Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Rachunkowość, ekonomia i prawo w prowadzeniu działalności gospodarczej dr Anna Białek – Jaworska I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Rachunkowość, ekonomia i prawo w prowadzeniu działalności gospodarczej dr Anna Białek – Jaworska I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji."— Zapis prezentacji:

1 Rachunkowość, ekonomia i prawo w prowadzeniu działalności gospodarczej dr Anna Białek – Jaworska I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji o firmie 1.System informacyjny rachunkowości, zasady rachunkowości 2.Zasady sporządzania bilansu 3.Rozliczenia międzyokresowe czynne 4.Rezerwy na zobowiązania i rezerwy kapitałowe 5.Rachunek zysków i strat 6.Amortyzacja majątku trwałego 7.Inwentaryzacja 8.Rachunek przepływów pieniężnych

2 Rachunkowość jako międzynarodowy język biznesu Potrzeba pomiaru zjawisk gospodarczych, Rachunek ekonomiczny nakładów i wyników działalności gospodarczej, Cel: pomiar wyników działalności gospodarczej, które warunkują pomnażanie kapitału, Rachunkowość jako międzynarodowy język działań gospodarczych mierzy, wycenia, dokumentuje i ujmuje w księgach wszystkie dokonane operacje gospodarcze, Dostosowanie UoR do MSR/MSSF zapewnia standaryzację i harmonizację sprawozdań finansowych,

3 DEFINICJA RACHUNKOWOŚCI Rachunkowość jest systemem ciągłego w czasie ujmowania, grupowania, prezentowania i interpretowania, wyrażonych w pieniądzu i bilansujących się ogólnych i szczegółowych danych liczbowych o działalności gospodarczej i sytuacji majątkowej jednostki gospodarującej (Stanisław Skrzywan)

4 RACHUNKOWOŚĆ Logiczny, całościowy, zwarty system, zbiór metod, zasad i reguł postępowania, umożliwiający osiągnięcie celu który rozpoczyna się od pomiaru, udokumentowania i ewidencji (ujęcia w księgach) operacji gospodarczych a kończy się sporządzeniem i zatwierdzeniem sprawozdań finansowych

5 RACHUNKOWOŚĆ Język biznesu, Integralny element zarządzania, Wspomaga potrzeby informacyjne zarządu w realizowanych funkcjach, Odzwierciedla realia finansowe jednostki.

6 RACHUNKOWOŚĆ całościowy i zwarty system gromadzenia i przetwarzania danych dotyczących majątku jednostki gospodarczej i jej działalności oraz prezentacji informacji ekonomiczno- finansowych, oparty na dokumentach system ewidencji gospodarczej, który posługując się miernikiem pieniężnym w sposób ciągły i systematyczny rejestruje operacje gospodarcze zachodzące w jednostce gospodarczej.

7 Przedmiot i podmiot rachunkowości Przedmiot – wszystkie transakcje gospodarcze wyrażone w mierniku pieniężnym, które powodują zmiany w sytuacji finansowo-majątkowej jednostki (podmiotu) gospodarczej, zasoby (majątek) przedsiębiorstwa i źródła ich pochodzenia (finansowania); procesy gospodarcze (koszty, przychody); wynik finansowy (zysk lub strata). Podmiot – jednostki gospodarcze funkcjonujące na rynku, Rachunkowość ma charakter podmiotowy - wszystkie operacje gospodarcze (zmiany w sytuacji finansowo-majątkowej) rozpatruje się z punktu widzenia jednego, konkretnego podmiotu

8 Funkcja informacyjna CEL: opracowanie informacji o sytuacji majątkowej i finansowej jednostki gospodarczej oraz efektach jej działalności uzupełnienie informacji o ich interpretację, co ułatwia podejmowanie racjonalnych decyzji w procesie zarządzania Pomiar efektów gospodarowania i konkurencyjności dokonywany jest na podstawie informacji płynących z rachunkowości

9 Funkcja informacyjna Informacje służą otoczeniu jednostki, powiązanemu z nią transakcjami gospodarczymi i kapitałami oraz zarządowi jednostki do poznania i oceny sytuacji majątkowej i finansowej, efektywności wykorzystania zasobów i kapitałów, wyników finansowych, obciążeń podatkowych, pozycji jednostki na rynku oraz podejmowania decyzji strategicznych, taktycznych i operacyjnych.

10 Funkcja informacyjna systematyczne prowadzenie i weryfikowanie dowodów księgowych oraz ksiąg rachunkowych i sprawozdawczości w ramach prowadzonych prac księgowych, dzięki którym otrzymuje się bieżący i aktualny stan sytuacji majątkowo-finansowej jednostki, dostosowanie informacji pod względem treści, czasu i stopnia szczegółowości

11 Funkcja informacyjna wypełniana jest przez tworzenie określonych zbiorów informacji: dla odbiorców wewnętrznych na potrzeby podejmowania decyzji w procesie zarządzania jednostką gospodarczą, obejmujących m. in. stan i wykorzystanie majątku, efektywność gospodarowania, strukturę kapitałów, wielkość zadłużenia, płynność finansową, osiągane przychody, poniesione koszty, uzyskane wyniki, dla odbiorców zewnętrznych (inwestorów, analityków giełdowych, bankowców, w tym kredytodawców, urzędów skarbowych, urzędów celnych, ZUS, GUS, NBP, pracowników), aby mogli oceniać sytuację finansową spółki i m. in. ograniczyć ryzyko inwestowania kapitału, w postaci: zestawień, sprawozdań finansowych, deklaracji i zeznań podatkowych.

12 System informacyjny rachunkowości grupowanie danych księgowych w przekrojach umożliwiających podejmowanie decyzji składające się z: obserwacji, pomiaru, wyceny i dokumentacji; przetwarzanie danych, obejmujące ewidencję, rozliczenie i kalkulację; prezentację osiągniętych wyników na potrzeby sprawozdawczości, analizy i planowania.

13 Komu potrzebne są informacje zawarte w sprawozdaniu finansowym? Dyrektorom, właścicielom przedsiębiorstwa informacje o sytuacji finansowej jednostki i jej efektywności, porównanie wyników z poprzednim rokiem, zainteresowanie przyszłością i sukcesem podmiotu gospodarczego, Kredytodawcom ustalenie zdolności kredytowej jednostki, sprawdzenie, czy będzie w stanie spłacać w terminie zadłużenie wraz z odsetkami, możliwość wyceny jednostki gospodarczej w przypadku niespłacenia długu

14 Komu potrzebne są informacje zawarte w sprawozdaniu finansowym? Akcjonariuszom, inwestorom którzy inwestując pieniądze, chcą znać: pozycję konkurencyjną spółki, rozmiary ryzyka, stopę zwrotu z zainwestowanego kapitału, rentowność oraz plany rozwoju spółki, informacje o dywidendach i przewidywanej stopie zwrotu z inwestycji, Pracownikom, którzy chcą wiedzieć, Czy spółka zapewni stabilne miejsce pracy? Czy będą regularnie otrzymywali wynagrodzenie? Czy możliwe są podwyżki i premie?

15 Konkurencji którą interesuje wynik finansowy, statystyki biznesowe rywali, udział w rynku, wielkość zysku, struktura kosztów, Dostawcom którzy muszą wiedzieć Czy mają do czynienia z podmiotem stabilnym finansowo i godnym zaufania? Jaka jest zdolność jednostki do terminowych płatności za towary? Klientom zainteresowanym informacją, Czy jednostka jest zdolna do kontynuowania działania, negocjowania cen? Jaka jest pozycja firmy na rynku? Komu potrzebne są informacje zawarte w sprawozdaniu finansowym?

16 Urzędowi skarbowemu który sprawdza wysokość naliczonego podatku przypadającego do zapłaty, analizuje sprawozdania finansowe pod względem rzetelności i wiarygodności Komu potrzebne są informacje zawarte w sprawozdaniu finansowym?

17 ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE jego struktura zależy od znaczenia podmiotu sporządzającego sprawozdanie w środowisku gospodarczym Podmioty o dużym znaczeniu mają obowiązek poddania badaniu sf przez biegłego rewidenta i ogłoszenia sf Podmioty o mniejszym znaczeniu (pozostałe) mają tylko obowiązek złożenia sf w urzędzie skarbowym i w sądzie gospodarczym KRS (poza jednoosobową działalnością gospodarczą i spółką cywilną – tylko US)

18 Badaniu i ogłaszaniu podlegają roczne skonsolidowane sprawozdania finansowe grup kapitałowych, a także roczne sprawozdania finansowe - kontynuujących działalność: 1) banków oraz zakładów ubezpieczeń, 2) jednostek działających na podstawie przepisów o publicznym obrocie papierami wartościowymi oraz przepisów o funduszach inwestycyjnych, 2a) jednostek działających na podstawie przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, 3) spółek akcyjnych, z wyjątkiem spółek będących na dzień bilansowy w organizacji, ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE - Podmioty o dużym znaczeniu

19 4) pozostałych jednostek, które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, spełniły co najmniej dwa z następujących warunków: a) średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób, b) suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej euro według kursu z dnia bilansowego, c) przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej euro według kursu z dnia bilansowego [Art. 64 ust. 1 UoR], ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE - Podmioty o dużym znaczeniu

20 5) roczne połączone sprawozdania finansowe funduszy inwestycyjnych z wydzielonymi subfunduszami oraz roczne sprawozdania jednostkowe subfunduszy [Art. 64 ust. 3 UoR], a także roczne sprawozdania finansowe jednostek sporządzone zgodnie z MSR. Badaniu podlegają sprawozdania finansowe spółek przejmujących i spółek nowo zawiązanych, sporządzone za rok obrotowy, w którym nastąpiło połączenie [Art. 64 ust. 3 UoR]. ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE - Podmioty o dużym znaczeniu

21 ZWOLNIENIA Z BADANIA I OGŁASZANIA SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Ogłaszaniu nie podlega roczne sprawozdanie finansowe oddziału instytucji kredytowej lub finansowej [Art. 64b UoR]. Obowiązkowi badania i ogłaszania sprawozdań nie podlegają te jednostki, których działalność nie będzie kontynuowana, na przykład w likwidacji, lub takie, których upadłość została ogłoszona.

22 składa się z: Bilansu; Rachunku zysków i strat, Dodatkowych informacji i objaśnień, obejmujących wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz noty i objaśnienia, Zestawienie zmian w kapitale własnym, Rachunek przepływów pieniężnych. ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE podmiotów o dużym znaczeniu

23 składa się z: Bilansu; Rachunku zysków i strat, Dodatkowych informacji i objaśnień, obejmujących wprowadzenie do sprawozdania finansowego oraz noty i objaśnienia. ROCZNE SPRAWOZDANIE FINANSOWE pozostałych podmiotów o mniejszym znaczeniu

24 ELEMENTY SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO Bilans – rachunek majątku podaje aktualną sytuację finansową i majątkową podmiotu gospodarczego na określony dzień, zestawienie majątku (tego, co jednostka posiada) AKTYWA oraz źródeł ich pochodzenia, finansowania, właścicieli PASYWA, fotografia, ujęcie migawkowe

25 Rachunek zysków i strat kronika wydarzeń ubiegłego roku obrotowego, wykazuje przychody pomniejszone o koszty ich osiągnięcia, rachunek efektywności ekonomicznej ELEMENTY SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

26 Rachunek przepływu środków pieniężnych rejestruje wpływy i wydatki gotówki, informuje o zdolności generowania środków pieniężnych oraz potrzeb w zakresie ich wykorzystania, obejmuje przepływy pieniężne z działalności operacyjnej, inwestycyjnej, finansowej. ELEMENTY SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

27 Zestawienie zmian w kapitale własnym analityczne rozwinięcie informacji o kształtowaniu się poszczególnych pozycji kapitału własnego, przedstawionego syntetycznie w bilansie Informacja dodatkowa zawiera nieujęte w bilansie i rachunku zysków i strat dane oraz wyjaśnienia niezbędne do tego, aby przedstawić rzetelnie i jasno rezultat finansowy działalności gospodarczej ELEMENTY SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

28 Metody rachunkowości metoda bilansowa (Luci Pacioli, Wenecja 1494, Ogólne wiadomości z zakresu arytmetyki, geometrii, proporcji i proporcjonalności) polega na ujmowaniu (ewidencji), grupowaniu i przedstawianiu majątku przedsiębiorstwa i wszystkich zjawisk gospodarczych dwustronnie i równoważnie, bilansowo; ewidencja w przekroju chronologicznym, tj. wg dat ich powstania, w księdze nazywanej dziennikiem oraz w przekroju systematycznym, na właściwych kontach syntetycznych, zgrupowanych w tzw. księdze głównej, wynika z niej zasada dwustronnego zapisu każdej pojedynczej operacji gospodarczej (zasada podwójnego zapisu księgowego);

29 metoda podmiotowa - polega na prowadzeniu rachunkowości odrębnie dla każdego podmiotu, ma ona również wpływ na odrębne traktowanie przedsiębiorstwa jako podmiotu gospodarczego pod względem prawnym; metoda grupowania - polega na ewidencji na odpowiednich urządzeniach księgowych (kontach) operacji o jednorodnej lub zbliżonej treści ekonomicznej, podstawowe metody postępowania, uważane za kanony dobrej rachunkowości, znajdują odzwierciedlenie w nadrzędnych, fundamentalnych zasadach rachunkowości Metody rachunkowości

30 Rachunkowość finansowa jest obligatoryjnie prowadzona przez jednostki gospodarcze określone w ustawie o rachunkowości, a także banki, ubezpieczycieli, jednostki budżetowe oraz inne podmioty, jeśli otrzymują na realizację zadań dotacje lub subwencje z budżetu państwa, gminy lub funduszy celowych. Od obowiązku prowadzenia ksiąg rachunkowych zwolnione są tylko osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych lub spółki partnerskie, których przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy są niższe niż w przeliczeniu na złote polskie.

31 Prowadzenie ksiąg rachunkowych 1) spółki handlowe (osobowe i kapitałowe, w tym również w organizacji) oraz spółki cywilne, z zastrzeżeniem pkt 2 dotyczącego wielkości przychodów, oraz inne osoby prawne, z wyjątkiem Skarbu Państwa i Narodowego Banku Polskiego, 2) osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, jeżeli ich przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosły co najmniej równowartość w walucie polskiej euro według średniego kursu NBP z 30 września ubiegłego roku, 3) jednostki organizacyjne działające na podstawie Prawa bankowego, przepisów o obrocie papierami wartościowymi, przepisów o funduszach inwestycyjnych, przepisów o działalności ubezpieczeniowej lub przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, bez względu na wielkość przychodów,

32 4) gminy, powiaty, województwa i ich związki, a także państwowe, gminne, powiatowe i wojewódzkie: a) jednostki budżetowe, b) gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych, c) zakłady budżetowe, d) fundusze celowe niemające osobowości prawnej, 5) jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, z wyjątkiem spółek, o których mowa w pkt 1 i 2, 6) zagraniczne osoby prawne, zagraniczne jednostki nieposiadające osobowości prawnej oraz zagraniczne osoby fizyczne, prowadzące na terytorium RP działalność osobiście, przez osobę upoważnioną, przy pomocy pracowników - w odniesieniu do działalności prowadzonej na terytorium RP, bez względu na wielkość przychodów, Prowadzenie ksiąg rachunkowych

33 7) jednostki otrzymujące na realizację zadań zleconych dotacje lub subwencje z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego lub funduszów celowych - od początku roku obrotowego, w którym dotacje lub subwencje zostały im przyznane. Prowadzenie ksiąg rachunkowych

34 Zasady rachunkowości Zadaniem rachunkowości Zadaniem rachunkowości jest stosowanie zasad, aby w sposób prawidłowy, rzetelny i jasny przedstawić w księgach rachunkowych rzeczywisty obraz jednostki gospodarczej. Zasady rachunkowości to zbiór obowiązujących reguł, procedur i norm, które znajdują zastosowanie w praktyce gospodarczej, w celu dostarczenia informacji pełnych, rzetelnych, jasnych i użytecznych o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa, w tym o jego działalności gospodarczej i osiąganych wynikach finansowych. Można wyodrębnić: zasady uniwersalne, zasady uniwersalne, zasady nadrzędne (podstawowe), zasady nadrzędne (podstawowe), zasady szczegółowe (podrzędne). zasady szczegółowe (podrzędne).

35 Nadrzędne (podstawowe) zasady rachunkowości Zasada wiernego i rzetelnego obrazu (prawdziwego, rzeczywistego) true and fair view Jednostki obowiązane są stosować przyjęte zasady (politykę) rachunkowości, rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy, pozycję finansową jednostki oraz dokonania i zmiany w tej pozycji. [Art. 4 ust. 1 UoR] Takie postępowanie musi mieć swoje odzwierciedlenie zarówno w ujmowaniu i bieżącej rejestracji operacji gospodarczych na każdym etapie gromadzenia i przetwarzania danych księgowych, dokonywaniu zapisu w porządku chronologicznym, jak i prezentowaniu informacji w sprawozdaniu finansowym.

