Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

MIKROEKONOMIA Wykład z podstaw EKONOMII cz. I Opr. Wojciech M. BANASIEWICZ.

Коpie: 1
MIKROEKONOMIA Wykład z podstaw EKONOMII cz. I Opr. Wojciech M. BANASIEWICZ.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "MIKROEKONOMIA Wykład z podstaw EKONOMII cz. I Opr. Wojciech M. BANASIEWICZ."— Zapis prezentacji:

1 MIKROEKONOMIA Wykład z podstaw EKONOMII cz. I Opr. Wojciech M. BANASIEWICZ

2 PROGRAM WYKŁADÓW MAKROEKONOMIA I. Uwagi wstępne Uwagi wstępne II. Proces gospodarowania Proces gospodarowania III. Gospodarowanie jako proces dokonywania wyborów Gospodarowanie jako proces dokonywania wyborów IV. Metody dokonywania wyborów ekonomicznych Metody dokonywania wyborów ekonomicznych V. Rynek i gospodarka rynkowa Rynek i gospodarka rynkowa VI. Prawo popytu i podaży Prawo popytu i podaży VII. Równowaga rynkowa Równowaga rynkowa VIII. Elastyczność popytu i podaży Elastyczność popytu i podaży IX. Zastosowanie teorii rynku Zastosowanie teorii rynku X. Teoria użyteczności Teoria użyteczności XI. Teoria użyteczności 2 (optimum konsumenta) Teoria użyteczności 2 (optimum konsumenta) XII. Koszty przedsiębiorstwa Koszty przedsiębiorstwa XIII. Optimum przedsiębiorstwa (rachunek marginalny) Optimum przedsiębiorstwa (rachunek marginalny) XIV. Monopol i konkurencja monopolistyczna Monopol i konkurencja monopolistyczna

3 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 1. Na czym polega ekonomiczny aspekt ludzkiej działalności? 1. Na czym polega ekonomiczny aspekt ludzkiej działalności? Gospodarczy charakter działalności ludzi jest jednym z wielu jej aspektów, choć czasem może mieć znaczenie pierwszoplanowe (praca najemna, własna firma). Aspekt ten dotyczy natury gospodarowania, która obejmuje dużą grupę zachowań ludzkich, których z kolei efektem jest wytwarzanie potrzebnych, a nie dostarczonych bezpośrednio przez przyrodę dóbr. Trudno jednak określić co jest najważniejsze: wytwarzanie, pomnażanie dochodu i majątku, wymiana dóbr czy sposób podejmowania decyzji. Gospodarowanie jest procesem historycznym i w różnych okresach na pierwszy plan wybijały się inne pytania, w zależności od sposobów gospodarowania i pojmowania świata (np. nowożytna ekonomia rozwinęła się w równolegle do gospodarki rynkowej). Gospodarczy charakter działalności ludzi jest jednym z wielu jej aspektów, choć czasem może mieć znaczenie pierwszoplanowe (praca najemna, własna firma). Aspekt ten dotyczy natury gospodarowania, która obejmuje dużą grupę zachowań ludzkich, których z kolei efektem jest wytwarzanie potrzebnych, a nie dostarczonych bezpośrednio przez przyrodę dóbr. Trudno jednak określić co jest najważniejsze: wytwarzanie, pomnażanie dochodu i majątku, wymiana dóbr czy sposób podejmowania decyzji. Gospodarowanie jest procesem historycznym i w różnych okresach na pierwszy plan wybijały się inne pytania, w zależności od sposobów gospodarowania i pojmowania świata (np. nowożytna ekonomia rozwinęła się w równolegle do gospodarki rynkowej).

4 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 2. Jakie jest pochodzenie nazwy ekonomia? 2. Jakie jest pochodzenie nazwy ekonomia? Stworzył ją Arystoteles. Pochodzi ze złożenia dwóch greckich słów: oikos (gospodarstwo domowe) i nomos (prawo). Oznaczała, że ekonomia jest wiedzą o działalności w oikosie, dającą się ująć w postaci praw naukowych. Stworzył ją Arystoteles. Pochodzi ze złożenia dwóch greckich słów: oikos (gospodarstwo domowe) i nomos (prawo). Oznaczała, że ekonomia jest wiedzą o działalności w oikosie, dającą się ująć w postaci praw naukowych.

5 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 3. Czym zajmuje się ekonomia? 3. Czym zajmuje się ekonomia? Celem ekonomii jest poznanie rzeczywistości gospodarczej, opisanie jej i wyjaśnienie przyczyn i natury zjawisk oraz procesów zachodzących w gospodarce rynkowej, w których podmiotem jest człowiek. Celem ekonomii jest poznanie rzeczywistości gospodarczej, opisanie jej i wyjaśnienie przyczyn i natury zjawisk oraz procesów zachodzących w gospodarce rynkowej, w których podmiotem jest człowiek. Za podstawowy problem badawczy uważa się pytanie o sposób dokonywania wyborów ekonomicznych przez uczestników życia gospodarczego oraz o ich skutki w skali gospodarki. Za podstawowy problem badawczy uważa się pytanie o sposób dokonywania wyborów ekonomicznych przez uczestników życia gospodarczego oraz o ich skutki w skali gospodarki.

