Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Powstawanie komórek rozrodczych. Cytoplazma płciowa W rozwoju osobniczym zwierząt komórki rozrodcze wyodrębniają się wcześniej niż komórki somatyczne.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Powstawanie komórek rozrodczych. Cytoplazma płciowa W rozwoju osobniczym zwierząt komórki rozrodcze wyodrębniają się wcześniej niż komórki somatyczne."— Zapis prezentacji:

1 Powstawanie komórek rozrodczych

2 Cytoplazma płciowa W rozwoju osobniczym zwierząt komórki rozrodcze wyodrębniają się wcześniej niż komórki somatyczne. U wielu bezkręgowców, a z kręgowców u płazów, już w zapłodnionym jaju daje się zauważyć specjalne zróżnicowanie cytoplazmy. Mianowicie na jednym biegunie komórki tworzy się zagęszczenie cytoplazmy, które jest bardziej zasadochłonne niż jej reszta.

3 Nazwano je cytoplazmą płciową lub biegunową. W czasie podziałów bruzdkowania cytoplazma płciowa zostaje przydzielona jednej lub paru komórkom. Komórki te tzw. pierwotne komórki płciowe dają początek linii komórek rozrodczych. cytoplazma biegunowa Jajo owada

4 U ptaków i ssaków pierwotne komórki płciowe, wyodrębniają się w stosunkowo wczesnym okresie rozwoju zarodka, w endodermie pozazarodkowej. W jajach tych zwierząt do tej pory nie zaobserwowano zróżnicowań cytoplazmy, które mogłyby odpowiadać cytoplazmie płciowej.

5 Wędrówka pierwotnych komórek płciowych Z miejsca powstania pierwotne komórki płciowe wędrują czynnie wraz z prądem krwi do somatycznego zawiązka gonady, w którym osiedlają się, a następnie szybko się mnożą. Dalsze różnicowanie tych komórek zależy od ich genetycznego wyposażenia w chromosomy płciowe.

6 U zarodka kury pierwsze pierwotne komórki płciowe można odróżnić od komórek somatycznych już w stadium smugi pierwotnej, w 18 godzinie inkubacji. Znajdują się one na tzw. polu płciowym, leżącym poza obrębem zarodka i otaczającym z przodu w formie półksiężyca jego część głowową.

7 Pierwotne komórki płciowe są nieco większe od otaczających je komórek endodermy, zawierają w swej cytoplazmie nieco żółtka i glikogen. Wędrują one do naczyń krwionośnych, którymi dostają się do ciała zarodka. Po wniknięciu do krezki jelitowej czynnie przedostają się do zawiązka gonady zwanego listwą płciową, utworzonej z mezenchymy na pranerczu zarodka.

8 Po wniknięciu do listwy płciowej liczba pierwotnych komórek płciowych bardzo szybko wzrasta na skutek zachodzących w nich podziałów mitotycznych. Zależnie od genetycznej płci zarodka listwa płciowa przekształca się następnie w jądro lub jajnik.

9 U ssaków pierwsze wyodrębnione komórki płciowe obserwuje się u 4 tygodniowego zarodka w endodermie pęcherzyka żółtkowego, tuż przy zawiązku omoczni. W czasie 5 tygodnia rozwoju komórki te wędrują czynnie przez krezkę jelitową i często przez ścianę jelita w kierunku pranerczy. Ich celem jest listwa płciowa utworzona z nabłonka i mezenchymy na brzusznej stronie pranercza.

10 Różnicowanie się gonad Listwa płciowa (u ssaków zbudowana z komórek mezenchymatycznych oraz z nabłonka mezodermalnego) stopniowo przekształca się w jajnik lub w jądro. Po wniknięciu pierwotnych komórek płciowych nabłonek intensywnie buja i wrasta do środka listwy płciowej, tworząc dookoła pierwotnych komórek płciowych pasma komórkowe zwane sznurami płciowymi.

11 Listwa płciowa stopniowo oddziela się od pranercza. W tym okresie rozwoju zawiązek gonady jest jednakowy dla obu płci. Zróżnicowanie płciowe następuje w dalszym rozwoju.

12 Rozwijająca się gonada: - część korowa – rozwija się bardzo intensywnie w jajniku. - część rdzenna rozwija się intensywnie w jądrze. Oddzielona od części korowej mezenchymatyczną warstwą błony osłonki białawej.