36 Zasada memoriałowa W księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte, przypadające na jej rzecz przychody i obciążające ją koszty związane z tymi przychodami dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty – w momencie ich wystąpienia, a nie w momencie (terminie) zapłaty. Poniesione koszty ujmuje się w bezpośrednim powiązaniu z przychodami danego okresu. [Art. 6 ust. 1 UoR] Zasada memoriałowa jest przeciwieństwem zasady kasowej, według której koszt i przychód utożsamia się z wydatkowaniem lub wpływem środków pieniężnych. Zasada kasowa jest stosowana w niektórych przepisach podatkowych, ale NIE MA zastosowania przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych. Nadrzędne (podstawowe) zasady rachunkowości

37 Zasada memoriałowa PRZYKŁAD zaksięgowana w dniu, kiedy nastąpiła sprzedaż w dniu wystawienia faktury Faktura za sprzedane towary, płatna przelewem w terminie 14 dni będzie zaksięgowana w dniu, kiedy nastąpiła sprzedaż (w dniu wystawienia faktury sprzedaży, co powinno nastąpić nie później niż 7 dni od wydania towaru lub wykonania usługi), a nie w momencie otrzymania faktycznej zapłaty. Nadrzędne (podstawowe) zasady rachunkowości

38 Zasada współmierności Dla zapewnienia współmierności przychodów i związanych z nimi kosztów do aktywów lub pasywów danego okresu sprawozdawczego zaliczane będą koszty lub przychody dotyczące przyszłych okresów oraz przypadające na ten okres sprawozdawczy koszty, które jeszcze nie zostały poniesione. [Art. 6 ust. 2 UoR] Współmierność polega na uznawaniu kosztów na podstawie ich związku przyczynowo-skutkowego z wykazanymi w sprawozdaniu przychodami. Przez koszty współmierne z przychodami, czyli te, które bezpośrednio lub pośrednio przyczyniły się do powstania przychodów, należy rozumieć koszty współmierne czasowo i przedmiotowo z przychodami. Nadrzędne (podstawowe) zasady rachunkowości

39 zasady współmierności wszystkich kosztów poniesionych lub które zostaną poniesione w następnych okresach, w sposób bezpośredni przyczyniając się do powstania przychodów danego okresu. Prawidłowe stosowanie zasady współmierności oznacza ujęcie w wyniku finansowym danego okresu wszystkich kosztów poniesionych lub które zostaną poniesione w następnych okresach, w sposób bezpośredni lub pośredni przyczyniając się do powstania przychodów danego okresu. Celem rozliczenia w czasie kosztów i przychodów jest doprowadzenie obu kategorii do porównywalności i prawidłowy pomiar wyniku finansowego danego okresu sprawozdawczego. WSPÓŁMIERNOŚĆ CZASOWA WSPÓŁMIERNOŚĆ CZASOWA – RMK czynne RMK czynne – gdy koszt jest ponoszony z góry RMK bierne RMK bierne – gdy tworzymy rezerwę w ciężar kosztów Nadrzędne (podstawowe) zasady rachunkowości

40 Zasada współmierności PRZYKŁAD Osiągnięte przychody ze sprzedaży wyrobów gotowych pomniejszane są o koszty poniesione na ich wyprodukowanie, czyli koszty uzyskania przychodów. Przychody finansowe ze sprzedaży akcji pomniejszane są o cenę ich zakupu, czyli koszty finansowe. Koszty dotyczące przyszłych okresów sprawozdawczych, a poniesione w okresie bieżącym, aktywuje się w bilansie w postaci rozliczeń międzyokresowych kosztów RMK czynnych. Nadrzędne (podstawowe) zasady rachunkowości

41 Zasada ostrożności (ostrożnej wyceny) Poszczególne składniki aktywów i pasywów wycenia się stosując rzeczywiście poniesione na ich nabycie (wytworzenie) ceny (koszty), z zachowaniem zasady ostrożności. W tym celu należy w wyniku finansowym, bez względu na jego wysokość, uwzględnić: zmniejszenia wartości użytkowej lub handlowej składników aktywów 1) zmniejszenia wartości użytkowej lub handlowej składników aktywów, w tym również dokonywane w postaci odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych, także wtedy, gdy zostaną one ujawnione między dniem bilansowym a dniem, w którym rzeczywiście następuje zamknięcie ksiąg rachunkowych, wyłącznie niewątpliwe pozostałe przychody operacyjne i zyski nadzwyczajne 2) wyłącznie niewątpliwe pozostałe przychody operacyjne i zyski nadzwyczajne, wszystkie poniesione pozostałe koszty operacyjne i straty nadzwyczajne 3) wszystkie poniesione pozostałe koszty operacyjne i straty nadzwyczajne, rezerwy na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń 4) rezerwy na znane jednostce ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń. [Art. 7 ust. 1 i ust. 2 UoR] Nadrzędne zasady rachunkowości

42 Zasada ostrożności (ostrożnej wyceny) W razie wątpliwości należy określić raczej niższą niż za wysoką wartość majątku. Takie postępowanie ma zapobiec zbyt optymistycznemu przedstawieniu sytuacji gospodarczej jednostki, które mogłoby pociągnąć za sobą wykazanie i wypłatę w rzeczywistości nieistniejącego zysku. Koszty trzeba szacować realistycznie i rzetelnie, a zysków nie wolno zawyżać. PRZYKŁAD Ustalając wartość bieżącą samochodu, należy uwzględnić jego dotychczasowe zużycie (odpisy amortyzacyjne). Nadrzędne (podstawowe) zasady rachunkowości

43 Zasada periodyzacji Zasada periodyzacji [Art. 10 pkt 1 UoR] Prowadzenie ewidencji operacji gospodarczych z podziałem na okresy sprawozdawcze (miesiące, lata obrotowe), których one dotyczą i sporządzanie okresowych sprawozdań finansowych. podzieleniu działalności gospodarczej na pewne stale powtarzające się odcinki czasu okresy obrachunkowe lub sprawozdawcze) Zasada periodyzacji polega na podzieleniu działalności gospodarczej każdego podmiotu na pewne stale powtarzające się odcinki czasu, np. miesiąc, kwartał, rok, (okresy obliczeniowe, obrachunkowe lub sprawozdawcze). chronologiczniew dzienniku i systematycznie na odpowiednich kontach sprawozdanie finansowe Między początkiem każdego okresu sprawozdawczego a jego końcem ujmuje się każdą operację gospodarczą chronologicznie w dzienniku i systematycznie na odpowiednich kontach, a na zakończenie tego okresu sporządza się sprawozdanie finansowe. miesiące i rok obrotowy W praktyce typowymi okresami są miesiące i rok obrotowy, niekoniecznie pokrywający się z rokiem kalendarzowym. Nadrzędne zasady rachunkowości

44 Kartkówka GRUPA I GRUPA I Co jest przedmiotem rachunkowości? Na czym polega funkcja informacyjna rachunkowości? Jakie informacje z rachunkowości są potrzebne akcjonariuszom? Co to są podmioty gospodarcze o dużym znaczeniu? Wymień 3 metody rachunkowości. Proszę podać przykład zasady współmierności. GRUPA II GRUPA II Co jest podmiotem rachunkowości? Jakie informacje z rachunkowości są potrzebne dyrektorom, a jakie kredytodawcom? Z czego składa się sprawozdanie finansowe spółek akcyjnych? Kto nie musi prowadzić ksiąg rachunkowych? Proszę podać przykład zasady memoriałowej. Na czym polega metoda bilansowa?

45 Zasada wyceny majątku w oparciu o koszt historyczny Zasada wyceny majątku w oparciu o koszt historyczny polega na ustalaniu wartości poszczególnych składników według ceny nabycia zapłaconej w dniu nabycia tych składników lub rzeczywistych kosztów wytworzenia produktów, półproduktów, środków trwałych i innych składników majątku poniesionych w dniu ich powstania, a więc bez uwzględnienia czynnika inflacji.PRZYKŁAD Kosztem historycznym zakupionych materiałów jest ich rzeczywista cena zakupu lub nabycia. Nadrzędne (podstawowe) zasady rachunkowości

46 Zasada istotności wyodrębnieniewszystkich zdarzeń istotnych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego Określając zasady (politykę) rachunkowości należy zapewnić wyodrębnienie w rachunkowości wszystkich zdarzeń istotnych do oceny sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki, przy zachowaniu zasady ostrożności. Zaleca się stosowanie pewnych uproszczeń w ramach przyjętych zasad rachunkowości, jeśli nie wywierają istotnie ujemnego wpływu na przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego jednostki. [Art. 8 ust.1 UoR] Nadrzędne zasady rachunkowości

47 Zasada istotności ważne znaczenie dla podjęcia decyzji Rozwiązania rachunkowości prezentują informacje, które mają ważne znaczenie dla podjęcia decyzji, głównie w systemie rachunkowości zarządczej. informację istotną (ważną) której pominięcie lub zniekształcenie może wpłynąć ujemnie na decyzje podejmowane przez odbiorców informacji Przez informację istotną (ważną) należy rozumieć taką informację, której pominięcie lub zniekształcenie może wpłynąć ujemnie na decyzje podejmowane przez odbiorców informacji, np. dyrekcję przedsiębiorstw, zarządy spółek lub potencjalnych inwestorów.PRZYKŁAD Otrzymanie oferty handlowej od firmy ELA, z punktu widzenia rachunkowości, nie jest istotne. Natomiast zakup towarów i zapłata za fakturę spowoduje zmiany w składnikach majątku jednostki gospodarczej. Nadrzędne zasady rachunkowości

48 Zasada kompletności muszą być ujęte wszystkie operacje gospodarcze (każde istotne zdarzenie) w danym okresie czasu, w ujęciu chronologicznym i systematycznym polega na tym, że w rachunkowości muszą być ujęte wszystkie operacje gospodarcze (każde istotne zdarzenie), które dotyczą tego przedsiębiorstwa w danym okresie czasu, w ujęciu chronologicznym i systematycznym.PRZYKŁAD Żaden dokument księgowy nie może być pominięty w księgach handlowych (rachunkowych), muszą być one kompletne i zupełne. Nadrzędne (podstawowe) zasady rachunkowości

49 Zasada kontynuacji działalności Przy stosowaniu przyjętych zasad (polityki) rachunkowości przyjmuje się założenie, że jednostka będzie kontynuowała działalność w dającej się przewidzieć przyszłości w niezmniejszonym istotnie zakresie, bez postawienia jej w stan likwidacji lub upadłości, chyba że jest to niezgodne ze stanem faktycznym lub prawnym. kierownik jednostki uwzględnia wszystkie informacje dostępne na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego Ustalając zdolność jednostki do kontynuowania działalności, kierownik jednostki uwzględnia wszystkie informacje dostępne na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego, dotyczące dającej się przewidzieć przyszłości, obejmującej okres nie krótszy niż jeden rok od dnia bilansowego. [Art. 5 ust. 2 UoR] Nadrzędne zasady rachunkowości

50 Zasada kontynuacji działalności nie ma zastosowania Zasada kontynuacji działalności nie ma zastosowania, jeżeli stan faktyczny lub prawny nie zezwala na uznanie jednostki za kontynuującą działalność, w szczególności w przypadku likwidacji, wszczęcia postępowania upadłościowego lub zmiany formy prawnej jednostki. wpływ na wycenę majątku przedsiębiorstwa i jego ujęcie w bilansie Przestrzeganie zasady kontynuacji działalności ma wpływ na wycenę majątku przedsiębiorstwa i jego ujęcie w bilansie.PRZYKŁAD Jeżeli jednostka zamierza lub musi zostać postawiona w stan upadłości, to sprawozdanie finansowe może podlegać sporządzeniu według innych zasad, które muszą zostać ujawnione – wycena w cenach sprzedaży netto, kapitał prezentowany całościowo, bez wyodrębnia jego struktury. Nadrzędne zasady rachunkowości

51 Zasada ciągłości jednakowego grupowania operacji gospodarczych wyceny aktywów i pasywówdokonywania odpisów amortyzacyjnychustalania wyniku finansowego Przyjęte zasady (politykę) rachunkowości należy stosować w sposób ciągły, dokonując w kolejnych latach obrotowych jednakowego grupowania operacji gospodarczych, pomiaru, wyceny aktywów i pasywów, w tym także dokonywania odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych, ustalania wyniku finansowego i sporządzania sprawozdań finansowych tak, aby za kolejne lata informacje z nich wynikające były porównywalne. [Art. 5 ust. 1 UoR] bilans zamknięcia jako bilans otwarcia Wykazane w księgach rachunkowych na dzień ich zamknięcia stany aktywów i pasywów (bilans zamknięcia) należy ująć w tej samej wysokości, w otwartych na następny rok obrotowy księgach rachunkowych (jako bilans otwarcia). zapewnienie porównywalności sprawozdań finansowych w różnych okresach czasu Celem zasady ciągłości jest zapewnienie porównywalności sprawozdań finansowych w różnych okresach czasu. Nadrzędne zasady rachunkowości

52 Zasada wyższości treści ekonomicznej nad formą zgodnie z ich treścią ekonomiczną i prawdą materialną Zdarzenia, w tym operacje gospodarcze, ujmuje się w księgach rachunkowych i wykazuje w sprawozdaniu finansowym zgodnie z ich treścią ekonomiczną i prawdą materialną, chociażby forma prezentacji odbiegała od powszechnie przyjętych rozwiązań lub była sprzeczna z wymogami formalnymi. [Art. 4 ust. 2 i ust. 4 UoR] Istotą jest rzeczywistość gospodarcza, a nie forma prawna transakcji. Zasada ta jest kontrowersyjna, stąd nie zawsze była akceptowana w przepisach prawa.PRZYKŁAD Nie zaksięgowaną fakturę z ubiegłego miesiąca należy wykazać w bieżącym miesiącu, pomimo złamania zasady periodyzacji i memoriałowej. Nadrzędne zasady rachunkowości

53 Zasady uniwersalne są powszechnie stosowane w rachunkowości we wszystkich krajach, niezależnie od ustroju politycznego i systemu gospodarczego. Obejmują: zasadę dwustronnego (podwójnego) zapisu zasadę dwustronnego (podwójnego) zapisu każdej pojedynczej operacji gospodarczej, rozpatrywaniu majątku podmiotu gospodarczego według form (postaci) występowania majątku i według źródeł finansowania (pochodzenia) tego majątku Wynikającą z metody bilansowej polegającej na rozpatrywaniu majątku podmiotu gospodarczego - według form (postaci) występowania majątku i według źródeł finansowania (pochodzenia) tego majątku, a w konsekwencji z dwoistego znaczenia każdej operacji gospodarczej. zasadę periodyzacji zasadę periodyzacji. Uniwersalne zasady rachunkowości

54 mają bezpośredni wpływ na jakość rachunkowości każdego przedsiębiorstwa oraz na jakość sporządzanego sprawozdania finansowego Zasada porównywalności sprawozdań W celu rzetelnego i jasnego przedstawienia sytuacji jednostka może, ze skutkiem od pierwszego dnia roku obrotowego, bez względu na datę podjęcia decyzji, zmienić dotychczas stosowane rozwiązania na inne, przewidziane ustawą. Zmiana dotychczas stosowanych rozwiązań wymaga również określenia w informacji dodatkowej wpływu tych zmian na sprawozdania finansowe wymagane innymi przepisami prawa, jeżeli zostały one sporządzone za okres, w którym powyższe rozwiązania uległy zmianie. [Art. 8 ust. 2 UoR] Szczegółowe (podrzędne) zasady rachunkowości

55 Zasada porównywalności sprawozdań W przypadku zmiany polityki rachunkowości należy w sprawozdaniu finansowym jednostki za rok obrotowy, w którym zmiany te nastąpiły, podać: przyczyny przyczyny tych zmian, wpływ na wynik finansowy określić liczbowo ich wpływ na wynik finansowy zapewnić porównywalność danych sprawozdania finansowego roku poprzedzającego rok obrotowy oraz zapewnić porównywalność danych sprawozdania finansowego dotyczących roku poprzedzającego rok obrotowy, w którym dokonano zmian. względnej stałości stosowanych metod i rozwiązań Zmierza do tego, aby użytkownicy (odbiorcy) sprawozdań dostarczanych przez rachunkowość mieli możliwość porównania tych sprawozdań w poszczególnych okresach w przeszłości i przyszłości. Wymaga to względnej stałości stosowanych metod i rozwiązań, a bilans końcowy za dany okres powinien być identyczny co do formy i układu jak bilans otwarcia, co ułatwia czytanie i analizę bilansu.

56 Terminowość i aktualność Terminowość i aktualność – tylko informacja sporządzona we właściwym terminie ma aktualny charakter i może zostać efektywnie wykorzystana. Informacja powinna być wiarygodna, tj. wolna od uprzedzeń i preparowania. Zasada bezstronności Zasada bezstronności – polega na tym, że informacje zawarte w sprawozdaniu finansowym nie są selekcjonowane i wynikają z obiektywnej rzeczywistości. Zasada dokumentacji dowody księgowe dowody źródłowe W księgach rachunkowych okresu sprawozdawczego należy zapisać każde zdarzenie gospodarcze, które nastąpiło w tym okresie sprawozdawczym. Podstawą zapisów w księgach rachunkowych są dowody księgowe stwierdzające dokonanie operacji gospodarczej, tzw. dowody źródłowe. [Art. 20 ust. 1-2 UoR] Szczegółowe (podrzędne) zasady rachunkowości

57 Zasada jasności (zrozumiałości lub przejrzystości) wszystkie pozycje bilansowe muszą wynikać z ewidencji prowadzonej na kontach, zweryfikowanej w wyniku inwentaryzacji, a salda potwierdzone w drodze spisu z natury lub procesu uzgodnienia np. salda należności – wszelkie informacje dostarczane przez rachunkowość w postaci różnego rodzaju sprawozdań muszą być zrozumiałe dla ich odbiorców i użytkowników, wszystkie pozycje bilansowe muszą wynikać z ewidencji prowadzonej na kontach, zweryfikowanej w wyniku inwentaryzacji, a salda potwierdzone w drodze spisu z natury lub procesu uzgodnienia np. salda należności. Zasada niekompensowania Wartość poszczególnych składników aktywów i pasywów, przychodów i związanych z nimi kosztów, jak też zysków i strat nadzwyczajnych ustala się oddzielnie. Nie można kompensować ze sobą wartości różnych co do rodzaju aktywów i pasywów, przychodów i kosztów związanych z nimi oraz zysków i strat nadzwyczajnych. [Art. 7 ust. 3 UoR] Podrzędne zasady rachunkowości

58 Zasada niekompensowania (zakazu kompensat) obowiązku odrębnej wyceny i prezentacji w efekcie sprowadza się do obowiązku odrębnej wyceny i prezentacji przychodów, kosztów, strat i zysków nadzwyczajnych oraz aktywów i pasywów różnych co do rodzaju i ma zapewnić pełną prezentację sytuacji finansowej jednostki. Odstępstwa od zasady niekompensowania w RZiS Odstępstwa od zasady niekompensowania w RZiS występują w przypadku zbycia aktywów finansowych i niefinansowych ustalenia różnic kursowych zbycia aktywów finansowych i niefinansowych oraz ustalenia różnic kursowych.

59 emitowanie przez rachunkowość sprawozdań porównywalnych i jednolicie interpretowanych w skali międzynarodowej Zasady rachunkowości, zarówno uniwersalne, nadrzędne i szczegółowe mają wpływ na realizację ogólnej tendencji realizowanej w rachunkowości w krajach gospodarki rynkowej, tj. emitowanie przez rachunkowość sprawozdań porównywalnych i jednolicie interpretowanych w skali międzynarodowej. Obowiązkiem każdej jednostki jest stosowanie wszystkich zasad Obowiązkiem każdej jednostki jest stosowanie wszystkich zasad w sposób prawidłowy, zgodnie z postanowieniami UoR, co zapewni, że: rzetelnych, kompletnych, chronologicznym i systematycznym przy pełnym udokumentowaniu zapisów Sprawozdanie finansowe zostało sporządzone na podstawie rzetelnych, kompletnych, ujętych w porządku chronologicznym i systematycznym przy pełnym udokumentowaniu zapisów ksiąg rachunkowych,

60 aktywa i pasywa istnieją, są kompletne i zostały prawidłowo wycenione Wykazane przez jednostkę aktywa i pasywa istnieją, są kompletne i zostały prawidłowo wycenione, właściwą treść ekonomiczną transakcji Zaprezentowane w sprawozdaniu operacje gospodarcze oddają właściwą treść ekonomiczną transakcji, a nie tylko ich formę prawną lub ich ewentualną zgodność z prawem podatkowym, Przy wycenie oparto się na zasadzie ostrożnej wyceny ryzyko gospodarcze dalszej kontynuacji działalności Przy wycenie składników majątkowych oparto się na zasadzie ostrożnej wyceny, uwzględniając znane i prawdopodobne ryzyko gospodarcze, zakładając możliwość dalszej kontynuacji działalności gospodarczej jednostki, Wykazane koszty i przychody są kompletne zachowana została zasada współmierności kosztów i przychodów Wykazane koszty i przychody są kompletne, dotyczą właściwych okresów sprawozdawczych, zostały poprawnie sklasyfikowane oraz zachowana została zasada współmierności kosztów i przychodów.

61 punkt wyjścia do prowadzenia rachunkowości Znajomość i rozumienie zasad rachunkowości i ich wpływu na jakość sprawozdań finansowych w praktyce stanowi punkt wyjścia do prowadzenia rachunkowości w jednostkach. potrzeba zastosowania wynika z ogólnej koncepcji i celów rachunkowości Obligatoryjność ich stosowania wynika z przepisów ustawy o rachunkowości, ale potrzeba zastosowania wynika z ogólnej koncepcji i celów rachunkowości, jakimi są: pomiar rentowności i sytuacji finansowej pomiar rentowności i sytuacji finansowej, zapewnienia potrzeb informacyjnych właścicieli kapitału przedstawienie jasnego (wiernego) i rzetelnego wizerunku firmy dla zapewnienia potrzeb informacyjnych głównych użytkowników informacji, tj. właścicieli kapitału.

