Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów."— Zapis prezentacji:

1 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 1 Systemy komputerowe pełnią istotna rolę w procesach decyzyjnych, tam gdzie potrzebne jest - szybkie przetwarzanie dużych ilości danych, -problem decyzyjny związany jest z zastosowaniem złożonych obliczeniowo modeli

2 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 2 Stosowane narzędzia techniki komputerowej (platformy sprzętowe) pojedyncze komputery stacjonarne lokalne sieci komputerowe globalne sieci komputerowe przetwarzanie rozproszone przetwarzanie gridowe (siatkowe) – Grid Computing) sieci sensoryczne

3 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 3 SWD zwykle problemowo zorientowane systemy, na ogół pomagają w ocenie skutków określonych decyzji mogą doradzać jaka decyzja mogłaby być najlepsza dla osiągnięcia określonego zbioru celów mają wiele form są stosowane na wiele różnych sposobów Ogólna charakterystyka

4 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 4 System wspomagania decyzji - dziś termin używany szeroko w badaniach i w zastosowaniach brak zgodności jego rozumienia Definicja zwięzła oparty o technikę komputerową system, który wspomaga proces podejmowania decyzji

5 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 5 Inne definicje wypełniają zwykle lukę pomiędzy tymi dwoma skrajnymi definicjami, chociaż nie zawsze są krótsze Definicja rozbudowana interakcyjny, elastyczny, adaptowalny, oparty o technikę komputerową system informacyjny, przede wszystkim wykorzystywany do wspomagania rozwiązywania nie w pełni sformalizowanych problemów (głównie zarządzania) dla zaawansowanego podejmowania decyzji. Wykorzystuje on dane, zapewnia łatwy w użyciu interfejs i pozwala na własny wgląd decydenta

6 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 6 Manipulowanie (handling) dużymi ilościami danych nie powinno być rozumiane jedynie w tradycyjnym sensie – jako ich proste przetwarzanie (processing) lecz także jako analizowanie dużej liczby relacji logicznych i/lub rozwiązywanie zagadnień programowania matematycznego metody badań operacyjnych, metody optymalizacji

7 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 7 Decydent, analityk, SWD - relacje - w procesie decyzyjnym występują różni jego uczestnicy; będziemy zwracali uwagę na dwóch spośród nich – decydenta i analityka - decydent - D (Decision Maker – DM) jest tym uczestnikiem procesu podejmowania decyzji – PPD (Decision Making Prosess – DMP), do którego adresowane jest wspomaganie decyzji (osoba, ciało kolegialne, zbiorowość); krótko, ten, któremu pomagamy - analityk jest tym uczestnikiem procesu podejmowania decyzji, który zajmuje się wspomaganiem decyzji; krótko, ten, który pomaga

8 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 8 - proces podejmowania decyzji jest zwykle, w sytuacjach uzasadniających używanie SWD, złożoną sekwencją działań w której obrębie podejmowane są decyzje; zakładać będziemy, że końcowa decyzja ma być podjęta przez decydenta i SWD nie służy ani jego zastąpieniu, ani jego kontrolowaniu, inaczej mówiąc SWD nie jest przeznaczony do samoczynnego wyboru decyzji

9 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 9 Podsumowanie (Makowski, M. 1994) SWD jest pomocniczym narzędziem dla zarządzania i przetwarzania dużych ilości informacji i relacji logicznych, który pomaga D poszerzać spojrzenie na jego dziedzinę działalności i w taki sposób pomaga mu w dojściu do lepszej decyzji. Innymi słowami, SWD może być rozważany jako narzędzie, które, przy pełnym nadzorze D, wykonuje ciężkie zadanie przetwarzania danych i dostarcza odpowiedniej informacji, która umożliwia D na koncentrowanie się na tej części PPD, która nie może być sformalizowana

10 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 10 SWD jest systemem problemowo zorientowanym, zaprojektowanym dla określonego PPD i jego otoczenia. Działanie SWD powinno być zgodne z rzeczywistym otoczeniem PPD. Często SWD jest dostosowywany do określonego PPD SWD nie jest narzędziem typu black box. Struktura i działanie SWD muszą być takie, że D rozumie je i akceptuje. Interfejs użytkownika SWD powinien być taki, że D może otrzymać od SWD, informacje i odpowiedzi na pytania, które on uważa za ważne dla PPD