6 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 4. Czym zajmuje się mikroekonomia, a czym makroekonomia? 4. Czym zajmuje się mikroekonomia, a czym makroekonomia? Mikroekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w poszczególnych obszarach gospodarki, obserwowanych i wyjaśnianych z punktu widzenia działalności gospodarczej poszczególnych podmiotów gospodarczych: nabywców, konsumentów, sprzedawców i producentów. Mikroekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w poszczególnych obszarach gospodarki, obserwowanych i wyjaśnianych z punktu widzenia działalności gospodarczej poszczególnych podmiotów gospodarczych: nabywców, konsumentów, sprzedawców i producentów. Makroekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i procesów zachodzących w całej gospodarce. Makroekonomia zajmuje się badaniem zjawisk i procesów zachodzących w całej gospodarce.

7 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 5. Co stanowi kryterium podziału ekonomii na pozytywną i normatywną? 5. Co stanowi kryterium podziału ekonomii na pozytywną i normatywną? Kryterium podziału ekonomii na pozytywną i normatywną są sądy. Kryterium podziału ekonomii na pozytywną i normatywną są sądy. Jeśli ekonomia zajmuje się tylko wyjaśnianiem zjawisk, zachowań i procesów gospodarczych, to określa się ją jako pozytywną. Jeżeli zaś wydaje sądy i formułuje zdania o powinnościach, to ma charakter normatywny. Jeśli ekonomia zajmuje się tylko wyjaśnianiem zjawisk, zachowań i procesów gospodarczych, to określa się ją jako pozytywną. Jeżeli zaś wydaje sądy i formułuje zdania o powinnościach, to ma charakter normatywny.

8 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 6. Na czym polegają sądy oceniające w ekonomii? 6. Na czym polegają sądy oceniające w ekonomii? Sądy oceniające w ekonomii: a) o wartości etycznej - orzekają, że jakiś czyn, zjawisko gospodarcze lub cały system ma wartość dodatnią lub ujemną; są to sądy a priori; b) o słuszności - orzekają, czy i co konkretny czyn spowodował i czy był w danej sytuacji najlepszy z możliwych (a post priori); c) o moralności - dotyczą intencji czynu i woli zachowania się nienagannego pod względem etycznym. Sądy oceniające w ekonomii: a) o wartości etycznej - orzekają, że jakiś czyn, zjawisko gospodarcze lub cały system ma wartość dodatnią lub ujemną; są to sądy a priori; b) o słuszności - orzekają, czy i co konkretny czyn spowodował i czy był w danej sytuacji najlepszy z możliwych (a post priori); c) o moralności - dotyczą intencji czynu i woli zachowania się nienagannego pod względem etycznym.

9 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 7. Na czym polega metoda indukcyjna, a na czym metoda dedukcyjna? 7. Na czym polega metoda indukcyjna, a na czym metoda dedukcyjna? Metoda indukcyjna polega na empirycznym badaniu pewnej klasy zjawisk i formułowaniu na jego podstawie hipotez. Metody tej nie stosuje się już raczej w mikroekonomii, gdyż dziedzina ta jest zbyt skomplikowana. Metoda indukcyjna polega na empirycznym badaniu pewnej klasy zjawisk i formułowaniu na jego podstawie hipotez. Metody tej nie stosuje się już raczej w mikroekonomii, gdyż dziedzina ta jest zbyt skomplikowana. Metoda dedukcyjna polega na dedukcyjnym wnioskowaniu i odkrywaniu zależności z modelu o zredukowanej liczbie zmiennych. Jest to najpopularniejsza metoda ekonomii, wykorzystująca zasadę ceteris paribus. Metoda dedukcyjna polega na dedukcyjnym wnioskowaniu i odkrywaniu zależności z modelu o zredukowanej liczbie zmiennych. Jest to najpopularniejsza metoda ekonomii, wykorzystująca zasadę ceteris paribus.

10 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 8. Co to jest teoria ekonomiczna? 8. Co to jest teoria ekonomiczna? Teorią ekonomiczną nazywamy zbiór twierdzeń wyjaśniających zjawiska i procesy ekonomiczne ujmowane w modelu ekonomicznym. Teorią ekonomiczną nazywamy zbiór twierdzeń wyjaśniających zjawiska i procesy ekonomiczne ujmowane w modelu ekonomicznym. Nie każdy jednak zbiór twierdzeń jest teorią naukową, która musi mieć następujące cechy: zgodność z obserwacjami, niesprzeczność logiczna, płodność poznawcza, prostota i elegancja. Nie każdy jednak zbiór twierdzeń jest teorią naukową, która musi mieć następujące cechy: zgodność z obserwacjami, niesprzeczność logiczna, płodność poznawcza, prostota i elegancja.

11 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 9. Wymień i omów ważniejsze trudności myślenia ekonomicznego. 9. Wymień i omów ważniejsze trudności myślenia ekonomicznego. 1) Zdarzenia gospodarcze są sprzężone zwrotnie. 2) To, co jest prawdziwe w mikroskali, nie musi być prawdziwe w makroskali. 3) Częste uleganie złudzeniu, że w danej sytuacji występują zależności przyczynowo- skutkowe. 4) Subiektywizm i stereotypowość badającego. 5) Mierzenie zdarzeń gospodarczych (wiele z nich ma naturę jakościową) jest trudne, a ma bardzo duży wpływ na wynik badań (wybór sposobu pomiaru i miernika). 1) Zdarzenia gospodarcze są sprzężone zwrotnie. 2) To, co jest prawdziwe w mikroskali, nie musi być prawdziwe w makroskali. 3) Częste uleganie złudzeniu, że w danej sytuacji występują zależności przyczynowo- skutkowe. 4) Subiektywizm i stereotypowość badającego. 5) Mierzenie zdarzeń gospodarczych (wiele z nich ma naturę jakościową) jest trudne, a ma bardzo duży wpływ na wynik badań (wybór sposobu pomiaru i miernika).