62 PYTANIA KONTROLNE – EBC*L Jaką rolę w zarządzaniu jednostką gospodarczą pełni rachunkowość? Wymień najważniejsze części rocznego sprawozdania finansowego Jakich informacji dostarcza bilans?

63 PYTANIA KONTROLNE – EBC*L O czym informuje rachunek zysków i strat? Który element sprawozdania finansowego informuje o aktualnym stanie gotówki? Do kogo skierowana jest informacja sprawozdawcza?

64 PYTANIA KONTROLNE – EBC*L Faktura VAT za sprzedane towary została zaksięgowana 20 stycznia 2010 r., a zapłata nastąpi w ciągu 21 dni. Jaka zasada rachunkowości została zastosowana?

65 PYTANIA KONTROLNE – EBC*L Zakupiono komputer za zł, dotychczasowe zużycie wynosi zł. Jaka jest wartość księgowa komputera? Jaki jest koszt historyczny komputera? Jaką zasadę rachunkowości zastosowano?

66 PYTANIA KONTROLNE – EBC*L Przychody ze sprzedaży towarów w lutym wyniosły zł, a koszt (wartość) ich zakupu zł. Ustal zysk ze sprzedaży w bieżącym miesiącu. Jaką zasadę rachunkowości należy zastosować?

67 Nabyto 120 szt. towaru X po 20 zł za szt. Sprzedano 100 szt. towaru X po 50 zł za szt. Wydano towar z magazynu WZ. Ile wynosi zysk na sprzedaży towarów? Ile wynosi marża handlowa? Jaka jest wartość zapasów towaru X? Nabyto 100 szt. towaru X po 22 zł za szt. Sprzedano 100 szt. towaru X po 50 zł za szt. Z magazynu wydano 80 szt. towaru X Pozostałe 20 szt. Zostanie wydane w przyszłym tygodniu Ile wynosi zysk na sprzedaży towarów? Ile wynosi marża handlowa? Jaka jest wartość zapasów towaru X? PYTANIA KONTROLNE – EBC*L

68 Wymień podstawowe funkcje rachunkowości. Wymień nadrzędne zasady rachunkowości. Jakich informacji oczekują akcjonariusze i pożyczkodawcy?

69 AKTYWA – MAJĄTEK SPÓŁKI postaci rzeczowej finansowej Prowadzenie działalności gospodarczej wymaga dysponowania pewnym majątkiem w postaci rzeczowej (samochody, budynki, materiały, towary, komputer, drukarka), a część w formie finansowej (środki pieniężne w kasie lub na rachunku bankowym, należności, papiery wartościowe). Aktywa Aktywa to kontrolowane przez jednostkę zasoby majątkowe: o wiarygodnie określonej wartości, powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń (jednostka jest w posiadaniu dokumentu księgowego potwierdzającego zdarzenie gospodarcze związane ze wzrostem stanu aktywów, np. nabyciem majątku, darowizną, przyjęciem w formie aportu) które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych (utrzymywane w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych w przyszłości). [Art. 3. pkt 12 UoR]

70 W bilansie aktywa jednostki są uporządkowane według rosnącej płynności, czyli według możliwości spieniężenia od najmniej do najbardziej płynnych i dzielą się na: Aktywa trwałe Aktywa trwałe – o okresie ekonomicznej użyteczności powyżej 1 roku, Trwałość użytkowania, Wykorzystywane w wielu procesach produkcyjnych (budynki, maszyny, samochody), Zużywane sukcesywnie w miarę upływu czasu, z roku na rok maleje ich wartość, Składniki finansowe o charakterze lokat. Aktywa obrotowe Aktywa obrotowe – o okresie ekonomicznej użyteczności poniżej / do 1 roku. AKTYWA – MAJĄTEK SPÓŁKI

71 Aktywa obrotowe Stosunkowo krótki okres użytkowania w jednostce gospodarczej i wysoka rotacja Zużywają się w jednym cyklu produkcyjnym, zmieniając swoją postać materialną, Mają bezpośredni wpływ na zysk osiągany przez spółkę. zakup / spłata zobowiązań Środki pieniężne materiałów produkcja w toku sprzedaż Należności wyroby gotowe AKTYWA – MAJĄTEK SPÓŁKI

72 Klasyfikacja / podział / struktura aktywów AKTYWA Aktywa trwałeAktywa obrotowe Wartości niematerialne i prawne Zapasy Rzeczowe aktywa trwałe Należności krótkoterminowe Należności długoterminowe Inwestycje krótkoterminowe Inwestycje długoterminowe Krótkoterminowe rozliczenia Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe międzyokresowe AKTYWA – MAJĄTEK SPÓŁKI

73 PRZYKŁAD PRZYKŁAD Rozpoczynając działalność gospodarczą Jan Koss wyposażył swoją firmę produkującą torebki skórzane w następujące składniki majątku: Samochód osobowy, Gotówkę, Kserokopiarkę, Materiały biurowe, Zestaw komputerowy, Maszyny produkcyjne, Części zapasowe do maszyn, Skórę cielęcą do produkcji torebek, Oprogramowanie komputera wraz z licencją użytkowania na 2 lata, Torebki damskie przeznaczone do sprzedaży, Meble biurowe, Dodatki krawieckie Dokonaj klasyfikacji składników majątku

74 Klasyfikacja aktywów trwałych zgodna z bilansem I. Wartości niematerialne i prawne - nabyte przez jednostkę, zaliczane do aktywów trwałych, prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, przeznaczone do używania na potrzeby jednostki, a w szczególności [Art. 3. pkt 14 UoR] autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, koncesje, prawa do projektów / wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych, know-how, tj. w języku polskim wiedzieć jak, stanowi zbiór uzyskanych informacji związanych z wiedzą w zakresie przemysłu, handlu, nauki, organizacji i zarządzania jednostką gospodarczą, a także kontaktami z klientami (posiadanie bazy klientów) nabyta wartość firmy goodwill,

75 I. Wartości niematerialne i prawne Wartość firmy Przykładowo Wartość firmy stanowi różnicę między ceną nabycia określonej jednostki lub zorganizowanej jej części a niższą od niej wartością godziwą przejętych aktywów netto [Art. 33. pkt 4 UoR]. Przykładowo załóżmy, że nabywamy za zł spółkę Gruba Kaśka, zlokalizowaną przy Placu Bankowym, której majątek został wyceniony przez rzeczoznawcę majątkowego na zł zł stanowi dodatnią wartość firmy, odzwierciedlającą renomę spółki, jej dobrą pozycję na rynku, markę, łatwość sprzedaży wyrobów gotowych, popularność wśród konsumentów. koszty zakończonych prac rozwojowych koszty zakończonych prac rozwojowych odzwierciedlają nakłady poniesione na prace rozwojowe prowadzone na własne potrzeby, związane z przygotowaniem nowej linii produkcyjnej lub prototypu wyrobu gotowego bądź urządzenia i zakończone pozytywnym rezultatem przed podjęciem produkcji, tzn. niską wadliwością wytwarzanych nowych wyrobów gotowych, która nie spowoduje nadmiernych wydatków na naprawy gwarancyjne.

76 Koszty zakończonych prac rozwojowych Koszty zakończonych prac rozwojowych Wartość firmy Wartość firmy Inne wartości niematerialne i prawne Inne wartości niematerialne i prawne obejmują autorskie prawa majątkowe, prawa pokrewne, licencje, także na oprogramowanie komputerowe, w tym programy finansowo-księgowe, handlowe, projektowe itp., koncesje, prawa do wynalazków, patentów, znaków towarowych, wzorów użytkowych oraz zdobniczych Zaliczki na wartości niematerialne i prawne Zaliczki na wartości niematerialne i prawne obejmują poniesione nakłady pieniężne na wartości niematerialne i prawne, które jeszcze nie zostały otrzymane I. Wartości niematerialne i prawne

77 II. Rzeczowe aktywa trwałe 1. Środki trwałe 1. Środki trwałe - rzeczowe aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki. Zalicza się do nich w szczególności [Art. 3. pkt 15 UoR] : nieruchomości - w tym grunty, prawo użytkowania wieczystego gruntu, budowle i budynki, a także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego, maszyny, urządzenia, środki transportu, inne rzeczy, ulepszenia w obcych środkach trwałych, inwentarz żywy.

78 II. Rzeczowe aktywa trwałe 1. Środki trwałe a) grunty (w tym prawo użytkowania wieczystego gruntu) b) budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej i wodnej obejmujące nieruchomości wykorzystywane w prowadzonej przez jednostkę gospodarczą działalności gospodarczej: handlowej, produkcyjnej lub usługowej lub stanowiące siedzibę jednostki gospodarczej, ale także wiaty. c) urządzenia techniczne i maszyny obejmujące np. komputery, telefony, faxy, drukarki, kserokopiarki czy maszyny i urządzenia produkcyjne. d) środki transportu e) inne środki trwałe obejmujące meble, wykładzinę itp. użytkowane przez jednostkę gospodarczą przez okres dłuższy niż rok.

79 II. Rzeczowe aktywa trwałe 2. Środki trwałe w budowie budowy, montażu lub ulepszenia już istniejącego środka trwałego - zaliczane do aktywów trwałych środki trwałe w okresie ich budowy, montażu lub ulepszenia już istniejącego środka trwałego [Art. 3. pkt 16 UoR]. Przykładowo ruina nieruchomości bez podłóg, drzwi, okien, niezdatna do użytkowania stanowi środki trwałe w budowie do czasu zakończenia modernizacji i przyjęcia jej do użytkowania. 3. Zaliczki na środki trwałe w budowie obejmują poniesione nakłady pieniężne na środki trwałe w budowie, które jeszcze nie zostały otrzymane

80 III. Należności długoterminowe Wszelkie kwoty pieniężne i ekwiwalenty rzeczowe, jakie są winne jednostce podmioty zewnętrzne o terminie płatności powyżej 1 roku. Od jednostek powiązanych Od pozostałych jednostek Jednostki powiązane to grupa jednostek obejmująca jednostkę dominującą lub znaczącego inwestora, jednostki zależne (kontrolowane przez jednostkę dominującą), współzależne (spółki handlowe współkontrolowane przez jednostkę dominującą lub znaczącego inwestora i innych udziałowców lub wspólników na podstawie statutu, umowy spółki lub umowy zawartej na okres dłuższy niż rok) i stowarzyszone (spółki handlowe, na które znaczący inwestor wywiera znaczący wpływ). Należności długoterminowe obejmują należności dochodzone na drodze sądowej, ustalone do spłaty w ratach, akcje pracownicze płacone ratalnie w dłuższym okresie czasu.

81 IV. Inwestycje długoterminowe Inwestycjeposiadane przez jednostkę w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z przyrostu wartości odsetek, dywidend (udziałów w zyskach), czynszów z najmu aktywa finansowe nieruchomości i wartości niematerialne i prawne Inwestycje – aktywa posiadane przez jednostkę w celu osiągnięcia korzyści ekonomicznych wynikających z przyrostu wartości tych aktywów, uzyskania z nich przychodów w formie odsetek, dywidend (udziałów w zyskach), czynszów z najmu lub innych pożytków, w tym również z transakcji handlowej, a w szczególności aktywa finansowe oraz te nieruchomości i wartości niematerialne i prawne, które nie są użytkowane przez jednostkę, lecz są posiadane przez jednostkę w celu osiągnięcia tych korzyści. [Art. 3. pkt 17 UoR]. W przypadku zakładów ubezpieczeń przez inwestycje rozumie się lokaty. 1. Nieruchomości 2. Wartości niematerialne i prawne

82 O zaklasyfikowaniu nieruchomości lub wartości niematerialnych i prawnych do inwestycji przesądza cel posiadania, tzn. utrzymywanie w celu czerpania zysków z najmu, dzierżawy itp. a nie do użytkowania na własne potrzeby jednostki gospodarczej bądź prowadzenia działalności gospodarczej. 3. Długoterminowe aktywa finansowe a) w jednostkach powiązanych - udziały lub akcje dające prawo głosu podczas zgromadzenia wspólników lub akcjonariuszy - inne papiery wartościowe - udzielone pożyczki obejmujące raty przypadające do spłaty przez naszych dłużników w okresie dłuższym niż rok od dnia bilansowego - inne długoterminowe aktywa finansowe IV. Inwestycje długoterminowe

83 IV. Inwestycje długoterminowe 3. Długoterminowe aktywa finansowe b) w pozostałych jednostkach - udziały lub akcje - inne papiery wartościowe - udzielone pożyczki - inne długoterminowe aktywa finansowe Inne długoterminowe aktywa finansowe obejmują jednostki uczestnictwa w Funduszach Inwestycyjnych, czeki obce o terminie wykupu powyżej 12 miesięcy. 4. Inne inwestycje długoterminowe

84 V. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 1. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego odzwierciedlają przyszłe korzyści spółki, wynikające z przyszłych oszczędności podatkowych spółki, tj. płacenia w przyszłości niższych podatków niż wynikające z bieżącej działalności spółki, np. na skutek zrealizowania się ujemnych różnic kursowych z wyceny bilansowej przy spłacie kredytu. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się w wysokości kwoty przewidzianej w przyszłości do odliczenia od podatku dochodowego, w związku z ujemnymi różnicami przejściowymi, które spowodują w przyszłości zmniejszenie podstawy obliczenia podatku dochodowego oraz straty podatkowej możliwej do odliczenia, ustalonej przy uwzględnieniu zasady ostrożności [Art. 37 pkt 4 UoR].

85 V. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 2. Inne rozliczenia międzyokresowe obejmują nakłady do rozliczenia w czasie, stanowiące koszty przyszłych okresów zgodnie z zasadą współmierności, np. polisy ubezpieczeniowe lub prenumeraty na okres >12 m-cy, - aktywowane koszty remontu kapitalnego, - koszty udostępnienia złóż, - koszty zakupu pierwszego wyposażenia hoteli, restauracji, biur itp. w przedmioty o cechach środków trwałych, ale o niskiej cenie szt. - prowizje policzone przez bank od długoterminowych kredytów obrotowych, - różnice między wyższą wartością nominalną wyemitowanych przez jednostkę obligacji lub innych zobowiązań finansowych, których wykup przypada na rok zaprzyszły i później, a otrzymaną za nie zapłatą.

86 B. Aktywa obrotowe Aktywa obrotowe - część aktywów jednostki, które w przypadku: aktywów rzeczowych a) aktywów rzeczowych - są przeznaczone do zbycia lub zużycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej działalności, jeżeli trwa on dłużej niż 12 miesięcy, aktywów finansowych b) aktywów finansowych - są płatne i wymagalne lub przeznaczone do zbycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub od daty ich założenia, wystawienia lub nabycia, albo stanowią aktywa pieniężne, należności krótkoterminowych ogół należności z tytułu dostaw i usług c) należności krótkoterminowych - obejmują ogół należności z tytułu dostaw i usług oraz całość lub część należności z innych tytułów niezaliczonych do aktywów finansowych, a które stają się wymagalne w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego, rozliczeń międzyokresowych d) rozliczeń międzyokresowych - trwają nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia bilansowego. [Art. 3. pkt 18 UoR]

87 Rzeczowe aktywa obrotowe Rzeczowe aktywa obrotowe - materiały nabyte w celu zużycia na własne potrzeby, wytworzone lub przetworzone przez jednostkę produkty gotowe (wyroby i usługi) zdatne do sprzedaży lub w toku produkcji, półprodukty oraz towary nabyte w celu odprzedaży w stanie nieprzetworzonym. [Art. 3. pkt 19 UoR] I. Zapasy 1. Materiały zużywane jednorazowo lub w jednym cyklu produkcyjnym, przenoszą swoją wartość na wytworzone wyroby gotowe 2. Półprodukty i produkty w toku 3. Produkty gotowe 4. Towary nabyte w celu odsprzedaży z zyskiem, grunty odsprzedane w okresie krótszym niż 1 rok są także zaliczane do towarów 5. Zaliczki na dostawy obejmują poniesione wydatki na poczet przyszłych dostaw materiałów lub towarów, których jeszcze jednostka nie otrzymała.

88 II. Należności krótkoterminowe 1. Należności od jednostek powiązanych a) z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty: - do 12 miesięcy - powyżej 12 miesięcy b) inne 2. Należności od pozostałych jednostek a) z tytułu dostaw i usług, o okresie spłaty: - do 12 miesięcy - powyżej 12 miesięcy b) z tytułu podatków, dotacji, ceł, ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz innych świadczeń obejmują nadpłaty podatku dochodowego, składek ubezpieczeniowych lub podatek od towarów i usług VAT do zwrotu

89 II. Należności krótkoterminowe c) inne obejmują należności od pracowników z tytułu wypłaconych zaliczek itp. d) dochodzone na drodze sądowej obejmujące roszczenia

90 III. Inwestycje krótkoterminowe Aktywa finansowe Aktywa finansowe - aktywa pieniężne, instrumenty kapitałowe wyemitowane przez inne jednostki, a także wynikające z kontraktu prawo do otrzymania aktywów pieniężnych lub prawo do wymiany instrumentów finansowych z inną jednostką na korzystnych warunkach. [Art. 3. pkt 24 UoR] 1. Krótkoterminowe aktywa finansowe a) w jednostkach powiązanych - udziały lub akcje - inne papiery wartościowe - udzielone pożyczki obejmujące raty przypadające do spłaty przez naszych dłużników w okresie do roku czasu od dnia bilansowego oraz należne odsetki od pożyczek. - inne krótkoterminowe aktywa finansowe

91 III. Inwestycje krótkoterminowe b) w pozostałych jednostkach - udziały lub akcje - inne papiery wartościowe - udzielone pożyczki - inne krótkoterminowe aktywa finansowe c) środki pieniężne i inne aktywa pieniężne - środki pieniężne w kasie i na rachunkach - inne środki pieniężne obejmują czeki i weksle obce wymagalne w ciągu 3 miesięcy od dnia ich wystawienia. - inne aktywa pieniężne obejmują naliczone memoriałowo odsetki od innych aktywów finansowych 2. Inne inwestycje krótkoterminowe

92 Aktywa pieniężne krajowych środków płatniczych, walut obcych i dewiz naliczone odsetki od aktywów finansowych aktywa w formie krajowych środków płatniczych, walut obcych i dewiz. Do aktywów pieniężnych zalicza się również inne aktywa finansowe, w tym w szczególności naliczone odsetki od aktywów finansowych. Jeżeli aktywa te są płatne lub wymagalne w ciągu 3 miesięcy od dnia ich otrzymania, wystawienia, nabycia lub założenia (lokaty), to na potrzeby rachunku przepływów pieniężnych zalicza się je do środków pieniężnych, chyba że ujmuje się je w przepływach z działalności inwestycyjnej. [Art. 3. pkt 25 UoR]

93 Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne INNE ŚRODKI PIENIĘŻNE: Czeki, weksle obce o terminie płatności krótszym niż 3 miesiące, Środki pieniężne w drodze, Lokaty terminowe w banku o terminie zapadalności krótszym niż 3 miesiące, INNE AKTYWA PIENIĘŻNE: Weksle i czeki obce o terminie płatności dłuższym niż 3 miesiące, Należne dywidendy. WEKSEL – papier wartościowy, w którym wystawca zobowiązuje się do bezwarunkowej zapłaty sumy wekslowej wraz z dyskontem.

