Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27)"— Zapis prezentacji:

1 Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27)

2 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 1.Przykład – rozwój i odkrycia socjologiczne w drugiej połowie XX wieku: –historia socjologii; –historia myśli socjologicznej; –historia analizy socjologicznej. tabela odkryć socjologicznych: –próba budowy ogólnej teorii socjologicznej (1951- Talcott Parsons); –konfliktowy model społeczeństwa ( Ralph Dahrendorf); –wykluczenie/ekskluzja ( Michel Foucualt); –system światowy ( Immanuel Wallerstein); –społeczeństwo ryzyka ( Ulrich Beck); –społeczeństwo sieciowe ( Manuel Castells).

3 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 2. Zmiana społeczna: proces przejścia obiektu (zjawiska, kategorii itp.) z jednej fazy w inną, z jednego stanu (formy) w odmienny stan itp.; zmiana dokonuje się w czasie, może być ona ciągła (liniowa), skokowa, cykliczna; zmiana jest trwałym elementem życia społecznego, ale w ciągu ostatnich lat wzrosło tempo zmian społecznych (ich przyśpieszenie); rodzaje zmian społecznych: –endogeniczne – czynniki wewnętrzne; –egzogeniczne - czynniki zewnętrzne; –ewolucyjne - efekt ukierunkowanego procesu rozwojowego; –planowe; –żywiołowe.

4 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 3. Przyczyny zmian społecznych: –środowisko fizyczne (geograficzne) – współczesnym przykładem jest dyskusja na temat efektu cieplarnianego i globalnego ocieplenia; –kultura (wartości i symbole – kultura rzadko jest statyczna, zmieniają się zarówno jej aspekty materialne i niematerialne); –demografia (zmiany wielkości populacji, struktury etnicznej, wiekowej, jak np. starzenie się społeczeństwa itp.); –technologia (nauka, technika, wynalazki, dyfuzja wiedzy): William Ogburn (1922) – koncepcja opóźnienia kulturowego, które oznacza tendencję do szybszych zmian w kulturze materialnej niż niematerialnej; –nierówności społeczne i wynikający z nich konflikt o dostęp do dóbr (rewolucje itp.); –działania jednostek (wielcy ludzie), instytucji i ruchów społecznych.

5 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 4. Teorie zmiany społecznej (socjologia zmian społecznych): cykliczne: –przejście społeczeństwa od jednego do drugiego z dwóch podstawowych stanów; konfliktowe: –nierówności społeczne prowadzą do zmiany/-n; funkcjonalno – ewolucyjne: –przechodzenie od prostych do złożonych form społecznych; konfliktowo-ewolucyjne: –przechodzenie do bardziej złożonych form, które jest wywoływane nierównościami; post-industrialne/postmodernistyczne: –zmiany dokonują się pod wpływem zaawansowanych technologii informatycznych i mediów.

6 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 5. Rozwój społeczny: wieloetapowy, historyczny i kumulatywny proces zmian społecznych przebiegający w określonym kierunku, charakteryzujący się pewnymi prawidłowościami; rozwój ma swoją logikę, sens i formę, które dają się ująć w jednolity schemat; szczególne zainteresowanie rozwojem w socjologii po II wojnie światowej (odbudowa wojenna i rywalizacja międzynarodowa, wzrost liczby ludności świata, pojawienie się ekonomii rozwoju rozwoju, globalizacji ). klasyczne teorie rozwoju społecznego: ewolucjonizm, teorie cykli społecznych i marksizm. obecne (współczesne) teorie rozwoju społecznego: socjologia historyczna i stawanie się społeczeństwa (teoria podmiotowości).

7 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 6. Klasyczny ewolucjonizm: –jest wcześniejszy i odmienny od ewolucjonizmu w biologii (Darwin); –dominuje analogia organiczna – społeczeństwo jest traktowane jako organizm, który podlega wzrostowi i różnicowaniu się – właściwości: wzrost - od prostoty do złożoności, od chaosu do artykulacji, od jednolitości do specjalizacji, od płynności do organizacji; różnicowanie się struktur i funkcji oraz rosnąca zdolność adaptacyjna. –ważne nazwiska: Herbert Spencer i naturalistyczne pojęcie ewolucji; Emile Durkheim i socjologiczne pojęcie ewolucji; Ferdinand Toennies i ewolucja bez postępu. –cechy ewolucji w klasycznym ujęciu: determinizm, fatalizm, finalizm, progresywizm, uniformizm, jednoliniowość.

