Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

II Regionalna Konferencja Ewaluacyjna – Rzeszów 2009 Zastosowanie modeli makroekonomicznych w ewaluacji – polskie doświadczenia Dr Krzysztof Piech – Instytut.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "II Regionalna Konferencja Ewaluacyjna – Rzeszów 2009 Zastosowanie modeli makroekonomicznych w ewaluacji – polskie doświadczenia Dr Krzysztof Piech – Instytut."— Zapis prezentacji:

1 II Regionalna Konferencja Ewaluacyjna – Rzeszów 2009 Zastosowanie modeli makroekonomicznych w ewaluacji – polskie doświadczenia Dr Krzysztof Piech – Instytut Wiedzy i Innowacji 16 października 2009 r. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

2 Struktura prezentacji Modele makroekonomiczne – wprowadzenie Modele makroekonomiczne stosowane w ewaluacji w Polsce Wybrane wyniki prognozowania makroekonomicznego w Polsce Ewaluacja wykorzystania funduszy unijnych za pomocą regionalnego modelu HERMIN – przykład województwa podkarpackiego 2 WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

3 3 Modele makroekonomiczne – wprowadzenie WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

4 4 Modele makroekonomiczne – do czego służą? Generalnie, do wspierania podejmowania decyzji gospodarczych przez władze kraju. W tym celu modele te stosowane są do: a)prognozowania makroekonomicznego, b)symulacji wariantów decyzji (ewaluacja ex-ante). Modele te są również konstruowane do celów naukowych. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

5 5 Prognozowanie a ewaluacja projektów publicznych Po co są ewaluacje? Co może być ewaluowane? Prognozowanie a ewaluacja: – Przede wszystkim sfera wskaźników, także ocena oddziaływania. – Wartości docelowe wskaźników mogą być ustalane za pomocą modelu. Podobnie może być szacowana skala oddziaływania programu na zmiany społeczno- gospodarcze. – Model ekonomiczny powinien umożliwić podanie efektów netto i brutto danego programu publicznego, tj. podać wyniki dla dwóch scenariuszy: co by się działo bez oraz z interwencją. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

6 6 Prognozowanie a ewaluacja Komisja Europejska: każdy kraj członkowski zobowiązany do przeprowadzania ewaluacji programów operacyjnych. Jednym z narzędzi ewaluacji są modele makroekonomiczne. Zgodnie z wytycznymi Komisji, powinny one umożliwiać przeprowadzanie symulacji rozwoju gospodarki z oraz bez oddziaływania funduszy unijnych. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

7 7 Prognozowanie a ewaluacja Model powinien zawierać zarówno stronę popytową, jak i podażową, przy czym w zakresie tej ostatniej, powinno być możliwe dokonanie oszacowania wpływu na infrastrukturę, kapitał ludzki, inwestycje (wg wytycznych z sierpnia 2006 r. – również na B+R). Tak skonstruowanym modelem jest model HERMIN. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

8 8 Ośrodki prognostyczne w Polsce: instytucje rządowe (Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Gospodarki, Narodowy Bank Polski – własne modele), niezależne instytuty (Centrum Analiz Społeczno- Ekonomicznych, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Niezależny Ośrodek Badań Ekonomicznych) jednostki badawczo-rozwojowe (Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego), uczelnie wyższe (Uniwersytet Łódzki) i spółki (Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego), banki (np. PKO BP), publicyści (np. Marek Misiak), analitycy finansowi. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

9 9 Prognozy makroekonomiczne w Polsce i ich trafność Wg M. Borowskiego, w l : – na pierwszym miejscu wśród jednostek prognozujących uplasował się CASE, zaś na drugim – Marek Misiak. – Najsłabsze prognozy podawały: ośrodek łódzki oraz Ministerstwo Finansów. Żaden z modeli nie uwzględniał mechanizmów cyklu koniunkturalnego: nie przewidziano recesji w latach , a także wejścia na ścieżkę wzrostu w latach , nie mówiąc o aktualnym spowolnieniu gospodarczym. Wyjątkiem w zakresie mechanizmów cyklicznych są modele IKiCHZ oraz IBS (oraz próby IWI). WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

10 10 Modele makroekonomiczne stosowane w ewaluacji w Polsce WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