94 IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe rozliczenia międzyokresowe czynne obejmują rozliczenia międzyokresowe czynne, tj. nakłady do rozliczenia w czasie, stanowiące koszty przyszłych okresów zgodnie z zasadą współmierności, np. polisy ubezpieczeniowe lub prenumeraty na okres do 12 miesięcy. Jednostki dokonują czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów jeżeli dotyczą one przyszłych okresów sprawozdawczych. Odpisy mogą następować stosownie do upływu czasu lub wielkości świadczeń, przy czym czas i sposób rozliczenia powinien być uzasadniony charakterem rozliczanych kosztów, z zachowaniem zasady ostrożności. [Art. 39 ust. 1, 3 UoR] Jeżeli zgodnie z umową wartość otrzymanych finansowych składników aktywów jest niższa od zobowiązania zapłaty za nie, w tym również z tytułu emitowanych przez jednostkę papierów wartościowych, to różnica stanowi RMK czynne (długoterminowe lub krótkoterminowe), które odpisuje się w koszty finansowe w równych ratach, w ciągu okresu, na jaki zaciągnięto zobowiązanie [Art. 39 ust. 4 UoR].

95 AKTYWA – PYTANIA KONTROLNE Do jakich pozycji aktywów należy zaklasyfikować cukier w: Cukrowni, Piekarni, Sklepie, Cukierni, Hurtowni Słodka chwila ?

96 AKTYWA - PYTANIA KONTROLNE W jednostce Omega w styczniu 2010 r. zapłacono gotówką 180 zł za prenumeratę czasopisma Księgowe ABC za I półrocze. Rozlicz koszty prenumeraty w czasie, ustalając: Koszty miesiąca, Rozliczenia międzyokresowe. Wyjaśnij pojęcia aktywów, Czym różnią się aktywa trwałe od obrotowych? W jakiej kolejności wykazywany jest majątek w aktywach bilansu? Dlaczego maszyna w przedsiębiorstwie produkcyjnym zaliczana jest do środków trwałych?

97 Do jakich pozycji aktywów należy zaliczyć poniższe składniki majątkowe: Samochód osobowy w firmie transportowej, Komputer w sklepie, Mąka w cukierni, Tkanina wełniana w sklepie, Tkanina bawełniana w przedsiębiorstwie odzieżowym, Drewno w tartaku, Gotówka w kasie, Sprzedane towary, zapłata w terminie późniejszym ? AKTYWA - PYTANIA KONTROLNE

98 Podaj 3 przykłady inwestycji długoterminowych, Czym różni się nieruchomość inwestycyjna od nieruchomości produkcyjnej? Podaj przykład rozliczeń międzyokresowych czynnych, Co oznacza know-how? Kiedy powstają wierzytelności? Czym różnią się środki trwałe w budowie od inwestycji długoterminowych? Co zalicza się do wartości niematerialnych i prawnych? AKTYWA - PYTANIA KONTROLNE

99 PASYWA określają: kto i na jaki okres wyposażył jednostkę gospodarczą w aktywa trwałe i obrotowe? kto ma prawo własności do dysponowania nimi? wg rosnącej wymagalności spłaty uporządkowane w bilansie wg rosnącej wymagalności spłaty – od powierzonych bezterminowo do czasowo otrzymanych Pasywato kapitały własne i obce Pasywa to kapitały własne i obce, źródła finansowania, pochodzenia majątku jednostki. W bilansie pasywa jednostki są uporządkowane według rosnącej wymagalności zwrotu. Na przykład źródłem finansowania samochodu może być kredyt bankowy, źródłem zakupu maszyny – kapitał własny, a źródłem zakupu materiałów kredyt kupiecki.

100 Aktywa netto = KAPITAŁ WŁASNY - aktywa jednostki pomniejszone o zobowiązania, odpowiadające wartościowo kapitałowi (funduszowi) własnemu.[Art. 3. pkt 29 UoR], - ta część majątku jednostki, która pozostaje właścicielowi po spłaceniu wszystkich długów, - kapitał będący w dyspozycji podmiotu bez ograniczeń czasowych, - są roszczeniem właścicieli do aktywów firmy po odjęciu kwoty zobowiązań, czyli do aktywów netto, tworzony z wkładów właściciela, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, lub pochodzi z zysku wygospodarowanego przez jednostkę w trakcie jej działalności.

101 KAPITAŁ WŁASNY kapitały powierzone (aportów) kapitały powierzone – wkład właściciela lub wspólników; równowartość wniesionych środków pieniężnych i wkładów rzeczowych (aportów), kapitały samofinansowania kapitały samofinansowania – tworzone z wygospodarowanego zysku, przeznaczone na finansowanie działalności jednostki, w tym: kapitał zapasowy kapitał zapasowy – tworzony z wygospodarowanego zysku oraz z dopłat akcjonariuszy lub udziałowców, nadwyżki ceny emisyjnej nad nominalną sprzedawanych akcji lub udziałów, kapitał rezerwowy kapitał rezerwowy - tworzony z wygospodarowanego zysku i przeznaczony na pokrycie szczególnych strat i wydatków.

102 KAPITAŁ WŁASNY Spółka akcyjna posiada aktywa trwałe o wartości zł, aktywa obrotowe o wartości zł, a zobowiązania wynoszą zł. Ustal wielkość kapitału własnego. Sprzedano akcji o cenie nominalnej 25 zł, po cenie emisyjnej 30 zł. Ustal wielkość kapitału zapasowego (dorobku jednostki).

103 Klasyfikacja kapitałów własnych w różnych formach organizacyjno-prawnych Kapitały powierzone – samofinansowania – pozostałe PRZEDSIĘBIORSTWO PAŃSTWOWE PRZEDSIĘBIORSTWO PAŃSTWOWE Fundusz założycielski – Fundusz przedsiębiorstwa SPÓŁDZIELNIA SPÓŁDZIELNIA Fundusz udziałowy – Fundusz zasobowy SPÓŁKA Z O. O., S. A. SPÓŁKA Z O. O., S. A. Kapitał zakładowy – zapasowy – rezerwowy SPÓŁKI OSOBOWE SPÓŁKI OSOBOWE Kapitał wspólników OSOBA FIZYCZNA PROWADZĄCA DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ OSOBA FIZYCZNA PROWADZĄCA DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ Kapitał właściciela

104 A. Kapitał (fundusz) własny - struktura I. Kapitał (fundusz) podstawowy przekazywany bezterminowo przez właścicieli II. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (wielkość ujemna) II. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (wielkość ujemna) zadeklarowane, ale nie wniesione wpłaty na poczet kapitału własnego III. Udziały (akcje) własne (wielkość ujemna) Kapitał podstawowy musi być wpisany do KRS. Zwiększenie kapitału w sp. z o. o. może nastąpić poprzez przyjęcie nowego udziałowca lub ustanowienie dopłat do kapitału, w spółce akcyjnej może nastąpić w wyniku emisji akcji, przy czym kapitał jest podwyższany do wartości nominalnej. IV. Kapitał (fundusz) zapasowy kapitał samofinansowania, tworzony z części wygospodarowanego zysku, dopłat udziałowców w sp. z o. o. bez wpisu do KRS, a w S.A. powstaje z agio, tj. różnicy między ceną emisyjną a ceną nominalną akcji.

105 A. Kapitał (fundusz) własny - struktura V. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny powstaje na skutek przeprowadzonej aktualizacji wyceny wartości środków trwałych i inwestycji długoterminowych, VI. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe - odkładany na rozwój jednostki, fakultatywny, w S.A. źródłem jego powstania są: - wartość akcji własnych w cenie nabycia przeznaczonych do sprzedaży, - wartość nominalna akcji własnych uzyskanych nieodpłatnie lub opłaconych z zysku przeznaczonych do umorzenia drogą obniżenia kapitału własnego VII. Zysk (strata) z lat ubiegłych - obejmuje niepodzielone zyski lub niepokryte straty za lata ubiegłe, - - korekta błędu popełnionego w poprzednich latach obrotowych,

106 Korekta błędu z poprzednich lat obrotowych nie można uznać sprawozdania finansowego za rok lub lata poprzednie za przedstawiające rzetelnie i jasno sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy jednostkikwotę korekty wykazuje jako zysk (strata) z lat ubiegłych Jeżeli w danym roku obrotowym lub przed zatwierdzeniem sprawozdania finansowego za ten rok obrotowy jednostka stwierdziła popełnienie w poprzednich latach obrotowych błędu, w następstwie którego nie można uznać sprawozdania finansowego za rok lub lata poprzednie za przedstawiające rzetelnie i jasno sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy jednostki, to kwotę korekty spowodowanej usunięciem tego błędu odnosi się na kapitał (fundusz) własny i wykazuje jako zysk (strata) z lat ubiegłych.

107 VIII. Zysk (strata) netto Wynik finansowy wygenerowany na dzień bilansowy, który został ustalony na podstawie wyników danego roku; IX. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna) Podział lub pokrycie wyniku finansowego netto jednostek niezobowiązanych do poddania badaniu rocznego sprawozdania finansowego może nastąpić po zatwierdzeniu sprawozdania finansowego przez organ zatwierdzający. [Art. 53 ust. 1, 3 UoR] odpisy z wyniku finansowego bieżącego roku obrotowegowpłaty z zysku - odpisy z wyniku finansowego bieżącego roku obrotowego, w tym także wpłaty z zysku, dokonywane na podstawie odrębnych przepisów A. Kapitał (fundusz) własny - struktura

108 B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania – kapitał obcy Zobowiązanie Zobowiązanie - to wynikający z przeszłych zdarzeń obowiązek wykonania świadczeń o wiarygodnie określonej wartości, które spowodują wykorzystanie już posiadanych lub przyszłych aktywów jednostki. [Art. 3. pkt 20 UoR] - kwoty, które podmiot gospodarczy jest winien dostawcom, kredytodawcom i pożyczkodawcom, budżetowi państwa czy pracownikom, - obce środki pozostające w czasowej dyspozycji jednostki w związku z zaciągniętymi przez nią zobowiązaniami, - aktualne długi powstające w wyniku odroczenia terminu płatności przez kontrahentów, - ze względu na rozłożenie w czasie spłaty zobowiązań jednostka może przejściowo wykorzystać cudze środki jako źródło finansowania działalności.

109 Rezerwy Rezerwy - zobowiązania, których termin wymagalności lub kwota nie są pewne, a nawet prawdopodobieństwo wystąpienia samego zdarzenia nie jest pewne. [Art. 3. pkt 21 UoR] Rezerwy są tworzone na: - pewne lub prawdopodobne przyszłe zobowiązania, w tym na straty z transakcji gospodarczych np. z tytułu udzielonych gwarancji, poręczeń, operacji kredytowych, skutków toczącego się postępowania sądowego, - przyszłe zobowiązania spowodowane restrukturyzacją, jeżeli jednostka jest zobowiązana do jej przeprowadzenia lub zawarto w tej sprawie wiążące umowy, zaś plany restrukturyzacji pozwalają w sposób wiarygodny określić ich wartość. B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania – kapitał obcy

110 I. Rezerwy na zobowiązania Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego 2. Rezerwa na świadczenia emerytalne i podobne pracowników - długoterminowa - krótkoterminowa 3. Pozostałe rezerwy - długoterminowe - krótkoterminowe Pozostałe rezerwy są tworzone na naprawy gwarancyjne i z tytułu rękojmi za sprzedane produkty długotrwałego użytku oraz badanie sprawozdania finansowego. B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

111 II. Zobowiązania długoterminowe o terminie spłaty powyżej jednego roku 1. Wobec jednostek powiązanych 2. Wobec pozostałych jednostek a) kredyty i pożyczki obejmujące raty wymagane do spłaty w okresie dłuższym niż rok od dnia bilansowego b) z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych obejmujące zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji, tzn. płatności z tytułu wykupu obligacji wymagane w okresie dłuższym niż rok od dnia bilansowego c) inne zobowiązania finansowe d) inne B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

112 III. Zobowiązania krótkoterminowe ogół zobowiązań z tytułu dostaw i usług, a także całość lub ta część pozostałych zobowiązań, które stają się wymagalne w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego [Art. 3. pkt 22 UoR] 1. Wobec jednostek powiązanych a) z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności: - do 12 miesięcy - powyżej 12 miesięcy b) inne 2. Wobec pozostałych jednostek a) kredyty i pożyczki obejmujące raty wymagalne do spłaty w okresie do roku czasu od dnia bilansowego oraz naliczone odsetki od kredytu lub pożyczki b) z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

113 c) inne zobowiązania finansowe d) z tytułu dostaw i usług, o okresie wymagalności: - do 12 miesięcy - powyżej 12 miesięcy Zobowiązania zwykłe, handlowe, z tytułu dostaw i usług, wynikają z zawartej umowy kupna, która polega na faktycznym dostarczeniu nabywcy przedmiotu transakcji, czyli nabyciu towarów, usług, wyrobów gotowych lub innych składników niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej. e) zaliczki otrzymane na dostawy f) zobowiązania wekslowe f) zobowiązania wekslowe – z tytułu własnych weksli, wystawionych przez daną jednostkę gospodarczą g) z tytułu podatków, ceł, ubezpieczeń i innych świadczeń h) z tytułu wynagrodzeń i) inne B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

114 3. Fundusze specjalne Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych oraz Fundusz Nagród i Premii przyznawanych pracownikom z osiągniętego zysku IV. Rozliczenia międzyokresowe 1. Ujemna wartość firmy Jeżeli cena nabycia jednostki lub zorganizowanej jej części jest niższa od wartości godziwej przejętych aktywów netto, to różnica stanowi ujemną wartość firmy [Art. 33. pkt 4 UoR]. 2. Inne rozliczenia międzyokresowe długoterminowekrótkoterminowe obejmują bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów oraz rozliczenia międzyokresowe przychodów B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

115 Przykłady biernych rozliczeń międzyokresowych - faktury za zużycie energii elektrycznej w grudniu, wystawione w następnym roku obrotowym, np. w styczniu, - prawdopodobne zobowiązania przypadające na bieżący okres sprawozdawczy, wynikające w szczególności: 1) ze świadczeń wykonanych na rzecz jednostki przez kontrahentów jednostki, a kwotę zobowiązania można oszacować w sposób wiarygodny, wykazuje się w bilansie jako rezerwy na zobowiązania 2) z obowiązku wykonania, związanych z bieżącą działalnością, przyszłych świadczeń na rzecz pracowników, w tym świadczeń emerytalnych, a także przyszłych świadczeń wobec nieznanych osób, których kwotę można oszacować w sposób wiarygodny, mimo że data powstania zobowiązania nie jest jeszcze znana, w tym z tytułu napraw gwarancyjnych i rękojmi za sprzedane produkty długotrwałego użytku (wykazuje się w bilansie jako rezerwy na zobowiązania)

116 Przykłady rozliczeń międzyokresowych przychodów otrzymane przedpłaty na poczet przyszłych dostaw towarów lub usług, które do czasu wykonania dostawy towarów lub usług stanowią przychody bilansowe, a po wykonaniu dostawy towarów lub usług stają się przychodami rachunkowymi, wpływającymi na wynik finansowy i przychodami podatkowymi (otrzymana przedpłata nie jest opodatkowana do momentu wykonania dostawy lub usługi)

117 Rozliczenia międzyokresowe przychodów Rozliczenia międzyokresowe przychodów, dokonywane z zachowaniem zasady ostrożności, obejmują w szczególności: świadczeń, których wykonanie nastąpi 1) równowartość otrzymanych lub należnych od kontrahentów środków z tytułu świadczeń, których wykonanie nastąpi w następnych okresach sprawozdawczych, sfinansowanie nabycia lub wytworzenia środków trwałychw budowie prac rozwojowych 2) środki pieniężne otrzymane na sfinansowanie nabycia lub wytworzenia środków trwałych, w tym także w budowie oraz prac rozwojowych, jeżeli nie zwiększają one kapitałów własnych darowizny środków trwałych w budowie, środków trwałych wartości niematerialnych i prawnych 3) źródła pochodzenia przyjętych nieodpłatnie, w tym także w drodze darowizny środków trwałych w budowie, środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, 4) w przypadku banków - należne odsetki od należności zagrożonych - do czasu ich otrzymania lub odpisania, zwiększają stopniowo pozostałe przychody operacyjne ich kwoty zwiększają stopniowo pozostałe przychody operacyjne, równolegle do odpisów amortyzacyjnych lub umorzeniowych od środków trwałych lub kosztów prac rozwojowych sfinansowanych z tych źródeł [Art. 41 UoR].

118 BILANS – prawda o sytuacji majątkowo-finansowej jednostki zasobów majątkowych pozostających pod kontrolą jednostkistrukturę jej finansowania przedstawia z jednej strony informacje dotyczące zasobów majątkowych pozostających pod kontrolą jednostki, a z drugiej strukturę jej finansowania, dwustronne, wartościowe zestawienie zasobów majątkowych (aktywów) i źródeł ich finansowania (pasywów) dwustronne, wartościowe zestawienie zasobów majątkowych (aktywów) i źródeł ich finansowania (pasywów), sporządzony na wyznaczony dzień bilansowy, w określonej formie, z zachowaniem zasady równowagi bilansowej, Równowaga stron – wszystkie aktywa jednostki muszą znaleźć pokrycie w jego pasywach Zasada równowagi bilansowej AKTYWA = PASYWA Zasada równowagi bilansowej AKTYWA = PASYWA

119 Przykład – sporządzanie bilansu Trzech wspólników założyło spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością o nazwie ZDROWA ŻYWNOŚĆ w celu prowadzenia działalności handlowej. Każdy ze wspólników wniósł po zł. Zakupiono samochód dostawczy w cenie zł oraz zakupiono towary o wartości zł, z czego zapłacono gotówką zł, a pozostała kwota zostanie zapłacona w terminie późniejszym ( zł). Założony został rachunek bieżący (firmowy) w banku, na który wpłacono zł, zaś do kasy spółki wpłacono zł.

120 PYTANIA KONTROLNE – EBC*L Wyjaśnij pojęcie pasywów Co zalicza się do źródeł finansowania majątku? Jak nazywany jest kapitał podstawowy w spółce akcyjnej? W jakiej spółce występuje kapitał udziałowy i zapasowy? Czym różni się kapitał własny od kapitału obcego? Co oznacza zasada rosnącej wymagalności spłaty? Dokonaj klasyfikacji kapitałów powierzonych w zależności od formy organizacyjno-prawnej. Podaj przykłady rozliczeń międzyokresowych biernych

121 PYTANIA KONTROLNE – EBC*L Cena nominalna akcji spółki wynosi 600 zł, a cena emisyjna 1000 zł, sprzedano 2000 akcji. Oblicz, ile wynosi kapitał zapasowy spółki? Spółka akcyjna Boom wystawiła weksel własny za zakupiony samochód na kwotę zł. Do jakich pozycji pasywów zaliczysz tę transakcję? Dokonaj klasyfikacji składników pasywów: Dokonaj klasyfikacji składników pasywów: Zakupiono towary, zapłata nastąpi później, Niezapłacony podatek dochodowy do urzędu skarbowego, Niezapłacone składki do kasy zapomogowo-pożyczkowej, Naliczone, a niezapłacone składki na ubezpieczenie społeczne, Wystawione weksle własne, Kwoty otrzymane z banku na okres roku, Kwoty otrzymane na 3 miesiące od firmy Marin.

