Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Wybrane problemy socjologii etniczności (nr 3): Społeczna organizacja etniczności.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Wybrane problemy socjologii etniczności (nr 3): Społeczna organizacja etniczności."— Zapis prezentacji:

1 Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Wybrane problemy socjologii etniczności (nr 3): Społeczna organizacja etniczności

2 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 3 1. Etnos i grupa etniczna a społeczne aspekty etniczności: -etniczność – przynależność do grupy oraz samoidentyfikacja; -problem granic etnicznych – granice między poszczególnymi grupami etnicznymi nie mają jedynie charakteru kulturowego i terytorialnego, są one także (a nawet musza być) efektywnie społeczne; -etniczność sytuacyjna – kiedy oraz w jakich sytuacjach społecznych tożsamości etniczne ludzi staja się dla nich oraz innych społecznie znaczące?; - jakie elementy kultur i odrębności etnicznych stają się ważne, aby czynić różnice między ludźmi?; -zjawisko (renesans) ukrytej etniczności; -przyjmując, że podstawowa funkcją zasady etniczności jest porządkowanie świata społecznego poprzez wydzielanie i tworzenie klasyfikacji grup etnicznych, to należy zadać pytanie o kryteria i formę dzielących je granic.

3 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 3 2. Koncepcja granic etnicznych Frederika Bartha: grupa etniczna a cechy kultur etnicznych; błędem utożsamiać grupę etniczną z każdą grupą kulturową (nie każda wspólnie podzielana kultura stanowi o odrębności grupowej). Pytania: w jaki sposób zjawia się etniczność?; –co staje się tutaj ważne – treści kultury (zawartość kulturowa), czy też interakcje i organizacja społeczna?; –nacisk na granice etniczne, które opierają się na społecznych procesach wyłączania i włączania określonych osób do grupy: jak członkowie istniejącej grupy definiują to, co ich łączy i to, co ich oddziela od innych?; jak definiują granice między swoimi i obcymi?; jakimi działaniami mają podtrzymywać te granice, a w jaki sposób je przekraczać?

4 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 3 3. F. Barth: społeczny kontekst funkcjonowania grup etnicznych: grupy etniczne są kategoriami społecznymi wynikającymi z przypisywania, samoprzypisywania i samoidentyfikowania się działających w ich obrębie osób (podmiotów). Są kategoriami organizowania przez ludzi interakcji w obrębie grupy i między grupami; grupy etniczne to całości przypisania, gdzie istnienie granic zapewnia przetrwanie grupy; wspólne pochodzenie i kultura mają znaczenie, ale głównie świadomościowe; Frederick Barth - przypisywanie osoby do jakiejś kategorii staje się etniczne wówczas, gdy klasyfikuje ono dana osobę z punktu widzenia jej tożsamości, a która – jak się zakłada - jest określona przez jej pochodzenie i podłoże kulturowe.

5 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 3 4. F. Barth: społeczny kontekst funkcjonowania grup etnicznych (II): nie są dane z góry cechy kulturowe, lecz wartości i charakterystyki społeczne świadomie dobierane przez ludzi tworzą granice grupowe; zdaniem Bartha świadczą o tym te sytuacje, w których małe różnice kulturowe pomiędzy grupami etnicznymi nie korelują się w sposób istotny ze zmniejszaniem się istotności tożsamości etnicznych (załamywaniem się granic międzygrupowych); jego podejście badawcze koncentruje się na tym, co jest społecznie skuteczne w stosunkach między-etnicznych; Barth podkreśla, że etniczność jest kategorią przypisania, która klasyfikuje ludzi w ich najbardziej ogólnych tożsamościach; członkostwo w grupie etnicznej musi być uznane przez same jednostki, aby było społecznie skuteczne. Brak ciągłości tożsamości jest wynikiem braku społecznej ciągłości, a nie kulturowej.

6 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 3 5. F. Barth: społeczny kontekst funkcjonowania grup etnicznych (III): dwie logiki tworzenia granic – wewnętrznej (samo-potwierdzania) i zewnętrznej (przypisania); kulturowe różnice mają znaczenie dla etniczności tylko wtedy, gdy mają znaczenie dla stosunków społecznych. Mogą być one efektem, a nie przyczyną granic etnicznych. Jeżeli odrębności między grupami staną się znaczące społecznie, to inne aspekty kultury będą stawały się ważne; granice pozwalają wyjaśnić zjawisko ukrytej etniczności lub też jej renesansu (odrodzenia). Granice etniczne (cała etniczność) ma zarówno znaczenie symboliczne, jak i użyteczne (umożliwiające dostęp do określonych rzadkich zasobów). koncepcja granicy etnicznej stawia w centrum badań problem relacji między grupami. Granica, choć niewidoczna, tworzy i rozgranicza linię graniczną pomiędzy nimi.