12 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 10. Co to jest model ekonomiczny? 10. Co to jest model ekonomiczny? Modele teoretyczne to konstrukcje myślowe mające na celu wyjaśnienie obserwowanych zjawisk. Służą do wyizolowania badanych zjawisk, po to aby wyraziście ujawniły się badane zależności. Modele teoretyczne to konstrukcje myślowe mające na celu wyjaśnienie obserwowanych zjawisk. Służą do wyizolowania badanych zjawisk, po to aby wyraziście ujawniły się badane zależności. Teoretyczny model ekonomiczny składa się z pewnej liczby założeń, w których: a) odrzuca się pewne zjawiska uznane za przypadkowe lub nieistotne; b) przyjmuje się, że badane zjawiska, przedmioty i osoby mają określone cechy. Teoretyczny model ekonomiczny składa się z pewnej liczby założeń, w których: a) odrzuca się pewne zjawiska uznane za przypadkowe lub nieistotne; b) przyjmuje się, że badane zjawiska, przedmioty i osoby mają określone cechy. Model ekonomiczny jest więc zbiorem założeń tworzącym uproszczony, schematyczny obraz pewnego fragmentu gospodarki, w którym można badać istotne zależności. Model ekonomiczny jest więc zbiorem założeń tworzącym uproszczony, schematyczny obraz pewnego fragmentu gospodarki, w którym można badać istotne zależności.

13 MIKROEKONOMIA I. UWAGI WSTĘPNE 11. Jak można sprawdzić teorie ekonomiczne? 11. Jak można sprawdzić teorie ekonomiczne? Metody sprawdzania teorii: a) weryfikacja - przez porównanie teorii z wynikami obserwacji empirycznych; b) falsyfikacja - obalanie tezy przez znalezienie przypadku, w którym hipotetyczne zależności nie zachodzą. Metody sprawdzania teorii: a) weryfikacja - przez porównanie teorii z wynikami obserwacji empirycznych; b) falsyfikacja - obalanie tezy przez znalezienie przypadku, w którym hipotetyczne zależności nie zachodzą. Obecnie w ekonomii przyjmuje się, że teorię można obalić, o ile istnieje od niej lepsza. Obecnie w ekonomii przyjmuje się, że teorię można obalić, o ile istnieje od niej lepsza.

14 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 1. Jaki jest naturalny cel gospodarczej działalności człowieka? 1. Jaki jest naturalny cel gospodarczej działalności człowieka? Naturalnym celem gospodarczej działalności ludzi jest zaspokajanie potrzeb. Naturalnym celem gospodarczej działalności ludzi jest zaspokajanie potrzeb.

15 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 2. Co to są potrzeby? Jaka jest ich struktura? 2. Co to są potrzeby? Jaka jest ich struktura? Potrzeba to subiektywne odczuwanie braku, niezaspokojenia lub pożądania określonych warunków lub rzeczy, które człowiek uważa za niezbędne do utrzymania go przy życiu, umożliwienia mu rozwoju, realizowania ról społecznych itp. Cechami potrzeb są indywidualizm i subiektywizm. Potrzeba to subiektywne odczuwanie braku, niezaspokojenia lub pożądania określonych warunków lub rzeczy, które człowiek uważa za niezbędne do utrzymania go przy życiu, umożliwienia mu rozwoju, realizowania ról społecznych itp. Cechami potrzeb są indywidualizm i subiektywizm. Struktura potrzeb człowieka (wg Maslowa): 1) biologiczne, 2) bezpieczeństwa, 3) kontaktów społecznych, 4) uznania, 5) samorealizacji. Struktura potrzeb człowieka (wg Maslowa): 1) biologiczne, 2) bezpieczeństwa, 3) kontaktów społecznych, 4) uznania, 5) samorealizacji.

16 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 3. Jakie środki służą do zaspokajania potrzeb? 3. Jakie środki służą do zaspokajania potrzeb? Osiągnięcie korzyści wymaga odpowiednich środków materialnych lub pieniężnych. Wszystkie środki służące bezpośrednio lub pośrednio do zaspokajania potrzeb ludzkich w formie rzeczy, usługi lub stanu, nazywamy dobrami. Osiągnięcie korzyści wymaga odpowiednich środków materialnych lub pieniężnych. Wszystkie środki służące bezpośrednio lub pośrednio do zaspokajania potrzeb ludzkich w formie rzeczy, usługi lub stanu, nazywamy dobrami.

17 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 4. Jaki jest związek między zaspokajaniem potrzeb a dobrami produkcyjnymi? 4. Jaki jest związek między zaspokajaniem potrzeb a dobrami produkcyjnymi? Zaspokajanie potrzeb to inaczej konsumpcja. Dobra konsumowane określa się jako dobra konsumpcyjne, wytwarza się je z dóbr produkcyjnych. Zaspokajanie potrzeb to inaczej konsumpcja. Dobra konsumowane określa się jako dobra konsumpcyjne, wytwarza się je z dóbr produkcyjnych. Poza tym wiele dóbr może mieć jednocześnie charakter konsumpcyjny i produkcyjny. Poza tym wiele dóbr może mieć jednocześnie charakter konsumpcyjny i produkcyjny.