13 Prawdopodobna przyczyna różnicowania się płciowego gonad: - induktory rozwoju gonad - kortycyna – pobudza do rozwoju część korową zawiązka gonady, a hamuje rozwój części rdzennej (odpowiedzialna za różnicowanie jajnika) - medularyna – odwrotnie niż kortycyna.

14 Oogeneza

15 Typy oogenezy Podział ze względu na sposoby odżywiania oocytu w czasie oogenezy: Rozsiany - proces oogenezy nie jest zlokalizowany, komórki rozrodcze powstają w różnych rejonach ciała (jamochłony i gąbki) Rozsiany - proces oogenezy nie jest zlokalizowany, komórki rozrodcze powstają w różnych rejonach ciała (jamochłony i gąbki) Samotny - oocytowi nie towarzyszą komórki wspomagające; komórki rozrodcze czerpią substancje odżywcze z organizmu matki (nicienie, jamochłony) Samotny - oocytowi nie towarzyszą komórki wspomagające; komórki rozrodcze czerpią substancje odżywcze z organizmu matki (nicienie, jamochłony) Odżywczy - komórki rozrodcze odżywiają się za pomocą komórek wspomagających Odżywczy - komórki rozrodcze odżywiają się za pomocą komórek wspomagających komórki pęcherzykowe komórki pęcherzykowe komórki troficzne – w odżywianiu oocytu oprócz komórek pęcherzykowych biorą udział komórki odżywcze – trofocyty. komórki troficzne – w odżywianiu oocytu oprócz komórek pęcherzykowych biorą udział komórki odżywcze – trofocyty.

16 Trofocyty pochodzą z linii płciowej(tak samo jak oocyty),a ich rolą jest zaopatrywanie komórek jajowych w substancje odżywcze. U niektórych owadów dochodzi nawet do inaktywacji transkrypcyjnej jądra oocytu,któremu towarzyszą trofocyty. Komórki pęcherzykowe natomiast są pochodzenia mezodermalnego (a więc somatycznego).Ich funkcją jest synteza pewnych hormonów dla oocytu. U płazów jest to progesteron, uwalniający z bloku, a u ssaków- substancje podtrzymujące ten blok.

17 Profaza pierwszego podziału mejotycznego u ssaków może trwać nawet kilkadziesiąt lat. Przerywa ją faza diktyotenu, kiedy jądro komórkowe i cytoplazma przejawiają specjalną aktywność metaboliczną - oocyt wchodzi w okres wielkiego wzrostu (prewitellogeneza i witellogeneza). Objętość jego zwiększa się wielokrotnie, w ooplazmie gromadzą się substancje niezbędne do rozwoju zarodka oraz substancje zapasowe w formie żółtka (vitellus). Po nagromadzeniu odpowiedniej ilości żółtka zostaje dokończony pierwszy podział mejotyczny – powstaje oocyt II rzędu.

18 Prewitellogeneza oocyt gromadzi RNA,białka i organelle oocyt gromadzi RNA,białka i organelle ilość DNA jest dwukrotnie większa niż w interfazie (4c) ilość DNA jest dwukrotnie większa niż w interfazie (4c) u płazów i owadów niektóre odcinki DNA zostają zwielokrotnione-amplifikacja DNA u płazów i owadów niektóre odcinki DNA zostają zwielokrotnione-amplifikacja DNA pewne geny występują w wielu kopiach pewne geny występują w wielu kopiach rozpoczyna się aktywność komórek pomocniczych rozpoczyna się aktywność komórek pomocniczych

19 Witellogeneza Oocyt gromadzi żółtko (substancje zapasowe – białka, lipidy, węglowodany) Oocyt gromadzi żółtko (substancje zapasowe – białka, lipidy, węglowodany) żółtko białkowe (białko pobierane z krwi i syntetyzowane w oocycie) żółtko białkowe (białko pobierane z krwi i syntetyzowane w oocycie) żółtko tłuszczowe żółtko tłuszczowe Zależnie od gatunku zwierzęcia żółtko występuje w formie ziaren, płytek, kulek. Może też być płynne (ryby) Zależnie od gatunku zwierzęcia żółtko występuje w formie ziaren, płytek, kulek. Może też być płynne (ryby) U większości zwierząt najpierw syntetyzowane są kulki żółtka tłuszczowego, następnie pojawiają się płytki żółtka białkowego, a na końcu glikogen. U większości zwierząt najpierw syntetyzowane są kulki żółtka tłuszczowego, następnie pojawiają się płytki żółtka białkowego, a na końcu glikogen.