122 BILANS Prawidłowo sporządzony bilans powinien zawierać następujące dane: nazwę i adres jednostki sporządzającej bilans, określenie dnia bilansowego, wyszczególnienie grup i pozycji aktywów oraz pasywów z podaniem ich wartości, sumę bilansową, datę sporządzenia bilansu, podpisy osób upoważnionych i odpowiedzialnych za rzetelność i prawidłowość bilansu

123 ZASADY SPORZĄDZANIA BILANSU Równowaga bilansowa A = P, Ciągłość bilansowa BZ = BO, Dotrzymanie obowiązującego terminu sporządzenia, dzień bilansowy, Opracowanie wg obowiązujących wzorów z załącznika 1 do uor, Zachowanie wymaganej szczegółowości, tj. stopnia płynności majątku i stopnia pilności zwrotu kapitału, Rzetelna wycena, zgodna ze stanem rzeczywistym, Zasada wyceny netto składników bilansu, Charakter statyczny, informacja o podmiocie wg stanu na dzień sporządzenia (dzień bilansowy).

124 W której pozycji bilansu znajduje się zysk lub strata firmy? Pan Kowalski otwierając fabrykę mebli, w formie aportu wniósł budynek produkcyjny o wartości zł, materiały produkcyjne w kwocie zł, gotówkę zł, którą wpłacił na rachunek bankowy. Sporządź bilans otwarcia. Co oznacza, że bilans ma charakter statyczny? PYTANIA KONTROLNE – EBC*L

125 Wymienione pozycje zakwalifikuj do aktywów lub pasywów bilansu: Towary, Kredyt bankowy, Gotówka w kasie, Kapitał własny, Należności od odbiorców, Zobowiązania wobec dostawców, Środki trwałe, Udziały we własnej spółce, Zysk z lat ubiegłych zatrzymany w spółce, Niewniesione, choć zadeklarowane wkłady udziałowców PYTANIA KONTROLNE – EBC*L

126 Sporządź bilans na podstawie niżej podanego wykazu zasobów majątkowych i źródeł ich pochodzenia w fabryce mebli, będącej spółką z o.o., sporządzonego na 31.XII.2006: 1. Gotówka w kasie 2.000,- 2. Zapas desek ,- 3. Komplety mebli na sprzedaż ,- 4. Śruby, uchwyty, gwoździe 5.000,- 5. Kredyt obrotowy w PKO ,- 6. Zapas sklejki ,- 7. Rachunek bieżący w PKO76.000,- 8. Klej stolarski ,- 9. Benzyna do samochodów 5.000,- 10. Maszyny do obróbki drewna ,- 11.Samochody ciężarowe do przewozu mebli ,- 12. Zobowiązanie wobec dostawcy A za drewno ,-

127 13. Zysk za bieżący rok obrotowy ,- 14.Zaliczki na podróże służbowe pracowników 3.500,- 15 Wynagrodzenia należne pracownikom , udziałów po 1.000, ,- 17. Należność od hurtowni KANAPA za meble ,- (z listopada 2005 roku) 18. Budynek fabryczny ,- 19. Meble kuchenne w toku produkcji ,- 20. Licencja na program finansowo-księgowy 4.500;- 21. Akcje przeznaczone do obrotu ,- 22. Zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego ,­ 23. Kompletne szafki kuchenne ,- 24. Krzesła i stół na wyposażeniu administracji 4.000,- 25. Weksle własne18.000,- 26. Należność od Szkoły Podstawowej za biurka14.000,-

128 27. Zobowiązanie wobec spółki CHEMIK za lakiery ,- 28. Piece centralnego ogrzewania ,- 29. Zysk pozostawiony na pokrycie strat na działalności ,- 30. Słodycze, napoje w sklepiku zakładowym 5.000,- 31. Należność z tytułu udzielonej dwuletniej pożyczki ,- 32. Weksle obce o terminie wykupu luty 2008 r ,- 33.Zadłużenie wobec ZUS12.000,- 34. Budynek fabryczny na wynajem ,-

129 RACHUNEK WYNIKÓW odzwierciedla finansowe skutki operacji wynikowych, które powodują zmiany kapitału własnego, ujmuje przychody i koszty ich uzyskania, zyski i straty nadzwyczajne i obowiązkowe obciążenie wyniku finansowego, czyli podatek dochodowy, Przychody – koszty – podatek dochodowy = zysk lub strata netto wykazywana w bilansie jako pozycja korygująca kapitał własny AKTYWA = Zobowiązania + Kapitał własny + przychody - koszty BILANS RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT

130 Definicja przychodów korzyści ekonomicznych doprowadzą do wzrostu kapitału własnego Przychody to uprawdopodobnione powstanie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w postaci wpływów ze sprzedaży, w formie zwiększenia wartości aktywów, albo zmniejszenia wartości zobowiązań, które doprowadzą do wzrostu kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w inny sposób niż wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli. uzyskiwane są na zewnątrz podmiotu odzwierciedlają jego pozycję w otoczeniu Przychody ze sprzedaży uzyskiwane są na zewnątrz podmiotu, odzwierciedlają jego pozycję w otoczeniu. Przychody : - sprzedaż produktów, usług, materiałów i towarów, - otrzymane odsetki, tantiemy, dywidendy, czynsze, honoraria, - zwiększenie wartości posiadanych akcji, sprzedaż aktywów.

131 Przychody a wpływy przychodem, ale jeszcze nie wpływem jest np. należność od odbiorcy za sprzedane towary; przychodem, który nigdy nie będzie wpływem jest np. darowizna niepieniężna w postaci środków trwałych; wpływem, ale jeszcze nie przychodem jest np. otrzymana zaliczka na poczet przyszłych dostaw towarów; wpływem, który nigdy nie będzie przychodem jest np. zaciągnięcie kredytu bankowego.

132 PRZYKŁAD – Przychody a wpływy Hurtownia Artykułów Biurowych otrzymała wyciąg bankowy potwierdzający: Wpływ środków pieniężnych za sprzedane artykuły biurowe zł, Otrzymanie odsetek od lokaty bankowej 150 zł, Wpływ otrzymanego kredytu bankowego zł, Zwrot nadpłaconego podatku dochodowego od urzędu skarbowego 220 zł, Zwrot pożyczki od firmy GAMA zł, Wpływ odszkodowania od kontrahenta za niewywiązanie się z umowy 600 zł. Ustal wielkość przychodów i wpływów w hurtowni.

133 KOSZTY Koszty stanowią wyrażone w pieniądzu celowe zużycie składników majątku trwałego i obrotowego, usług obcych, nakładów pracy ludzi wyrażonych w formie wynagrodzeń oraz niektóre wydatki nie odzwierciedlające zużycia (podatki kosztowe i opłaty, składki pracodawcy na ubezpieczenie społeczne), związane z prowadzeniem działalności przez jednostkę gospodarczą w określonej jednostce czasu. wynikają z normalnej, codziennej działalności jednostki, są celowe, zamierzone, konieczne i zwrotne, niezbędne do wytworzenia wyrobu gotowego lub świadczonych usług, np. amortyzacja, zużycie materiałów, usługi telekomunikacyjne, delegacje służbowe, wynagrodzenia.

134 Definicja kosztów Koszty to uprawdopodobnione zmniejszenie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych, o wiarygodnie określonej wartości, w formie zmniejszenia wartości aktywów, albo zwiększenia wartości zobowiązań i rezerw, które doprowadzą do zmniejszenia kapitału własnego lub zwiększenia jego niedoboru w inny sposób niż wycofanie środków przez udziałowców lub właścicieli [Art. 3 pkt 31 UoR]. Koszty są kategorią wewnętrzną jednostki i są od niej zależne. istnienia bezpośredniego i pośredniego związkupomiędzy poniesieniem kosztów a osiągnięciem określonych przychodów Ustawa o rachunkowości precyzuje moment uznania kosztu za powstały na podstawie istnienia bezpośredniego i pośredniego związku zachodzącego pomiędzy poniesieniem kosztów a osiągnięciem określonych przychodów.

135 Przykłady wydatków i kosztów kosztem, ale jeszcze nie wydatkiem są np. naliczone, ale nie zapłacone odsetki od kredytów, kosztem niewydatkowym, który nigdy nie będzie wydatkiem jest amortyzacja, wydatkiem, ale jeszcze nie kosztem jest np. zakup za gotówkę materiałów, przyjętych do magazynu, które nie zostały jeszcze zużyte; wydatkiem nie stanowiącym kosztu jest np. spłata raty kredytu;

136 Przykład – wydatki a koszty Hurtownia Artykułów Biurowych otrzymała wyciąg bankowy potwierdzający: Spłatę raty kredytu 400 zł, w tym odsetki 180 zł, Zapłatę rachunku za telefon 260 zł, Zwrot pożyczki dla Sklepu MIX 1500 zł, Zapłatę za transport towarów 100 zł, Przelew ubezpieczeń społecznych do ZUS 450 zł. Ustal wielkość kosztów oraz wydatków w hurtowni.

137 WYNIK FINANSOWY Wyrażony w mierniku pieniężnym rezultat działalności jednostki w pewnym okresie, Różnica między uzyskanymi przychodami i zyskami nadzwyczajnymi a poniesionymi kosztami ich osiągnięcia, powiększonymi o straty nadzwyczajne i ustalony podatek dochodowy, ALE WYMAGA KOREKT Punkt wyjścia do prowadzenia rozliczeń finansowych z budżetem z tytułu podatku dochodowego (ALE WYMAGA KOREKT i uwzględnienia przepisów podatkowych), Metoda drabinkowa sporządzania RZiS,

138 Przychody ze sprzedaży Zysk/strata ze sprzedaży - Koszty zwykłej działalności operacyjnej + Pozostałe przychody operacyjne Wynik na działalności operacyjnej - Pozostałe koszty operacyjne + Przychody finansowe Zysk/strata na działalności gospodarczej - Koszty finansowe + Zyski nadzwyczajne Zysk/strata brutto - Straty nadzwyczajne Zysk/strata brutto - Obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego Zysk/strata netto

139 Wynik ze sprzedaży Wynik ze sprzedaży ustala się jako różnicę między przychodami ze sprzedaży a kosztami ich osiągnięcia. Wynik ze sprzedaży jest korygowany o pozostałe przychody i koszty operacyjne i w efekcie ustala się wynik na działalności operacyjnej wynik na działalności operacyjnej. wynik na działalności gospodarczej wynik brutto wynik finansowy netto Po uwzględnieniu przychodów i kosztów finansowych otrzymuje się wynik na działalności gospodarczej, który może się zmienić pod wpływem zysków i strat nadzwyczajnych. Po ich doliczeniu lub odliczeniu otrzymuje się wynik brutto, od którego odejmuje się obowiązkowe obciążenia wyniku finansowego i uzyskuje się wówczas wynik finansowy netto.

140 Zasady ustalania wyniku finansowego zasada memoriałowa zasada memoriałowa - nakazuje branie pod uwagę w danym okresie sprawozdawczym tylko tych przychodów i zysków oraz kosztów i strat, które tego okresu dotyczą, bez względu na moment poniesienia wydatków lub wpływu środków pieniężnych; zasada ostrożności zasada ostrożności, zgodnie z którą w wyniku finansowym, niezależnie od jego wysokości (nawet w przypadku straty), należy uwzględnić: zmniejszenia wartości użytkowej, handlowej lub innej aktywów, tylko te należności z tytułu pozostałych przychodów operacyjnych oraz zysków nadzwyczajnych, które są niewątpliwe, zasada współmierności przychodów i kosztów czasowamerytoryczna (przedmiotowa) rezerwy na znane ryzyko, grożące straty oraz skutki innych zdarzeń. zasada współmierności przychodów i kosztów - rozumiana jako współmierność czasowa i współmierność merytoryczna (przedmiotowa)

141 Zmiana stanu produktów rozliczenia międzyokresowe kosztów produkty w toku zapasy produktów gotowych różnica między stanem końcowym a początkowym aktywowanych kosztów, czyli umieszczanych w aktywach bilansu, obejmujących rozliczenia międzyokresowe kosztów, produkty w toku oraz zapasy produktów gotowych, Kr - Kws = Sk - Sp dodatnia wyprodukowano zapasy produktów do magazynu Jeżeli zmiana stanu produktów w danym okresie jest dodatnia (Sk > Sp), to poniesione koszty rodzajowe są wyższe niż koszt własny sprzedanych produktów (Kr > Kws) np. wyprodukowano zapasy produktów do magazynu, zwiększenie stanu produkcji w toku, zwiększenie rozliczeń międzyokresowych kosztów czynnych zwiększenie rozliczeń międzyokresowych kosztów czynnych, Zmiana stanu produktów ujemna (Sk Kr), np. sprzedano zapasy produktów z poprzedniego okresu, zwiększenie rozliczeń międzyokresowych kosztów biernych

142 Zwiększenie stanu produktów (zmiana dodatnia) powoduje zmniejszenie kosztów, zmniejszenie stanu produktów (zmiana ujemna) – odwrotnie - zwiększenie kosztów. Zmianę stanu produktów można interpretować jako korektę kosztów. Ustalenie kosztów współmiernych z przychodami: ma znaczenie dla wykazania prawidłowego wyniku finansowego za dany okres sprawozdawczy, informuje o: kształtowaniu się rytmiczności i płynności produkcji i sprzedaży, kształtowaniu się zapasów, ich zmian z okresu na okres, wpływie zapasów na koszty i przychody w poszczególnych okresach sprawozdawczych. Zmiana stanu produktów

143 PRZYKŁAD 1: Spółka produkuje szafy biurowe, poniesiono koszty rodzajowe w wysokości zł, natomiast koszt własny sprzedanych wyrobów gotowych wynosi zł. Oblicz zmianę stanu produktów i ustal jej wpływ na wynik finansowy. PRZYKŁAD 2: Spółka produkuje szafy biurowe, poniesiono koszty rodzajowe w wysokości zł, natomiast koszt własny sprzedanych wyrobów gotowych wynosi zł. Oblicz zmianę stanu produktów i ustal jej wpływ na wynik finansowy. Zmiana stanu produktów

144 Koszty poniesione w danym okresie (w układzie rodzajowym) wynoszą Mieszczą się w nich koszty dotyczące danego okresu i okresów przyszłych. Stan początkowy produktów gotowych 100, a Stan końcowy Stan początkowy produktów w toku 40, a Stan końcowy - 10 Stan początkowy RMK czynnych wynosił 10, a Stan końcowy – 20 Stan początkowy RMK biernych wynosi 10, a Stan końcowy – 20. Ile wynoszą koszty współmierne z przychodami? PRZYKŁAD Zmiana stanu produktów

145 Wariant porównawczy RZiS przychodom ze sprzedaży produktów przeciwstawiana jest suma kosztów współmiernych z tymi przychodami czasowo i merytorycznie w postaci kosztów według rodzaju skorygowanych na plus lub minus o zmianę stanu produktów na koniec okresu w porównaniu ze stanem na początek okresu sprawozdawczego, w obowiązującym według uor wzorze rachunku zysków i strat w wariancie porównawczym zmiana stanu produktów koryguje przychody ze sprzedaży - zwiększenie stanu produktów zwiększa przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi, natomiast zmniejszenie stanu produktów przychody te zmniejsza.

146 Przychody ze sprzedaży produktów / towarów / materiałów Ilość pieniędzy otrzymana za sprzedane wyroby gotowe, towary lub świadczone usługi, Powstają w momencie sprzedaży produktów, niezależnie od terminu zapłaty Przychód ze sprzedaży = ilość sprzedanych produktów (towarów) x cena produktu

147 A. Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi I. Przychody netto ze sprzedaży produktów Zmiana stanu produktów II. Zmiana stanu produktów - zwiększenie dodatnia, zmniejszenie ujemna III. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby jednostki IV. Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów B. Koszty działalności operacyjnej I. Amortyzacja II. Zużycie materiałów i energii III. Usługi obce IV. Podatki i opłaty koszty rodzajowe V. Wynagrodzenia VI. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Zysk (strata) ze sprzedaży C. Zysk (strata) ze sprzedaży Wariant porównawczy RZiS

148 KOSZTY RODZAJOWE Koszty podstawowej działalności operacyjnej, Koszty proste, niepodzielne, związane z bieżącą działalnością jednostki, Informują o rodzaju, charakterze i wysokości poniesionego kosztu, Ewidencjonowane na kontach zespołu 4, Koszty PONIESIONE (niewspółmierne z przychodami), Korygowane o zmianę stanu produktów w celu zapewnienia współmierności przychodów i kosztów.

149 Amortyzacja Amortyzacja obejmuje koszty zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, np. maszyn, samochodów, komputerów, budynków, oprogramowania, przy czym wyodrębnia się amortyzację nie stanowiącą kosztu uzyskania przychodu wg przepisów o podatku dochodowym, np. od gruntu, budynków mieszkalnych, części ustalonej od wartości samochodu osobowego lub innego samochodu o dopuszczalnej ładowności nie przekraczającej 500 kg przewyższającej równowartość , Amortyzacja jednorazowa – do zł podatkowo, dla Małych Podatników i rozpoczynających działalność do wysokości EUR rocznie z wyjątkiem samochodów osobowych. KOSZTY RODZAJOWE

150 Zużycie materiałów i energii Zużycie materiałów i energii obejmuje: koszty zużycia (rozchód) materiałów podstawowych, pomocniczych i nabytych surowców, półfabrykatów obcych; rozchód nabytych opakowań; paliwo; rozchód nabytego ogumienia, części zamiennych / zapasowych maszyn i urządzeń; koszty zużycia energii elektrycznej, pary, wody, gazu i energii w innej postaci; niedobory materiałów w granicach norm i ubytków naturalnych towarów handlowych; koszty zużycia materiałów biurowych i reklamowych, drobne zakupy druków, czasopism, środków czystości. KOSZTY RODZAJOWE

151 Usługi obce Usługi obce obejmują różne usługi wykonane przez dostawców, udokumentowane fakturami za roboty i usługi, w tym: obróbka obca – np. obróbka termiczna, szlifowanie, farbowanie; usługi transportowe; usługi remontowe i konserwacji – nie stanowią kosztów poniesionych na ulepszenie istniejących środków trwałych; usługi bankowe; koszty opłat pocztowych i telekomunikacyjnych, maklerskich, pośrednictwa handlowego, utrzymania czystości, usług informatycznych, usług poligraficznych, wydawniczych; usługi biurowe, księgowe; tłumaczenia, prowadzenie badań, usługi sprzętowe, składowania, dozór mienia, najem, dzierżawa; ekspertyzy, opłaty za pranie odzieży. KOSZTY RODZAJOWE

152 Podatki i opłaty Podatki i opłaty obejmuje wszelkie podatki i opłaty stanowiące koszty zwykłej działalności operacyjnej, w tym: naliczony podatek od towarów i usług VAT nie do odliczenia, stanowiący koszt jednostki, gdyż nie podlega odliczeniu od podatku należnego, np. VAT od usług gastronomicznych, konsumpcyjnych, noclegowych, paliwa od samochodów osobowych; podatek akcyzowy, podatek od nieruchomości; opłaty z tytułu wieczystego użytkowania gruntów; opłaty skarbowe, notarialne, rejestracyjne, koncesyjne, sądowe; podatek od środków transportu; wpłaty na PFRON (NKUP); opłaty za korzystanie ze środowiska; inne podatki na rzecz miasta i gminy od czynności cywilno- prawnych. KOSZTY RODZAJOWE

