Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24)"— Zapis prezentacji:

1 Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24)

2 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 1. Przykład I– badanie zachowań wyborczych (J. Raciborski, Zachowanie wyborcze Polaków 1989 – 2006, w: Wymiary życia społecznego.., 2007): główne paradygmaty badań zachowań wyborczych: –strukturalny (głosowanie ma charakter zbiorowy, ludzie głosują tak ja inni członkowie grup, do których należą; problemy - znaczenie liderów opinii i przynależności klasowej); –uspołecznionej jednostki (o głosowaniu decydują względnie trwałe postawy polityczne, nabywane w życiu - socjalizacja; problem – trwałość przywiązania do danej partii); –racjonalnego wyboru (istnieje rynek partii politycznych, a jednostka wybiera starannie, na kogo będzie głosowała; problem – głosowanie strategiczne i tematyczne); –historyczne (badanie przebiegu kampanii wyborczej, przekazów i wydarzeń medialnych itp.; problem – sondaże wyborcze). przyczyny absencji wyborczej w Polsce (pasywność związana z miejscem w społecznej strukturze, niski poziom identyfikacji partyjnych i czynnik kulturowo – regionalny).

3 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 2. Przykład II: społeczne nazwy starego i nowego ustroju w Polsce, czyli sprzed i po 1989 r. (Z czym kojarzy się PRL, a z czym RP?, OBOP, 2007); –w bitwach o pamięć liczy się język i nazwy, czyli sposób za- etykietyzowania spornych okresów i wydarzeń w najnowszej historii Polski; –w bitwie o tę pamięć wygrywa nowy ustrój; –ale mamy trudności w nazwaniu (określeniu) nowego ustroju (demokracja i kapitalizm). schemat polskiego państwa podziemnego ( ); zadania państwa – jakie sprawy są ważne, a jakie mniej ważne dla działania państwa? ocena efektywności państwa.

4 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 3. Państwo w refleksji socjologicznej (tradycja rozważań nad państwem i oceną/zasadnością różnych ustrojów politycznych): współwystępowanie wątków eksplanacyjnych i normatywnych (co to znaczy dobre państwo?); współczesna dyskusja dotyczy rozmiaru i siły państwa (słabe państwa), roli sektora publicznego oraz bezpieczeństwa publicznego. - państwo i próby jego definicji socjologicznych: socjologiczne - państwo jako szczególnego rodzaju duża grupa celowa i organizacja społeczna (formalna, biurokratyczna); klasyczne (Max Weber) państwo to organizacja racjonalna, funkcjonującą dzięki biurokracji, posiadająca monopol na stosowanie przymusu wobec ludności na danym terytorium; istota państwowości – czy jest nią egzekwowanie władzy siłą? i możliwość legalnego stosowania przymusu. Czy stąd państwo może być traktowane jako najwyższa forma instytucjonalizacji władzy (władzaodpersonalizowana)?

5 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 4. Współczesna refleksja nad państwem - podkreśla się związek państwa z: –nowoczesnym narodem (jego tożsamością kulturową i symbolami); –zasadą równości obywateli (polityka anty-dyskryminacji i inkluzji); –demokratyczną i suwerenną władzą (sprawowanie władzy nad danym terytorium i uczestnictwo polityczne). ustrój terytorialny państwa - system podziału państwa oraz sposób skupienia władzy: –państwa scentralizowane i zdecentralizowane; –złożone, o schemacie zróżnicowanym (federacje, konfederacje itp.). prawo międzynarodowe - państwo jest taką jednostką podziału politycznego świata, której przysługuje pełna suwerenność, tj. nie podlega ono żadnej innej jednostce politycznej (problem: relacje państw z organizacjami międzynarodowymi lub silniejszymi państwami); problem nowych państw - uznanie ich za państwa na arenie międzynarodowej, czyli akceptacja jako podmiotu prawa międzynarodowego i gotowości do respektowania związanych z tym skutków prawnych (przykład: Timoru Wschodniego i Kosowa).

