Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Rzeczywistość społeczna (II) - rodzina i pokrewieństwo (WDS 2013/2014 nr 3)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Rzeczywistość społeczna (II) - rodzina i pokrewieństwo (WDS 2013/2014 nr 3)"— Zapis prezentacji:

1 Rzeczywistość społeczna (II) - rodzina i pokrewieństwo (WDS 2013/2014 nr 3)

2 Rodzina i funkcje pokrewieństwa w społeczeństwie: - najbardziej pierwotna struktura społeczna i powszechnik kulturowy; - łączy jednostki uznające swoje więzi genealogiczne; - definiuje miejsce (status), prawa i obowiązki jednostki w zbiorowości; - terminologia krewniacza - język (pojęcia) a stopnie i charakter pokrewieństwa; - pokrewieństwo fikcyjne (wyobrażeniowe): - duże znaczenie społeczne, ale nie przekazuje się go następnym pokoleniom. - pokrewieństwo a klasyczne rozumienie rodziny: - trwała grupa społeczna złożona z osób powiązanych między sobą przez wspólnych przodków, małżeństwo lub przysposobienie (adopcję); - problemy z definiowaniem rodziny – rola historii (czasu) i kultury, normatywność definicji (co jest normalną rodziną?) i odrzucenie statycznego widzenia rodziny.

3 Dyskusja na temat rozumienia (definicji) rodziny rodzina w perspektywie socjologicznej – może być ona rozumiana jako: - mała grupa społeczna (małżeństwo, więzi pokrewieństwa) – podstawowa komórka społeczna; - grupa pierwotna (intymność i socjalizacja); - uniwersalna instytucja społeczna (utrwalona w tradycji wszystkich kultur – powszechnik kulturowy). komórkowa definicja rodziny (G. Murdock, 1949 r. ) - rodzina nuklearna to matka, ojciec oraz ich dzieci (to wymóg funkcjonalny społeczeństwa industrialnego); współczesna dyskusja na temat rodziny, zwłaszcza pojęcia rodziny nuklearnej (jest to głównie pojęcie normatywne): odchodzenie od definicji komórkowej na rzecz ujęć elastycznych ukazujących rodzinę jako proces (etapy), a nie sztywną strukturę, duże znaczenie komponentu reprodukcyjnego (czyli posiadania dzieci); rodzina to grupa krewnych, powinowatych, przyjaciół oraz innych aktorów skupionych wokół rodzica z dzieckiem, najczęściej matki (Szlendak 2010, s. 114).

4 Funkcje rodziny rodzina jest najważniejszym ogniwem socjalizacji jednostki i podstawową instytucją społeczną, która zaspokaja ludzkie potrzeby intymności i partnerstwa: jako taka jest i pozostanie kamieniem węgielnym współczesnego społeczeństwa. funkcje rodziny (oraz ich współczesne zmiany): regulacja zachowań seksualnych; prokreacyjna (biologiczne odtwarzanie populacji); wychowawcza (socjalizacyjna); opiekuńcza (zapewnienie bezpieczeństwa) oraz emocjonalna (ochrona i wsparcie emocjonalne jej członków); ekonomiczne (zapewnienie materialnych środków do życia); alokacyjna - usytuowanie w społeczeństwie (na hierarchii stratyfikacji) i określanie społecznej (kulturowej) tożsamości; integracyjno-kontrolna (dyscyplinuje domowników według ustalonych reguł); rekreacyjno-towarzyska (auto-ekspresyjna). dysfunkcje rodziny: przemoc w rodzinie, utrwalanie istniejących podziałów społecznych, deprecjacja innych stylów życia.

5 Płaszczyzny analizy rodziny rodzina jako proces: demograficzny (patrzymy na rodzinę poprzez następstwo kolejnych pokoleń); rodowy (zachowanie tradycji, pamięć rodzinna); codzienności (życie codzienne, podział obowiązków itp.). rodzina jako gospodarstwo domowe: podział obowiązków, rodzina jako wielofunkcyjne przedsiębiorstwo i pole negocjacji w zakresie praw/obowiązków; od menadżerskiego matriarchatu do supermatki i od nieobecnego ojca do nowego ojca. rodzina jako jednostka polityczna: wspólne podejmowanie decyzji i troska o interes zbiorowy (m.in. o wizerunek rodziny, co ludzie powiedzą?). rodzina jako podstawowy mechanizm reprodukcji biologicznej, ekonomicznej i społecznej (rola przynależności klasowej); familiologia (socjologia zajmująca się życiem rodzinnym).