153 Wynagrodzenia bez Wynagrodzenia pieniężne i w naturze (deputaty branżowe) za pracę, przysługujące zarówno pracownikom jednostki gospodarczej, a wynikające z ich stosunku pracy, jak i osobom wykonującym pracę dla tej jednostki na podstawie umowy zlecenie lub umowy o dzieło, a także wynagrodzenia osób wchodzących w skład rady nadzorczej i komisji rewizyjnej nie będących pracownikami spółki lub spółdzielni oraz pracowników zatrudnionych we własnych obiektach działalności socjalnej, bez premii, nagród i wynagrodzeń wypłacanych ze środków funduszy specjalnych, z zysku po opodatkowaniu oraz z nadwyżki finansowej w spółdzielniach. KOSZTY RODZAJOWE

154 Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia (Świadczenia na rzecz pracowników) obejmują: składki z tytułu ubezpieczeń społecznych obciążające pracodawcę, tj. składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe; składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; odpisy na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych ZFŚS i świadczenia urlopowe w ciężar kosztów działalności jednostki; dopłaty do pracowniczych biletów miesięcznych; ryczałty za używanie do celów służbowych prywatnych pojazdów pracowników; koszty szkolenia pracowników – kursów, konferencji; świadczenia rzeczowe dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy ; koszty posiłków regeneracyjnych. KOSZTY RODZAJOWE

155 Pozostałe koszty (rodzajowe) Pozostałe koszty (rodzajowe) obejmują: podróże służbowe, obejmujące koszty przejazdów, noclegów i diet; bilety służbowe na wszelkiego rodzaju środki komunikacji; koszty reprezentacji, np. koszty podejmowania delegacji zagranicznych i kontrahentów – upominki, usługi gastronomiczne, usługi noclegowe gości; koszty reklamy np. w środkach masowego przekazu; koszty udziału w targach krajowych i zagranicznych; ubezpieczenia majątkowe; opłaty za parkingi; składki na rzecz organizacji, do których przynależność jest obowiązkowa; opłaty za użytkowanie środków trwałych w ramach umów leasingowych; KOSZTY RODZAJOWE

156 WARIANT KALKULACYJNY RZiS A. Przychody netto ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów Przychody netto ze sprzedaży produktów Przychody netto ze sprzedaży towarów i materiałów B. Koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów Koszt wytworzenia sprzedanych produktów I. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Zysk (strata) brutto ze sprzedaży Koszty sprzedaży koszt własny sprzedaży D. Koszty sprzedaży koszt własny sprzedaży Koszty ogólnego zarządu E. Koszty ogólnego zarządu F. Zysk (strata) ze sprzedaży

157 Klasyfikacja kosztów wg miejsc powstawania MPK Koszty działalności podstawowej / produkcji podstawowej / bezpośrednio produkcyjne Koszty działalności podstawowej / produkcji podstawowej / bezpośrednio produkcyjne to te, których odniesienie wprost na produkty (wyroby i usługi) materiały lub towary w jednostce handlowej w oparciu o dokumentację źródłową jest możliwe, istotne i opłacalne. materiały bezpośrednio zużyte w produkcji, wynagrodzenia pracowników bezpośrednio produkcyjnych wraz ze świadczeniami (składkami na ubezpieczenie społeczne płacone przez pracodawcę), inne koszty bezpośrednie, np. obróbka obca, koszty przygotowania nowej produkcji, narzędzia i przyrządy specjalne, delegacje służbowe związane z montażem produktów.

158 Klasyfikacja kosztów wg miejsc powstawania MPK kosztów pośrednich / wydziałowych Do kosztów pośrednich / wydziałowych zalicza się te pozycje kosztowe, których odniesienie na produkty (wyroby i usługi), materiały lub towary w jednostce handlowej w oparciu o dokumentację źródłową jest niemożliwe, nieistotne i nieopłacalne. Koszty pośrednie dotyczą kilku lub wszystkich produkowanych wyrobów i usług, a podział tych kosztów wymaga posługiwania się tzw. kluczami rozliczeniowymi kosztów. Koszty amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych związanych z produkcją, Czynsz za wynajem hal produkcyjnych, Materiały pomocnicze, Wynagrodzenia pracowników pośrednio produkcyjnych wraz ze świadczeniami (składkami na ubezpieczenie społeczne płacone przez pracodawcę).

159 Klasyfikacja kosztów wg miejsc powstawania MPK Koszty sprzedaży Koszty sprzedaży są kosztami pośrednimi, ponoszonymi w związku ze sprzedażą produktów, towarów i materiałów. Powstają one w zasadzie po wydaniu zapasów z magazynów własnych lub bezpośrednio z produkcji. koszty transportu, załadunku, wyładunku produktów, ubezpieczenia transportu, opakowania zbiorcze i transportowe, prowizje za pośrednictwo, koszty obsługi poprodukcyjnej - koszty napraw gwarancyjnych, koszty zapewnienia zbytu produktów np. reklamy, promocji i udziału w targach, Koszty sprzedaży są kosztami obciążającymi wynik finansowy w okresie, w którym je poniesiono.

160 Klasyfikacja kosztów wg miejsc powstawania MPK Koszty ogólnego zarządu Koszty ogólnego zarządu są to koszty pośrednie ponoszone dla funkcjonowania jednostki gospodarczej jako całości. Obejmują dwie grupy kosztów: koszty administracyjno-gospodarcze, związane z utrzymaniem administracji jednostki, koszty ogólnogospodarcze, służące utrzymaniu obiektów zapewniających funkcjonowanie całej jednostki. Koszty zarządu są kosztami okresu sprawozdawczego, w którym je poniesiono. koszty wg rodzaju w informacji dodatkowej. NAWET jeżeli RZiS sporządzany jest w wariancie kalkulacyjnym, to jednostka ma obowiązek wykazać koszty wg rodzaju w informacji dodatkowej.

161 Klasyfikacja kosztów wg miejsc powstawania MPK Koszty ogólnego zarządu Koszty wynagrodzeń i świadczeń na rzecz pracowników zarządu, administracji, Koszty wynagrodzeń i świadczeń na rzecz pracowników zarządu, administracji, Koszty funkcjonowania rad nadzorczych, Koszty funkcjonowania rad nadzorczych, Koszty biurowe i administracyjne, np. zużyte materiały biurowe, ochrona powierzchni biurowych, Koszty biurowe i administracyjne, np. zużyte materiały biurowe, ochrona powierzchni biurowych, Koszty reprezentacji, Koszty reprezentacji, Koszty podróży służbowych, utrzymania samochodów służbowych i ryczałtów wypłacanych pracownikom za używanie przez nich własnych samochodów do celów służbowych. Koszty podróży służbowych, utrzymania samochodów służbowych i ryczałtów wypłacanych pracownikom za używanie przez nich własnych samochodów do celów służbowych.

162 Pozostałe koszty operacyjne z działalnością socjalną i służącą rehabilitacji osób niepełnosprawnych, wartość netto sprzedanych środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych, koszty likwidacji środków trwałych, wnip, wartość odpisanych inwestycji rozpoczętych, które nie dały zamierzonego efektu gospodarczego, zapłacone lub zarachowane kary, odszkodowania i grzywny, przekazane nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny aktywa, w tym także środki pieniężne na inne cele niż nabycie lub wytworzenie środków trwałych, środków trwałych w budowie albo wartości niematerialnych i prawnych [Art. 3 ust 32 UoR], łącznie z należnym podatkiem VAT,

163 Pozostałe koszty operacyjne odpisanie należności przedawnionych, umorzonych, nieściągalnych, z wyjątkiem należności o charakterze publicznoprawnym nieobciążających kosztów, utworzenie rezerwy na należności lub spodziewane straty, nie obciążające kosztów finansowych, koszty postępowania sądowego, rozliczenie niezawinionych niedoborów, odpisy aktualizujące wartość majątku obrotowego i trwałego, nie obciążające kosztów finansowych, odpis amortyzacyjny wartości firmy,

164 Pozostałe przychody operacyjne przychody ze sprzedaży środków trwałych, środków trwałych w budowie, wartości niematerialnych i prawnych, przychody z likwidacji środków trwałych, np. sprzedaż złomu, dotacje przedmiotowe, subwencje, dopłaty, otrzymane kary, odszkodowania i grzywny, nie związane z nieterminową regulacją należności, otrzymane nieodpłatnie, w tym w drodze darowizny aktywa, w tym także środki pieniężne na inne cele niż nabycie lub wytworzenie środków trwałych, środków trwałych w budowie albo wartości niematerialnych i prawnych [Art. 3 ust 32 UoR], wartość rozwiązanych rezerw, odpisanie przedawnionych lub umorzonych zobowiązań, nadwyżki składników majątku trwałego i obrotowego, rozwiązanie odpisów aktualizujących wartość majątku, w tym należności,

165 Działalność gospodarcza zaangażowanie części środków pieniężnych w banku, udzielaniu pożyczek, zaciąganiu kredytów, ustalenie zysku lub straty na działalności gospodarczej odbywa się poprzez skorygowanie wyniku z działalności operacyjnej o przychody i koszty finansowe, PRZYKŁAD: Instytucja finansowa EurO sprzedała 200 akcji po 40 zł, cena zakupu akcji 35 zł, otrzymana dywidenda od akcji obcych zł, zapłacone odsetki od kredytów bankowych zł, dyskonto od weksli własnych 500 zł. Oblicz wynik na działalności gospodarczej.

166 Koszty finansowe rozchód sprzedanych inwestycji – akcji, udziałów i papierów wartościowych w cenie nabycia, zapłacone i naliczone odsetki od otrzymanych pożyczek i kredytów (z wyjątkiem kredytu na inwestycje), dyskonto od weksli własnych, odsetki za zwłokę w zapłacie zobowiązań, ujemne różnice kursowe, ujemna różnica przy wycofaniu udziałów, odpisy aktualizujące wartość inwestycji finansowych krótkoterminowych, a długoterminowych w części przekraczającej kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny, utworzenie rezerwy na przewidywane straty z tytułu operacji finansowych, odsetki i opłaty dodatkowe od środków trwałych przyjętych w leasing finansowy,

167 Przychody finansowe przychody ze zbycia (sprzedaży) inwestycji – akcji, udziałów i papierów wartościowych, otrzymane i naliczone odsetki od udzielonych pożyczek, środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, posiadanych obligacji obcych, lokat, otrzymane dywidendy (udziały w zyskach) od akcji lub udziałów obcych, dyskonto od weksli obcych, dodatnia różnica przy wycofaniu udziałów, aktualizacja inwestycji finansowych krótkoterminowych, dodatnie różnice kursowe, otrzymane i naliczone odsetki za odroczenie terminu płatności od należności i pożyczek, rozwiązanie rezerwy utworzonej w ciężar kosztów finansowych,

168 Zyski i straty nadzwyczajne Skutki finansowe zdarzeń trudnych do przewidzenia, niepowtarzalnych, w szczególności spowodowane zdarzeniami losowymi (powódź, pożar, kradzież) i niezwiązanych z ryzykiem prowadzonej działalności, Zyski nadzwyczajne Zyski nadzwyczajne wyrażają wzrost środków gospodarczych, któremu nie towarzyszy zaangażowanie środków pieniężnych lub wzrost zobowiązań, Straty nadzwyczajne Straty nadzwyczajne to bezekwiwalentne zmniejszenie składników majątku rzeczowego lub pieniężnego, głównie z powodów losowych

169 Straty nadzwyczajne Wartość netto sprzedanej zorganizowanej części przedsiębiorstwa, Skutki postępowania ugodowego, Koszty postępowania naprawczego, Strata z tytułu fałszywych banknotów pieniężnych, Szkody spowodowane zdarzeniami losowymi,

170 Zyski nadzwyczajne Przychody ze sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa, Zmniejszenie zobowiązań wobec kontrahentów w wyniku postępowania naprawczego lub ugodowego, Otrzymane odszkodowania za spowodowane zdarzenia losowe, Odzyskane wartości związane z zaniechaniem lub zawieszeniem określonego rodzaju działalności przedsiębiorstwa.

171 Rachunek zysków i strat PRZYKŁAD: W jednostce handlowo-usługowej w wyniku pożaru uległy zniszczeniu: towary na kwotę zł, środki trwałe na kwotę 6000 zł. Otrzymane odszkodowanie od firmy ubezpieczeniowej wyniosło zł. Oblicz wynik ze zdarzeń nadzwyczajnych. PRZYKŁAD: Dokonaj klasyfikacji grupy kosztów i przychodów przedsiębiorstwa produkującego armaturę sanitarną i sporządź RZiS kalkulacyjny. Koszt własny sprzedanych wyrobów Odsetki od zaciągniętych kredytów Odsetki od lokaty bankowej 200 Wpływ odsetek za zwłokę od odbiorców 500 Dyskonto weksli obcych 150 Otrzymane odszkodowania za nieterminowy odbiór towarów 220

172 Przychód ze sprzedaży środków trwałych1 900 Wartość sprzedanych środków trwałych3 000 Umorzenie środków trwałych1 400 Wpływy ze sprzedaży wyrobów gotowych Stwierdzony niedobór materiałów powstały w wyniku pożaru Otrzymane odszkodowanie z PZU za straty losowe Wynagrodzenie handlowców7 000 Czynsz najmu siedziby zarządu3 000 Przychód ze sprzedaży akcji3 000 Wartość sprzedanych akcji2 600 Przyznana dywidenda1 000 Aktualizacja zapasów z tytułu utraty wartości2 100

173 Rachunek zysków i strat Na podstawie danych z rachunku zysków i strat ustal wynik finansowy brutto i netto oraz wysokość podatku dochodowego. a) Wynik ze sprzedaży EUR b) Wynik z działalności operacyjnej EUR c) Wynik na działalności gospodarczej EUR d) Wynik zdarzeń nadzwyczajnych EUR e) Stopa podatku dochodowego 19%. Jak może być wykorzystana roczna nadwyżka podmiotu? Zdefiniuj i wyjaśnij pojęcie zysku bilansowego. Jakie koszty rodzajowe muszą być poniesione przy produkcji stolika pod komputer?

174 OPERACJE GOSPODARCZE zjawiska i procesy, zachodzące w danym podmiocie gospodarczym, które wywierają wpływ na majątek lub wyniki działalności jednostki i dlatego podlegają ewidencji w jej księgowości, powodują zmiany w wartości lub stanie jego składników majątku lub w źródłach jego finansowania (pochodzenia) bądź wpływają na wielkość realizowanych przychodów czy kosztów. Każda operacja gospodarcza: ma ścisły związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, jest wyrażona wartościowo, zachodzi w podmiocie gospodarczym i od jego strony jest rozpatrywana, powoduje dwie jednoczesne i równe co do wartości zmiany w stanie majątku i źródeł jego finansowania, ma określony termin wystąpienia dowodu księgowego (data).

175 OPERACJE GOSPODARCZE Operacje bilansowe Operacje bilansowe powodują zmiany w aktywach lub pasywach podmiotu gospodarczego; operacje typu A + Z – Z = P operacje typu A + Z – Z = P zmiana zachodzi tylko po stronie składników majątku, suma bilansowa bez zmian, np. zapłacono gotówką za zakupione i przyjęte do magazynu materiały; operacje typu A = P + Z – Z operacje typu A = P + Z – Z zmiana nastąpiła tylko po stronie pasywów, równowaga bilansowa bez zmian, np. przekazano część zysku na kapitał zapasowy; operacje typu A + Z = P + Z operacje typu A + Z = P + Z zmiana na plus wystąpiła zarówno po stronie aktywów, jak i po stronie pasywów, wzrost sumy bilansowej o wartość operacji, np. otrzymano fakturę od dostawcy za zakupione materiały; operacje typu A – Z = P – Z operacje typu A – Z = P – Z zmiana na minus zaszła zarówno po stronie aktywów, jak i po stronie pasywów, zmniejszenie sumy bilansowej o wartość operacji, np. spłacono część kredytu bankowego ze środków znajdujących się na rachunku bankowym;

176 OPERACJE GOSPODARCZE Operacje wynikowe: ich efektem jest osiąganie zysku lub ponoszenie straty, mogą dotyczyć tylko jednego składnika bilansu i wpływać na przychód lub koszt, straty lub zyski nadzwyczajne, a więc na wynik finansowy, osiągany przez jednostkę gospodarczą, operacje zwiększające jeden składnik aktywów i zwiększające przychody np. za gotówkę sprzedano towary operacje zmniejszające jeden składnik aktywów i zwiększające koszty np. z rachunku bankowego spłacono odsetki od kredytu operacje zmniejszające jeden składnik pasywów i zwiększające przychody operacje zmniejszające jeden składnik pasywów i zwiększające przychody odpisano przedawnione zobowiązania wobec dostawców operacje zwiększające jeden składnik pasywów i zwiększające koszty np. otrzymano rachunek za transport materiałów, zapłata nastąpi w terminie późniejszym

177 OPERACJE GOSPODARCZE PRZYKŁAD: Należy określić typ operacji gospodarczych: bilansowe czy wynikowe oraz ich wpływ na składniki bilansu i rachunek zysków i strat. 1. Faktura za sprzedane za gotówkę produkty 610 zł 2. Faktura za sprzedane produkty, zapłata nastąpi w ciągu 14 dni 3. Z rachunku bankowego spłacono odsetki od kredytu 300 zł 4. Zakupiono za gotówkę materiały 400 zł 5. Opłacono gotówką doradztwo podatkowe 200 zł

178 OPERACJE GOSPODARCZE PRZYKŁAD: Sporządź BO, BZ i zaksięguj operacje gospodarcze W spółce handlowej na dzień 1 stycznia bieżącego roku stan aktywów wynosił zł, w tym środki pieniężne zł, kapitały własne zł, zobowiązania zł. W styczniu wystąpiły następujące operacje: 1. Sprzedano za gotówkę zł towary o wartości zł 2. Zapłacono gotówką zł za usługę remontową 3. Z otrzymanego kredytu zł spłacono zobowiązania wobec dostawców 4. Odbiorca wpłacił należność na rachunek bankowy zł 5. Z rachunku bankowego spłacono ratę kredytu zł 6. Otrzymano odsetki od lokaty bankowej 150 zł 7. Zakupiono z odroczonym terminem płatności materiały za zł 8. Sprzedano za gotówkę zbędną maszynę produkcyjną zł 9. Wypłacono pracownikowi z kasy koszty delegacji służbowej 500 zł

179 KONTA KSIĘGOWE Budowa konta Obrót konta Saldo konta Zamknięcie konta Zasady funkcjonowania kont aktywnych Zasady funkcjonowania kont pasywnych Konta aktywno-pasywne rozrachunków – należności, zobowiązań Konta analityczne – zasada zapisu powtarzanego PRZYKŁAD: PRZYKŁAD: Zaksięguj operacje zgodnie z zasadą podwójnego zapisu W spółce w styczniu 2010 r. wystąpiły następujące operacje gospodarcze: 1. Za gotówkę zakupiono towary w kwocie 100 zł 2. Z otrzymanego kredytu bankowego spłacono zobowiązania wobec dostawców 2000 zł 3. Zakupiono środek trwały z odroczonym terminem płatności Z rachunku bankowego spłacono ratę kredytu bankowego zł

180 Zestawienie obrotów i sald kont syntetycznych jako bilans próbny Sporządzają obligatoryjnie wszystkie jednostki na koniec każdego miesiąca. zawiera: wykaz wszystkich kont, salda początkowe, obroty debetowe i kredytowe, salda końcowe W wyniku zastosowania zasady podwójnego zapisu ogólne sumy sald początkowych, obrotów oraz sald końcowych wszystkich kont po stronie debetowej = ogólne sumy sald początkowych, obrotów oraz sald końcowych wszystkich kont po stronie kredytowej

181 Zestawienie obrotów i sald kont syntetycznych PRZYKŁAD: W Sp. z o. o. w styczniu wystąpiły następujące operacje gospodarcze: 1. Zakupiono materiały, zapłata w terminie późniejszym zł 2. Z rachunku bankowego spłacono zobowiązanie wobec dostawcy zł 3. Zakupiono samochód dostawczy z zaciągniętego na ten cel kredytu zł 4. Spłacono z rachunku bankowego ratę kredytu bankowego POLECENIA: Na podstawie BO nanieść salda począt na konta aktywne i pasywne Zaksięgować operacje gospodarcze Obliczyć obroty i salda końcowe kont Sporządzić zestawienie obrotów i sald kont syntetycznych Na podstawie zestawienia sporządzić BZ na dzień X r.

