczywiste inwestycje C/L=s y są większe od inwestycji wymaganych pod warunkiem, że k

56 55 Odwrotnie. Kiedy rzeczywiste inwestycje C/L=s y są mniejsze od wymaganych, tzn. od tych, które zapewniają wzrost zrównoważony (czyli stałość k), k maleje! Rzeczywiste inwestycje C/L=s y są mniejsze od inwestycji wymaganych pod warunkiem, że k>k*. Zatem: k>k* s y

57 56 Zatem rzeczywiście: gospodarka SAMOCZYNNIE osiąga wzrost zrównoważony. Wszak: k>k* s y

58 57 Innymi słowy Solow dowiódł, że proces wzrostu jest STABILNY. Gospodarka AUTOMATYCZNIE OSIĄGA STAN, W KTÓRYM WZROST JEST ZRÓWNOWAŻONY, I TRWA W TYM STANIE. 0 tgα=n k=C/L k* α ( C/L) E =n k y=g(k) E y* y=Y/L s y C/L ( C/L) E s y=s g(k)= C/L

59 ZADANIE Gospodarka odpowiada modelowi Solowa; oto MFP: y=A·k x, gdzie y to produkcyjność pracy, A to stała równa 2, x równa się 1/2, a k to techniczne uzbrojenie pracy. Tempo wzrostu ilości pracy, n, wy- nosi 3% rocznie, skłonność do oszczędzania, KSO, równa się 0,3. a) Na rysunku pokaż wzrost zrównoważony z krzywymi: produkcyj- ności pracy, oszczędności/inwestycji na zatrudnionego i inwestycji wymaganych. (Pamiętaj o oznaczeniach!). b) W jakim tempie rośnie ta gospodarka? c) Oblicz, ile wynosi współczynnik kapitał/praca. d) Oblicz, ile wynosi wielkość konsumpcji na zatrudnionego.

60 59 ZRÓB TO SAM! Tak czy nie? 1. Zwiększenie ilości kapitału bardziej przyczyni się do przyśpiesze- nia wzrostu produkcji niż takie samo zwiększenie ilości wykorzys- tywanej pracy. 2. W opisywanej w tym rozdziale dwusektorowej gospodarce w sta- nie krótkookresowej nierównowagi rzeczywiste inwestycje na za- trudnionego są równe rzeczywistym oszczędnościom na zatrudnio- nego. 3. W najprostszej wersji neoklasycznego modelu wzrostu wymagane inwestycje na zatrudnionego są zawsze mniejsze od rzeczywistych inwestycji na zatrudnionego.

61 60 4. Wzrost jest zrównoważony, jeśli jego tempo jest stałe i równe tem- pu wzrostu liczby ludności. 5. Gospodarka opisywana modelem Solowa samoczynnie osiąga stan wzrostu zrównoważonego, ponieważ, dla k* takiego, że s y=n k*, k k* s y>n kk. 6. W krajach, w których technika i organizacja produkcji są podob- ne, odpowiadająca rzeczywistości MFP jest także podobna.

62 61 1. Makroekonomiczna funkcja produkcji ma formę Y = C 0,4 ·L 0,6. PKB rośnie w tempie 6% rocznie. a) Powiedzmy, że zasób zuży- wanej pracy, L, i kapitału rzeczowego, C, zwiększa się w tempie 2% na rok. W jakim tempie zmienia się TFP w tym kraju? b) A teraz przyjmij, że zużywana ilość pracy i zużywana ilość kapitału się nie zmieniają. W jakim tempie zmienia się TFP w tym kraju? c) W jakim tempie odbywa się tutaj postęp techniczny? Zadania

63 62 2. Technologię w pewnym kraju opisuje funkcja: Y=A·C 0,25 ·L 0,75. PKB rośnie w tempie 4% rocznie. a) W 2004 r. zaobserwowano: C= 1000, L=10 i Y=1000. W 2005 r. zarówno zasób zużywanej pracy, L, jak i kapitału rzeczowego, C, zwiększył się o 2%. W jakim tempie zmieniła się całkowita produkcyjność czynników w tym kraju? (Wykorzystaj dekompozycję So- lowa!). b) A teraz odpowiedz na to samo pytanie, wykorzystując bezpoś- rednio MFP. c) O ile procent pomyliłes się, odpowiadając na pytanie (a)? d) Co jest przyczyną tego błędu?

64 63 3. W pewnym kraju makroekonomiczna funkcja produkcji ma formę: Y = C 0,25 ·L 0,75. a) Jak zmieni się wielkość produkcji na skutek zwiększenia zużywanej ilości kapitału o 8%? b) Jak zmieniłaby się wielkość produkcji na skutek spadku zużywanej ilości pracy o 8%? c) Załóżmy, że w tym kraju wszyscy pracują i spadek zużywanej ilości pracy, o którym była mowa, spowodowany jest wyłącznie zmniejsze- niem się liczby ludności. Czy w tej sytuacji spadek produkcji wpłynie na poziom życia mieszkańców? d) A co stanie się, jeśli spadek zużywanej ilości pracy spowodowany zo- stałby wprowadzeniem wcześniejszych emerytur?

