Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Dr n. med. Artur Kołakowski, Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD, zespół hiperkinetyczny)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Dr n. med. Artur Kołakowski, Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD, zespół hiperkinetyczny)"— Zapis prezentacji:

1 Dr n. med. Artur Kołakowski, Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD, zespół hiperkinetyczny)

2 Mit pierwszy Nadpobudliwość psychoruchowa to moda, szybko o niej zapomnimy. ADHD to taka naukowa nazwa chamstwa, by móc wytłumaczyć dzieci z każdego zachowania.

3 ADHD: od zaburzenia behawioralnego do zaburzenia neurorozwojowego1902 George Still opisuje objawy ADHD Bradley; benzedryna metylfenidat Minimal Brain Dysfunction Clements wymienia nieuwagę jako deficyt u dzieci Attention Deficit Disorder + or – Hyperactivity (DSM-III) Attention Deficit Hyperactivity Disorder (DSM-III-R) atomoksetyna DSM-IV TR ADHD

4 Mit drugi Nadpobudliwe dzieci są niebezpieczne dla innych – są agresywne, biją inne dzieci, rzucają przedmiotami, w szkole nie chcą się uczyć. Często celowo zachowują się źle.

5 Termin zespół nadpobudliwości psychoruchowej nie jest synonimem: Niespokojnego dziecka Żywego temperamentu Zaburzeń zachowania Agresji Celowego łamania norm

6 Zaburzenia uwagi uwagiNadruchliwość Nadmiernaimpulsywność Grupy objawów ADHD

7 Zaburzenia Koncentracji Uwagi. bardzo długo zabiera się do odrabiania lekcji, nie potrafi na długo skupić się w czasie pracy, wszystkie znajdujące się wokół niego przedmioty rozpraszają go, ma kłopoty z zapamiętaniem przyswajanego materiału, nie słyszy i nie odpowiada na polecenia, nie pamięta co było zadane w szkole, gapi się przez okna zamiast się uczyć.

8 Zaburzenia Koncentracji Uwagi. DSM – IV TR (1) 1.Dziecko nie jest w stanie skoncentrować się na szczegółach podczas zajęć szkolnych, pracy lub w czasie wykonywania innych czynności? Popełnia błędy wynikające z niedbałości. 2.Dziecko ma trudności z utrzymaniem uwagi na zadaniach i grach. 3.Często wydaje się, że dziecko nie słucha tego, co się do niego mówi.

9 Zaburzenia Koncentracji Uwagi. DSM – IV TR (2) 4.Dziecko nie stosuje się do podawanych kolejno instrukcji i ma kłopoty z dokończeniem zadań szkolnych i wypełnianiem codziennych obowiązków, jednak nie z powodu przeciwstawiania się lub niezrozumienia instrukcji. 5.Dziecko często ma trudności z zorganizowaniem sobie pracy lub innych zajęć. 6.Dziecko nie lubi, ociąga się lub unika zajęć wymagających dłuższego wysiłku umysłowego - jak nauka szkolna lub odrabianie zajęć domowych.

10 Zaburzenia Koncentracji Uwagi. DSM – IV TR (3) 7.Dziecko często gubi rzeczy niezbędne do pracy lub innych zajęć np.: zabawki, przybory szkolne, ołówki, książki, narzędzia. 8.Dziecko łatwo rozprasza się pod wpływem zewnętrznych bodźców. 9.Dziecko często zapomina o różnych codziennych sprawach.

11 Nadruchliwość biega w kółko, jest stale w ruchu, nie potrafi wysiedzieć w ławce przez całą lekcję, wspina się na wszystkie meble, ciągle się wierci, woli zabawy ruchowe niż siedzenie w jednym miejscu, nie usiedzi przy stole na imieninach u cioci, je śniadanie biegając po kuchni

12 Problemy z nadmierną impulsywnością Brak przewidywania konsekwencji swojego działania Rozpoczynanie zadania bez całkowitego zrozumienia instrukcji Nie wysłuchiwanie poleceń do końca. Kłopoty z wykonaniem złożonych lub terminowych prac Trudności w uczeniu się z wcześniejszych doświadczeń oraz ogólnych zasad. Częstsze uleganie wypadkom Niewolnicy już i zaraz Kłopoty z zaczekaniem na swoją kolej