11 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 11 SWD nie jest przeznaczony do rozwiązywania problemów decyzyjnych. Zatem, nie powinien wspomagać poszukiwania pojedynczej lub unikatowej decyzji, ani też ograniczać możliwe pole decyzji SWD powinien wspomagać użytkownika w okresie PPD udostępniając dwie zasadnicze funkcje. Po pierwsze powinien umożliwiać sprawdzenie skutków jakiejkolwiek decyzji (dopuszczalnej). Po drugie, powinien pomagać w znalezieniu decyzji, która jest najlepsza dla osiągnięcia celów podanych przez użytkownika

12 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 12 Różne oblicza SWD Podział SWD ze względu na charakter interakcji z użytkownikiem: pasywne – pasywny SWD jest systemem, który wspomaga proces podejmowania decyzji, ale który nie jest w stanie sugerować wprost decyzji lub rozwiązań aktywne – aktywny SWD może sugerować decyzje lub rozwiązania

13 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 13 kooperujące – kooperujący SWD pozwala Decydentowi lub jego doradcy (Analitykowi) modyfikować, uzupełniać lub udoskonalać decyzje sugerowane przez system, przed przekazaniem ich z powrotem do systemu dla oceny poprawności. System ponownie poprawia, uzupełnia i udoskonala sugestie Decydenta przesyła z powrotem do oceny. Cały proces rozpoczyna się ponownie i tak aż do momentu uzyskania zadowalającego rozwiazania

14 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 14 Podział SWD ze względu na główną ideę działania: nakierowane na komunikację (communication-driven) - SWD nakierowany na komunikację wspomaga więcej niż jedną osobę pracujące nad wspólnym zadaniem; przykład Microsoft NetMeeting nakierowane na dane (data-driven, data-oriented) – SWD nakierowany na dane kładzie nacisk na dostęp do i manipulowanie szeregami czasowymi (time series) wewnętrznych danych instytucji i, czasem, zewnętrznymi danymi

15 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 15 nakierowane na dokumenty (document-driven) - SWD nakierowany na dokumenty zarządza, wyszukuje i manipuluje niestrukturalizowaną informacją podana w różnych formatach elektronicznych nakierowane na wiedzę (knowledge-driven) - SWD nakierowany wiedzę, posiada biegłość w rozwiązywaniu określonych problemów opartą na faktach, regułach lub na podobnych strukturach

16 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 16 nakierowane na modele (model-driven) - SWD nakierowany na model kładzie nacisk na dostęp do i manipulowanie modelem statystycznym, finansowym, optymalizacyjnym lub symulacyjnym. Nakierowany na model SWD wykorzystuje dane i parametry dostarczane przez użytkownika, aby wspomóc Decydenta w analizowaniu sytuacji Ostatnio pojawiły się: Web-Based DSS, GIS-Based DSS, Simulation-Based DSS

17 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 17 Elementy architektury SWD – znowu różnorodność spojrzeń I spojrzenie – trzy podstawowe składniki: (a)system zarządzania bazami danych (DataBase Management System – DBMS) (b)system zarządzania bazą modeli (Model-Base Management System – MBMS) (c)system generowania i zarządzania dialogiem (Dialog Generation and Management System (DGMS)

18 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 18 II spojrzenie – cztery podstawowe składniki: (a)interfejs użytkownika (b)baza danych (c)modele i narzędzia analityczne (d)architektura i sieć

19 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 19 III spojrzenie – pięć podstawowych składników: (a)użytkownicy z różnymi rolami lub funkcjami w procesie podejmowania decyzji (decydent, doradca, ekspert dziedzinowy, akwizytor danych), (b)określony kontekst decyzyjny, (c)wyraźnie określona większość preferencji, (d)bazy wiedzy, pracujące bazy danych, hurtownie danych, meta-bazy danych, modele matematyczne i metody, procedury, programy wnioskujące i wyszukujące, programy administrujące oraz system raportowania, (e)środowisko robocze dla przygotowania, analizy, i dokumentowania alternatyw decyzyjnych