18 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 5. Jakie właściwości mają dobra ekonomiczne? 5. Jakie właściwości mają dobra ekonomiczne? Dobra ekonomiczne (wytworzone przez człowieka w ograniczonej ilości) mają dwie główne cechy: a) do ich wytworzenia trzeba użyć pracy ludzkiej oraz innych dóbr ekonomicznych i dóbr pierwotnych; b) są dobrami rzadkimi (w danym czasie mogą być wytworzone w ograniczonej ilości i przez to tylko częściowo zaspokoić potrzeby). Dobra ekonomiczne (wytworzone przez człowieka w ograniczonej ilości) mają dwie główne cechy: a) do ich wytworzenia trzeba użyć pracy ludzkiej oraz innych dóbr ekonomicznych i dóbr pierwotnych; b) są dobrami rzadkimi (w danym czasie mogą być wytworzone w ograniczonej ilości i przez to tylko częściowo zaspokoić potrzeby).

19 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 6. Co stanowi kryterium podziału dóbr na dobra ekonomiczne i dobra wolne? 6. Co stanowi kryterium podziału dóbr na dobra ekonomiczne i dobra wolne? Kryterium podziału jest tutaj rzadkość i konieczność (lub nie) wytwarzania. Kryterium podziału jest tutaj rzadkość i konieczność (lub nie) wytwarzania.

20 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 7. Czy wszystkie dobra rzadkie są dobrami ekonomicznymi? Czy wszystkie dobra pierwotne są dobrami wolnymi? 7. Czy wszystkie dobra rzadkie są dobrami ekonomicznymi? Czy wszystkie dobra pierwotne są dobrami wolnymi? Niektóre dobra pierwotne są dobrami rzadkimi, np. czyste powietrze, piasek pustynny (dla Polaka) itp. Niektóre dobra pierwotne są dobrami rzadkimi, np. czyste powietrze, piasek pustynny (dla Polaka) itp.

21 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 8. Na czym polegają: produkcja, podział, konsumpcja? Jakie są zależności między nimi? 8. Na czym polegają: produkcja, podział, konsumpcja? Jakie są zależności między nimi? Produkcja to wytwarzanie dóbr i usług. Podział zajmuje się rozdysponowaniem tych dóbr rzadkich między producentów i konsumentów. Konsumpcja zaś polega na zaspokajaniu ludzkich przy pomocy dóbr i usług. Produkcja to wytwarzanie dóbr i usług. Podział zajmuje się rozdysponowaniem tych dóbr rzadkich między producentów i konsumentów. Konsumpcja zaś polega na zaspokajaniu ludzkich przy pomocy dóbr i usług. Bez produkcji nie ma podziału, bez podziału nie ma konsumpcji, a konsumpcja napędza produkcję. Bez produkcji nie ma podziału, bez podziału nie ma konsumpcji, a konsumpcja napędza produkcję.

22 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 9. Czym są czynniki produkcji? Jakie są ich rodzaje? 9. Czym są czynniki produkcji? Jakie są ich rodzaje? Czynniki produkcji to wszystkie dobra pierwotne i ekonomiczne oraz praca stosowane w produkcji do wytwarzania dóbr i usług. Dzielą się na: a) ziemię - dobra pierwotne, np. surowce mineralne, lasy, wody itp.; b) pracę - ludzie wraz ze swoją wiedzą, zdolnościami i umiejętnościami; c) kapitał - ekonomiczne dobra produkcyjne (maszyny, urządzenia, budynki, surowce itp.). Czynniki produkcji to wszystkie dobra pierwotne i ekonomiczne oraz praca stosowane w produkcji do wytwarzania dóbr i usług. Dzielą się na: a) ziemię - dobra pierwotne, np. surowce mineralne, lasy, wody itp.; b) pracę - ludzie wraz ze swoją wiedzą, zdolnościami i umiejętnościami; c) kapitał - ekonomiczne dobra produkcyjne (maszyny, urządzenia, budynki, surowce itp.).

23 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 10. Na czym polega zużywanie się poszczególnych czynników produkcji? 10. Na czym polega zużywanie się poszczególnych czynników produkcji? Jednorazowe zużywanie się czynników produkcji polega na przekształcaniu w produkt o nowych właściwościach. Jednorazowe zużywanie się czynników produkcji polega na przekształcaniu w produkt o nowych właściwościach. Stopniowe zużywanie się czynników produkcji polega na wykorzystaniu danych dóbr kapitałowych w wielu procesach produkcyjnych (stałe wyposażenie, które musi być utrzymywane w sprawności produkcyjnej). Stopniowe zużywanie się czynników produkcji polega na wykorzystaniu danych dóbr kapitałowych w wielu procesach produkcyjnych (stałe wyposażenie, które musi być utrzymywane w sprawności produkcyjnej).

24 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 11. Czym różnią się strumienie od zasobów? 11. Czym różnią się strumienie od zasobów? Strumień oznacza przepływ określonej ilości wielkości ekonomicznej w ciągu danego czasu przez podmiot gospodarczy lub gospodarkę. Strumień oznacza przepływ określonej ilości wielkości ekonomicznej w ciągu danego czasu przez podmiot gospodarczy lub gospodarkę. Zasób oznacza ilościowy stan wielkości ekonomicznej w danym punkcie czasu. Zasób oznacza ilościowy stan wielkości ekonomicznej w danym punkcie czasu.

25 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 12. Na czym polega suwerenność konsumenta? 12. Na czym polega suwerenność konsumenta? Suwerenność konsumenta wyraża się w swobodzie dokonywania wyborów, wpływających na jak najlepsze zaspokojenie jego potrzeb. Suwerenność konsumenta wyraża się w swobodzie dokonywania wyborów, wpływających na jak najlepsze zaspokojenie jego potrzeb.

