Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21)"— Zapis prezentacji:

1 Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21)

2 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21) 1.Przykład 1 – socjologia bezrobocia i ubóstwa: Marie Jahoda, Paul F. Lazarsfeld, Hans Zeisel, Bezrobotni Marienthalu (Leipzig Warszawa 2007) - konsekwencje psychologiczne bezrobocia: przygnębiające poczucie upokorzenia i bycia zbędnym; zwiększona wrażliwość i nawykowa agresywność (inercyjna); mała świadomość klasowa. Pamiętniki bezrobotnych, Warszawa 1933: konkurs na pamiętniki bezrobotnych (w latach 1931/1932) był jednym z pierwszych badań nad bezrobociem w Polsce; otrzymano 774 relacji pisemnych; rzetelność pamiętników – ukazywały one istotę i dawały żywy obraz doświadczenia wszystkich bezrobotnych (badania byli reprezentatywni fenomenologicznie).

3 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21) 2. Przykład 2 – antropologia ubóstwa (kultura ubóstwa i kultura wyuczonej bezradności): Oscar Lewis, Sanchez i jego dzieci. Autobiografia rodziny meksykańskiej (PIW, Warszawa 1964) - koncepcja kultury ubóstwa jako sposobu życia i socjalizacji dzieci, na który składa się brak umiejętności planowania przyszłości, rezygnacja, fatalizm oraz tolerancja dla patologii; "kultura ubóstwa charakteryzuje się: dotyczy grup najuboższych w społeczeństwie; bieda (i kultura ubóstwa) jest dziedziczona; brak okresu dzieciństwa (jako etapu chronionego) w wychowaniu dzieci w rodzinie; dominującą formą związków są konkubinaty lub związki matriarchalne; na poziomie psychologicznym wiąże się z poczuciem zepchnięcia na margines, bezradnością, uzależnieniem, widzeniem siebie jako kogoś gorszego od innych.

4 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21) 3. Ubóstwo jako zjawisko społeczne i kulturowe: jest wytworem zarówno teraźniejszości, jak i przeszłości (nowa i stara bieda, bieda jako koszt transformacji, ubóstwo w historii); jest nie tylko polskim problemem, ale także (nade wszystko) kwestią o zasięgu globalnym; rozumienie ubóstwa - ewolucja rozumienia ubóstwa od wąskiego (ekonomicznego) zjawiska do szerokiego (społecznego): –ubóstwo jest sytuacją silnej deprywacji potrzeb, niemożności ich zaspokojenia ze względu na niedostateczne dochody i środki finansowe; –syndrom ubóstwa – deprywacja potrzeb podstawowych, zły stan zdrowia i niski poziom edukacji, upośledzenie w dostępie do wiedzy i korzystania z uprawnień politycznych, mały stopień bezpieczeństwa itp; – nowe pojęcia i związki: ubóstwo, wykluczenie społeczne, marginalizacja.

5 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21) 4. Miary ubóstwa: ubóstwo absolutne (bezwzględne): –czyli minimum egzystencji – elementarne warunki, jakie muszą być spełnione, aby jednostka mogła przetrwać fizycznie i zachować zdrowie. minimum socjalne: –jest to linia minimum egzystencji uwzględniająca także potrzeby społeczne (granica sfery niedostatku i zagrożenia ubóstwem). ubóstwo ustawowe (urzędowe, oficjalne): –poziom dochodu, który uprawnia do korzystania z pomocy społecznej. ubóstwo relatywne (względne): –uwzględnia specyfikę danego społeczeństwa, potrzeby i właściwe mu sposoby ich zaspokajania. ubóstwo subiektywne: –opinie ludzi na temat ich poziomu życia i dochodów.

6 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21) 5. Wymiary społeczne ubóstwa; głębokość – stopień, w jakim biedni są biedni?: –stopniowalność biedy - niedostatek, ubóstwo, bieda, nędza itp. czasowy (temporalny) – czas pozostawania w ubóstwie: –czy ubóstwo jest sytuacją przejściową, krótkotrwała, czy też przedłużającą się, utrwalającą się i przekazywaną generacyjnie? inne wymiary (płaszczyzny) ubóstwa (bieda biedzie nierówna): –miasto – wieś; –przestrzenny (regionalny); –ze względu na wiek (juwenilizacja ubóstwa); –ze względu na płeć (feminizacja ubóstwa); –pracę (związek z bezrobociem).

7 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21) 6. Przyczyny ubóstwa a sfera ocen i wartości (dyskurs o ubóstwie) – bieda to sytuacja i kultura (R. Kapuściński): –ewolucja postrzegania (i wartościowania) ubóstwa - od pozytywnego niegdyś (np. biedni w średniowieczu) do współczesnego, czyli do czegoś, co jest niepożądane, jest świadectwem niepowodzenia i niezaradności życiowej jednostki (bieda zawiniona i niezawiniona). Stosunek do pracy jako główne kryterium moralnej kwalifikacji biednych; –dwa główne kierunki interpretacji ubóstwa i jego przyczyn: strukturalny (sytuacyjny) – obwinianie systemu, przyczyny ubóstwa leżą w czynnikach zewnętrznych wobec jednostki, niezależnych wobec niej (np. kryzys gospodarczy, likwidacja zakładu pracy itp.); kulturowy (behawioralny) – obwinianie ofiary, przyczyny ubóstwa kryją się w cechach jednostek, ich zdolnościach i postawach (obwinianie biednego o spowodowanie sytuacji, w jakiej się sam on znalazł).