7 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 3 6. Grupy etniczne a granice etniczne: dwa aspekty granicy etnicznej: –rozgranicza i tworzy własną tożsamość; –tworzy odrębność w stosunku do innych. zmienność granicy etnicznej – w skrajnych przypadkach mamy przypisaną nazwę (służy do klasyfikacji ludzi), która determinuje całość życia jednostki; poziomy społeczne granic etnicznych: –społeczeństwa (podział pracy, etniczna struktura społeczeństwa); –stosunków międzygrupowych (poziom organizacji i stowarzyszeń oraz stosunków władzy); –życia codziennego (podziały etniczne w codziennych spotkaniach, interpersonalnych relacjach).

8 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 3 7. Wyrażanie granic (zróżnicowań) etnicznych: widoczne - upozowana, paradna, na pokaz, nad-komunikowana (over- communicated), jasne, głośne i widoczne wyrażanie identyfikacji etnicznych, podkreślanie etniczności w różnych formach i sytuacjach społecznych, głównie publicznych (np. w sztuce); ukryta (niedo-komunikowana) – etniczność nie jest uważana za coś ważnego dla sfery publicznej, jednostki nie uważają jej za coś istotnego, co warto przekazywać. granice etniczne wiążą się z takimi zjawiskami (działaniami) społecznymi: –taksonomia etniczną (dystans społeczny wobec innych – my i oni, skala Bogardusa); –procesy dychotomizacji oraz współpracy (uzupełniania) w życiu społecznym (codziennym); –stereotypami etnicznymi; –stygmatyzacją etniczną (naznaczanie gorszością, może to być początkiem odrodzenia etnicznego).

9 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 3 Czynniki zwiększające widoczność różnic - granice etnicznych przeszła obecność tożsamości etnicznych w społecznych relacjach; grupy inne są względnie duże liczebnie wobec dominującej populacji; ich praktyki kulturowe (język, wyznanie etc.) różnią się w dużym stopniu od większości społeczeństwa; członkowie tych grup zajmują podobne pozycje klasowe (zawód); grupy te cechuje duży kapitał społeczny; maja one rozbudowany repertuar symboliczny. Czynniki zmniejszające widoczność różnic – granic etnicznych brak przeszłości w obecności tożsamości etnicznych w społecznych relacjach; grupy inne są względnie małe liczebnie wobec dominującej populacji; ich praktyki kulturowe (język, wyznanie etc.) nie różnią się od większości społeczeństwa; członkowie tych grup nie zajmują podobnych pozycji klasowych (zawód); grupy te cechuje mały kapitał społeczny; maja one słabo rozbudowany repertuar symboliczny.

10 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr 3 8. Krytyka koncepcji F. Bartha: ekskluzywność i inkluzywność granic – dyskusja na temat centrów identyfikacyjnych osób (kto pragnie należeć i gdzie?); granice są sztywne, ale bywają także przekraczalne (w jaki sposób i pod jakimi warunkami?); czy nie ma możliwości bycia ponad granicami?; otwartość zasobów grupy na rzecz innych społeczności; ewolucja granic i grup etnicznych: –grupa etniczna przechodzi od stadium wspólnoty pokrewieństwa, przez wspólnotę interesu, następnie – zamiennie – wspólnotę instytucji i kultury, by zamknąć to wszystko powrotem do wspólnoty pokrewieństwa.

11 9. Stopnie etnicznego włączania (inkluzji): KategoriaSiećStowarzyszenieSpołeczność Przynależność XXXX Interakcje XXX Organizacja XX Baza terytorialna X

12 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Kategoria etniczna: najniższa pod względem etniczności, widoczne są granice wobec innych, ale pozostają one bez treści; tworzona przez skontrastowanie wobec innych (my i oni, swoi i obcy); dostarcza niewielu wyrazistych wartości, ale uczy członków odpowiednich zachowań (postaw) wobec innych oraz dostarcza wiedzy o korzeniach grupy (nie jesteśmy przypadkowi; legitymizuje istnienie tej kategorii etnicznej; stanowi ważną wskazówkę zachowań etnicznych; jest to świadomość kulturowej odrębności, ale przy braku organizacji, działań publicznych; etniczna kategoryzacja wyprzedza logicznie inne formy etnicznego włączania.