6 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 5. Teorie państwa i jego genezy: długotrwałość sporu o przyczyny pochodzenia (genezę) państwa; państwo wywodzi się z cech natury ludzkiej: – polis – uczestnictwo polityczne jako najwyższa godność człowieka; –ułomności natury ludzkiej (T. Hobbes – państwo jako remedium na gwałt i oszustwa). wynika ono z szczególnych cech zbiorowości (np. teorie podboju, podporządkowanie grupy słabszej przez najeźdźców – zbiorowości wyższej); rola wojen (doświadczenia europejskie – rola armii, siły militarnej itp.); zmiany w środkach produkcji i w strukturze klasowej (K. Marks); spojrzenie systemowe - państwo jest wynikiem racjonalizacji działania społecznego i wymogów funkcjonalnych; państwo stanowi konsekwencję procesu specjalizacji i profesjonalizacji (Nicolas Luhman – decydujące jest oddzielenie państwa od systemu religijnego i gospodarczego).

7 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 6. Ewolucja charakteru nowożytnego państwa europejskiego: monarchia stanowa (hierarchiczne państwo stanowe); państwo absolutne (monarchia absolutna, centralistycznie zorganizowana); monarchia konstytucyjna (konstytucjonalizm - zasada podziału władz oraz wzajemnej ich kontroli); państwo demokracji liberalnej (rola partii politycznych i głosowania obywateli); szczególne przypadki -polskie państwo podziemne i państwo totalitarne. współczesne modele państw demokracji liberalnej (duże zróżnicowanie) - koncepcje: –państwa ograniczonego (państwo minimalne); –państwa aktywnego (państwo socjalne, opiekuńcze); –państwo pomocniczego (subsydiarność,współuczestnictwo polityczne). Francis Fukuyama (zagubiony wymiar państwowości, 2004) – słabe i mocne państwa.

8 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 7. Państwo opiekuńcze (welfare state, dobrobytu, bezpieczeństwa socjalnego): państwo ma zapewnić obywatelom bezpieczeństwo socjalne przez skuteczne prawodawstwo i pomoc społeczną, szczególnie osobom chorym, niepełnosprawnym, ubogim i bezrobotnym. Dlatego jest powszechny dostęp do państwowego szkolnictwa i systemu zdrowia, duża rola osłon socjalnych, zasiłków itp., ale to wszystko związane z wysokimi podatkami; dużą role odgrywa tutaj interwencjonizm państwowy (stąd przeciwieństwo liberalizmu ekonomicznego); dlaczego istnieje opieka społeczna? - modele: –socjaldemokratyczna (pomoc powszechna) - kraje skandynawskie; –konserwatywny korporacjonizm (pomoc zależy od pozycji społecznej)- cel to pokój społeczny (Francja i Niemcy); –liberalna, pomoc utowarowiona (USA). spór o demontaż państwa dobrobytu- ważne kwestie: –świadczenia powszechne, czy warunkowe?; –kwestie podatków (jakie obciążenia?).

9 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 8. Legitymizacja państwa: legitymizacja państwa tradycyjnie była widziana w kategoriach nawyku posłuszeństwa obywateli wobec władzy państwowej; legitymizacja – opiera się na czynnikach tradycyjnych, emocjonalno- efektywnych oraz wartościująco-racjonalnych; współczesne powiązanie legitymizacji państwa ze stanowieniem prawa – państwo prawa; rola demokratycznej legitymizacji państwa – państwo widzi źródła swojej władzy w społeczeństwie; symbole państwowe (flaga państwowa, godło i hymn, dewiza państwa, inne symbole). państwo (polityka) a wyzwania etyczne: –chrześcijaństwo – decyzje państwa powinny odzwierciedlać zasady moralne i pozostawać pod nadzorem sumienia; –skuteczność polityki - Max Weber etyka intencji i etyka odpowiedzialności.

