Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

TEORIE JAKO STRUKTURY. Teorie jako struktury Fakty świadczące o zasadności traktowania teorii jako struktur: 1.Wyniki badań historycznych, świadczące,

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "TEORIE JAKO STRUKTURY. Teorie jako struktury Fakty świadczące o zasadności traktowania teorii jako struktur: 1.Wyniki badań historycznych, świadczące,"— Zapis prezentacji:

1 TEORIE JAKO STRUKTURY

2 Teorie jako struktury Fakty świadczące o zasadności traktowania teorii jako struktur: 1.Wyniki badań historycznych, świadczące, że ewolucja dyscyplin naukowych ma charakter strukturalny. 2.Nabieranie precyzyjnych znaczeń przez pojęcia naukowe tylko dzięki spójnie ustrukturyzowanym teoriom. 3.Rozwój nauki wymaga, aby teorie były otwartymi strukturami, zawierającymi programy badawcze.

3 Programy badawcze Imre Lakatosa Program badawczy – struktura kierująca przyszłymi badaniami naukowymi w dwóch aspektach: 1.Heurystyka negatywna -twardy rdzeń – podstawowe założenia nie podlegające odrzuceniu ani modyfikacjom zarówno w zakresie zdań szczegółowych jak i ogólnych. -pas ochronny – zestaw hipotez pomocniczych i warunków początkowych. 2. Heurystyka pozytywna – składa się z sugestii i wskazówek jak rozwijać program badawczy, uzupełniać twardy rdzeń, poprzez modyfikacje i doskonalenie pasa ochronnego.

4 Programy badawcze Imre Lakatosa Rodzaje programów badawczych: - Programy postępowe – prowadzące do wykrycia nowych zjawisk, odnoszące sukcesy w nowatorskich przewidywaniach ulegających potwierdzeniu. - Programy degenerujące się – nie przewidujące żadnych potwierdzonych w późniejszym czasie zjawisk. Niezbędne cechy programów badawczych (program naukowy spełnia oba poniższe warunki): - wysoki stopień spójności - prowadzą do odkrycia nowych zjawisk.

5 Metodologia w programie badawczym wg. Lakatosa 1.Prace wykonywane w ramach danego programu badawczego: -rozszerzanie i modyfikacje pasa ochronnego -formułowanie dodatkowych hipotez – pozytywnie zweryfikowane są zachowywane a pozostałe odrzucane w ramach programu -niedopuszczalne są hipotezy kwestionujące twardy rdzeń 2. Porównywanie zalet konkurencyjnych programów badawczych – trudność oceny wartości różnych programów badawczych, głównie ze względu na czynnik czasu.

6 Paradygmaty Kuhna Obraz rozwoju nauki wg koncepcji Kuhna: PRE - NAUKA NAUKA NORMALNA KRYZYS REWOLUCJA NOWA NAUKA NORMALNA NOWY KRYZYS

7 Paradygmaty Kuhna Pre-nauka – chaotyczna działalność badaczy poprzedzająca powstanie nauki, okres całkowitej niezgody i stałej debaty nad kwestiami fundamentalnymi, co uniemożliwia prace naukowe. Nauka normalna – praca uczonych w ramach paradygmatu, formułowanie go i rozwijanie w celu doprowadzenia do szczegółowej zgodności między naturą a paradygmatem.

8 Paradygmaty Kuhna Paradygmat – zbiór założeń teoretycznych, praw i technik ich stosowania przez członków danej społeczności naukowej. Kryzys – niekontrolowane trudności w trakcie badań i eksperymentów naukowych prowadzonych w ramach paradygmatu. Rewolucja naukowa – pojawienie się nowego paradygmatu, skupiającego wokół siebie coraz większe grono uczonych aż do całkowitego porzucenia poprzedniego paradygmatu.

9 Paradygmaty Kuhna Elementy koncepcji paradygmatów Kuhna: 1.Naukę od nie-nauki odróżnia istnienie paradygmatu. 2.Nauka dojrzała jest rządzona jednym paradygmatem. 3.Paradygmat tworzy standardy pracy w ramach nauki, którą kieruje oraz koordynuje i kieruje pracami uczonych.

10 Paradygmaty Kuhna Typowe składniki paradygmatu: -jasno sformułowane prawa i założenia teoretyczne (odpowiedniki twardego rdzenia u Lakatosa) -typowe metody stosowania podstawowych praw w różnorodnych sytuacjach teoretycznych -instrumenty naukowe i techniczne sposoby odnoszenia praw paradygmatu do rzeczywistego świata -ogólne, metafizyczne sposoby kierujące pracą w ramach paradygmatu -ogólne zalecenia metodologiczne

11 Paradygmaty Kuhna Nieporównywalność konkurencyjnych paradygmatów: -rozpatrują świat jako obiekt złożony z innych elementów -uznają za istotne i sensowne zupełnie inne pytania -rzecznicy różnych paradygmatów żyją w różnych światach -porzucenie przez uczonego jednego paradygmatu na rzecz innego może wynikać z różnych powodów -brak logicznego powodu wykazującego bezwzględną wyższość jednego paradygmatu nad innymi -zwolennicy odmiennych paradygmatów stosują do ich oceny odmienne standardy i języki naukowe