11 11 Ośrodki modelujące gospodarkę Modele stosowane dotąd w Polsce do ewaluacji makroekonomicznej: model IKiCHZ HERMIN (WARR), MaMoR2 (IBnGR), trzy modele Instytutu Badań Strukturalnych. Ponadto, modele makroekonomiczne w Polsce posiadają: ministerstwo finansów, Narodowy Bank Polski (trzy modele), ministerstwo gospodarki, Uniwersytet Łódzki (prof. Welfe), Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, Niezależny Ośrodek Badań Ekonomicznych (prof. W. Orłowski). Modele te nie są rozszerzone o komponenty regionalne. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

12 12 Model MaMoR2 Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową (T. Kaczor) WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

13 13 Wprowadzenie do modelu Model typu CGE: model wyliczanej równowagi ogólnej (ang. Computable General Equilibrium). Model uwzględniający współczesny dorobek ekonomii, np. są w nim trzy czynniki produkcji: praca, kapitał ludzki oraz rzeczowy. Czynniki te są łączone w procesie wytwórczym opisanym kombinacją funkcji o stałej elastyczności substytucji (ang. CES) w taki sposób, że obie formy kapitału traktowane są jako dobra komplementarne i tworzą swego rodzaju kapitał złożony, będący nakładem substytucyjnym wobec pracy. Taki mechanizm opisuje obserwowaną w nowoczesnych gospodarkach prawidłowość, że nakłady inwestycyjne sprzyjają zwiększeniu zatrudnienia osób o wysokich kwalifikacjach (tj. większym zasobie kapitału ludzkiego), natomiast mogą prowadzić do ograniczenia zatrudnienia niewykwalifikowanej siły roboczej. T. Kaczor, Model MaMoR2. Informacje o konstrukcji i założeniach, Warszawa, listopad 2006, s. 5 WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

14 14 Model Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego (obecnie: Instytut Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur) WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

15 15 Wprowadzenie do modelu Autorzy: model hybrydowy II generacji. Model łączy: – neoklasyczną teorię zapewniającą długookresową równowagę gospodarce, – z teorią nowokeynesowską, bazującą na zmianach popytu. Takie połączenie powoduje nakładanie się na długookresową ścieżkę wzrostu, średniookresowych wahań koniunkturalnych. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

16 16 Schemat modelu polskiej gospodarki służącego do weryfikacji diagnozy i prognozy makroekonomicznej Strona popytowa Źródło: W. Karpińska-Mizielińska, T. Smuga, W. Burzyński, P. Waźniewski, K. Barteczko, E. Duchnowska, J. Przystupa, A. Marzec, K. Marczewski, Ocena szacunkowa Narodowych strategicznych ram odniesienia Raport końcowy, Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, Warszawa, wrzesień 2006, s WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

17 17 Schemat modelu polskiej gospodarki służącego do weryfikacji diagnozy i prognozy makroekonomicznej Strona podażowa Źródło: W. Karpińska-Mizielińska, T. Smuga, W. Burzyński, P. Waźniewski, K. Barteczko, E. Duchnowska, J. Przystupa, A. Marzec, K. Marczewski, Ocena szacunkowa Narodowych strategicznych ram odniesienia Raport końcowy, Instytut Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego, Warszawa, wrzesień 2006, s WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

18 18 Model HERMIN dra Johna Bradleya i WARR WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

19 19 Wprowadzenie do modelu Rozszerzanie UE – potrzeba narzędzi badających oddziaływanie funduszy UE Na początku lat 80. powstał wielosektorowy model HERMES Komisji Europejskiej. Model HERMIN to mniejsza wersja HERMESa. Został stworzony w 1982 r. przez dra Johna Bradleya i od tego czasu jest przez niego rozwijany. Model przeznaczony dla nowych członków UE: radził sobie z krótkimi szeregami czasowymi (kalibracja) i z brakiem danych sektorowych. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

20 20 Konstrukcja modelu Model HERMIN w swojej 4-sektorowej wersji (HPO4) składa się z czterech sektorów: – przemysłowego, – usług rynkowych, – rolnictwa, – usług publicznych (nie rynkowe). Model tworzą trzy bloki strukturalne: – podażowy, – absorpcji, – dystrybucji przychodów. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

21 21 Konstrukcja modelu Model zawiera 262 równania (w tym 162 nieliniowe), 406 zmiennych (w tym 257 zmiennych endogenicznych i 149 zmiennych egzogenicznych). Estymacja parametrów strukturalnych modelu jest dokonywana przy wykorzystaniu KMNK, zaś weryfikacja – przez dopasowanie krzywej (curve fitting). Zmienne egzogeniczne w modelu HERMIN można podzielić na: – zewnętrzne: produkcja światowa, ceny światowe, kursy walutowe, stopy procentowe; – krajowe: wydatki publiczne, stawki podatkowe. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