10 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 9. Państwo a naród – nowoczesne państwo narodowe: unarodowienie państwa – połączenie politycznej suwerenności z kulturową (narodową) tożsamością (E. Gellner) – problemy: –suwerenność i tożsamość: cuius regio, eius religio; absolutyzm (scentralizowane państwo); myśl oświeceniowa i liberalna; Rewolucja Francuska - suweren zbiorowy o wspólnej tożsamości (jakiej zbiorowości, o jakich granicach?). jaka wspólnota? - demos i etnos; rewolucja przemysłowa i narodowa: –nacjonalizm i nowoczesny naród (konstruowanie/tworzenie narodu); –państwo narodowe a nowoczesność.

11 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 10. Współczesne wyzwania (ograniczenia) wobec państwa narodowego: od jednopodmiotowej do pluralistycznej suwerenności (podział między władze lokalne, regionalne, narodowe i ponadnarodowe) – zjawiskodewolucji władzy; globalizacja, nowa ekonomia (e-gospodarka) oraz bunt bogatych; społeczne rozwarstwienia i wykluczenie a solidarność społeczna; nowy nacjonalizm oraz migracje; unifikacja kulturowa (zanik odrębności kulturowej narodów); przykład: zmiana charakteru i funkcji instytucji obywatelstwa narodowego.

12 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 11. Społeczne problemy analizy instytucji obywatelstwa (posiadania statusu obywatela): –obywatelstwo jako więź prawna łącząca jednostkę z danym państwem; –teoretycznie jest ono niezależne od tożsamości etnicznej (narodowej) jednostki, ale pojawiają się problemy: apatrydów (bezpaństwowców); wielorakiego obywatelstwa; skutków polityki etnicznej państwa; –zasady nabywanie obywatelstwa: zasada pochodzenia – prawo krwi (ius sanguinis); zasada terytorialna – prawo ziemi (ius soli); naturalizacji z perspektywy imigrantów (nabywanie pochodne obywatelstwa).

13 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) (cdn. 11). socjologiczne modele obywatelstwa narodowego: praw (uprawnień obywatela) – Thomas H. Marshall); obowiązków (odpowiedzialności i lojalności obywatelskiej); uczestnictwa (aktywności obywatelskiej); tożsamości (identyfikacji z kulturą danego państwa). - wyzwania wobec instytucji obywatelstwa, które wynikają z: globalizacji migracji i pojawienia się nowych mniejszości; wzrostu roli międzynarodowego systemu praw człowieka (ograniczenie suwerenności państwa); integracji europejskiej (instytucja obywatelstwa europejskiego). pytania: –czy znaczenie obywatelstwa z perspektywy członkostwa w społeczeństwie maleje, czy wzrasta?; –jak utrzymać tożsamość państwowo-narodową społeczeństwa przyjmującego z perspektywy imigracji?

14 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 12. Zmiany modelu obywatelstwa narodowego: - praw (dominuje jednostka chroniona przez prawa człowieka - HR); - obowiązków (wielorakie obywatelstwo); - uczestnictwa (nowe poziomy uczestnictwa); - tożsamość (wielokulturowość). nowe modele obywatelstwa: –wielokulturowe; –uczestnictwa w społeczeństwie; –postnarodowe. obywatelstwo pozostaje nadal decydującą zasadą włączania jednostki w ramy państwa, a mechanizmy jego nabywania, czy to przez prawo krwi, czy zasadę terytorialną, mimo modyfikacji ze względu na imigrację, zachowują swoją ważność; stosunek do zasad nabywania obywatelstwa jako linia wyznaczającarealne podziały polityczne w Europie (lewica i prawica).

15 Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24) 13. Przyszłość państwa narodowego: re-definicja modelu państwa narodowego; nadal ważna rola demokratycznego paradygmatu suwerenności ludu; kulturowe znaczenie więzi narodowej (poczucie wspólnotowego my) w globalnym świecie: –na ile daje ono poczucie przynależności?; –na ile ono pozostaje elastyczne i otwarte na innych? kwestia bezpieczeństwa i zagrożenia terroryzmem (po r.) – na ile państwo: –chroni swoich obywateli?; –dostarcza odpowiedniej argumentacji historycznej i podstaw więzi między ludźmi, tworząc spoiste społeczeństwo?


Pobierz ppt "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Państwo i obywatelstwo w perspektywie socjologicznej (WDS 2008/2009 nr 24)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google