Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Ruchliwość społeczna i legitymizacja nierówności społecznych (WDS 2008/2009 nr 19)

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Ruchliwość społeczna i legitymizacja nierówności społecznych (WDS 2008/2009 nr 19)"— Zapis prezentacji:

1 Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Ruchliwość społeczna i legitymizacja nierówności społecznych (WDS 2008/2009 nr 19)

2 Ruchliwość społeczna (WDS 2008/2009 nr 19) 1.Przykłady – apetyt na wykształcenie w Polsce: –rola wykształcenia w ruchliwości społecznej – zasady merytokracji; –Społeczny wizerunek polskiej szkoły (CBOS, czerwiec 2007); –Ocena poziomu kształcenia w Polsce (CBOS, listopad 2008); –Wydatki rodziców związane z rokiem szkolnym w latach 1997 – 2008 (CBOS, październik 2008); –rola korepetycji w oświacie (OECD, 2002); –apetyt na kształcenie: zainteresowanie kształceniem na poziomie wyższym w zależności od pochodzenia społecznego; odsetek studiujących w zależności od wykształcenia matki; wybór uczelni wyższej. –problemy wyboru szkoły (targi edukacyjne, plany i strategie edukacyjne rodziców i ich dzieci), elitaryzm oświatowy oraz segregacja społeczna w polskich szkołach.

3 Ruchliwość społeczna (WDS 2008/2009 nr 19) 2. Ruchliwość społeczna jest to zmiana pozycji jednostki (grupy społecznej) w ramach hierarchii społecznej (w strukturze uwarstwienia) i może oznaczać jej awans, stabilizację lub też degradację; geneza zainteresowań nad ruchliwością społeczną: –(przełom XIX i XX wieku) marksizm i ruch robotniczy – negatywne zainteresowanie ruchliwością - jakie są przeszkody stojące na drodze do socjalizmu i rewolucji proletariackiej?; –Pitrim Sorokin (1889–1968) - pozytywne zainteresowania ruchliwością społeczną jako składnikiem społeczeństwa otwartego (Social Mobility, 1927). dlaczego badanie ruchliwości jest ważne? – ponieważ wiemy o: –stopniu otwartości (lub zamkniętości) struktury społecznej; –zaawansowaniu realizacji ideału równości społecznej w danym społeczeństwie (natężenie ruchliwości jest traktowane jako ważny wskaźnik równości szans); –dokonujących się zmianach struktury klasowej i postaw jednostek; –jej wpływie na stabilność polityczną i funkcjonowania gospodarki.

4 Ruchliwość społeczna (WDS 2008/2009 nr 19) 3. Typy ruchliwości społecznej: ruchliwość pozioma i pionowa: –pozioma (horyzontalna) – jednostka przemieszcza się między kategoriami na tym samym poziomie; –pionowa (wertykalna), jednostka przemieszcza się między poziomami społecznej hierarchii; –socjologia zajmuje się głównie ruchliwością pionową, która polega na awansie lub degradacji społecznej. ruchliwość indywidualna i zbiorowa; ruchliwość wewnątrz-pokoleniowa i między-pokoleniowa: –ruchliwość wewnątrz-pokoleniowa: awans/ degradacja w granicach jednego pokolenia (swojego życia), jak np. poprzez podnoszenie przez jednostkę poziomu swojego wykształcenia, nabywanie nowych kwalifikacji, bogacenie się, a w konsekwencji przesuwanie się z biegiem lat na wyższe pozycje w hierarchii społecznej; –ruchliwość między-pokoleniowa: zajęcie przez jednostkę wyższej,bądź niższej pozycji niż mieli jej rodzice.

5 Ruchliwość społeczna (WDS 2008/2009 nr 19) ruchliwość strukturalna (technologiczna) - wynikająca ze zmian składu społeczno-zawodowego kolejnych pokoleń; ruchliwość wymienna (cyrkulacyjna): –związana z wymianą (bezpośrednią bądź pośrednią) jednostek między różnymi grupami społeczno-zawodowymi; –jest ona szacowana jako różnica między ruchliwością ogółem a ruchliwością strukturalną. czynniki wpływające na ruchliwość społeczną: –cechy jednostki oraz jej rodziców; –stopień otwartości społeczeństwa (jego struktury społecznej); –wpływ instytucji publicznych (społecznych): membrany w społeczeństwie (elewatory i ruchome schody), jak np. system szkolny, kościół, wojsko, partia polityczna itp.; –zmiany na rynku pracy (m. in. pod wpływem technologii).

6 Ruchliwość społeczna (WDS 2008/2009 nr 19) 4. Mechanizmy ruchliwości społecznej: –uprzemysłowienie (okres wzrostu gospodarczego) wywołuje zmiany składu społecznego ludności, co przekłada się na zwiększoną ruchliwość społeczną (zwłaszcza strukturalną); –istotną cechą zmian struktury społecznej w okresie uprzemysłowienia jest wzrost średnich i wyższych pozycji kosztem pozycji najniższych (przewaga awansu nad degradacją); –mimo różnic w ogólnych rozmiarach ruchliwości społecznej wzory ruchliwości w krajach rozwiniętych są do siebie podobne (jednakowe). Wynika to m.in. z : jednolitej organizacji procesu pracy; podobnej roli małej (dwupokoleniowej) rodziny (czyli zbliżonej socjalizacji i sposobów przekazywanie statusu społecznego); wzrastającej roli wykształcenia.