13 Nadruchliwość i Impulsywność. DSM – IV TR (1) Nadruchliwość 1. Dziecko ma często nerwowe ruchy rąk lub stóp bądź nie jest w stanie usiedzieć w miejscu. 2. Dziecko wstaje z miejsca w czasie lekcji lub w innych sytuacjach wymagających spokojnego siedzenia. 3. Dziecko chodzi po pomieszczeniu lub wspina się na meble w sytuacjach, gdy jest to zachowanie niewłaściwe.

14 Nadruchliwość i Impulsywność. DSM – IV TR (2) 4. Dziecko często ma trudności ze spokojnym bawieniem się lub odpoczywaniem. 5. Dziecko często jest w ruchu; biega jak nakręcone. 6. Dziecko często jest nadmiernie gadatliwe.

15 Nadruchliwość i Impulsywność. DSM – IV TR (3) Impulsywność 7. Dziecko wyrywa się z odpowiedzią zanim zostanie sformułowane pytanie. 8. Dziecko często ma kłopoty z zaczekaniem na swoją kolej. 9. Dziecko często przerywa lub przeszkadza innym (np. wtrąca się do rozmowy lub zabawy).

16 Pozostałe kryteria diagnostyczne Objaw musi się utrzymywać 6 lub więcej miesięcy w stopniu utrudniającym funkcjonowanie dziecka Objawy są stałą cechą występującą od lat. Powinny były ujawnić się przed siódmym rokiem życia. Objawy muszą powodować pogorszenie funkcjonowania. Nasilenie objawów musi być większe niż normalny obraz danej cechy u dzieci w tym samym wieku. Objawy zespołu nadpobudliwości psychoruchowej nie są częścią innego zaburzenia.

17 Podtypy ADHD wg DSM IV TR 6 – 9 objawów mieszany 6 – 9 objawów0 – 5 objawów Z przewagą nadruchliwości /impulsywności 0 – 5 objawów6 – 9 objawów z przewagą zaburzeń koncentracji Ilość objawów nadruchliwości /impulsywności Ilość objawów zaburzeń koncentracji Nazwa podtypu

18 Różne podtypy ADHD, różne problemy 1. Na wyniki w nauce mają wpływ przede wszystkim zaburzenia koncentracji uwagi. 2. Na ocenę z zachowania mają przede wszystkim wpływ objawy nadruchliwości / impulsywności.

19 ADHD: Rozpowszechnienie 3%-7% dzieci w wieku szkolnym Stosunek chłopców do dziewcząt jak 4:1 (American Academy of Pediatrics) Kobiety najczęściej reprezentują podtyp z zaburzeniami uwagi 60% pacjentów ma objawy w wieku dorastania i dorosłości Rozpowszechnienie jest podobne w różnych kulturach, choć występują charakterystyczne wahania. Goldman, et al. JAMA. 1998;279: Barkley RA. Attention-deficit hyperactivity disorder. In: Mash EJ, Barkley RA, eds. Child Psychopathology. 1996:

20 Mit trzeci ADHD to problem dzieciństwa, z tego całkowicie się wyrasta

21 Różnice w nasileniu objawów w różnych grupach wiekowych Dzieci do 4 r.ż.Nadmierna ruchliwość jako wariant prawidłowego rozwoju psychoruchowego Dzieci w wieku przedszkolnym Obecne objawy nadruchliwości i impulsywności. Rzadko obserwowane objawy zaburzeń uwagi Dzieci w wieku szkolnymObecne objawy nadruchliwości i impulsywności z możliwą zmniejszającą się intensywnością. Nasilone objawy zaburzeń koncentracji uwagi DorastającyDominujące uczucie wewnętrznego niepokoju, łatwe nudzenie się.

22 Nadruchliwość u 7 i 17 latków

23 Moje życie przypomina jazdę z góry na rowerze z odkręconymi pedałami i bez zamontowanego hamulca, któremu co jakiś czas odpada kółko. Dorosła osoba z ADHD

24 Mit czwarty Nadpobudliwość jest wynikiem mikrouszkodzeń mózgu. i mit piąty Dzieci mają ADHD, ponieważ rodzice się nimi nie zajmują. To kwestia braku wychowania.