20 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 20 IV spojrzenie – trochę krótsze pięć podstawowych składników: (a)system zarządzania danymi, (b)system zarządzania modelami, (c)silnik wiedzy, (d)interfejs użytkownika, (e)użytkownicy

21 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 21 Ukierunkowanie przedmiotu Wiele różnych funkcji, które mogą lub powinny być wypełniane przez SWD może być podzielone pomiędzy dwa zbiory: Przetwarzanie danych w tradycyjnym sensie: funkcje te zapewniają selektywne wyszukiwanie i przedstawianie informacji wcześniej zgromadzonej w bazie danych Przetwarzanie modeli: bardzo często, pożądane jest przewidywanie skutków pewnych działań (np. zastosowania decyzji lub dokonanego wyboru) lub zdarzeń (działania, na które nie ma wpływu Decydent) - budowany jest model matematyczny sytuacji decyzyjnej i model ten używany jest do analizy przewidywanych skutków

22 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 22 Dalej będziemy poruszali zagadnienia związane z SWD ukierunkowanymi na modele Proces podejmowania decyzji – System wspomagania decyzji – Ukierunkowane na modele wspomaganie decyzji Proces Podejmowania Decyzji System Wspomagania Decyzji Oparte o Modele Wspomaganie Decyzji

23 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 23 W większości instytucjonalnych problemów podejmowania decyzji można dostrzec następujące trzy aspekty zagadnienia: (a)Informacje o bieżącej sytuacji zagadnienia, i być może o jego historii; (b)Procesy, na które będą wpływać podejmowane decyzje – relacje pomiędzy procesami z jednej strony a działaniami i decyzjami z drugiej (c)Sam proces podejmowania decyzji Przedmiot związany jest głównie z drugim z wymienionych aspektów

24 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 24 Przykład – zagadnienie kwaśnych deszczów Informacja Informacja: informacja obejmuje ogromne ilości danych związanych z działalnością przemysłową, rolniczą i motoryzacyjną. Ale istotna jest też informacja o wiatrach, aktywności słońca oraz rodzajach elektrowni Zależności Zależności: do procesów na które będą wpływać decyzje należą procesy produkcji i emisji materiałów zanieczyszczających wraz z procesami atmosferycznych transformacji (reakcje chemiczne i transport) oraz osiadania. Procesy głównie o fizycznej i ekonomicznej naturze Proces Podejmowania Decyzji Proces Podejmowania Decyzji: obejmuje szereg powiązanych podprocesów na lokalnym, krajowym i międzynarodowym poziomie

25 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 25 Zależności pomiędzy procesami a działaniami Naturalne podejście – zapisać relacje pomiędzy procesami a działaniami i ich skutkami za pomocą modelu matematycznego Model matematyczny

26 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 26 Problem decyzyjny można w takiej sytuacji zapisać: (1) znaleźć zadowalający (lub nawet najlepszy) wektor, dla którego Warunek istnienia: Zakładamy, że istnieje taki, że odpowiadający mu, gdzie jest operatorem modelu

27 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 27 Problem wyboru: Przy spełnieniu warunku istnienia problem decyzyjny (1) staje się problemem wyboru Skutki różnych decyzji mogą być mierzone za pomocą kryteriów Pierwsza możliwość - problem decyzyjny skalarny, jednokryterialny Narzędzia Narzędzia – metody programowania matematycznego

28 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 28 Problem decyzyjny (1) dla tego przypadku można zapisać: (2) znaleźć wektor, dla którego i dla którego kryterium przyjmuje wartość, która jest optymalna

29 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 29 Druga możliwość - problem decyzyjny wektorowy, wielokryterialny Narzędzia Narzędzia – wielokryterialne wspomaganie decyzji

30 Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów Sterowania 30 Dziękuję – koniec materiału prezentowanego podczas wykładu


Pobierz ppt "Struktury i algorytmy wspomagania decyzji 2012/2013Komputerowe systemy wspomagania decyzji Dr hab. inż. Kazimierz Duzinkiewicz, Katedra Inżynierii Systemów."

Podobne prezentacje


Reklamy Google