26 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 13. Wymień podstawowe podmioty gospodarcze. Jaka jest wspólna cecha podmiotów gospodarczych? 13. Wymień podstawowe podmioty gospodarcze. Jaka jest wspólna cecha podmiotów gospodarczych? Podmiot gospodarczy to podstawowa jednostka ekonomiczna podejmująca autonomiczne decyzje o zastosowaniu dóbr rzadkich, będących jej własnością. Główne podmioty gospodarcze to: konsument, nabywca, producent, sprzedawca (uogólnia się je jako gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa). Ich wspólną cechą jest podejmowanie wyborów dotyczących posiadanych dóbr. Podmiot gospodarczy to podstawowa jednostka ekonomiczna podejmująca autonomiczne decyzje o zastosowaniu dóbr rzadkich, będących jej własnością. Główne podmioty gospodarcze to: konsument, nabywca, producent, sprzedawca (uogólnia się je jako gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa). Ich wspólną cechą jest podejmowanie wyborów dotyczących posiadanych dóbr.

27 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 14. Jakie są zależności między gospodarstwem domowym a przedsiębiorstwem? 14. Jakie są zależności między gospodarstwem domowym a przedsiębiorstwem? Gospodarstwo domowe dostarcza przedsiębiorstwom czynników produkcji: kapitału pieniężnego, pracy, a także ziemi. Gospodarstwo domowe dostarcza przedsiębiorstwom czynników produkcji: kapitału pieniężnego, pracy, a także ziemi. Przedsiębiorstwa dostarczają gospodarstwom domowym środków do zaspokajania ich potrzeb: dóbr i usług oraz wynagrodzenia za dostarczone czynniki produkcji. Przedsiębiorstwa dostarczają gospodarstwom domowym środków do zaspokajania ich potrzeb: dóbr i usług oraz wynagrodzenia za dostarczone czynniki produkcji.

28 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 15. Scharakteryzuj prawa własności. Jakie są cechy własności prywatnej? 15. Scharakteryzuj prawa własności. Jakie są cechy własności prywatnej? Kompletny zestaw praw własności obejmuje: a) prawo do użytkowania i zużywania przedmiotu własności; b) prawo do zawłaszczenia dochodów osiągniętych dzięki wykorzystaniu przedmiotu własności; c) prawo określania przeznaczenia dochodów z własności; d) prawo zaniechania użytkowania; e) prawo przekazania swoich praw własności innym osobom. Kompletny zestaw praw własności obejmuje: a) prawo do użytkowania i zużywania przedmiotu własności; b) prawo do zawłaszczenia dochodów osiągniętych dzięki wykorzystaniu przedmiotu własności; c) prawo określania przeznaczenia dochodów z własności; d) prawo zaniechania użytkowania; e) prawo przekazania swoich praw własności innym osobom. Główne cechy własności prywatnej to: - ograniczenie pewnych praw własności; - kompletność praw własności; - wyłączność (lub rozproszenie) praw własności; - cel wykorzystania praw własności. Główne cechy własności prywatnej to: - ograniczenie pewnych praw własności; - kompletność praw własności; - wyłączność (lub rozproszenie) praw własności; - cel wykorzystania praw własności.

29 MIKROEKONOMIA II. PROCES GOSPODAROWANIA 16. Na czym polega kontrakt między podmiotami gospodarczymi? 16. Na czym polega kontrakt między podmiotami gospodarczymi? Celem kontraktu jest przeniesienie praw własności z jednej osoby na drugą. Celem kontraktu jest przeniesienie praw własności z jednej osoby na drugą. 17. Jaka jest podstawowa różnica pomiędzy dobrami prywatnymi a dobrami publicznymi? 17. Jaka jest podstawowa różnica pomiędzy dobrami prywatnymi a dobrami publicznymi? Prawo do użytkowania dobra prywatnego ma tylko właściciel, a z użytkowania dobra publicznego nikogo nie można wyłączyć. Prawo do użytkowania dobra prywatnego ma tylko właściciel, a z użytkowania dobra publicznego nikogo nie można wyłączyć.

30 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 1. Jakie podstawowe decyzje podejmują konsumenci i producenci? Jaka jest zależność między tymi decyzjami? 1. Jakie podstawowe decyzje podejmują konsumenci i producenci? Jaka jest zależność między tymi decyzjami? Konsumenci decydują o tym, jakie dobra konsumpcyjne, w jakiej ilości i od kogo nabywać, a producenci - co, ile, jak i dla kogo produkować. Konsumenci decydują o tym, jakie dobra konsumpcyjne, w jakiej ilości i od kogo nabywać, a producenci - co, ile, jak i dla kogo produkować. Zależność między tymi decyzjami wynika z faktu, że producenci muszą brać pod uwagę wybory konsumentów. Zależność między tymi decyzjami wynika z faktu, że producenci muszą brać pod uwagę wybory konsumentów.

31 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 2. Na czym polega statyczna, a na czym dynamiczna analiza decyzji ekonomicznych? 2. Na czym polega statyczna, a na czym dynamiczna analiza decyzji ekonomicznych? Statyczna analiza decyzji ekonomicznych opiera się na założeniu, że danym czasie pewne czynniki są stałe. W przypadku producenta mówi się wtedy o stałych i zmiennych czynnikach produkcji oraz o decydowaniu ile i czego produkować. Statyczna analiza decyzji ekonomicznych opiera się na założeniu, że danym czasie pewne czynniki są stałe. W przypadku producenta mówi się wtedy o stałych i zmiennych czynnikach produkcji oraz o decydowaniu ile i czego produkować. W analizie dynamicznej wszystkie czynniki są zmienne, a do decyzji dochodzi pytanie jak produkować. W analizie dynamicznej wszystkie czynniki są zmienne, a do decyzji dochodzi pytanie jak produkować.