22 22 Wybrane wyniki prognozowania makroekonomicznego w Polsce WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

23 23 Scenariusze z 2002 r. (W. Orłowski): PKB na osobę, PPP, UE-15=100 Źródło: Bilans korzyści i kosztów przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Prezentacja wyników prac polskich ośrodków badawczych, Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, kwiecień 2003, s. 48. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

24 24 Model Lejour, de Mooj i Nahuis PKB Polski w roku 2020 będzie większy o 8,7%, jeśli Polska stanie się członkiem UE, z czego: – 4,3% wynikać będzie z efektów unii celnej, – 5,8% ze zniesienia pozostałych barier w handlu w ramach jednolitego rynku – -1,45% wynikać będzie z przepływu siły roboczej. Źródło: Bilans korzyści i kosztów przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Prezentacja wyników prac polskich ośrodków badawczych, Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, kwiecień 2003, s. 49. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

25 25 Model Lejour, de Mooj i Nahuis PKB Polski w roku 2020 będzie większy o 8,7%, jeśli Polska stanie się członkiem UE, z czego: – 4,3% wynikać będzie z efektów unii celnej, – 5,8% ze zniesienia pozostałych barier w handlu w ramach jednolitego rynku – -1,45% wynikać będzie z przepływu siły roboczej. Źródło: Bilans korzyści i kosztów przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Prezentacja wyników prac polskich ośrodków badawczych, Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, kwiecień 2003, s. 49. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

26 26 Wybrane wyniki prognoz wzrostu gospodarczego do 2013 r. (2006 r.=100) WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

27 27 Prognozy PKB, Polska a UE-25, ceny stałe, , %, UE-25=100 WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

28 28 Wzrost gospodarczy Polski: bez i wraz z uwzględnieniem napływu środków unijnych do końca 2015 r. (w %) Uwagi: wzrost gospodarczy – wzrost realnego PKB w danym roku. Scenariusz bazowy – bez uwzględnienia napływu środków unijnych w ramach NPR i NSRO Źródło: Bukowski M., D. Pelle, W. Saj (2008), Wpływ funduszy unijnych na gospodarkę Polski w latach , Instytut Badań Strukturalnych, Warszawa, maj, s. 26, 28; Kaczor T., R. Socha (2008), Badanie wpływu Narodowego Planu Rozwoju oraz Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na wybrane wskaźniki dokumentów strategicznych, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Warszawa, kwiecień, s. 39; Zaleski J., A. Wojtasiak-Terech, P. Tomaszewski, M. Zembaty, J. Bradley, Wpływ realizacji inwestycji finansowanych z funduszy unijnych na kształtowanie się głównych wskaźników dokumentów strategicznych – Narodowego Planu Rozwoju i Narodowej Strategii Spójności oraz innych wybranych wskaźników makroekonomicznych na poziomie krajowym i regionalnym za pomocą modelu krajowego i modeli regionalnych HERMIN, Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, Wrocław, 5 maja 2008: oraz obliczenia własne na ich podstawie. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

29 29 Oddziaływanie funduszy unijnych na wzrost gospodarczy (w p.p.) Uwagi: wzrost gospodarczy – wzrost realnego PKB w danym roku. Scenariusz bazowy – bez uwzględnienia napływu środków unijnych w ramach NPR i NSRO Źródło: Bukowski M., D. Pelle, W. Saj (2008), Wpływ funduszy unijnych na gospodarkę Polski w latach , Instytut Badań Strukturalnych, Warszawa, maj, s. 26, 28; Kaczor T., R. Socha (2008), Badanie wpływu Narodowego Planu Rozwoju oraz Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia na wybrane wskaźniki dokumentów strategicznych, Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową, Warszawa, kwiecień, s. 39; Zaleski J., A. Wojtasiak-Terech, P. Tomaszewski, M. Zembaty, J. Bradley, Wpływ realizacji inwestycji finansowanych z funduszy unijnych na kształtowanie się głównych wskaźników dokumentów strategicznych – Narodowego Planu Rozwoju i Narodowej Strategii Spójności oraz innych wybranych wskaźników makroekonomicznych na poziomie krajowym i regionalnym za pomocą modelu krajowego i modeli regionalnych HERMIN, Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, Wrocław, 5 maja 2008: oraz obliczenia własne na ich podstawie. WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

30 30 Ewaluacja wykorzystania funduszy unijnych za pomocą regionalnego modelu HERMIN – przykład województwa podkarpackiego WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