182 Dowody księgowe Zewnętrzne Zewnętrzne – dotyczą zawsze transakcji z partnerem gospodarczym OBCEWŁASNE FVZ faktura VAT zakupu FVS faktura VAT sprzedaży WB wyciąg bankowyWZ wydanie na zewnątrz Weksel obcyCzek gotówkowy Czek obcyCzek rozrachunkowy FKV faktura korygująca VATPolecenie przelewu Wewnętrzne Wewnętrzne – wstawiane dla określonych komórek organizacyjnych w ramach tej samej jednostki gospodarczej RW rozchód wewnętrzny, KP kasa przyjmie, KW kasa wyda LT likwidacja środka trwałego LP lista płac PK polecenie księgowania PZ przyjęcie zewnętrzne OT przyjęcie środka trwałego MM przesunięcie międzymagazynoweRK raport kasowy

183 PRZYKŁAD: Podaj dokumenty księgowe, jakie stanowiły podstawę do zapisu na kontach księgowych następujących operacji 1. Zakupiono materiały, zapłata w terminie późniejszym zł 2. Z rachunku bankowego spłacono zobowiązanie wobec dostawcy zł 3. Zakupiono samochód dostawczy z zaciągniętego na ten cel kredytu zł 4. Spłacono z rachunku bankowego ratę kredytu bankowego Dowody księgowe

184 Funkcjonowanie kont aktywno-pasywnych PRZYKŁAD: Na stan rozrachunków w spółce Kancik Sp. z o. o. składają się zobowiązania wobec spółki Tatoo zł oraz należności Zefir zł. W jednostce wystąpiły następujące operacje gospodarcze: 1. WB Zapłacono część zobowiązania wobec Tatoo 1500 zł, 2. WB Wpłynęła część należności od Zefir zł 3. Faktura VAT WZ sprzedano wyroby gotowe spółce Fred Faktura VAT PZ zakupiono materiały od spółki Del zł Zaksięgować powyższe operacje gospodarcze oraz ustalić salda końcowe konta rozrachunki z odbiorcami i dostawcami.

185 Wyjaśnij związek między pozycjami bilansu a kontem, Omów zasady funkcjonowania: kont aktywnych na przykładzie kont: Kasa, Towary kont Kapitał akcyjny, Zobowiązania wobec dostawców Do bilansu końcowego wpisujemy obroty czy saldo końcowe konta? Ustal saldo końcowe na koncie środki trwałe, wiedząc, że saldo początkowe wynosiło zł, w bieżącym miesiącu zakupiono komputer o wartości zł i przekazano w postaci darowizny drukarkę o wartości zł. Podaj przykład konta aktywno-pasywnego. PYTANIA KONTROLNE EBC*L

186 Amortyzacja środków trwałych Środki trwałe w toku działalności gospodarczej ulegają stopniowemu zużyciu, przenosząc swoją wartość na nowo wytworzone produkty. Wraz z upływem czasu tracą swoją wartość użytkową Amortyzacja – koszty odpisy z tytułu planowanego, systematycznego rozłożenia wartości początkowej przez ustalony okres ekonomicznej użyteczności Amortyzacja – koszty obejmujące odpisy z tytułu planowanego, systematycznego rozłożenia wartości początkowej środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych przez ustalony okres ekonomicznej użyteczności. Umorzenie – narastająca amortyzacja Umorzenie – narastająca amortyzacja, liczona od początku użytkowania środka trwałego, księgowa miara zużycia majątku trwałego jednostki. Przyjmując środek trwały do ewidencji należy ustalić czas jego przewidywanej eksploatacji i metodę amortyzacji spośród: liniowej metody amortyzacji równomiernej (liniowej), degresywnej metody amortyzacji nierównomiernej (degresywnej), naturalnej metody naturalnej / zróżnicowanego odpisu opartego na liczbie wytworzonych produktów.

187 Wartość początkowa środków trwałych Cena nabycia = cena zakupu + koszty zakupu Koszty zakupu – koszty transportu, ubezpieczenie przewozu, montaż, opłaty skarbowe, Może zostać powiększona o koszty ulepszeń lub o wartość aktualizacji wyceny dokonanej na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów, PRZYKŁAD: SA zakupiła automat do produkcji cukierków o wartości netto 8000 zł, koszty transportu wyniosły 500 zł, koszty montażu 300 zł, ubezpieczenie przewozu 200 zł. Oblicz wartość początkową automatu przyjętego do użytkowania.

188 degresywna degresywna – w miarę upływu czasu wydajność środków trwałych stopniowo zmniejsza się, a jednocześnie rosną koszty ich utrzymania, odpisy amortyzacyjne w pierwszych latach eksploatacji są wyższe niż liniowe i maleją z roku na rok, pozwala podatnikowi na zwiększenie odpisów amortyzacyjnych w początkowych latach użytkowania, ponieważ może zastosować przy obliczaniu odpisów amortyzacyjnych współczynnik podwyższający nie większy niż 2 (na terenie gmin zagrożonych recesją i bezrobociem – 3), może być stosowana do maszyn i urządzeń o charakterze produkcyjnym oraz środków transportu (z wyłączeniem samochodów osobowych), które ulegają szybkiemu postępowi technicznemu, charakteryzuje się szybszym zamortyzowaniem maszyn, pozwala zwiększyć tempo inwestowania oraz wymianę zużytych ekonomicznie środków trwałych na nowe. Amortyzacja środków trwałych

189 PRZYKŁAD: SA zakupiła tokarkę wielofunkcyjną o wartości początkowej zł i oddała ją do eksploatacji. Roczna stawka amortyzacyjna wynosi 20%. Oblicz amortyzację metodą liniową i degresywną przy zastosowaniu współczynnika podwyższającego 2,0. PRZYKŁAD: SA przyjęła do planu amortyzacyjnego urządzenie techniczne o wartości początkowej zł i przewidywanym okresie użytkowania 4 lata. Zgodnie z wykazem stawek podatkowych stawka amortyzacji wynosi 20%. Oblicz, jak będzie kształtowała się amortyzacja księgowa i podatkowa. Amortyzacja środków trwałych

190 Gdy stawka Am bilansowej planowa jest większa od stawki Am podatkowej, nadwyżka miesięcznej kwoty Am planowej nad podatkową nie stanowi kosztów uzyskania przychodów NKUP, podwyższa podstawę opodatkowania podatkiem dochodowym w porównaniu z wynikiem finansowym brutto, Gdy stawka Am podatkowej jest większa od stawki Am bilansowej planowej, różnica obniża podstawę opodatkowania w porównaniu z wynikiem finansowym brutto, okres Am bilansowej będzie dłuższy od podatkowej, Amortyzacja NKUP: Am samochodów osobowych w części przekraczającej EUR wartości początkowej pojazdu, Am przewyższająca obowiązujące stawki podatkowe, Am środków trwałych przyjętych nieodpłatnie, w formie darowizny. Amortyzacja bilansowa a podatkowa

191 PYTANIA KONTROLNE EBC*L Jednostka produkcyjna osiągnęła przychód zł, a poniesione koszty działalności wyniosły zł. Oblicz wynik finansowy oraz podatek dochodowy wynoszący 19%. Jeżeli przychód ze sprzedaży towarów wyniósł zł, a wartość sprzedanych towarów w cenie zakupu zł, to ile wynosi marża handlowa? Jak ustala się wynik finansowy ze sprzedaży w podmiocie przemysłowym, a jak w handlowym? Podaj różnicę.

192 Na czym polega segmentacja wyniku finansowego? Jak ustalić: a) Wynik ze sprzedaży, b) Wynik z działalności operacyjnej, c) Wynik z działalności gospodarczej, d) Wynik finansowy brutto? Jaki jest związek między bilansem a rachunkiem wyników? Spółka z o. o. produkująca meble osiągnęła przychód w wysokości zł, ponosząc koszty w kwocie zł. Kapitał udziałowy kształtuje się na poziomie zł, a zobowiązania zł. Oblicz wartość pasywów oraz wysokość kapitału własnego. PYTANIA KONTROLNE EBC*L

193 Przedsiębiorstwo Kamilka zapłaciło z rachunku bankowego ratę kredytu w wysokości 300 zł, w tym odsetki 80 zł. Ustal wysokość wydatków i kosztów. Czy otrzymany kredyt bankowy w wysokości zł jest dla jednostki przychodem? Zapłacony podatek dochodowy do urzędu skarbowego jest kosztem czy wydatkiem? Przedsiębiorstwo transportowe TLS sprzedało zbędną ciężarówkę za zł, cena nabycia wynosiła zł, a dotychczasowe umorzenie zł, zapłacona kara umowna za nieterminowy dowóz towarów zł oraz odpisało przedawnione zobowiązania w kwocie zł. Oblicz wynik na działalności operacyjnej. PYTANIA KONTROLNE EBC*L

194 STUDIUM PRZYPADKU (12 PUNKTÓW) Rachunek zysków i strat przedsiębiorstwa X obejmuje: Wartość sprzedanych towarów w cenach zakupu ,00 Przychody ze sprzedaży ,00 Przychody finansowe 4.000,00 Koszty osobowe ,00 Zyski nadzwyczajne 3.000,00 Koszty reklamy 1.000,00 Amortyzacja 4.000,00 Koszty odsetek 2.000,00 Straty nadzwyczajne 1.000,00 Ustal, jaka jest kwota wyniku operacyjnego? Ustal, jaka jest kwota wyniku działalności gospodarczej? Ustal saldo z przepływów pieniężnych Jakie wnioski można wyciągnąć z wyliczonych kwot? Podaj dla każdego zadania pełne wyliczenie!

195 PYTANIA SPRAWDZAJĄCE (PO 4 PUNKTY ZA PYTANIE) Wyjaśnij, co to jest kapitał własny i o czym świadczy jego wielkość? Wyjaśnij, co to są wierzytelności, jak są one wykazywane w sprawozdaniu finansowym na koniec roku obrotowego? Wyjaśnij, co to jest amortyzacja i jak się ją oblicza? Wyjaśnij pojęcie majątek obrotowy. Podaj dwa przykłady środków obrotowych w przedsiębiorstwie produkującym meble. Czy można w gotówce wycofać kapitał własny natychmiast po rozpoczęciu działalności przez przedsiębiorstwo? Uzasadnij swoją odpowiedź! Z czego wynika zmiana stanu produktów gotowych w wariancie porównawczym rachunku zysków i strat? Uzasadnij swoją odpowiedź!

196 PRZYKŁAD – KOSZTY RODZAJOWE W spółce produkującej meble kuchenne poniesiono następujące koszty. Proszę dokonać ich klasyfikacji. zużycie płyty wiórowej, zużycie tokarki, płace pracowników, odpisy na fundusz pracy, odpis na ZFŚS, koszty transportu obcego, podatek od nieruchomości, zużycie energii elektrycznej, koszty usług telekomunikacyjnych, opłata notarialna, delegacje służbowe, koszty reprezentacji i reklamy.

197 PYTANIA PROBLEMOWE (PO 6 PUNKTÓW ZA PYTANIE) Przedsiębiorca chciałby nabyć pod koniec roku samochód służbowy za Dzięki temu zredukuję mój zysk o , i zaoszczędzę płacąc niższy podatek. Wyjaśnij, czy przedsiębiorca ma rację, czy też nie? Odpowiedź uzasadnij. Przedsiębiorca, zajmujący się sprzedażą artykułów sportowych, zamknął dany rok ze stratą w wysokości , uzyskany przez niego zysk ze sprzedaży wyniósł a) Jak oceniasz wyniki działalności przedsiębiorstwa? b) Podaj dwie przyczyny, które mogły spowodować powstanie straty bilansowej.

198 Oblicz roczny odpis amortyzacyjny, wiedząc, że wartość początkowa komputera wynosiła zł, a stawka amortyzacyjna 30%. Ile wyniesie okres amortyzacji? Przedsiębiorstwo zakupiło kserokopiarkę o wartości początkowej zł. Jakiej dokona amortyzacji? Ile wynosi stawka amortyzacyjna dla telefonów komórkowych i co ona oznacza? Czy w przypadku składników majątku obrotowego możliwe są odpisy amortyzacyjne zgodne z planem? Koszty nabycia maszyny wyniosły EUR i czas jej użytkowania wynosi około 8 lat. Wylicz wartość rocznego odpisu amortyzacyjnego metodą równomierną. PYTANIA KONTROLNE EBC*L

199 Czy następujące środki trwałe podlegają odpisom amortyzacyjnym: obraz namalowany przez Witkacego, umorzona w 100% maszyna, samochód osobowy? Przedsiębiorstwo zakupiło maszynę o wartości początkowej zł, podstawowa stawka amortyzacyjna wynosi 10%. Ze względu na intensywność zużycia przewidywana stawka amortyzacji planowej wynosi 15%. Oblicz, jak będzie się kształtowała amortyzacja księgowa i podatkowa. Spółka w bieżącym miesiącu wykazała stratę w wysokości zł. Kupując środek trwały, jaką metodę amortyzacji wybierze? Omów wady i zalety wynikające z wyboru metody degresywnej. Jaki wpływ ma wybór amortyzacji na koszty działalności przedsiębiorstwa i wynik finansowy? PYTANIA KONTROLNE EBC*L

200 INWENTARYZACJA to ogół czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu aktywów i pasywów przedsiębiorstwa, na określony moment (dzień) i porównania tego stanu ze stanem księgowym,CEL: ustalenie i wyjaśnienie różnic inwentaryzacyjnych, stwierdzonych między stanem rzeczywistym a stanem księgowym majątku; rozliczenie osób odpowiedzialnych za powierzony majątek, dokonanie oceny przydatności składników majątku oraz realności ich stanu księgowego, przeciwdziałania nieprawidłowościom w gospodarowaniu majątkiem firmy.

201 INWENTARYZACJA ubytki naturalne, szkody i niedobory Stany aktywów i pasywów muszą być systematycznie sprawdzane, kontrolowane i weryfikowane, co jest konieczne zwłaszcza w przypadku rzeczowych składników majątku obrotowego, gdyż podczas ich magazynowania, przemieszczania i sprzedaży mogą powstać ubytki naturalne, szkody i niedobory, Niedobór Niedobór – stan rzeczywisty składników majątku, ustalony na podstawie spisu z natury, jest niższy od stanu księgowego, Niezawiniony: Niezawiniony: naturalny, pozorny, Zawiniony: Zawiniony: bezsporny, sporny, Nadwyżka Nadwyżka - stan rzeczywisty składników majątku, ustalony na podstawie spisu z natury, jest wyższy od stanu księgowego, Szkody Szkody – częściowa lub całkowita utrata pierwotnej wartości użytkowej danego składnika majątku

202 Ustalanie i rozliczanie różnic inwentaryzacyjnych Ubytki naturalne Ubytki naturalne mieszczące się w granicach norm i limitów, np. wyschnięcie, wyparowanie, Niedobory niezawinione Niedobory niezawinione, np. ubytki spowodowane zdarzeniami losowymi, na które osoba odpowiedzialna nie mogła mieć wpływu, Niedobory zawinione Niedobory zawinione będące następstwem zaniedbań lub niedopełnienia obowiązków osoby odpowiedzialnej za powierzone jej mienie. Niedobory lub nadwyżki pozorne Niedobory lub nadwyżki pozorne występują w wyniku pomyłek w ewidencji księgowej i magazynowej, np. wpisanie niewłaściwej ilości wydanego materiału lub niezaksięgowanie dowodu księgowego, Niedobory bezsporne Niedobory bezsporne powstałe z winy pracownika, który wyraża pisemną zgodę na ich pokrycie, Niedobory sporne Niedobory sporne powstałe z winy pracownika, który nie wyraża zgody na ich pokrycie, jednostka kieruje sprawę przeciwko pracownikowi do sądu,

203 Inwentaryzacja Jednostki przeprowadzają na ostatni dzień każdego roku obrotowego inwentaryzację: 1) aktywów pieniężnych (z wyjątkiem zgromadzonych na rachunkach bankowych), 2) papierów wartościowych w postaci materialnej, 3) rzeczowych składników aktywów obrotowych, 4) środków trwałych oraz nieruchomości zaliczonych do inwestycji, z zastrzeżeniem pkt 3, a także maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie, 5) znajdujące się w jednostce składniki aktywów, będące własnością innych jednostek, powierzone jej do sprzedaży, przechowania, przetwarzania lub używania, powiadamiając te jednostki o wynikach spisu. Nie dotyczy jednostek świadczących usługi pocztowe, transportowe, spedycyjne i składowania. – drogą spisu ich ilości z natury, wyceny tych ilości, porównania wartości z danymi ksiąg rachunkowych oraz wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic; [Art. 26. UoR]

204 Jednostki przeprowadzają na ostatni dzień każdego roku obrotowego inwentaryzację: aktywów finansowych aktywów finansowych zgromadzonych na rachunkach bankowych lub przechowywanych przez inne jednostki, w tym papierów wartościowych w formie zdematerializowanej, należności należności, w tym udzielonych pożyczek oraz powierzonych kontrahentom własnych składników aktywów – drogą otrzymania od banków i uzyskania od kontrahentów potwierdzeń sald - prawidłowości wykazanego w księgach rachunkowych jednostki stanu tych aktywów oraz wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic;

205 Jednostki przeprowadzają na ostatni dzień każdego roku obrotowego inwentaryzację: środków trwałych, do których dostęp jest znacznie utrudniony, gruntów oraz praw zakwalifikowanych do nieruchomości, należności spornych i wątpliwych, a w bankach również należności zagrożonych, należności i zobowiązań wobec osób nieprowadzących ksiąg rachunkowych, należności i zobowiązań z tytułów publicznoprawnych, aktywów i pasywów, jeżeli przeprowadzenie ich spisu z natury lub uzgodnienie z przyczyn uzasadnionych nie było możliwe – drogą porównania danych ksiąg rachunkowych z odpowiednimi dokumentami i weryfikacji wartości tych składników.

