Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

111 S OCJOLOGICZNE UJĘCIE ZAKŁADU PRACY I JEGO ZAŁOGI.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "111 S OCJOLOGICZNE UJĘCIE ZAKŁADU PRACY I JEGO ZAŁOGI."— Zapis prezentacji:

1 111 S OCJOLOGICZNE UJĘCIE ZAKŁADU PRACY I JEGO ZAŁOGI

2 222 Zakład pracy jest typem instytucji społecznej – często instytucją ekonomiczną Instytucja społeczna to – w tym przypadku – wyodrębniony, zorganizowany w określone formy (np. zakładu) typ działalności podejmowanej w celu zaspokojenia potrzeb jednostek i całych zbiorowości. Instytucja ekonomiczna – instytucja zajmująca się produkcją oraz dystrybucją dóbr i usług (np. producent samochodów, dealerzy jego samochodów, ASO tychże aut), tworzeniem i cyrkulacją kapitału (bank, giełda). Instytucje nieprodukcyjne...

3 333 Zakład pracy jako typ instytucji społecznej W zakładzie jako instytucji wyróżnić można, za Bronisławem Malinowskim, takie składniki, jak: - zasada naczelna (cele, które chce/ma osiągnąć) - normy (regulaminy, przepisy, zwyczaje, obyczaje, tj. wzory zachowań – to tzw. kultura organizacji) - personel (zob. kolejny slajd) - urządzenia materialne (służące realizacji celów) - działalność i funkcje (nie tylko zamierzone – por. szkoła osiedlowa/wiejska, fabryka – kultura, handel)

4 444 Zakład pracy jest typem wspólnoty wytwórczej lub usługowej Personel zakładu nie jest/nie musi być zwykłą zbiorowością jednostek, kategorią wyróżnioną ze względu na cechę, jaką jest zatrudnienie w konkretnym zakładzie; To jest/może być swoista wspólnota, społeczność zdeterminowana w swoim istnieniu i zachowaniu celami oraz interesami konkretnego zakładu pracy.

5 555 Zakład pracy jako system społeczny System społeczny to zorganizowany zespół społecznych zależności, w które uwikłani są w różny sposób członkowie społeczeństwa lub grupy /Marian Filipiak, Wprowadzenie do socjologii kultury/ Na podkreślenie zasługują zależności między członkami zbiorowości oraz ich zorganizowanie, a także – w przypadku instytucji produkcyjnej i/lub usługowej – ich wymiar techniczno-ekonomiczny (swoiste podsystemy) Im większy system, tym większa jego złożoność; analogicznie – im większy zakład, tym bardziej złożony system stanowi.

6 666 Zakład pracy jako system społeczny - morfologia (budowa) - zakład to system składający się z elementów formalnych i nieformalnych (działów/wydziałów, osób funkcyjnych i im podległych; grup i osób wyróżnialnych metodami socjometrycznymi, nie zawsze pokrywających się z grupami formalnymi) - zakład to także zbiór różnych kategorii osób wyróżnianych ze względu na twarde zmienne - zakład, sam stanowiąc system, jest subsystemem większego systemu (koncernu, branży, sektora, gospodarki krajowej, kontynentalnej, globalnej)

7 777 Zakład pracy jako system społeczny - struktura strukturalność systemu, w odróżnieniu od jego morfologii oznacza, że pomiędzy wyróżnionymi elementami występują określone zależności (formalne i nieformalne) - struktura komunikacyjna (stosunki nieformalne, towarzyskie, w poziomie - osobowe) - struktura informacyjna (stosunki formalne, służbowe, hierarchiczne - przedmiotowe)

8 88 Układy porozumiewania się Komunikacyjny - niesformalizowany sposób porozumiewania się między pracownikami - możliwy tam, gdzie występuje zaufanie, gdzie stosunki pomiędzy pracownikami są bardziej familiarne - niestety – często (a już w Polsce na pewno) nie gwarantuje instytucjom optymalnej sprawności/wydajności (poufałość zabija naszą obowiązkowość...)

9 99 Układy porozumiewania się Informacyjny - sformalizowany, oficjalny, często zhierarchizowany, choć nie zawsze (kanały przepływu pionowe, ale i poziome) - zwykle gwarantuje większą sprawność systemu, ale nie zawsze (nadmierna biurokratyzacja przeszkadza w sytuacjach wymagających szybkiej reakcji) Pożądana jest więc równowaga obu układów…

10 10 Zakład jako organizacja społeczna Organizacja społeczna to zintegrowany zbiór pozycji społecznych i sieć wiążących je stosunków społecznych, realizujący jakieś istotne społecznie funkcje Z pozycjami związane są role społeczne, z kolei sieć stosunków przywodzi na myśl strukturę, a realizacja celów wymaga ukierunkowanych, zintegrowanych działań, czyli procesów (kierunkowych)