32 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 3. Jakie zależności występują między czynnikami produkcji? 3. Jakie zależności występują między czynnikami produkcji? Czynniki produkcji mogą być komplementarne (uzupełniają się w celu spełnienia określonej funkcji) lub substytucyjne (można je sobą zastępować). Czynniki produkcji mogą być komplementarne (uzupełniają się w celu spełnienia określonej funkcji) lub substytucyjne (można je sobą zastępować).

33 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 4. Jak obliczamy produkt marginalny? 4. Jak obliczamy produkt marginalny? Produkt marginalny obliczamy jako stosunek przyrostu całkowitego produktu do odpowiedniego przyrostu zmiennego czynnika produkcji: Produkt marginalny obliczamy jako stosunek przyrostu całkowitego produktu do odpowiedniego przyrostu zmiennego czynnika produkcji:

34 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 5. Jak zmienia się produkt marginalny w wyniku zwiększania nakładu zmiennego czynnika produkcji? 5. Jak zmienia się produkt marginalny w wyniku zwiększania nakładu zmiennego czynnika produkcji? Produkt marginalny (po przekroczeniu pewnego nakładu początkowego) maleje wraz ze wzrostem nakładu jednego czynnika produkcji (przy stałej ilości innych czynników i niezmiennej technice produkcji). Produkt marginalny (po przekroczeniu pewnego nakładu początkowego) maleje wraz ze wzrostem nakładu jednego czynnika produkcji (przy stałej ilości innych czynników i niezmiennej technice produkcji).

35 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 6. Wyjaśnij prawo malejącego produktu marginalnego. 6. Wyjaśnij prawo malejącego produktu marginalnego. Zmniejszanie się produktu marginalnego wynika z tego, że przy powiększaniu nakładu jednego czynnika produkcji, stosunek stałych czynników do niego stale się zmniejsza. Zmniejszanie się produktu marginalnego wynika z tego, że przy powiększaniu nakładu jednego czynnika produkcji, stosunek stałych czynników do niego stale się zmniejsza.

36 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 7. W jaki sposób buduje się granicę możliwości produkcyjnych? 7. W jaki sposób buduje się granicę możliwości produkcyjnych? Wyznaczają ją alternatywne kombinacje dwóch dóbr, które można wytworzyć w przedsiębiorstwie w danym czasie, jeśli wykorzystuje się do tego w całości i w jak najlepszy sposób posiadane czynniki produkcji. Wyznaczają ją alternatywne kombinacje dwóch dóbr, które można wytworzyć w przedsiębiorstwie w danym czasie, jeśli wykorzystuje się do tego w całości i w jak najlepszy sposób posiadane czynniki produkcji.

37 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 8. Wyjaśnij, dlaczego granica możliwości produkcyjnych jest wklęsła względem początku układu współrzędnych? 8. Wyjaśnij, dlaczego granica możliwości produkcyjnych jest wklęsła względem początku układu współrzędnych? Wklęsłość granicy możliwości produkcyjnych jest przejawem kosztu alternatywnego rosnącego przy każdej kolejnej zmianie zastosowania czynników produkcji (w celu uzyskania dodatkowych ilości jednego dobra trzeba poświęcać kolejno coraz większe ilości dobra drugiego). Wklęsłość granicy możliwości produkcyjnych jest przejawem kosztu alternatywnego rosnącego przy każdej kolejnej zmianie zastosowania czynników produkcji (w celu uzyskania dodatkowych ilości jednego dobra trzeba poświęcać kolejno coraz większe ilości dobra drugiego).

38 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 9. Co oznacza punkt na granicy możliwości produkcyjnych, wewnątrz granicy możliwości produkcyjnych, na zewnątrz granicy możliwości produkcyjnych? 9. Co oznacza punkt na granicy możliwości produkcyjnych, wewnątrz granicy możliwości produkcyjnych, na zewnątrz granicy możliwości produkcyjnych? Na granicy możliwości produkcyjnych znajdują się punkty oznaczające wykorzystanie w całości i w najlepszy sposób posiadanych czynników. Wewnątrz granicy możliwości produkcyjnych znajdują się kombinacje dóbr, które można wytworzyć przy niepełnym wykorzystaniu czynników produkcji (bezrobocie czynnika, nieefektywność wykorzystania). Na zewnątrz granicy możliwości produkcyjnych znajdują się kombinacje, których producent uzyskać nie jest w stanie w danym czasie. Na granicy możliwości produkcyjnych znajdują się punkty oznaczające wykorzystanie w całości i w najlepszy sposób posiadanych czynników. Wewnątrz granicy możliwości produkcyjnych znajdują się kombinacje dóbr, które można wytworzyć przy niepełnym wykorzystaniu czynników produkcji (bezrobocie czynnika, nieefektywność wykorzystania). Na zewnątrz granicy możliwości produkcyjnych znajdują się kombinacje, których producent uzyskać nie jest w stanie w danym czasie.