65 64 4. Oto makroekonomiczna funkcja produkcji w gospodarce, która odpowia- da modelowi Solowa: y=A k X, gdzie y to produkcyjność pracy, A to stała równa 4, x równa się 1/2, a k to techniczne uzbrojenie pracy. Tempo wzrostu ilości pracy, n, wynosi 2% rocznie, stała skłonność do oszczędza- nia, s, równa się 0,25. a) Na rysunku pokaż wzrost zrównoważony z krzy- wymi: produkcyjności pracy, oszczędności/inwestycji na zatrudnionego i inwestycji wymaganych. (Pamiętaj o oznaczeniach!). b) W jakim tempie rośnie ta gospodarka? c) Oblicz, ile wynosi współczynnik kapitał-praca. d) Oblicz, ile wynosi poziom konsumpcji na zatrudnionego.

66 65 5. Oto MFP w pewnej gospodarce: Y=C 0,5 N 0,5 ; zasób ludności i zasób siły roboczej zwiększa się w tempie 8%, kapitał zużywa się w tempie 2%, sto- pa oszczędności równa się 0,25. a) Ile wynosi współczynnik kapitał/pra- ca? b) Ile wynosi produkcyjność pracy, y? c) W jakim tempie rośnie pro- dukcyjność pracy, y? d) Ile wynosi tempo wzrostu globalnego PKB? e) Całkowita produkcyjność czynników zwiększa się w tempie 2%; ile teraz wynosi tempo wzrostu globalnego PKB?

67 66 6. W wyniku wojny zniszczeniu uległa ½ zasobu kapitału rzeczowego, jednak wiedza produkcyjna i skłonność do oszczędzania mieszkańców się nie zmie- niły. a) Załóż, że zginęła mniej niz ½ pracowników. Co będzie się działo w krótkim, a co w długim okresie? b) A teraz przyjmij, że zginęła ponad ½ pracowników. Co będzie się działo w krótkim, a co w długim okresie? c) Po- każ, co stanie się w tej gospodarce, wyłącznie pod wpływem zmiany skłon- ności mieszkańców do oszczędzania.

68 67 Test (Plusami i minusami zaznacz prawdziwe i fałszywe odpowiedzi) 1. Zgodnie z neoklasycznym modelem wzrostu zmiany całkowitej produkcyjności czynni-ków (ang. total factor productivity) mogą być spowodowane: A. Korzystnymi warunkami klimatycznymi. B. Zmniejszeniem istniejącego w gospodarce zasobu pracy. C. Zwiększeniem wykorzystywanej ilości zasobów we wzrostowej fazie cyklu. D. Zwiększeniem istniejącego w gospodarce zasobu kapitału. 2. W neoklasycznym modelu wzrostu makroekonomiczna funkcja produkcji Cobba-Douglasa: A. Jest jednorodna stopnia pierwszego. B. Opisuje gospodarkę, w której występują malejące przychody ze skali produkcji. C. Opisuje gospodarkę, w której występują stałe przychody z kapi- tału. D. Jej wykładniki odpowiadają udziałom dochodów poszczególnych czynników w wartości produkcji.

69 68 3. W neoklasycznym modelu wzrostu zwiększenie się całkowitej pro- dukcyjności czynników (ang. total factor productivity): A. Przesuwa w górę wykres makroekonomicznej funkcji produkcji. B. Bywa powodowane tylko postępem technicznym. C. Oznacza zmniejszenie się reszty Solowa. D. Przyśpiesza wzrost gospodarczy.

70 69 4. W gospodarce opisywanej makroekonomiczną funkcją produkcji Y=C 0,4 ·L 0,6 ceteris paribus: A. Wzrost nakładów kapitału o 4% zwiększy produkcję o 1,6%. B. Wzrost nakładów pracy o 6% zwiększy produkcję o 3,6%. C. Wzrost całkowitej produkcyjności czynników o 3% zwiększy produkcję o 3%. D. Wzrost nakładów pracy i kapitału o 5% zwiększy produkcję o 5%. 5. Po II wojnie światowej konwergencja Japonii i Stanów Zjednoczo- nych: A. Następowała najpierw wolno, a potem szybko. B. Była spowodowana głównie szybszym tempem wzrostu nakła- dów kapitału na zatrudnionego w Japonii. C. Była spowodowana głównie szybszym tempem wzrostu TFT w Japonii. D. Następowała m. in. dzięki wykorzystaniu przez Japończyków efektu gapowicza.

71 70 6. W neoklasycznym modelu wzrostu w stanie wzrostu zrównoważo- nego (zakładamy, że kapitał się nie zużywa): A. Produkcja rośnie w tempie równym tempu wzrostu liczby lud- ności. B. Tempo wzrostu liczby ludności jest równe tempu wzrostu zasobu kapitału. C. Tempo wzrostu zasobu kapitału równa się tempu wzrostu zasobu pracy. D. Produkcyjność i techniczne uzbrojenie pracy (ang. capital-labor ratio) są równe.


Pobierz ppt "1 Procesy makroekonomiczne przyjmują formę cyklu koniunktural- nego (ang. business cycle): produkcja w gospodarce, Y E, waha się wokół potencjalnego poziomu."

Podobne prezentacje


Reklamy Google