Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Wybrane problemy socjologii etniczności (nr 4): Tożsamość etniczna i etnocentryzm.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Wybrane problemy socjologii etniczności (nr 4): Tożsamość etniczna i etnocentryzm."— Zapis prezentacji:

1 Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Wybrane problemy socjologii etniczności (nr 4): Tożsamość etniczna i etnocentryzm

2 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 1.Tożsamość etniczna – wprowadzenie: podstawą wspólnotowego charakteru grupy jest więź psychiczna i społeczna jej członków oraz poczucie tożsamości, wynikające z indywidualnego przekonania o przynależności do grupy i podzielania wspólnych cech, wartości i celów itp.; jeżeli więc istnieje grupa etniczna, to zakładamy także, że w świadomości jej członków istnieje tożsamość etniczna (autoidentyfikacja); etniczność jest sprawą świadomości indywidualnej i zbiorowej, własnego poczucia przynależności do określonej grupy etnicznej lub przypisywania do takiej grupy przez innych; tożsamość etniczna oznacza wprowadzenie: –mechanizmu dychotomizacji – etnicznej klasyfikacji świata (my i oni); –problemu postrzegania i definiowania różnic – kto jest bliższy, a kto dalszy? (czyli społecznego dystansu w tworzeniu tożsamości).

3 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 2. Tożsamość etniczna – podstawowe kwestie: podstawowe pytania stawiane w związku z tożsamością: –kim jestem? (samoidentyfikacja, poczucie subiektywne itp.); –z kim się identyfikuję (z jaka grupą?, z jakimi jej elementami? itp. – poziom grupowy); –w jaki sposób to przejawiam? (postawy i zachowania etniczne itp). tożsamość zawsze oznacza dwie sprawy: –bycie takim samym jak inni swoi; –bycie kimś innym dla otoczenia. – co tożsamość daje jednostce?: trwałość i stabilność poczucia bycia w życiu (samookreślenie); ciągłość i integrację jednostki w społeczeństwie (umiejscawia w społeczeństwie); chroni ją przed wyobcowaniem społecznym i przyczynia się do utrzymywania tożsamości grupy.

4 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 3. Treści tożsamości etnicznej: – samoidentyfikacja (subiektywna koncepcja siebie); –postawa etniczna (połączenie samoidentyfikacji z innymi cechami postaw i zachowań etnicznych); –zachowania etniczne (behawioralne, wyrażające się w postaci wzorów postaw i zachowań); –więź etniczna ze zbiorowością. tożsamość (indentity) a identyfikacja (identification) – tożsamość jest czymś bardziej trwałym, a identyfikacja jest czymś zmiennym, dynamicznym, jest ona aspektem tożsamości; tożsamość a afiliacje grupowe (przynależność): –zakres ujednolicenia sposobów postrzegania własnej kultury oraz stopień jej standaryzacji, co pozwala mówić o słabej lub silnej (wyraźnej) tożsamości etnicznej (narodowej) oraz o jej kryzysach, wycofaniach, bądź załamaniach.

5 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 4.Problemy z definiowaniem tożsamości: –tożsamość definiowana przez samą grupę (wewnętrzna, samopotwierdzona – assertion) i otoczenie społeczne (zewnętrzna, przypisana - assignment); kryteria przypisywane przez innych mogą się także przyczyniać do tworzenia tożsamości. Ludzie mogą przymusowo wybierać daną tożsamość etniczna, nawet jeśli jej nie preferują; tożsamość etniczna na pograniczu – pojawia się kłopot z grupami na pograniczu, których subiektywna tożsamość nie jest zawsze zgodna ze zdaniem otoczenia - pojawia się problem ścisłego określenia swojej tożsamości etnicznej, co może być psychologicznie trudne (zjawisko złożonych i krzyżujących się tożsamości).

6 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 5. Tożsamość etniczna tradycyjna i nowoczesna: –tradycyjna ( stała, bezpieczna): nie była ona przedmiotem refleksji, zazwyczaj była narzucona przez grupę; –nowoczesna (publiczna, symboliczna, negocjowana, wynajdywana, epizodyczna, wieloraka, złożona, sytuacyjna): rezygnacja z jej wyjaśniania jako dziedzictwa przeszłości i traktowanie jej bardziej jako emocjonalnego niż racjonalnego składnika życia społecznego. diaspory i tożsamości hybrydowe (wielorakie tożsamości).

7 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 6. Kryteria tożsamości etnicznej: subiektywne i obiektywne (formalne i behawioralne); subiektywne (spojrzenie od wewnątrz): autoidentyfikacja (związek z innymi, poczucie przynależności); poczucie identyczności z innymi członkami grupy; świadomość odmienności wobec innych (postrzeganie tych różnic przez innych, wtedy staja się one faktami społecznymi); poczucie emocjonalnej więzi z daną zbiorowością, małą ojczyzną itp.