39 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 10. Co oznacza przesunięcie granicy możliwości produkcyjnych? 10. Co oznacza przesunięcie granicy możliwości produkcyjnych? Przesunięcie granicy możliwości produkcyjnych jest przejawem zmian w procesie produkcyjnym. Przesunięcie w prawo świadczy albo o innowacjach technicznych, albo o zwiększeniu zasobów czynników produkcji i oznacza relatywne zmniejszenie rzadkości produkowanego dobra. Przesunięcie granicy możliwości produkcyjnych jest przejawem zmian w procesie produkcyjnym. Przesunięcie w prawo świadczy albo o innowacjach technicznych, albo o zwiększeniu zasobów czynników produkcji i oznacza relatywne zmniejszenie rzadkości produkowanego dobra. Przesunięcie granicy możliwości produkcyjnych w lewo oznacza zmniejszenie produkcyjnych możliwości przedsiębiorstwa w wyniku zdarzeń takich jak wojna, kataklizmy, czy nieutrzymywania urządzeń w sprawności. Przesunięcie granicy możliwości produkcyjnych w lewo oznacza zmniejszenie produkcyjnych możliwości przedsiębiorstwa w wyniku zdarzeń takich jak wojna, kataklizmy, czy nieutrzymywania urządzeń w sprawności.

40 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 11. Czy postęp technologiczny może sprzyjać zmniejszeniu znaczenia problemu rzadkości? 11. Czy postęp technologiczny może sprzyjać zmniejszeniu znaczenia problemu rzadkości? Postęp technologiczny przyczynia się do zwiększenia możliwości produkcyjnych, co z kolei czyni produkowane dobro relatywnie mniej rzadkim. Postęp technologiczny przyczynia się do zwiększenia możliwości produkcyjnych, co z kolei czyni produkowane dobro relatywnie mniej rzadkim.

41 MIKROEKONOMIA III. GOSPODAROWANIE JAKO PROCES DOKONYWANIA WYBORÓW 12. Jakie korzyści powoduje powiększanie skali produkcji? 12. Jakie korzyści powoduje powiększanie skali produkcji? Możliwe są trzy rodzaje korzyści skali: a) stałe - produkcja rośnie w tym samym stopniu co nakłady; b) rosnące - produkcja rośnie w większym stopniu niż nakłady; c) malejące - produkcja rośnie w mniejszym stopniu niż nakłady. Możliwe są trzy rodzaje korzyści skali: a) stałe - produkcja rośnie w tym samym stopniu co nakłady; b) rosnące - produkcja rośnie w większym stopniu niż nakłady; c) malejące - produkcja rośnie w mniejszym stopniu niż nakłady.

42 MIKROEKONOMIA IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW EKONOMICZNYCH 1. Jak jest podstawowa, wspólna dla wszystkich podmiotów gospodarczych właściwość wyborów ekonomicznych? Co jest przyczyną tej właściwości? 1. Jak jest podstawowa, wspólna dla wszystkich podmiotów gospodarczych właściwość wyborów ekonomicznych? Co jest przyczyną tej właściwości? Podstawowa właściwość wyborów ekonomicznych mówi o tym, że każdy wybór przynoszący korzyści wymaga poniesienia nakładów i rezygnacji z innych możliwości. Podstawowa właściwość wyborów ekonomicznych mówi o tym, że każdy wybór przynoszący korzyści wymaga poniesienia nakładów i rezygnacji z innych możliwości. Wynika ona z faktu gospodarowania w warunkach posiadania rzadkich zasobów. Wynika ona z faktu gospodarowania w warunkach posiadania rzadkich zasobów.

43 MIKROEKONOMIA IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW EKONOMICZNYCH 2. Na czym polega dokonywanie wyborów w gospodarce tradycyjnej, nakazowej, rynkowej? 2. Na czym polega dokonywanie wyborów w gospodarce tradycyjnej, nakazowej, rynkowej? Pytanie? Gospodarka tradycyjna Gospodarka nakazowa Gospodarka rynkowa Jak są określane cele? przez zwyczaj, tradycję, moralność itp. odgórnie (klasa rządząca) racjonalnie Jak są ustalane środki realizacji celów? przez zbiorowe doświadczenie, oceniające środki metodą prób i błędów odgórnie (klasa rządząca) w myśl zasady maksymalizacji funkcji celu Jakie są ograniczenia działalności osób gospodarujących? tradycja ogranicza pole wyborów do metod sprawdzonych wykonują decyzje pod groźbą przemocy i przymusu ich wybory ograniczają jedynie prawa rynku

44 MIKROEKONOMIA IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW EKONOMICZNYCH 3. Czy twierdzenie, że rynek stwarza przymus dla podmiotów gospodarczych, jest prawdziwe? 3. Czy twierdzenie, że rynek stwarza przymus dla podmiotów gospodarczych, jest prawdziwe? Uznając za przymus presję jednych osób na drugie w celu wymuszenia określonego zachowania, nie możemy stwierdzić, że rynek stwarza przymus. Po prostu rynek podlega pewnym prawom i koniecznością ekonomicznym, do których chcąc nie chcąc podmioty gospodarcze muszą się stosować. Uznając za przymus presję jednych osób na drugie w celu wymuszenia określonego zachowania, nie możemy stwierdzić, że rynek stwarza przymus. Po prostu rynek podlega pewnym prawom i koniecznością ekonomicznym, do których chcąc nie chcąc podmioty gospodarcze muszą się stosować.

45 MIKROEKONOMIA IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW EKONOMICZNYCH 4. Na czym polega racjonalność działania? Na czym polega racjonalność działania gospodarczego? 4. Na czym polega racjonalność działania? Na czym polega racjonalność działania gospodarczego? Racjonalność polega na wykorzystaniu zasad poprawnego myślenia i skutecznego działania dla osiągnięcia preferowanego celu. W gospodarowaniu oznacza to takie działania, które przy danym nakładzie środków pozwalają osiągnąć w maksymalnym stopniu cel lub odwrotnie: przy założonym stopniu osiągnięcia celu pozwalają użyć minimalnego nakładu środków. Racjonalność polega na wykorzystaniu zasad poprawnego myślenia i skutecznego działania dla osiągnięcia preferowanego celu. W gospodarowaniu oznacza to takie działania, które przy danym nakładzie środków pozwalają osiągnąć w maksymalnym stopniu cel lub odwrotnie: przy założonym stopniu osiągnięcia celu pozwalają użyć minimalnego nakładu środków.