11 11 Zakład pracy jako system społeczny Układ pozycji i funkcji pełnionych przez składowe systemu - pracownicy, zajmując różne pozycje, posiadają różne obowiązki i uprawnienia, tym samym pełnią różne role (funkcje) Hierarchiczność/horyzontalność pozycji (działów) - stosunki pod- i nadrzędności, równorzędności - zróżnicowanie prestiżu pozycji/stanowisk i autorytetu (przedmiotowego, podmiotowego)

12 12 Układ wertykalny pozycji/stanowisk - Kadra kierownicza (strategia) - Kadra dozorująco-kontrolna (niższa kierownicza, nadzór nad ludźmi) - Specjaliści techniczni (koncepcyjność, innowacje, nadzór nad produkcją) - Pracownicy administracyjni i pomocniczy (nie tylko biurowi...) - Pracownicy produkcyjni /wg F.J. Roethlisbergera/

13 13 Typy kierownictwa Kryterium: konsultowanie podejmowanych decyzji Autokratyczne (kierownictwo wydaje decyzje podwładnym nie licząc się z ich zdaniem) Demokratyczne (kierownictwo konsultuje podejmowane decyzje z podwładnymi; wybiera najlepsze/kompromisowe rozwiązanie) Liberalne (poza nakreśleniem celów do osiągnięcia, kierownictwo nie ingeruje w praktyki podwładnych) Cele/skutki podejmowanych decyzji: zewnętrzno- wewnętrzne (egzogenno-endogenne)

14 14 Właściwości zakładu pracy jako systemu społecznego Zdolność adaptacyjna systemu - zdolność akomodacji (przystosowania do zmieniających się warunków funkcjonowania) - zdolność adaptacji (przeobrażania) środowiska Analogicznie można wyróżnić: - adaptację bierną pracowników (wpisywanie się w zastane warunki, regulacje, kulturę - adaptację czynną pracowników (zob. polskie kino moralnego niepokoju...)

15 15 Właściwości zakładu pracy jako systemu społecznego Specyficzne właściwości (aksjologia) - trzy funkcje - integracyjna (wymaga powszechnej akceptacji wartości) - inspiracyjna (organizuje poglądy, wyzwala postawy) - zabezpieczająca (uznanie dla wartości gwarancją właściwego funkcjonowania zakładu/organizacji)

16 16 Rodzaje integracji personelu Organizacyjna (generalna zgodność celów jednostek i organizacji) Społeczna (zgodność poglądów, dążeń u pracowników) Pionowa (poczucie zespolenia pracowników różnych szczebli) Pozioma (zespolenie pracowników tego samego szczebla)

17 17 Struktura społeczna załogi/personelu Jako że w nowoczesnych społeczeństwach pozycje zawodowe i związane z nimi role w znacznym stopniu determinują strukturę społeczeństwa, struktura załogi firmy w pewnym stopniu tę strukturę odzwierciedla. Ale tylko w pewnym stopniu (por. Asseco i np. Zelmer, HSW)… - elementy pierwotne wobec struktury danej załogi - elementy wtórne (związane ze strukturą produkcyjną, organizacyjną, własnościową firmy, także nieformalną)

18 18 Typy więzi łączących członków załogi Więź społeczna (grupowa) to ogół stosunków społecznych wiążących członków w danym zbiorze ludzi oraz postaw członków tego zbioru do grupy jako całości.

19 19 Typy więzi łączących członków załogi W każdym stosunku występuje określona podstawa zależności (stosunek służbowy wynika ze stanowiska w strukturze hierarchicznej, stosunek pokrewieństwa z pochodzenia – biologicznego lub społecznego); Z podstawy zależności wynikają: - układ wzajemnych uprawnień i obowiązków - system wzajemnych czynności regulowanych (oczekiwanych) przez partnerów... 19

20 20 Zasady stanowiące fundament stosunków produkcyjnych w zakładzie pracy 1. Zasada liberalno-ekonomiczna – trzy odmiany: a. liberalno-prawna (pracownicy to siła robocza, ich życie prywatne nie interesuje pracodawcę) b. liberalno-humanitarna (pracodawca, jako silniejszy w tym stosunku, winien sprawować/sprawuje opiekę nad pracownikami) c. prawno-ekonomiczna (pracodawca wytwarza w pracownikach przekonanie, że ich współdziałanie leży w interesie obu stron) 20

21 21 2. Zasada patriarchalna Od liberalno-humanitarnej różni się tym, że pracodawca (działający w jego imieniu zarządca) nie tylko interesuje się sprawami prywatnymi pracowników, ale wręcz uczestniczy w istotnych wydarzeniach ich życia (śluby, pogrzeby, jubileusze itp.) 3. Zasada kooperatywna Pracownicy uczestniczą w zarządzaniu przedsiębiorstwem, w sprawowaniu funkcji opiekuńczo- pomocniczej, kontroli nad załogą itp. Mają udziały w firmie, uczestniczą w podziale zysków 4. Zasada biurokratyczno-technokratyczna W tym przypadku eksponuje się formalizm stosunków i procedur, ekonomiczny i techniczny wymiar działalności i jej efektów (naukowość, rentowność)