206 Termin i częstotliwość inwentaryzacji uważa się za dotrzymane, jeżeli inwentaryzację: Środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych, należności rozpoczęto nie wcześniej niż 3 miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończono do 15 dnia następnego roku – rozpoczęto nie wcześniej niż 3 miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończono do 15 dnia następnego roku, ustalenie zaś stanu nastąpiło przez dopisanie lub odpisanie od stanu stwierdzonego drogą spisu z natury lub potwierdzenia salda – przychodów i rozchodów (zwiększeń i zmniejszeń), jakie nastąpiły między datą spisu lub potwierdzenia a dniem ustalenia stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych, przy czym stan wynikający z ksiąg rachunkowych nie może być ustalony po dniu bilansowym; przeprowadzono raz w ciągu 2 lat zapasów materiałów, towarów, produktów gotowych i półproduktów znajdujących się w strzeżonych składowiskach i objętych ewidencją ilościowo-wartościową – przeprowadzono raz w ciągu 2 lat;

207 nieruchomości zaliczonych do środków trwałych oraz inwestycji, znajdujących się na terenie strzeżonym innych środków trwałych oraz maszyn i urządzeń wchodzących w skład środków trwałych w budowie przeprowadzono raz w ciągu 4 lat – przeprowadzono raz w ciągu 4 lat; przeprowadzono raz w roku zapasów towarów i materiałów (opakowań) objętych ewidencją wartościową w punktach obrotu detalicznego jednostki – przeprowadzono raz w roku; przeprowadzono raz w roku zapasów drewna w jednostkach prowadzących gospodarkę leśną – przeprowadzono raz w roku. Inwentaryzację przeprowadza się również: dzień zakończenia działalności na dzień zakończenia działalności przez jednostkę dzień poprzedzający postawienie jej w stan likwidacji ogłoszenia upadłości na dzień poprzedzający postawienie jej w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości.

208 udokumentować i powiązać z zapisami ksiąg rachunkowych Przeprowadzenie i wyniki inwentaryzacji należy odpowiednio udokumentować i powiązać z zapisami ksiąg rachunkowych. wyjaśnić i rozliczyć w księgach rachunkowych tego roku obrotowego, na który przypadał termin inwentaryzacji Ujawnione w toku inwentaryzacji różnice między stanem rzeczywistym a stanem wykazanym w księgach rachunkowych należy wyjaśnić i rozliczyć w księgach rachunkowych tego roku obrotowego, na który przypadał termin inwentaryzacji.

209 Ustalanie i rozliczanie różnic inwentaryzacyjnych Niedobory i nadwyżki Niedobory i nadwyżki podlegające kompensacie, powstałe w podobnych asortymentach, ujawnione w czasie tego samego spisu, dotyczące tej samej osoby materialnie odpowiedzialnejPRZYKŁAD: zasadę mniejsza ilość – niższa cena Na potrzeby sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego za br. spółka Piotr i Paweł przeprowadziła spis z natury towarów znajdujących się w magazynie. Ustal: wielkość niedoborów, nadwyżek, dokonaj kompensaty niedoboru nadwyżką, stosując zasadę mniejsza ilość – niższa cena.Stan towarów objętych inwentaryzacją zgodnie z arkuszem spisu z natury wynosi: Nazwa towaru Cena / szt.Stan wg spisu z natury w kg Stan wg zapisów w księgach rachunkowych w kg Ryż2,50 zł Kasza2 zł Mąka3 zł Cukier4 zł700650

210 Przyczyny różnic inwentaryzacyjnych Niewłaściwe zapisy w ewidencji księgowej; Brak księgowań protokołów zniszczeń czy likwidacji środka; Pomyłki w ilościach spisanych materiałów czy towarów w czasie spisu z natury; Pomyłki w ewidencji magazynowej;PYTANIE: W wyniku inwentaryzacji stwierdzono: stan rzeczywisty płyt CD-R wynosił 1200 szt., a stan księgowy 1300 szt. Ustal powstałe różnice inwentaryzacyjne. Jak można je rozliczyć?

211 Rachunek przepływów pieniężnych obrazuje źródła wpływów i wydatków gotówkowych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w określonym czasie; cash flow ustalenie wyniku finansowego metodą kasową - cash flow; na papierze jednostka może być dochodowa, ale jednocześnie może nie mieć środków pieniężnych na regulowanie bieżących zobowiązań ze względu na fizyczny brak środków pieniężnych w jednostce; Ruch pieniądza Ruch pieniądza – nie jest istotna wielkość należności figurujących w bilansie, lecz bardziej istotne jest, jaka kwota tych należności została spłacona;

212 Sytuacja domina Sytuacja domina – gdy główni dłużnicy opóźniają spłatę swoich zobowiązań, wówczas jednostka nie ma pieniędzy na pokrycie własnych zobowiązań i opóźnia swoje płatności; W konsekwencji w łańcuchu powiązań jednostek gospodarczych nikt nikomu nie płaci w terminie, a opóźnienia stają się coraz dłuższe, co w efekcie prowadzi do bankructwa podmiotów gospodarczych; Sytuacja pętli zadłużenia Sytuacja pętli zadłużenia – występuje przy złym zaplanowaniu zadłużeń, jednostka spłaca swoje zadłużenia otrzymanym kredytem bankowym, bankrutuje jeden lub drugi dłużnik jednostki i w chwilę później brakuje gotówki na spłacenie rat kredytów bankowych; pętla zadłużenia zaciska się i zaczyna dusić firmę; Rachunek przepływów pieniężnych

213 sporządza się na podstawie: bilansu, rachunku zysków i strat; wybranych informacji dodatkowych CASH FLOW = WYNIK FINANSOWY NETTO + AMORTYZACJA Amortyzacja efekt tarczy podatkowej Amortyzacja jest kosztem niewydatkowym, zmniejsza zysk księgowy, powodując tym samym zmniejszenie podstawy opodatkowania i obniżenie kwoty podatku dochodowego płaconego do urzędu skarbowego – efekt tarczy podatkowej. CASH FLOW = ZYSK NETTO + KOSZTY - PRZYCHODY NIEPIENIĘŻNE NIEPIENIĘŻNE NIEPIENIĘŻNE NIEPIENIĘŻNE Rachunek przepływów pieniężnych

214 PRZYKŁADY: Przedsiębiorstwo X zakupiło w bieżącym roku urządzenie produkcyjne za zł, stawka amortyzacyjna wynosi 12,5%, amortyzacji 8 lat (1/12,5%). Ile wynosi roczna amortyzacja i jak ona wpływa na koszty i wydatki jednostki? Spółka ABC w grudniu ubiegłego roku osiągnęła przychody i wpływy gotówkowe w wysokości zł, a koszty działalności i faktycznie poniesione wydatki wyniosły zł, w tym odpisy amortyzacyjne zł. Oblicz cash flow spółki ABC. Rachunek przepływów pieniężnych

215 DEFINICJA środków pieniężnych na potrzeby rachunku przepływów Aktywa pieniężne – krajowe środki płatnicze, tj. pieniądze będące w kraju prawnym środkiem płatniczym, a także pełniące funkcję płatniczą: weksle, czeki, czeki podróżne, akredytywy, polecenia wypłat, przekazy i inne dokumenty bankowe i finansowe płatne w walucie obcej, – walut obcych, czyli pieniędzy niebędących w kraju prawnym środkiem płatniczym oraz międzynarodowe jednostki rozrachunkowe, – dewiz, czyli pełniących funkcję płatniczą weksli, czeków, czeków podróżnych, akredytyw, poleceń wypłat, przekazów i innych dokumentów bankowych i finansowych płatnych w walutach obcych; Inne aktywa finansowe – naliczone odsetki od aktywów finansowych, jeżeli aktywa te są płatne lub wymagalne w ciągu 3 miesięcy od dnia ich otrzymania, wystawienia, nabycia lub założenia (lokaty) Rachunek przepływów pieniężnych

216 metodą bezpośrednią (kasową) metodą bezpośrednią (kasową) – zestawienie wpływów i wydatków metodą pośrednią lub metodą pośrednią – wychodzi od zysku (straty) netto i dokonuje jego korekt o pozycje bilansu zmian; Segmenty / obszary działalności działalność operacyjna – ALBO metoda bezpośrednia ALBO pośrednia działalność operacyjna – podstawowa, bieżąca – ALBO metoda bezpośrednia ALBO pośrednia działalność inwestycyjna TYLKO metoda bezpośrednia działalność inwestycyjna – nabywanie lub zbywanie składników aktywów trwałych i krótkoterminowych aktywów finansowych oraz wszystkie związane z nimi pieniężne koszty i korzyści - TYLKO metoda bezpośrednia działalność finansowa TYLKO metoda bezpośrednia działalność finansowa – pozyskiwanie lub utrata źródeł finansowania – zmiany w rozmiarach i relacjach kapitału własnego i obcego w jednostce oraz wszystkie związane z nimi pieniężne koszty i korzyści - TYLKO metoda bezpośrednia Rachunek przepływów pieniężnych sporządza się

217 WPŁYWY z działalności operacyjnej Ze sprzedaży produktów, materiałów i towarów, Z tytułu honorariów, praw autorskich, opłat oraz innych przychodów operacyjnych, Z ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych, Z tytułu kontraktów zawieranych w celu nabycia i odsprzedaży, Zapłacone przez kontrahenta odsetki od należności handlowych, Zrealizowane dodatnie różnice kursowe od należności WYDATKI (WYPŁYWY) Z tytułu zapłaty za dostarczone towary, materiały, surowce, energię, wyświadczone usługi, służące realizacji działalności operacyjnej, Wypłacone wynagrodzenia pracowników i inne świadczenia na ich rzecz, Zapłacone ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, podatki i opłaty, Z tytułu kontraktów zawieranych w celu nabycia i odsprzedaży. Rachunek przepływów pieniężnych

218 WPŁYWY z działalności inwestycyjnej Ze sprzedaży środków trwałych, środków trwałych w budowie, wnip, inwestycji w nieruchomości i wnip i aktywów finansowych, Z tytułu zwrotu udzielonej pożyczki, Z tytułu pochodnych instrumentów finansowych, Otrzymane odsetki od lokat, otrzymane dywidendy, WYDATKI / WYPŁYWY z działalności inwestycyjnej Na zakup, montaż i uruchomienie środków trwałych, środków trwałych w budowie, wnip, inwestycji w nieruchomości i wnip i aktywów finansowych, Z tytułu udzielenia pożyczek innym jednostkom, Z tytułu pochodnych instrumentów finansowych, Z tytułu zaliczek dotyczących działalności inwestycyjnej, Rachunek przepływów pieniężnych

219 WPŁYWY z działalności finansowej Z tytułu wydania udziałów (akcji) i innych instrumentów kapitałowych oraz dopłat do kapitału, Z tytułu emisji długo- i krótkoterminowych dłużnych instrumentów finansowych, Zaciągnięcie kredytów i pożyczek, WYDATKI / WYPŁYWY z działalności finansowej Z tytułu podziału zysku, Płatności na rzecz właścicieli akcji i udziałów, Zwrot dopłat do kapitału, Spłata kredytów, pożyczek wraz ze zrealizowanymi różnicami kursowymi, Spłata zobowiązań z tytułu leasingu finansowego. Rachunek przepływów pieniężnych

220 I. Działalność operacyjna Metoda bezpośrednia Metoda pośrednia (+) Wpływy za sprzedane produkty Zysk netto korekty dodatnie: korekty ujemne: (-) Wydatki z działalności operacyjnej korekty dodatnie: korekty ujemne: amortyzacja zmniejszenie należności zwiększenie należności zmniejszenie zapasów zwiększenie zapasów zwiększenie zobowiązań zmniejszenie zobowiązań też z tyt. pdop zapłata podatku dochodowego = Przepływy netto z działalności operacyjnej II. Działalność inwestycyjna (+) Wpływy z działalności inwestycyjnej (-) Wydatki z działalności inwestycyjnej = Przepływy netto z działalności inwestycyjnej III. Działalność finansowa Metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych

221 III. Działalność finansowa (+) Wpływy z działalności finansowej (-) Wydatki z działalności finansowej = Przepływy netto z działalności finansowej IV. Zmiana stanu środków pieniężnych (I +/- II +/- III) V. Środki pieniężne na początek okresu VI. Środki pieniężne na koniec okresu (IV + V) Jednostka posiada działalność rentowną, jeżeli posiada środki na finansowanie działalności inwestycyjnej, Dodatnie przepływy z działalności inwestycyjnej mogą wystąpić w wyniku wyprzedaży majątku trwałego i aktywów finansowych. poprawić ujemne przepływy z działalności operacyjnej zwiększyć zyski, zmniejszyć zapasy, zredukować należności zwiększyć zobowiązania handlowe Aby poprawić ujemne przepływy z działalności operacyjnej, należy wykorzystać dźwignie – zwiększyć zyski, zmniejszyć zapasy, zredukować należności (skuteczna windykacja), zwiększyć zobowiązania handlowe (kredyt kupiecki). Metody sporządzania rachunku przepływów pieniężnych

222 Ustal saldo przepływów pieniężnych, jeżeli zysk netto jednostki wynosi zł, a amortyzacja zł. Jaki wpływ na saldo przepływów pieniężnych ma: a) zwiększenie należności, b) naliczony, a niezapłacony podatek dochodowy, c) zakup za gotówkę komputera, d) zakup samochodu dostawczego z otrzymanego kredytu bankowego, e) spłata raty kredytu bankowego z rachunku bankowego? Spółka ma dodatnie saldo przepływów pieniężnych zł, ale w RZiS wykazuje stratę zł. Co mogło wpłynąć na dodatnie saldo przepływów? Przedsiębiorstwo sprzedało towary za zł, otrzymało część zapłaty w wysokości zł, bieżące zobowiązania firmy wynoszą zł. Czy wystarczy pieniędzy na pokrycie zobowiązań bieżących? Ile wynoszą należności od odbiorców? PYTANIA KONTROLNE EBC*L

223 Wygospodarowany zysk w spółce wyniósł zł. Jaki zysk wykaże spółka w bilansie, jeżeli przekazała 20% nadwyżki finansowej na rezerwy? Czy utworzona rezerwa ma wpływ na sumę bilansową? Rezerwy kapitałowe to kapitał zapasowy Rezerwy kapitałowe to kapitał zapasowy (tworzony z osiągniętych zysków na pokrycie strat finansowych w przyszłości lub z agio (nadwyżki ceny emisyjnej nad nominalną). Nie można ich rozwiązać, a jedynie można je wykorzystać. Hurtownia S.C. utworzyła rezerwę na zobowiązania związane z toczącym się postępowaniem sądowym w wysokości 5% przychodu ze sprzedaży, istnieje duże prawdopodobieństwo jego przegrania oraz w sposób wiarygodny można oszacować finansowe skutki orzeczenia. Obrót miesięczny hurtowni w lutym br. wyniósł zł. Ustal wysokość rezerwy na zobowiązania. Po której stronie bilansu zostanie wykazana ta rezerwa? Czy utworzona rezerwa ma wpływ na sumę bilansową? PYTANIA KONTROLNE EBC*L

224 Rezerwy i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego Spółka osiągnęła przychody w wysokości zł, w tym naliczone, ale nie otrzymane odsetki od odbiorcy za nieterminową zapłatę za FV w wysokości 1000 zł, naliczona, ale nie otrzymana kara za nieterminową dostawę zł, miesięczne koszty działalności wynosiły zł, w tym koszty usług gastronomicznych i usług noclegowych gości 800 zł. Oblicz podatek dochodowy w ujęciu księgowym i podatkowym oraz wysokość rezerwy i aktywu z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Różnice między wynikiem finansowym brutto a dochodem podatkowym występują, gdyż istnieją różnice między momentem uzyskania przychodu lub poniesienia kosztu w świetle przepisów podatkowych i ustawy o rachunkowości. Należy uwzględnić stawki podatku dochodowego w roku powstania obowiązku podatkowego. PYTANIA KONTROLNE EBC*L

225 W maju spółka komandytowa zawarła umowę na wykonanie do końca sierpnia remontu agregatu przez firmę BUDOPOL, którego umowny koszt wyniesie zł. W sierpniu otrzymano fakturę za remont agregatu. Oblicz kwotę rezerwy przypadającą na czerwiec, lipiec i sierpień oraz dokonaj rozliczeń międzyokresowych. W kwietniu spółka cywilna opłaciła przelewem bankowym czynsz za dzierżawę hali produkcyjnej za II kwartał w wysokości 4500 zł. Dokonaj rozliczeń kosztów czynszu w II kwartale. Jaki to rodzaj RMK? Spółka zaplanowała roczne zużycie energii elektrycznej na kwotę zł. Ile wyniesie miesięczna rezerwa? Jaki to rodzaj rozliczeń? Podaj przykłady rozliczeń międzyokresowych przychodów. PYTANIA KONTROLNE EBC*L

226 Zestawienie zmian w kapitale własnym zawiera informacje o zmianach w poszczególnych składnikach kapitału własnego za bieżący okres i poprzedni rok obrotowy w wyniku m. in. : przeszacowania długoterminowych inwestycji finansowych i odniesienia zwiększenia wartości na kapitał z aktualizacji wyceny, przeszacowania wartości środków trwałych na mocy odrębnych przepisów (ostatnie Rozporządzenie MF z 1995 r.), zbycia przeszacowanych wcześniej aktywów, które zmniejsza kapitał z aktualizacji wyceny i zwiększa przychody lub kapitały zapasowe, podniesienia kwot kapitałów podstawowych spółek kapitałowych, korekty kapitału zapasowego o koszty emisji akcji poniesione przy powstaniu SA lub podwyższaniu kapitału, zmniejszenia kapitału o posiadane udziały / akcje własne, korekty kapitału o kwoty wynikające z błędów lat ubiegłych, zmiany polityki rachunkowości.

227 Informacja dodatkowa słowne i liczbowe uzupełnienie i rozszerzenie danych wykazanych w poszczególnych zestawieniach liczbowych składających się na roczne sprawozdanie finansowe, powinna być analizowana równolegle ze sprawozdaniem, gdyż można w niej znaleźć ważne daty i terminy rocznego walnego zgromadzenia oraz najbliższych wydarzeń związanych z jej działalnością składa się z dwóch części: 1. wprowadzenia do sprawozdania finansowego 1. wprowadzenia do sprawozdania finansowego, które zawiera: podstawowe dane jednostki – nazwa, siedziba, okres, za który sporządzane jest sprawozdanie, omówienie przyjętych zasad (polityki) rachunkowości, w tym metod wyceny aktywów i pasywów, amortyzacji, pomiaru wyniku finansowego oraz sposobu sporządzenia sf 2. dodatkowych informacji i objaśnień 2. dodatkowych informacji i objaśnień zawierających szczegółowe opisy kategorii przedstawionych syntetycznie w sf

228 Dodatkowe informacje i objaśnienia do spraw. fin. Uzupełniające dane o aktywach i pasywach, Objaśnienia stosowanych metod wyceny aktywów i pasywów i przyczyn ewentualnych ich zmian w stosunku do poprzedniego roku, Informacje o strukturze zrealizowanych przychodów ze wskazaniem ich źródeł, Informacje o strukturze kosztów stanowiących świadczenia pieniężne i niepieniężne oraz o strukturze kosztów administracyjnych, Dane o źródłach zwiększenia i sposobie wykorzystania kapitału podstawowego, Dane dotyczące udzielonych gwarancji, poręczeń i innych zobowiązań, Informacje o pracownikach i organach zarządzających jednostką, Informacje o powiązaniach kapitałowych, Informacje o tendencjach zmian w przychodach i kosztach oraz składnikach majątku i źródłach ich finansowania, Zdarzenia, które w danym okresie jeszcze nie wystąpiły, ale pojawią się w okresach następnych, zdarzenia występujące po dniu bilansowym.


Pobierz ppt "Rachunkowość, ekonomia i prawo w prowadzeniu działalności gospodarczej dr Anna Białek – Jaworska I. Bilans i inne sprawozdania finansowe jako źródło informacji."

Podobne prezentacje


Reklamy Google