25 ADHD – Etiologia Geny

26 W rodzinach dzieci z ADHD ADHD u bliźniąt (monozygotyczne 60-80%; dwuzygotyczne 30-40%) Częściej ADHD u rodzeństwa (20-40% vs. 3- 8% w populacji) Częściej ADHD u ojców (15-40% vs. 1-20% w populacji) Częściej ADHD u matek (18-40% vs. 1-10% w populacji)

27 Genetyka molekularna ADHD Gen receptora dopaminergicznego D4 (DRD4) na chromosomie 11 Gen transportera dopaminy (DAT1) na chromosomie 5 Geny receptorów dopaminergicznych D2 i D5 Gen beta hydroksylazy dopaminy Geny układu serotoninergicznego 5HT1B, 5HTT Gen SNAP-25 dla białka związanego z przyłączaniem pęcherzyków synaptycznych Niewielki wpływ wielu genów, prawdopodobny efekt kumulacji

28 ADHD – Etiologia Geny Budowa OUN

29 Struktury mózgu a ADHD: Zmniejszona objętość mózgu, a zwłaszcza: okolic przedczołowych spoidła wielkiego jąder podkorowych (prążkowia) płata ciemieniowego móżdżku

30 ADHD – Etiologia Neuro- przekaźniki Geny Budowa OUN

31 Hipoteza monoamin (1) 1. Dopamina 2. Noradrenalina Receptory Synapsa Impuls nerwowy Transporter Noradrenalina Dopamina

32 Zametkin, Shallice 2000 Zespół nadpobudliwości psychoruchowej Przedni ośrodek uwagi, skupianie się na jednym bodźcu Tylny ośrodek uwagi, szum informacyjny

33 Na podstawie Zametkin, Shallice 2000 Hipoteza monoamin 2 Przedni ośrodek uwagi, receptory dla dopaminy Tylny ośrodek uwagi, receptory dla noradrenaliny Część receptorów dla dopaminy zależna od receptorów dla noradrenaliny

34 ADHD – Etiologia Funkcje poznawcze Neuro- przekaźniki Geny Budowa OUN

35 Teoria Russela Barkleya Hamowanie zachowania Pamięć Koncentracja Hamowanie pierwotnej reakcji emocjonalnej Planowanie Hamowanie pierwotnej reakcji motorycznej

36 Czynniki genetyczne mogą odgrywać kluczową rolę jako podłoże podatności i predyspozycji do wystąpienia zaburzenia, czynniki środowiskowe odgrywają zasadniczą rolę w ostatecznym wyrażeniu się symptomu (Brodski, Lamboroso, 1998)

37 Obraz kliniczny ADHD Odmienny rozwój OUN Wpływśrodowiska ADHD – etiologia (3) UszkodzenieOUN

38 Nasilenie ADHD Dzieci zbyt spokojne Ilość dzieci Cechy ADHD Szeroka norma populacyjna ADHD Cecha staje się objawem, gdy zaczyna przeszkadzać w normalnym życiu.

39 Mit szósty Po co zajmować się ADHD, jeśli objawy kiedyś i tak staną się mniejsze.

40 ADHD Status materialny rodziny Życie społeczne dziecka Edukacja Funkcjonowanie rodziny Społeczeństwo Zdrowie dziecka Zdrowie rodziny Konsekwencje ADHD

41 Zdrowie dziecka uzależnień wypadków częstości depresji, nastoletnich matek palenia papierosów częstości zaburzeń lękowych częstości samobójstw Konsekwencje ADHD

42 Trudności szkolne dzieci z ADHD Słabsze osiągnięcia szkolne (90%+) Niższe wyniki w testach badających osiągnięcia szkolne (deficyt pkt.) Niższy Iloraz Inteligencji (deficyt 7-10 pkt.)