12 Paradygmaty Kuhna Funkcje nauki normalnej i rewolucji naukowej wg Kuhna Nauka normalna i rewolucje spełniają określone funkcje, którymi teoria naukowa musi się charakteryzować: -nauka normalna – (praca w ramach niekwestionowanego paradygmatu) pozwala uczonym tworzyć i rozwijać szczegółowe teorie -nauka powinna przewidywać środki umożliwiające porzucenie paradygmatu na rzecz nowego (rewolucje) -możliwość różnej interpretacji i stosowania elementów danego paradygmatu, co poszerza zakres badań naukowych.

13 Teorie Paula Feyerabenda Podstawowe elementy anarchistycznej teorii wiedzy Feyerabenda: Reguła wszystko wolno: -stworzona jako reakcja na brak osiągania trwałych sukcesów przez dotychczasowe metodologie -przekonanie, że nauka może i powinna rozwijać się według sztywnych i powszechnych reguł jest zdaniem Feyerabenda nierealistyczne, zgubne a nawet szkodliwe dla samej nauki. Jedyną słuszną, pozbawioną ograniczeń metodologią jest powyższa reguła.

14 Teorie Paula Feyerabenda Cechy badań naukowych prowadzonych przez uczonego wg koncepcji Feyerabenda: - szczegółowość - świadomość trudności - znajomość ogólnego stanu wiedzy - świadomość podnoszonych zarzutów

15 Teorie Paula Feyerabenda Konkluzje wynikające z reguły wszystko wolno: -nie jest prawdą, że w nauce wszystko wolno -wolność oznacza, że zadaniem metodologii jest jedynie dostarczyć środki wspomagające uczonego w danej sytuacji i podejmowaniu decyzji -metodologia nie może ograniczać decyzji uczonego i kierunku jego badań -odróżnienie rozsądnego naukowca od szaleńca

16 Teza o niewspółmierności teorii naukowych Teorie są niewspółmierne gdy: -rozbieżność podstawowych zasad dwóch konkurencyjnych teorii może oznaczać brak wspólnych zdań obserwacyjnych do ich porównania -nie można sformułować nawet podstawowych pojęć jednej teorii przy użyciu żadnych terminów drugiej

17 Teza o niewspółmierności teorii naukowych Sposoby porównywania niewspółmiernych teorii: -ocena stopnia zgodności różnych teorii ze wspólnymi sytuacjami obserwowalnymi, interpretowanymi w kategoriach własnych dla każdej z teorii -ocena czy teorie są linearne czy nielinearne -ocena teorii po kątem spójności -ocena stopnia przybliżenia opisywanych przez teorie rzeczywistości Wybór pomiędzy niewspółmiernymi teoriami jest subiektywny. Niewspółmierność ujawnia subiektywne aspekty nauki (np.oceny estetyczne, przesądy metafizyczne, przekonania religijne).

18 Teorie Paula Feyerabenda Nauka a inne formy wiedzy: Zarzut: teorie metodologiczne uznają wiedzę naukową za oczywistą bez wykazania jej wyższości nad innymi formami wiedzy. Według Feyerabenda, przyjąwszy tezę o niewspółmierności, uznanie argumentu o wyższości nauki wymagałoby uprzedniego zbadania natury, celów i metod zarówno wiedzy naukowej jak i innych źródeł wiedzy.

19 Wolność jednostki i badań naukowych Punkt wyjścia do anarchistycznej teorii nauki – postawa humanitarna. 1.Instytucjonalizacja nauki w społeczeństwie jest sprzeczna z postawą humanitarną. 2.Rozszerzanie wolności jednostki w sferze nauki poprzez usuwanie ograniczeń metodologicznych. 3.Wizja wolnego społeczeństwa (brak przewagi wiedzy naukowej nad innymi postaciami wiedzy czy świadomości). 4.Dostęp każdej jednostki do informacji niezbędnych do podejmowania swobodnych decyzji. 5.Neutralność ideologiczna państwa – kierowanie ścieraniem się ideologii z zachowaniem wolności wyboru jednostki.

20 Wolność jednostki i badań naukowych Krytyka Chalmersa anarchistycznej teorii jednostki i badań naukowych: -koncepcja wolnego społeczeństwa jest utopijna -ograniczony dostęp jednostek do możliwości oferowanych przez strukturę społeczną -wolność jednostki zależy od zajmowanego przez nią miejsca w społeczeństwie -uzależnienie uczonych od instrumentów badawczych, środków finansowych czy współpracowników -wpływ czynników fizycznych, fizjologicznych, socjologicznych i historycznych na pracę uczonego


Pobierz ppt "TEORIE JAKO STRUKTURY. Teorie jako struktury Fakty świadczące o zasadności traktowania teorii jako struktur: 1.Wyniki badań historycznych, świadczące,"

Podobne prezentacje


Reklamy Google