8 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 7. Neo-ewolucjonizm – krytyka i odrzucenie klasycznego ewolucjonizmu w socjologii, ale powrót do tych idei w połowie XX wieku: –przeniesienie nacisku z ewolucji globalnego społeczeństwa na procesy w mniejszych jednostkach (np. państwach); –poszukiwanie przyczyn ewolucji, a nie tylko sekwencji poszczególnych stadiów; –unikanie wartościowania i odniesień do idei postępu; –probabilistyczne ujęcie ewolucji (założenie o alternatywnych scenariuszach ewolucji); –uwzględnienie wpływu świadomych działań ludzi; –możliwość pluralizmu i wielo-liniowości ewolucji (pojęcie ewolucji konkretnej i ogólnej). neo-darwinizm i socjobiologia (współcześnie): –ewolucja, populacja i geny (genetyczno-kulturowa ko-ewolucja); –socjobiologia człowieka (Edward Wilson).

9 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 8. Koncepcje modernizacji społeczeństwa jako współczesne kontynuacje ewolucjonizmu (lata 50-te i 60-te XX wieku) modernizacja jest ewolucyjnym, stadialnym, jednoliniowym i konwergentnym procesem zmian społecznych; koncepcja modernizacji opiera się na opozycji społeczeństwa tradycyjnego i nowoczesnego (inaczej - tradycji i nowoczesności); podstawowym mechanizmem modernizacji jest różnicowanie się struktur społecznych i funkcji z jednoczesnym dążeniem do ich integracji; krytyka koncepcji modernizacji: –brak realizacji jej celów oraz patologie realizacji programów modernizacyjnych; –fałszywość opozycji tradycji i nowoczesności; –nadmierny etnocentryzm całej koncepcji oraz kwestionowanie stałej i uniwersalnej sekwencji stadiów rozwoju.

10 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 9. Koncepcje neo-modernizacji (lata 80-te XX wieku), w stosunku do klasycznych ujęć modernizacyjnych akcentują one bardziej: oddolną mobilizację społeczną niż działalność elit przywódczych; przekonanie, że modernizacja odzwierciedla powszechne aspiracje ludności wywołane efektem demonstracji płynącej ze świata zewnętrznego (syndrom Dynastii); dostrzeganie - obok wewnętrznych źródeł rozwoju - roli kontekstu zewnętrznego (wpływu innych państw) i zmian epicentrów nowoczesności (alternatywnych wobec zachodnich społeczeństw odniesienia); zróżnicowanie społecznych procesów modernizacji (dylemat trzech zegarów - różne tempo zmian prawa, gospodarki i społeczeństwa); pojawienie się innych koncepcji rozwoju (szczególnie odnoszących się do krajów rozwijających się, tzw. III świata): zależności (podział na kraje centralne i peryferyjne, które łączą relacje eksploatacji) oraz zrównoważonego rozwoju (trwałego).

11 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 10. Socjologiczne teorie cykli dziejowych – przyjmują one alternatywną wizję historii wobec ewolucjonizmu; –zamiast kierunkowości dostrzegają powtarzalność historii; –zamiast wzrostu mamy do czynienia z wyczerpywaniem się rozwoju i tymczasowym powrotem do początku procesu; –historia toczy się w powtarzalnym rytmie, zawsze powracamy do punktu wyjścia, a teraźniejszość jest przejściowym etapem; –zmiana społeczna nie przebiega wzdłuż jednej linii, lecz raczej dzieje się po okręgu. główne pojęcia to: cykle, fazy, rytmiczność zmian. teoria cykli w myśli filozoficznej (głównie są to historiozofie powstania i upadku cywilizacji) – przykłady: –M. Danilewski i F. Konieczny(cywilizacje) –O. Spengler, Zmierzch Zachodu (1918); –Arnold Toynbee ( ).

12 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 11. Socjologiczne teorie cykli: Vilfred Pareto ( ): –system społeczny znajduje się w ruchu od równowagi do nowego jej stanu, a o jego zmianie decyduje charakter elit; –zmianę dostrzega się jako cykliczne krążenie elit, ich rozkwitu, upadku i zastępowania przez inne (lwy i lisy); –ważne pojęcia: residua (skłonności), interesy (obiektywne warunki zaspokajające ludzkie potrzeby) i derywacje (uzasadnienia). Pitrim A. Sorokin (1889 – 1968): –system społeczno-kulturowy to społeczeństwo zintegrowane przyczynowo – funkcjonalnie (kultura zintegrowana logicznie i znaczeniowo; –w centrum systemu jest mentalność kulturowa – jej typy: ideacyjna, zmysłowa i przejściowa - idealistyczna; –historia jest traktowana jako cykl zmian mentalności kulturowej; –zasada zmiany immanentnej: o zmianie decydują wewnętrzne możliwości każdego systemu społeczno-kulturowego.