8 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21) 7. Nowe pojęcia związane z ubóstwem (wskazują one na aktywną rolę społeczeństwa, które nie zapewnienia jednostkom i grupom pełnego uczestnictwa w życiu społecznym): –underclass (podklasa): znajduje się u samego dołu hierarchii społecznej lub poza nią, charakteryzuje się odrębnością kulturową, która jest związana często z patologią społeczną (urodzenia pozamałżeńskie, nieletnie macierzyństwo, przestępczość itp.), wykazuje tendencję do dziedziczenia jej pozycji oraz separacji przestrzennej; –marginalność i marginalizacja: wyłączenie z jakiegoś ważnego obszaru społecznego z powodów społecznych (nacisk na procesualność zjawiska); –wykluczenie społeczne (ekskluzja): brak lub ograniczenie możliwości uczestnictwa i korzystania z podstawowych zasobów społecznych, dostępnych dla wszystkich( wykluczenie ekonomiczne, polityczne i społeczne).

9 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS nr 21) 8. Stara bieda w Polsce: –wiejski charakter ubóstwa (dominujący w Polsce w ciągu wieków) - w połowie XIX wieku ¾ ludności chłopskiej żyło w nędzy (stałe niedożywienie i całkowita zależność szans na przeżycie od urodzaju); –w okresie dwudziestolecia międzywojennego: bieda wsi oraz miast (po I wojnie i w okresie Wielkiego Kryzysu), koncepcja ludzi zbędnych (S. Czarnowski) ; –ubóstwo w PRL: rozproszone przestrzennie i społecznie (wielodzietne rodziny robotników wiejskich i niewykwalifikowanych, emeryci i renciści, osoby samotne, młode rodziny inteligenckie); związek z fazą życia jednostek i rodzin (ubóstwo na początku – dzieciństwo i wychowanie dzieci oraz u jego kresu – starość); ubóstwo było traktowane jako sprawa prywatna, nieoficjalna, nie-zinstytucjonalizowana.

10 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2007/2008 nr 21) 9. Nowa bieda po 1989 r.: –wiejski charakter (choć jest ona bardzo zróżnicowany); –jest to zjawisko przedłużające się, uporczywe i między-generacyjne (społeczności permanentnego ubóstwa); –koncentracja ubóstwa w pewnych miejscach w kraju (w makroskali - w pewnych regionach kraju, a skali lokalnej – w pewnych miastach, dzielnicach, czy wsiach); –młody wiek polskich biednych – ubóstwo dzieci i rodzin wielodzietnych oraz trudna sytuacja (bezrobocie) młodego pokolenia; –feminizacja ubóstwa (dotyka kobiet pracujących i posiadających rodziny, które walczą z nią, kobiety jako menadżerki ubóstwa); –związek z bezrobociem oraz zjawiskiem niskopłatnej pracy (biedni pracujący– working poor).

11 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21) 10. Ubóstwo i bezrobocie: typy bezrobocia (frykcyjne, strukturalne, cykliczne, długoterminowe, dobrowolne, utajone); nowość i gwałtowność zjawiska po 1989 r. oraz jego społeczna segmentacja (zróżnicowanie regionalne, wiek, płeć i wykształcenie); siostry (skutki) bezrobocia: –psychiczne - depresja, zbędność i zagubienie; –społeczne – izolacja towarzyska; –pracownicze (utrata grupy w pracy, kwalifikacji i dyscypliny pracy – wdrożenia się do niej); –rodzina i życie małżeńskie (przemoc); –adaptacja do bezrobocia, czyli wchodzenie w spiralę przestępstw i marginalizacji.

12 Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21) 11. Państwo wobec biedy i bezrobocia: programy zapobiegania skutkom bezrobocia - spór o to, kto i jak powinien przeciwdziałać biedzie? – model europejski (redystrybucja bogactwa) i amerykański (równe szanse); państwo opiekuńcze (dobrobytu) - państwo ma zapewnić obywatelom bezpieczeństwo socjalne przez odpowiednie prawo i pomoc społeczną (zwłaszcza osobom chorym, niepełnosprawnym, ubogim i bezrobotnym). Stąd powszechny dostęp do państwowego szkolnictwa i systemu zdrowia, pomocy socjalnej itp.; modele opieki społecznej (koncepcja G. Espinga-Andersena): –socjaldemokratyczny (pomoc powszechna) - kraje skandynawskie; –konserwatywny korporacjonizm (pomoc zależna od pozycji społecznej), a celem to pokój społeczny (Francja i Niemcy); –liberalna, pomoc społeczna utowarowiona, wykupywana jest na rynku (USA).


Pobierz ppt "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Bieda, wykluczenie i marginalizacja społeczna (WDS 2008/2009 nr 21)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google