43 Konsekwencje ADHD cd. Problemy w nauce: 25-35% kontynuuje naukę 60% zostaje zawieszonych 14% zostaje wyrzuconych 30-40% przerywa szkołę na zawsze 20% wstępuje na studia wyższe 5% kończy studia Lower Class Ranking (70%/50%)

44 Współchorobowość utrudnia diagnozę i leczenie ADHD ADHD czyste ODD 40% Lęk/Depresja 38% CD 14% N = 579 Tiki 11% ADHD 31% Jensen P, et al. Archives of General Psychiatry, MTA study; December, 1999

45 Diagnoza Nauczyciel Dziecko Proces diagnozy Rodzice

46 Najczęściej po pomoc trafiają dzieci w wieku 6 – 13 lat, w pierwszych latach nauki szkolnej. Momenty kryzysowe to –pierwsze półrocze 1 klasy, kiedy dziecko z ADHD zupełnie nie może dostosować się do wymogów szkoły, –czwarta klasa, kiedy nagle pojawia się konieczność dostosowania się do wymagań różnych nauczycieli, zmian pomieszczeń klasowych, większej samodzielności w notowaniu. –początek gimnazjum, gdy na plan pierwszy wychodzą powikłania ADHD

47 Mit siódmy ADHD rozpoznaje się za dużo.

48 Zmiany w rozpoznawaniu ADHD Dane na temat leczenia i praw do specjalnego nauczania Rozpowszech. ADHD Rozp. Zab. Hiperkinet..

49 Leczenie

50 Nic mi nie zrobisz, ja mam ADHD! Mit ósmy

51 Terapia ADHD: cele i założenia (1) Zmniejszenie objawów nadpobudliwości Zmniejszenie objawów zaburzeń współwystępujących Zmniejszenie ryzyka późniejszych powikłań Edukacja rodziny, otoczenia i dziecka nt. natury nadpobudliwości

52 Terapia ADHD: cele i założenia (2) Zmiana otoczenia, i dostosowanie go do potrzeb dziecka Wzmocnienie strategii radzenia sobie z problemem u dziecka, rodziców i nauczycieli Zmiana niewłaściwych postaw JEST TO BARDZIEJ OPIEKA NIŻ LECZENIE

53 Metody niefarmakologiczne Psychoedukacj a Specyficzne strategie radzenia sobie z objawami Praca na pozytywach Zasady i konsekwencje Radzenie sobie z agresją impulsywną Inne metody pracy (reedukacja, terapia rodzinna

54 Sześć etapów skutecznego wydawania polecenia 1.Podejdź do dziecka 2.Zdobądź jego uwagę (dotknij go, spójrz w oczy, zawołaj po imieniu) 3.Wydaj jednoznaczne polecenie w 2 – 3 słowach 4.Poproś dziecko by powtórzyło polecenie 5.Powtórz polecenie tyle razy ile założyłeś, poproś by dziecko je powtórzyło. 6.Dopilnuj jego wykonania (Nie odchodź od dziecka, aż nie skończy!)

55 Mit dziewiąty – dwie wersje W leczeniu ADHD wystarczą jedynie metody terapeutyczne – żadne leki nie są potrzebne. Jak podamy dziecku leki to się naprawi i już będzie dobrze.

56 Poprawa po 14 miesiącach leczenia – MTA Study

57 Leczenie ADHD Borderline ADHD; Niezbyt nasilone ADHD Farmakoterapia Terapia behawioralna Nasilone ADHD Obecność powikłań / dodatkowych rozpoznań

58 Mit dziesiąty Nie dam dziecku leków, bo będzie po nich otępiały.

59 Farmakoterapia Leki psychostymulujące np. metylfenidat Selektywne inhibitory wychwytu noradrenaliny np. atomoksetyna TLPD np. imipramina Alfa-mimetyki np. klonidyna neuroleptyki

60 Leki psychostymulujące (1) skuteczność potwierdzona ponad 160 kontrolowanymi badaniami, % popraw, najwyższa skuteczność u dzieci w młodszym wieku szkolnym; skuteczność potwierdzona wynikami badań testowych i skal oceniających zachowanie.