13 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 12. Materializm historyczny (marksizm): ewolucjonistyczne i heglowskie korzenie (przede wszystkim dialektyka) teorii Marksa; przyjazna interpretacja marksizmu - trzy możliwe poziomy analizy wizji historii: –indywidualny – jednostka jako istota gatunkowa: ujęcie aktywistyczne, szczególna rola alienacji, kreacji oraz interesów. –pośredni (struktura społeczna i klasy społeczne): interesy klasowe i świadomość klasowa; polaryzacja i konflikt klasowy; poprzez sprzeczności i antagonizmy klasowe z presją na ich rozwiązywanie, społeczeństwo przejawia tendencję do przekształceń i rozwoju.

14 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) historia światowa i zmiana formacje społeczno-ekonomiczne: –wspólnota pierwotna, niewolnictwo, feudalizm, kapitalizm i komunizm; –siły wytwórcze, stosunki produkcji, baza, nadbudowa; –postęp i endogenne mechanizmy rozwoju (wpływ technologii); –odtwarzanie napięć i sprzeczności społecznych; –rewolucje jako momenty przełomowe w zmianach formacji. marksizm po Marksie: –ortodoksyjny (dogmatyczny) - Karol Kautsky, Włodzimierz Lenin, Józef Stalin; –aktywistyczny (humanistyczny) – Antonio Gramsci, Gyorgy Lukacs, Erich Fromm; –współczesna myśl lewicowa.

15 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 12. Stawanie się społeczeństwa (I) jako współczesne ujęcia rozwoju społeczeństwa – przykład socjologii historycznej: historia i socjologia (tradycja i zapomnienie); odrzucenie formuły socjologii bez historii – czyli prezentystycznego ahistoryzmu; nowy historyzm i socjologia historyczna (historia społeczna), a badanie rzeczywistości społecznej musi być wyposażone we współczynnik historyczny; ważne nazwiska: –Norbert Elias (socjologia figuracyjna) – ważna praca pt. Przemiany obyczajów w cywilizacji Zachodu; –Charles Tilly (socjologia osadzona w historii) - socjologia winna się przyglądać bardziej regularnościom mechanizmów powstawania zjawisk niż wyjaśnianiem wystąpienia każdego przypadku; powinna zerwać z determinizmem i założyć, że nie da się odkryć praw społecznych podobnych prawom nauk przyrodniczych.

16 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 13. Założenia socjologii historycznej: świat społeczny ujmowany jako proces, a czas jest jego najważniejszym wymiarem; zmiana społeczna jest efektem wielu różnorodnych procesów; społeczeństwo nie jest traktowane jako system, lecz jako płynna siatka stosunków społecznych; kolejne sekwencje zdarzeń (fazy procesu) mają charakter kumulatywny; czynnikami sprawczymi zmian są ludzie i podmioty zbiorowe oraz ich działania; historia tworzy się w określonych warunkach – ludzie nigdy nie tworzą społeczeństwa jak im się podoba; współczynnik historyczny w socjologii pomaga przezwyciężyć dychotomię ciągłości i zmiany, podmiotu i przedmiotu rozwoju.

17 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 14. Stawanie się społeczeństwa (II) – teoria podmiotowości - założenia: społeczeństwo jest pojmowane jako sekwencja zmian; zmienność ma charakter endogenny i przybiera postać samo- przekształceń; za przyczyny jest uważane podmiotowe sprawstwo jednostek i zbiorowości oraz ich działań; efekt zmian stanowi wypadkową wielości działań podmiotów; kierunek, cele i tempo zmian jest zawsze przedmiotem sporów i konfliktów; każde działanie zachodzi w kontekście zastanych struktur; dwoistość struktur – są zarazem determinujące i determinowane oraz dwoistość podmiotów, są one zarazem kształtujące i kształtowane; proces zmian jest sekwencją alternatywnych faz: kreatywności podmiotowej i determinacji strukturalnej.

18 Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27) 15. Stawanie się społeczeństwa (II) – teoria podmiotowości współczynnik podmiotowości - historia jako realizacja i wytwarzanie podmiotowości społecznej; analiza stawania się społeczeństwa jako przedsięwzięcia w budowie; ważni przedstawiciele: –Amitai Etzioni, twórca koncepcji społeczeństwo aktywnego (Communitarian Network, grupa propagującą komunitaryzm); –Alain Touraine (zajmuje się obecnie badaniem ruchów społecznych), twórca socjologii partycypatywnej (angażującej), "interwencjonizmu socjologicznego oraz idei samo-tworzącego się społeczeństwa; –Anthony Giddens - idea strukturacji (próba przezwyciężenia dualizmu i dychotomii obecnych w głównych paradygmatach socjologicznych - interpretatywnym i funkcjonalno- strukturalistycznym).


Pobierz ppt "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Koncepcje rozwoju społecznego i stawania się społeczeństwa (WDS 2008/2009 nr 27)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google