31 31 Aktualizacja danych – regionalnych Aktualizacja danych – krajowych Przetwarzanie danych Kalibracja równań modelu Scenariusz bazowy i modyfikacje Modelowanie oddziaływania funduszy Struktura WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

32 32 Źródło: głównie Bank Danych Regionalnych GUS – pliki HERMIN, dane krajowe GUS Dostosowanie bazy danych do potrzeb województwa podkarpackiego Konieczność przeliczania danych (zmiany metodologii GUS a potrzeby estymacji), a także ekstrapolacji szeregów czasowych. Problemy z danymi nt. finansów regionalnych. Aktualizacja danych – regionalnych WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

33 33 Źródła: GUS: wiele różnych roczników, też Bank Danych Regionalnych GUS, NBP, Ministerstwo Finansów, ZUS, dane z zagranicznych źródeł (Eurostat) i opracowań Olbrzymi problem: dane nt. finansów publicznych (zmiana metodologii) oraz dane dot. bilansu płatniczego. Problemy z danymi wynikające ze zmian metodologii, licznych korekt wyników obliczeń poprzednich lat. Aktualizacja danych – krajowych WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

34 34 Liczne pułapki związane m.in. z: zawieszaniem się oprogramowania (bez podania komunikatu o przyczynach), zakresem czasowym danych i zmianami ich formatu przez programy (pliki wsadowe TSP), lakonicznością opisów w podręcznikach do modelu HERMIN. Uzyskane wyniki zweryfikowano pod kątem realności uzyskanych wyników. Przetwarzanie danych WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

35 35 Niska jakość oszacowań niektórych równań, czy poszczególnych parametrów (brak możliwość zmiany tego bez poważniejszych ingerencji w strukturę modelu). Wątpliwości, co do postaci równań. Kalibracja równań modelu WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

36 36 Konieczność urealnienia go o przewidywania dotyczące efektów polityki gospodarczej (np. pieniężnej) oraz o wprowadzenie stylizowanego cyklu koniunkturalnego. Przeprowadzenie własnych obliczeń prognoz dotyczących kursu walutowego. Wprowadzenie elementów B+R. Zmiany wag w zakresie efektów zewnętrznych. Scenariusz bazowy WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

37 37 Zmiany wartości kwot finansowych. Niskie oddziaływanie RPO WP w 2008 r. ze względu na niską kwotę (ok. 6 mln zł). Ważniejsza kwestia: oddziaływanie Programu w kolejnych latach oraz trwałość jego efektów. Problemy związane z modelem: niska odporność wyników na zmiany krajowej stopy bezrobocia, poprawiono równania deflatora i bezrobocia. Wypłata płac osobom szkolonym w ramach RPO WP warunkiem koniecznym uzyskania oczekiwanych wyników. Modelowanie oddziaływania funduszy WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

38 38 PKB w cenach czynników wytwórczych bez RPO WP oraz z RPO WP w cenach stałych z 1995 r. (mld zł) oraz różnica między nimi (mld zł), WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

39 39 Stopa wzrostu regionalnego PKB (%) z RPO WP i bez RPO WP (%) oraz różnica między nimi (p.p.), WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

40 40 Stopa wzrostu regionalnego PKB (%) z RPO WP i bez RPO WP (%) oraz różnica między nimi (p.p.), WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

41 41 Wartość dodana brutto w różnych sektorach (mln zł, ceny stałe z 1995 r.) z RPO WP i bez RPO WP oraz różnica między nimi (%), Usługi rynkoweUsługi nierynkowe RolnictwoPrzemysł WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

42 42 PKB na osobę PPS województwa podkarpackiego w stosunku do PKB na osobę PPS Unii Europejskiej (UE-27=100) oraz Polski (PL=100), , wg scenariuszy z RPO WP i bez RPO WP WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

43 43 Nakłady brutto na środki trwałe w cenach stałych z 1995 r. bez RPO WP oraz z RPO WP (mld zł) oraz różnica między nimi (%), WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

44 44 Różnice w liczbie osób pracujących z RPO WP i bez RPO WP : ogółem oraz wg płci (w tys. osób), WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

45 Dziękuję za uwagę "Projekt finansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata " 45 WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE


Pobierz ppt "II Regionalna Konferencja Ewaluacyjna – Rzeszów 2009 Zastosowanie modeli makroekonomicznych w ewaluacji – polskie doświadczenia Dr Krzysztof Piech – Instytut."

Podobne prezentacje


Reklamy Google