61 Leki psychostymulujące zwiększają stężenie dopaminy

62 Leki psychostymulujące (2) Skuteczność jest zależna od dawki. Leki psychostymulujące nie są zalecane u dzieci mających uzależnienie w rodzinie. Działania niepożądane: najczęściej zaburzenia snu, objawy gastryczne, dysforia, wysypka, zaburzenia łaknienia mogące przy braku kontroli nad odżywieniem dziecka prowadzić do zahamowania wzrastania, tiki.

63 TLPD (1) –Druga grupa leków o udowodnionej skuteczności w leczeniu zespołu hiperkinetycznego (ponad 30 badań kontrolowanych) –Lepszy efekt leczniczy w skalach behawioralnych niż w wynikach badań neuropsychologicznych

64 TLPD (2) Są one skuteczne u ponad 50% pacjentów, choć znaczny odsetek leczonych rezygnuje z długotrwałej terapii ze względu na działania niepożądane. Efekt działania trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych ujawnia się po różnie długim czasie ich podawania, od jednego do 3-4 tygodni od osiągnięcia pełnej dawki.

65 TLPD - Działania niepożądane (1) senność objawy cholinolityczne –suchość w ustach –zaparcia –zaburzenia w oddawaniu moczu

66 TLPD - Działania niepożądane (2) Stosowanie TLPD wymaga kontroli EKG przed rozpoczęciem leczenia, po osiągnięciu dawki terapeutycznej i po każdym zwiększeniu dawki. Występowanie tych działań niepożądanych jest częstsze u dzieci przed okresem dorastania oraz przy dawkach powyżej 3 mg/kg m.c./dobę. Zmiany w EKG nawet po 2 latach leczenia.

67 Inhibitor wychwytu zwrotnego noradrenaliny został zarejestrowany w roku 2002 do leczenia ADHD. ma stosunkową wysoką skuteczność, zbliżoną do skuteczności leków psychostymulujących.

68 Atomoksetyna zwiększa stężenie dopaminy w płatach czołowych Przez hamowanie transportera noradrenaliny

69 Atomoksetyna - - działania niepożądane Najczęstsze działania niepożądane to dolegliwości żołądkowo-jelitowe, spadek łaknienia, zawroty głowy, znużenie, drażliwość i zmiany nastroju Przeciwwskazany u osób z uszkodzeniem wątroby.

70 Alfa – mimetyki, np. Klonidyna (1) Jest stosowana głównie w leczeniu choroby tikowej oraz u pacjentów w których nadpobudliwość współistnieje z tikami. Ze względu na możliwość wzrostu ciśnienia tętniczego przy nagłym przerwaniu podawania leku, zaleca się jego powolne odstawianie.

71 Alfa – mimetyki, np. Klonidyna (2) Najczęstszym działaniem niepożądanym jest senność, wymagająca odstawienia leku u 1/5 leczonych, suchość w jamie ustnej, pobudzenie, bóle głowy, hipotensja, zawroty głowy, obniżenie nastroju.

72 Neuroleptyki Ich stosowanie powinno być ograniczone do przypadków opornych na wszelkie inne rodzaje farmakoterapii i tylko wtedy, gdy korzyści z ich stosowania przewyższają potencjalne zagrożenia. W wypadku decyzji o stosowaniu leków z tej grupy należy pamiętać o wybraniu leku o najmniejszej ilości działań niepożądanych.

73 Model leczenia ADHD biblioterapia Wykłady dla rodziców, nauczycieli w szkole Warsztaty dla nauczycieli Warsztaty dla rodziców Psychoedukacj a w gabinecie lekarskim Warsztaty dla dzieci (kontakty społeczne, samoocena) Psychoedukacj a Farmakoterapi a

74 Implikacje (1) ADHD jest zaburzeniem: częstym upośledzającym funkcjonowanie o wieloczynnikowej etiologii zaburzającym funkcjonowanie dziecka, rodziny i otoczenia najczęściej z współwystępującymi dodatkowymi trudnościami

75 Implikacje (2) Konieczne jest wczesne rozpoznawanie i wdrażanie interwencji terapeutycznych

76 Dziękuję za Państwa koncentrację uwagi.


Pobierz ppt "Dr n. med. Artur Kołakowski, Zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD, zespół hiperkinetyczny)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google