13 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Sieć (network) etniczna: –sieć kontaktów opiera się na etnicznej przynależności (etnicznych kategoriach). Zachęca się do nich i organizuje kontakty z innymi; –tworzy zdolność do dystrybucji zasobów między członkami grupy (np. na rynku pracy); –jest zdecentralizowana i nie ma podstawy organizacyjnej, nie funkcjonuje jako widoczna grupa interesu; –członkowie sieci posiadają poczucie sensu solidarności grupowej i odrębności kulturowej. Mają silne zobowiązania do popierania wzajemnego, ale głównie na poziomie indywidualnym.

14 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Stowarzyszenie i społeczność etniczna: związek (stowarzyszenie) etniczne: –członkowie mają poczucie podzielania wspólnych interesów i tworzą organizację do ich wyrażania; –jest to grupa nacisku; –członkowie grupy tworzą i uczestniczą w organizacji związku etnicznego – to jest kolektyw – poziom korporacyjny; społeczność (grupa) etniczna: –taki sposób zorganizowania własnej etniczności, obok sieci i organizacji, z bardziej lub mniej widocznymi fizycznie granicami; –terytorium daje dodatkowe żądanie swoim członkom: stają się oni grupowo odpowiedzialni za strzeżenie swoich granic oraz podtrzymywanie dalszej kontroli.

15 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Schemat ten może być interpretowany jako: schemat analizy etnogenezy i wyłania się określonej społeczności (grupy) etnicznej; typologia organizacji etnicznych; aspekty procesów między-etnicznych; sposobu włączenia jednostki do etniczności (np. tożsamość etniczna jest ważniejsza dla członka społeczności etnicznej niż dla członka kategorii etnicznej)

16 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Więź społeczna w grupach etnicznych (I): więź naturalna: – przewaga styczności bezpośrednich, codzienne stosunki, podobieństwo położenia społ., zawodu itp. oraz lokalnością, przejawiającą się w istnieniu granic terytorialnych (rodzina, grupa przyjaciół, grupa sąsiedzka oraz społeczność lokalna); –o granicach decyduje zasada endogamii małżeńskiej (skąd pochodzą partnerzy małżeńscy?) i zasada komensalizmu – z kim możemy spożywać posiłki, odwiedzać się, bawić się, świętować itp. –tworzenie własnych społeczności lokalnych, koncentrując na określonym terytorium (własne dzielnice etniczne itp.);

17 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Więź społeczna w grupach etnicznych (II): więź zrzeszeniowa: –występuje zarówno na poziomie lokalnym, i ponadlokalnym, przejawia się w istnieniu rozmaitych stowarzyszeń, zrzeszeń, instytucji itp.; –funkcja więzi zrzeszeniowej jest łączenie grup pierwotnych i społeczności lokalnych w szersze układy instytucjonalne; –przykłady: parafie, organizacje samopomocowe, stowarzyszenia kulturalne,. instytucje lobbingu, grupy nacisku, ruchy panetniczne.

18 Wybrane problemy socjologii etniczności – nr Więź społeczna w grupach etnicznych (III): więź symboliczna: –rozumiana jako system wspólnych symboli i wartości identyfikacyjnych. Więź ta występuje w każdym rodzaju czy typie grup społecznych: pierwotnych i wtórnych, małych i wielkich, formalnych i nieformalnych. Spełnia przede wszystkim funkcję identyfikacyjną – jest to więź identyfikacji społecznej: –może występować na różnych poziomach etniczności, ale szczególną rolę odgrywa wobec grup, w których dominują styczności pośrednie, a interakcje społeczne mają charakter sporadyczne i mają charakter konwencjonalny; –etniczność symboliczna nie potrzebuje nawet grupy – stanowi symbol lojalności wobec grupy jako symbolu.


Pobierz ppt "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Wybrane problemy socjologii etniczności (nr 3): Społeczna organizacja etniczności."

Podobne prezentacje


Reklamy Google