22 22 Typy więzi łączących członków załogi można wyróżnić dwa rodzaje zależności (więzi), tu – łączących członków załogi: przedmiotowe, tj. wynikające ze struktury i funkcjonowania firmy, a więc obiektywne, instytucjonalne, sformalizowane – w zakładzie, organizacji dominują osobowe, tj. zależne bezpośrednio od indywidualnych zamierzeń jednostki, a więc subiektywne, podmiotowe 22

23 23 Struktura zakładu a zmienne społeczne Niektóre zmienne (obiektywne) mogą modyfikować usytuowanie osoby w strukturze społecznej zakładu. - płeć (feminizacja, maskulinizacja stanowisk, branż) - wiek (młodość bywa atutem, ale nie zawsze) - stan cywilny (nieraz bardzo istotny czynnik) - staż pracy (element wpływający na miejsce w strukturze) - wykształcenie (sam poziom wykształcenia to mało) 23

24 24 A propos wykształcenia… /Nowiny, /Bartosz Gubernat Na Podkarpaciu magister pracy szybko nie znajdzie Skończyłeś studia i zaczynasz szukać pracy w zawodzie? Jeśli nie masz znajomości, uzbrój się w cierpliwość. Na rynku ciekawych ofert jest jak na lekarstwo, a pośrednicy w urzędach pracy nie kryją, że zatrudnienie łatwiej niż magister znajdzie murarz… 24

25 25 A propos wykształcenia… Pokolenie wyżu: Weźmiemy każdą pracę Katarzyna Pawłowska-Salińska, Wojciech Szacki, GW z Stracone pokolenie? Mają dyplomy, znają języki, są zdeterminowani. Ale nie mają pracy. W styczniu było prawie pół miliona bezrobotnych, którzy nie skończyli 25 lat. Jeszcze w 2008 r. było ich niewiele ponad 300 tys. Na dodatek według GUS ponad jedna trzecia bezrobotnych, którzy nie ukończyli 27 lat, to absolwenci szkół wyższych.GUS - Jak to możliwe? Całe życie mama mi powtarzała, że kto się nie chce uczyć, będzie nosił paczki w sklepie. A magister będzie miał wspaniałe życie. U mnie się na to nie zanosi - mówi Emilia. Skończyła politologię na prywatnej uczelni w Warszawie. Pracy szuka od kilku miesięcy i nikt jej nie zaprosił nawet na rozmowę kwalifikacyjną. 25

26 26 Liniowy i sztabowy układ powiązań w społecznym systemie zakładu/organizacji Układ liniowy - szeregowe powiązanie stanowisk (hierarchiczne) - typowy w mniejszych podmiotach Układ sztabowy - nie eliminuje zależności liniowych, lecz uzupełnia - polega na istnieniu wyspecjalizowanych komórek podległych wspólnemu kierownictwu, zajmujących się innymi aspektami działalności firmy - typowy dla organizacji bardziej rozwiniętych 26

27 27 Struktura zakładu: grupy celowe i spontaniczne (z uwagi na rodzaj więzi...) Grupy celowe to grupy zorganizowane mocą decyzji administracyjnych (formalne) - więzi stanowione (zespoły, wydziały, departamenty, oddziały itp. itd.) - więzi zrzeszeniowe (związki zawodowe) Grupy spontaniczne (nieformalne) - więzi naturalne (cele autoteliczne - grupy koleżeńskie) - więzi naturalne (cele heteroteliczne, instrumentalne - kliki, grupy interesu) 27

28 28 Struktura zakładu: kliki Klika symbiotyczna o strukturze pionowej (góra i dół świadczą sobie porównywalne usługi) Klika pasożytnicza o strukturze pionowej (świadczenia góry względem dołu i dołu względem góry nie są równoważne; zob. sekretariat prezesa/prezesów; zob. cedowanie przez górę na dół trudnych decyzji w zamian za gwarancję pozostawienia na stanowiskach/stanowisku) 28

29 29 Struktura zakładu: kliki Klika obronna o strukturze poziomej (jednoczenie sił w celu obrony interesów; zob. strajkujące pielęgniarki) Klika agresywna o strukturze poziomej (celem zmiana istniejącej struktury władzy, wpływu itp.) Klika przypadkowa (powstaje w wyniku splotu różnych interesów, więzi naturalnych o charakterze autotelicznym) 29

30 30 Podsumowanie Zakład pracy można ująć jako instytucję bądź organizację (socjologię interesuje systemowy i społeczny charakter firmy, zakładu, organizacji) W obu przypadkach zwracamy uwagę na: - składowe (morfologię), - ich powiązanie (strukturę np. władzy, porozumiewania się), - cele (efekty) funkcjonowania W strukturze, stosunkach, więziach pomiędzy członkami zespołu pracowniczego można wskazać aspekty (zależności) przedmiotowe/formalne i osobowe/nieformalne - pionowe/hierarchiczne/wertykalne - poziome/płaskie/horyzontalne


Pobierz ppt "111 S OCJOLOGICZNE UJĘCIE ZAKŁADU PRACY I JEGO ZAŁOGI."

Podobne prezentacje


Reklamy Google