6 Typy rodziny ze względu na wariant małżeństwa małżeństwo to związek, w którym można współżyć seksualnie i mieć dzieci przy aprobacie społeczeństwa - trzy elementy małżeństwa: legalność związku, pierwszeństwo dostępu seksualnego i reprodukcja; forma zawarcia małżeństwa: porozumienie się partnerów, umowa rodzin, małżeństwo-dar; lewirat (poślubienie wdowy przez brata/niekiedy spadkobiercę zmarłego męża) i sorrorat (łac. sorror – siostra, zwyczaj nakazujący poślubienie przez mężczyznę siostry/sióstr swojej żony, jeśli jest ona bezpłodna /po jej śmierci; małżeństwo poligyniczne z dwiema lub więcej siostrami). liczba partnerów w małżeństwie: monogamiczne (gr. monos – pojedynczy i gamos – małżeństwo), monogamia konsekwentna (wyłączna) i seryjna; poligamiczne (gr. polys – wiele): poligynia (wielożeństwo - siostrzane, hierarchiczne, uprzywilejowane, rezydencjonalne); poliandria (wielomęstwo); poligyandria - wielu mężczyzn i wiele kobiet.

7 Typy rodzin ze względu na jej (pokrywają się one w dużym stopniu z typologią małżeństw) rozmiar (liczebności członków): nuklearna /mała, duża: złożona (rola więzi seksualnej) i rozszerzona (rola więzi pokrewieństwa), rodziny wielopokoleniowe; rodziny pełne i niepełne (monoparentalność). reguły dziedziczenia (pokrewieństwa): uni- i bi- oraz patry- i matry- linearne; rodzina matriachalna, patriachalna, egalitarna; kwestia dyskusyjna – rodzina tradycyjna (czyli patriarchalna i patry- linearna) w społeczeństwie i historii. stosunki władzy: matriarchat, patriarchat, rodziny matryfokalne (nieobecni ojcowie); awunkulat - (łac. avunculus - wujek) to system organizacji rodziny i pokrewieństwa, w którym najważniejsza rola przypada bratu matki (wujowi), jest on najważniejszym opiekunem dzieci swojej siostry (dotyczy to zwłaszcza rodzin matrylinearnych). miejsce zamieszkania: matry-, patry- i neo-lokalne.

8 Społeczne reguły ich zawierania małżeństw(czy los tak chciał?) homogamia małżeńska: reguła doboru małżeńskiego zalecająca dobór współmałżonka podobnego (identycznego) pod względem ważnych cech społecznych: endogamia (dobór z własnej grupy), jest ujemnie skorelowana ze stopniem zróżnicowania populacji; egzogamia (dobór spoza własnej grupy). heterogamia małżeńska: hipergamia – dobór współmałżonka z wyższej grupy społecznej (głównie u kobiet); małżeństwa międzykategorialne / mieszane (mezalians, małżeństwa binacjonalne), struktura społeczna otwarta i zamknięta. znaczenie homogamii edukacyjnej (czy potrzeba kulturowego podobieństwa?), a mniejsze - klasowej.

9 Społeczne reguły ich zawierania małżeństw hipoteza miłości romantycznej: w krajach rozwiniętych zaczynają obowiązywać wartości postmaterialne, podstawą wyboru współmałżonka staje się jego atrakcyjność seksualna, emocjonalna itp., a nie tylko wykształcenie, zasoby ekonomiczne itp.; zasada podwójnej selekcji: połowa małżeństw przechodzi podwójne sito – najpierw ko habitacja, a następnie jest ślub, ale dobierając partnera do kohabitacji możemy być (jesteśmy?) mniej wybredni. rynek matrymonialny: rynek transakcyjny (bary, puby itp., krótkotrwałe relacje) i relacyjny (sieć przyjaciół, krewnych itp., długotrwałe relacje) – i na tym rynku zawiązujemy głównie związki długoterminowe. przestrzeń zawierania związków (homogamia przestrzenna): trójkąt spotkań: miejsca wybrane (kluby, uczelnie, praca, koncert, wakacje itp.), miejsca publiczne (festiwale, ulice, sklepy, kina itp.), miejsca prywatne (dom, wizyty prywatne), unikanie miejsc prywatnych i wzrost znaczenia miejsc wybranych (im wyższy status społeczny). czysta relacja i miłość współbieżna (A. Giddnes).

10 Ewolucja kryteriów społecznych doboru małżeńskiego w Polsce - stan cywilny: - dominują małżeństwa kawalerów z pannami, rośnie kategorii małżeństw powtórnych, zawierają je 2 razy częściej mieszkańcy miast niż wsi, głównie osoby samotne (wdowy, wdowcy) i rozwiedzione. - wiek: - duża homogenia wiekowa - normą jest kojarzenie par w podobnym wieku (podobny wiek to różnica 3 lat między małżonkami, ew. mąż starszy o 5 lat; ¾ małżeństw to mężczyzna w wieku lat i kobieta w wieku lat). - poziom wykształcenia: - tendencja do jedności środowiskowej (w co drugim małżeństwie członkowie mają ten sam poziom wykształcenia). - cechy terytorialne: - dobór następuje zazwyczaj w ramach społeczności lokalnej, dominującą formą zamieszkania po ślubie jest dom rodziców jednego z współmałżonków, rośnie znaczenie Internetu jako możliwości poznawania się (miejsce zamieszkania przestaje być barierą).