20 W okresie wzrostu iwitellogenezy oocyty pozostają w pęcherzykach jajowych (folliculi ovarici) W okresie wzrostu i witellogenezy oocyty pozostają w pęcherzykach jajowych (folliculi ovarici) warstwa wewnętrzna ziarnista - zbudowana z komórek pęcherzykowych, wchodzi w bezpośredni kontakt z oocytem warstwa wewnętrzna ziarnista - zbudowana z komórek pęcherzykowych, wchodzi w bezpośredni kontakt z oocytem warstwa zewnętrzna tzw. osłonka pęcherzykowa – silnie unaczyniona warstwa zewnętrzna tzw. osłonka pęcherzykowa – silnie unaczyniona

21 Funkcje pęcherzyków Pośrednictwo w transporcie materiałów z krwi do oocytów Wytwarzanie komórki pęcherzykowe pierwszorzędowych osłon jajowych Wytwarzanie komórki pęcherzykowe pierwszorzędowych osłon jajowych Synteza RNA i białka – u niektórych zwierząt Synteza RNA i białka – u niektórych zwierząt Synteza cholesterolu i hormonów sterydowych przez komórki osłonki Synteza cholesterolu i hormonów sterydowych przez komórki osłonki

22 Ciałka kierunkowe W rezultacie pierwszego podziału mejotycznego powstaje: - oocyt II rzędu - mała komórka zwana pierwszym ciałkiem kierunkowym (polocytus primus) Drugi podział mejotyczny daje: - ootydę - drugie ciałko kierunkowe (polocytus secundus)

23 Pierwsze ciałko kierunkowe ulega często podziałowi razem z drugim podziałem mejotycznym – w efekcie obok ootydy powstają 3 ciałka kierunkowe. Wyrzucenie ciałek kierunkowych następuje w różnych momentach: - przed zapłodnieniem – u jednych zwierząt - po wniknięciu plemnika do oocytu – u innych

24 Oocyt w metafazie II podziału mejotycznego- zdjęcie z mikroskopu świetlnego

25 Osłony jajowe Pierwszorzędowe (pierwotne) Pierwszorzędowe (pierwotne) wytwarzane w jajniku przez komórki pęcherzykowe i oocyt wytwarzane w jajniku przez komórki pęcherzykowe i oocyt odkładane między komórkami pęcherzykowymi odkładane między komórkami pęcherzykowymi zbudowane z glikozaminoglikanów i białka zbudowane z glikozaminoglikanów i białka są błonami przepuszczalnymi są błonami przepuszczalnymi noszą różne nazwy np.. błona żółtkowa u ptaków, osłonka galaretowata u jeżowców, osłonka przejrzysta (zona pellucida) u ssaków noszą różne nazwy np.. błona żółtkowa u ptaków, osłonka galaretowata u jeżowców, osłonka przejrzysta (zona pellucida) u ssaków Przestrzeń okołożółtkowa lub prewitellarna – jama wypełniona płynem pomiędzy osłoną pierwszorzędową, a powierzchnią oocytu.

26 Osłony jajowe Drugorzędowe (wtórne) Drugorzędowe (wtórne) wytwarzane przez gruczoły jajowodu i dodatkowe gruczoły żeńskich dróg rodnych wytwarzane przez gruczoły jajowodu i dodatkowe gruczoły żeńskich dróg rodnych jaja płazów otoczone są w jajowodzie galaretowatą osłonką (osłona wtórna) jaja płazów otoczone są w jajowodzie galaretowatą osłonką (osłona wtórna) u królika – otoczka białkowa (osłona wtórna) u królika – otoczka białkowa (osłona wtórna)

27 Typy jaj POLILECYTALNE MEZOLECYTALNE OLIGOLECYTALNE ALECYTALNE TELOLECYTALNE CENTROLECYTALNE ryby, gady, ptaki owady płazy, nicienie ssaki, jeżowce strzykwy jaja anizolecytalne – nierównomierne rozmieszczenie żółtka w cytoplazmie - jaja anizolecytalne – nierównomierne rozmieszczenie żółtka w cytoplazmie -jaja izolecytalne – równomierne rozmieszczenie żółtka w cytoplazmie

28 telolecytalne (ptaki, gady,ryby)centrolecytalne (owady)


Pobierz ppt "Powstawanie komórek rozrodczych. Cytoplazma płciowa W rozwoju osobniczym zwierząt komórki rozrodcze wyodrębniają się wcześniej niż komórki somatyczne."

Podobne prezentacje


Reklamy Google