7 Ruchliwość społeczna (WDS 2008/2009 nr 19) 5. Funkcje ruchliwości społecznej - wpływa na: formowanie się podziałów społecznych (struktury społecznej): –może ją stabilizować lub zmieniać; –określa wyrazistość podziałów społecznych (wysoka ruchliwość ją osłabia, niska natomiast zaostrza); –zamyka lub otwiera poszczególne kategorie społeczne i zawodowe. stabilność polityczną: –wysoka ruchliwość redukuje potencjał negatywnych napięć społecznych (wentyl bezpieczeństwa), a awans osób z nizin do klasy wyższych jest traktowany jako świadectwo równych szans; –niska ruchliwość jest czynnikiem konfliktogennym z perspektywy szczególnie dołu hierarchii społecznej.

8 Ruchliwość społeczna (WDS 2008/2009 nr 19) (cdn. pkt. 5) funkcje ruchliwości społecznej – wpływa na: efektywność gospodarczą (ruchliwość jest traktowana jako warunek efektywności gospodarczej): –w okresie wzrostu gospodarczego rośnie ruchliwość społeczna (strukturalna), zaś słabnięcie tempa rozwoju powoduje spadek tej ruchliwości; –ruchliwość wpływa także na efektywność gospodarczą przez jej skutki, tj. przez przenikalność barier społecznych i społeczne lokalizacje jednostek- czy jednostki z odpowiednimi kwalifikacjami zajmują właściwe pozycje społeczne? psychologiczne funkcjonowanie jednostek (widać to w stylu życia, zachowaniach i sposobie myślenia – problem nuworyszy): –dobre (zwiększa skłonność do akceptacji zmian, tolerancji oraz innowacyjności); –złe (rodzi lęk i niepewność przed utratą pozycji, prawicowy radykalizm społeczny i podatność na stereotypy).

9 Ruchliwość społeczna (WDS 2008/2009 nr 19) 6. Ruchliwość a legitymizacja nierówności społecznych: legitymizacja dokonuje się na poziomie świadomości społecznej poprzez: –uznanie nierówności przez klasy najniższe; –ogólną akceptację społeczną. ważne pytanie - dlaczego roszczenia klas niższych są tak umiarkowane i mało rewolucyjne? – dlatego, gdyż: –bo zazwyczaj ci ludzie nie mają wiedzy o skali (wielkości) nierówności społecznych (problem grup odniesienia); –nie mają oni także bezpośrednich kontaktów z osobami z wysokich pozycji; –silny jest wpływ środowiska rodzinnego (między-pokoleniowy przekaz wartości), co prowadzi do tego, że nierówności odtwarzają się za przyzwoleniem upośledzonych środowisk społecznych (!).

10 Ruchliwość społeczna (WDS 2008/2009 nr 19) - legitymizacja nierówności na poziomie wartości (syndromów wartości): –dominującej ideologii (obejmuje tych wszystkich, którzy są przekonani o prawomocności istniejącego porządku społecznego; charakterystyczne jest jego akceptacja na gruncie moralnym, czyli szacunek dla lepszych): jest to m.in. ideologia równych szans; pytanie: czy wpływ ideologii dotyczy klas wyższych, czy niższych? –przyjęcie określonych postaw społecznych - typy legitymizacji: podporządkowania (akceptacja systemu społecznego w połączeniu z wizją konfliktowego jego podziału na my i oni); fatalizmu (nic nie da się zmienić, po prostu tak jest); instrumentalnego kolektywizmu (należy zmieniać reguły społeczne, ale tylko przez legalną i zorganizowaną działalność polityczną, m.in. przez związki zawodowe); radykalizm polityczny, kontestację nierówności społecznych (postawa sprzeciwu w ramach prawa, działanie lewicy).

11 Ruchliwość społeczna WDS 2008/2009 nr 19) 7. Ruchliwość społeczna w Polsce: skutki II wojny światowej: – znaczny ubytek demograficzny ludności (eksterminacja niektórych grup ludności) i przerzedzenie przede wszystkim inteligencji i klas wyższych; –powstały wolne miejsca w wyższych partiach struktury społecznej. reformy ustrojowe po 1945 r.: –proces uprzemysłowienia (strategia narzuconej industrializacji) i migracje wieś-miasto; –kryteria polityczne ruchliwości; –bezpłatne szkolnictwo wszystkich szczebli, alfabetyzacja oraz szkolnictwo wieczorowe i zaoczne. ruchliwość społeczna w Polsce w okresie socjalizmu na tle porównawczym była podobna do innych krajów rozwiniętych - ważne pytanie: czy powojenna ruchliwość była wywołana polityczną zmianą ustrojową, czy też zmianami gospodarczymi (procesem uprzemysłowienia)?

12 Ruchliwość społeczna (WDS 2008/2009 nr 19) ruchliwość społeczna po 1989 r.: –pewna otwartość nastąpiła bezpośrednio po 1989 r. - wzrost ruchliwości strukturalnej i wymiennej; –później nastąpiło usztywnienie i stabilizacja barier społecznych. kobiety w procesach ruchliwości społecznej – –odmienność ruchliwości społecznej kobiet (wobec mężczyzn): później zaczynają one pracować; niezależny charakter ich pracy od stanu gospodarki (tempa jej rozwoju); wzrost ruchliwości strukturalnej kobiet po 1989 r.


Pobierz ppt "Sławomir Łodziński Zakład Socjologii Ogólnej Instytut Socjologii UW Ruchliwość społeczna i legitymizacja nierówności społecznych (WDS 2008/2009 nr 19)"

Podobne prezentacje


Reklamy Google