11 Tworzenie rodziny w perspektywie teorii racjonalnego wyboru – założenia: indywidualizm: zainteresowanie indywidualnymi decyzjami i strategiami, a nie grupą. strategie formowania rodziny: rodzina jest funkcją szeregu decyzji podejmowanych przez różnych aktorów. rachunek kosztów i korzyści (dzieci wysokiej jakości?): rodzinę budują jednostki, które nie muszą mieć identycznych interesów i potrzeb, ich zasoby są ograniczone, a dodatkowo każde działanie/decyzja w rodzinie kosztuje. główne dylematy rodziny: czy zakładać rodzinę?, czy mieć dzieci?, moment urodzenia pierwszego dziecka, liczba dzieci, odstęp czasowy między urodzeniem dzieci. od rodziny do cyklu życia rodzinnego / perspektywa mikro- i makro; główne wyzwanie dla współczesnej rodziny: jak pogodzić liczbę dzieci z ich jakością?

12 Rodzina w społeczeństwie polskim po 1989 r. do 1989 r. - niewydolność sfery publicznej a familizacja reprodukcji: wysoka stopa małżeństw, wcześnie i duża liczba dzieci, niska stopa urodzeń pozamałżeńskich; samopomoc rodzinna, poszerzanie rodziny (rodzina wielopokoleniowa), wydłużenie okresu zależności młodego pokolenia od rodziców; po 1989 r. - zmiana warunków brzegowych funkcjonowania rodziny: znaczenie pracy i wykształcenia; wzrost kosztów posiadania dzieci; skutki: wydłużania okresu bezżenności, opóźnianie momentu posiadania pierwszego dziecka, zwiększanie odstępów czasu między narodzinami kolejnych dzieci, rozwody. współczesne funkcjonowanie rodziny można rozpatrywać w kategoriach przystosowania indywidualnych działań do nowych warunków, a nie tylko w kategoriach kryzysu wartości lub egoizmu młodego pokolenia.

13 Czy kryzys rodziny (obumieranie rodziny)? społeczne przemiany instytucji rodziny (kierunki): od społecznej (gospodarczej) do intymnej (emocjonalnej, rodzina jako podstawowa dla nas przestrzeń intymności) oraz od kolektywnej do indywidualistycznej; wartości rodziny: indywidualizm, równość i wolność członków rodziny; obecnie przykłada się większą wagę rodziny dla jednostki, a nie dla społeczeństwa. zmiany społeczne a dezorganizacja (spustoszenie) rodziny: porównanie z historią (trwałością rodzin), wchodzenie w następne związki (wielorodziny), dysfunkcje rodziny (przemoc w rodzinie i seksualne wykorzystywanie dzieci). różne typy interpretacji kryzysu rodziny (funkcjonalistyczna, konserwatywna, liberalna i feministyczna) - rozwiązania: rewitalizacja i re-instytucjonalizacja małżeństwa; uznanie za równe innych form rodziny; liczy się jakość stosunków międzyludzkich.

14 Przyszłość rodziny – alternatywność i różnorodność form związek kohabitacyjny (konkubinat, kohabitacja, związek nieformalny): kohabitacja a rodzina dwustopniowa: małżeństwo intymne i małżeństwo rodzinne. samotni rodzice (monoparenatalność): rodziny niepełne oraz samotni rodzice (samotne matki i samotni ojcowie). rodzina zrekonstruowana (odbudowana), rodzina–układanka (patchwork family), wielorodziny; rodziny wizytowe i nomadyczne, macierzyństwo na odległość; rodzina zastępcza i rodzina przybrana; homorodziny, rodzina homoseksualna (związki partnerskie); niby rodziny: DINKS i układy sieciowe seniorów, grona przyjacielskie (kółko przyjacielskie - friends). single.

15 Literatura (zalecana, warta przeczytania?) na temat rodziny Barbara Szacka, Wprowadzenie do socjologii (roz. XVI. Sfera reprodukcji); Małgorzata Sikorska, Zycie rodzinne, w: Anna Giza, M. Sikorska (red.), Współczesne społeczeństwo polskie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012; Tomasz Szlendak, Socjologia rodziny. Ewolucja, historia, zróżnicowanie, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2010 (szczególnie roz. 4 i 5); Anna Giza-Poleszczuk, Rodzina i system społeczny, w: Mirosława Marody (red.), Wymiary życia społecznego. Polska na przełomie w XX i XXI wieku, Warszawa 2007.


Pobierz ppt "Rzeczywistość społeczna (II) - rodzina i pokrewieństwo (WDS 2013/2014 nr 3)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google