8 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 (cdn. 6). kryteria tożsamości etnicznej: obiektywne (spojrzenie z zewnątrz): –formalna (natalna): –miejsce urodzenia własne, rodziców, dziadków itp.; –pochodzenie przodków; –typowość nazwiska itp. –miejsce i okres zamieszkiwania w danym miejscu. – behawioralna (kulturowa, manifestowana w zachowaniach jednostek): –używanie języka - etnolektu; –udział w kulturze etnicznej; –członkostwo w organizacjach etnicznych itp.

9 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 7. Poziomy jednostkowy i grupowy tożsamości etnicznej: tożsamość jest zjawiskiem grupowym w tym sensie, że jest zawsze potwierdzanym przez jednostki, które są zwykle świadome faktu, że: –ich indywidualna postawa jest podzielana przez innych członków; –jest odbiciem wspólnych cech i systemu wartości kultury danej grupy; –tożsamość grupowa jest o tyle ważna, gdyż jednostka sama nie zbuduje etnosu; –cechą konieczną jest także tradycja, czyli możliwość odwołania się do przeszłości. generalnie posiadać tożsamość etniczną z perspektywy jednostki to tyle, co dostrzegać i wartościować swoje członkostwo w grupie etnicznej.

10 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 8. Tożsamość etniczna - poziom jednostkowy: posiadanie tożsamości etnicznej to tyle, co dostrzeganie i wartościowanie swojego członkostwa w grupie etnicznej. –ma ona zawsze wymiar grupowy (oznacza relację jednostka – grupa), mimo faktu, że tożsamość etniczna jednostki rozumie się jako zjawisko zmienne w czasie i coraz częściej podlegające wyborowi indywidualnemu; tożsamość etniczna grupy składa się z określonego zespołu dóbr i identyfikacji, które jednostka dzieli z innymi; tożsamość etniczna, choć zawsze przejawia się w postaci jednostkowej ma zawsze jakiś charakter grupowy (oznacza relację jednostka – grupa); tożsamość jest tym, czego jednostka mogłaby chcieć się pozbyć, ale tożsamość jest tym, czego nikt nie może zabrać.

11 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 9. Główne perspektywy badawcze w zakresie tożsamości etnicznej: badanie podobieństw i odrębność (odróżnianie się): –podobieństwo – kanon kultury, utrzymywanie i tworzenie wspólnoty – w jaki sposób?; –szukanie odrębności wobec innych – w jaki sposób? badanie kto i w jaki sposób tworzy tożsamość etniczną: –dyskurs intelektualny (książki, TV, mitologie etniczne itp.; –instytucje (wojsko, szkoła itp.); –folklor i życie codzienne (kuchnia, ubiór, muzyka itp.); badanie ciągłości (tradycji) i ewolucji (różnicowanie się): –podtrzymywanie ciągłości; –tworzenia na nowo podstaw odmienności.

12 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Podsumowanie dotychczasowych rozważań temat tożsamości etnicznej: -tożsamość etniczna podkreśla fakt zróżnicowania kulturowego w świecie (tożsamość stanowi dialektykę podobieństw i zróżnicowań); -tożsamość jest zawsze kulturowa – opiera się na podzielanych wartościach, przekonaniach i jest odtwarzana w ramach społecznych interakcji; -tożsamość jest (do pewnego stopnia) zmienna, tzn. nigdy nie jest do końca stała lub niezmienna; -Tożsamość etniczna jako tożsamość społeczna jest zarówno grupowa i indywidualna, zarówno eksternalizowana i internalizowana.

13 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Przykład badania tożsamości etnicznej - Milton Yinger (Ethnicity. Source of Strenght? Source of Conflict?, 1994): trzy kryteria tożsamości etnicznej: 1. akceptacja tożsamości przez innych na podstawie języka, religii itp.; 2. samoświadomość jednostki, uznanie własnej odmienności etnicznej; 3. uczestnictwo w aktywności grupowej, związanej ze wspólnym pochodzeniem i wspólną kulturą. kombinacja tych trzech kryteriów daje typy tożsamości etnicznej: –pełna (1+2+3), nie uznawana przez siebie (1+3), prywatna (2+3), ukryta (3), symboliczna (1+2), stereotypowa (1), wyobrażeniowa (2).

14 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Przykład: Richard Jenkins (Rethinking Ethnicity, 1997): rozróżnienie na tożsamości: nominalne (oficjalne, z zewnątrz) oraz wirtualne (subiektywne, odczuwane); tożsamości nominalne dotyczą nazwy i klasyfikacji społecznej, a tożsamości wirtualne stanowią konsekwencje tych nazw i określonego etykietowania; zadaniem badacza jest analiza relacji między tymi dwoma ścieżkami tożsamości – ustalenia: –tożsamości etniczne obu typów mają charakter hierarchiczny (sekwencyjny) i przebiegają na różnych poziomach; –tożsamości etniczne pochodzą z tożsamości niższego rzędu (środowiskowej, regionalnej, lokalnej) ; –tożsamości etniczne przybierają różną postać w zależności od kontekstu.

15 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Etnocentryzm: William Graham Sumner w 1906 r. - syndrom postaw etnocentrycznych oznacza postawy i poglądy, zgodnie z którymi wartość własnej grupy przyjmuje się jako centralne i stanowiące punkt odniesienia w opisach i ocenach innych grup. Obejmuje on: przekonanie o wyższości własnej grupy, a traktowanie grup o kulturze odmiennej jako niższych, niemoralnych lub godnych pogardy; traktowanie własnych standardów jako uniwersalnych i jedynie słusznych oraz skłonność do potępiania obcych; postrzeganie swojej grupy jako silnej, a obcych jako słabych, wobec których uzasadnione są postawy nienawiści lub niechęci i zachowanie dystansu społecznego; postulowanie współpracy w obrębie własnej i braku kooperacji z obcymi;

16 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 cdn. cech etnocentryzmu (p. 13): domaganie się surowych sankcji za przestępstwa popełniane wobec członków własnej grupy i dopuszczanie braku sankcji za przestępstwa wobec członków grupy obcej; żądanie posłuszeństwa wobec własnych autorytetów i nieposłuszeństwa wobec autorytetów cudzych; identyfikację ze swoja grupą i pragnienie pozostawania jej członkiem oraz niechęć wobec tych, którzy ją opuszczają i przyłączają się do obcych; gotowość do walki i poświęcenia życia za własną grupę i odmawianie walki za obcych; nieufność i strach przed obcymi, obciążanie ich winą za własne kłopoty, posługiwanie się nimi jako złymi przykładami.

17 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Badania nad etnocentryzmem: – Sumner rozwijał to pojęcie jako element konfliktu społecznego (darwinizm społeczny). Jego zdaniem etnocentryzm przyczyniał się do formowania i różnicowania grup społecznych, ich walce z innymi oraz integracji. – pojęcie to stało się początkiem serii wielu badań: prace zespołu T. W. Adorna: –etnocentryzm oparty jest na wszechogarniającym i sztywnym rozróżnianiu grupy własnej i obcej; –obejmuje stereotypowe negatywne wyobrażenia obcych i wrogie postawy wobec nich, stereotypowe pozytywne wyobrażenia o swoich i postawy podporządkowania się im; –przyjmuje hierarchiczny, autorytarny pogląd, który podkreśla, że sprawiedliwa jest dominacja grupy własnej i podporządkowanie jej obcych. Etnocentryzm jako składnik osobowości autorytarnej.

18 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 4 Badania nad etnocentryzmem (cdn. p. 14): psychodynamiczne koncepcje etnocentryzmu: – odwołanie się do psychoanalizy – zaburzeń równowagi i dynamiki osobowości w wyniku represyjnego wychowania, surowego i oschłego, wzbudzającego lęk i poczucie zagrożenia; teorie poznawcze (Rokeach): – wiązały postawy niechęci i wrogości wobec obcych z niezdolnością do ich rozumienia; –z niedostatkiem wiedzy i wykształcenia, z ograniczonością horyzontów i perspektyw poznawczych, co łączy się z dogmatyzmem i zamkniętym umysłem.

19 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Badania nad etnocentryzmem (cdn.): teoria tożsamości społecznej (Tajfel): –etnocentryzm jest efektem dążenia do pozytywnej oceny tożsamości własnej grupy, z która się jednostka identyfikuje; –ocena oparta jest na procesie kategoryzacji społecznej i wiąże się z niedocenianiem różnic wewnątrzgrupowych i przecenianiem różnic międzygrupowych. teoria antropologiczna: etnocentryzm jako element towarzyszący procesowi autoidentyfikacji (kulturowego samookreślenia), który wpływa pozytywnie na integrację naszej grupy i kultury. etnocentryzm w badaniach konfliktów etnicznych: występuje w konfliktach, natężenie niechęci i wrogości wobec grupy zagrażającej z jednej strony, a wzrost identyfikacji i solidarności wewnątrz grupy, z drugiej. etnocentryzm konsumpcyjny.


Pobierz ppt "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Wybrane problemy socjologii etniczności (nr 4): Tożsamość etniczna i etnocentryzm."

Podobne prezentacje


Reklamy Google