46 MIKROEKONOMIA IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW EKONOMICZNYCH 5. Czym różni się racjonalność proceduralna od racjonalności rzeczowej? 5. Czym różni się racjonalność proceduralna od racjonalności rzeczowej? Jeżeli działanie gospodarcze posiada następujące cechy: a) prawdziwa i pełna wiedza oraz informacje dotyczące przedsięwzięcia; b) logiczne rozumowanie i wykorzystanie wiedzy; c) umiejętność realizacji decyzji; to określamy je jako rzeczowo racjonalne. Jeżeli działanie gospodarcze posiada następujące cechy: a) prawdziwa i pełna wiedza oraz informacje dotyczące przedsięwzięcia; b) logiczne rozumowanie i wykorzystanie wiedzy; c) umiejętność realizacji decyzji; to określamy je jako rzeczowo racjonalne. Jeśli informacje i wiedza są niepełne a logika wnioskowania została zachowana, mówimy o racjonalności proceduralnej. Jeśli informacje i wiedza są niepełne a logika wnioskowania została zachowana, mówimy o racjonalności proceduralnej.

47 MIKROEKONOMIA IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW EKONOMICZNYCH 6. Sformułuj w języku matematycznym problem ograniczonej maksymalizacji celu podmiotu gospodarczego 6. Sformułuj w języku matematycznym problem ograniczonej maksymalizacji celu podmiotu gospodarczego Zadaniem podmiotu gospodarczego jest maksymalizacja pewnej funkcji celu, gdzie zmienne x wyrażają nakłady środków potrzebne do osiągnięcia celu. Jak wiadomo podmiot gospodarczy dysponuje ograniczonymi nakładami środków:, które z założenia są wartościami nieujemnymi (warunek brzegowy):, gdzie (i = 1, 2,..., n). W związku z powyższym maksymalizacja funkcji celu polegać będzie na znalezieniu maksimum warunkowego tej funkcji. Zadaniem podmiotu gospodarczego jest maksymalizacja pewnej funkcji celu, gdzie zmienne x wyrażają nakłady środków potrzebne do osiągnięcia celu. Jak wiadomo podmiot gospodarczy dysponuje ograniczonymi nakładami środków:, które z założenia są wartościami nieujemnymi (warunek brzegowy):, gdzie (i = 1, 2,..., n). W związku z powyższym maksymalizacja funkcji celu polegać będzie na znalezieniu maksimum warunkowego tej funkcji.

48 MIKROEKONOMIA IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW EKONOMICZNYCH 7. Dlaczego mikroekonomia nie zajmuje się wyborami w sytuacji liniowego przebiegu funkcji celu oraz funkcji kosztów? 7. Dlaczego mikroekonomia nie zajmuje się wyborami w sytuacji liniowego przebiegu funkcji celu oraz funkcji kosztów? W takim przypadku decyzje mogą być tylko dwie: przestać produkować lub produkować coraz więcej. Liniowość zaprzeczałaby rzadkości dóbr. W takim przypadku decyzje mogą być tylko dwie: przestać produkować lub produkować coraz więcej. Liniowość zaprzeczałaby rzadkości dóbr.

49 MIKROEKONOMIA IV. METODY DOKONYWANIA WYBORÓW EKONOMICZNYCH 8. Uzasadnij warunek maksymalizacji nadwyżki korzyści nad kosztami poniesionymi w celu uzyskania korzyści, gdy funkcja celu jest nieliniowa. 8. Uzasadnij warunek maksymalizacji nadwyżki korzyści nad kosztami poniesionymi w celu uzyskania korzyści, gdy funkcja celu jest nieliniowa. Warunkiem maksymalizacji nadwyżki korzyści nad kosztami jest maksimum TB - TC. Jeżeli różnicę tę potraktujemy jako funkcję nieliniową (wynika to z nieliniowości funkcji TB i TC) to maksimum znajdować się będzie w punkcie, w którym pierwsza pochodna przyjmie wartość zero, więc: Warunkiem maksymalizacji nadwyżki korzyści nad kosztami jest maksimum TB - TC. Jeżeli różnicę tę potraktujemy jako funkcję nieliniową (wynika to z nieliniowości funkcji TB i TC) to maksimum znajdować się będzie w punkcie, w którym pierwsza pochodna przyjmie wartość zero, więc:. Zatem maksymalizacja nadwyżki korzyści nad kosztami występuje w punkcie przecięcia linii marginalnego kosztu i marginalnej korzyści. Zatem maksymalizacja nadwyżki korzyści nad kosztami występuje w punkcie przecięcia linii marginalnego kosztu i marginalnej korzyści.

50 MIKROEKONOMIA V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA 1. Jaka jest zasadnicza różnica między gospodarką naturalną a gospodarką rynkową? 1. Jaka jest zasadnicza różnica między gospodarką naturalną a gospodarką rynkową? Zasadnicza różnica polega na specjalizacji działalności gospodarczej i wyodrębnieniu się gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. Zasadnicza różnica polega na specjalizacji działalności gospodarczej i wyodrębnieniu się gospodarstw domowych i przedsiębiorstw.

51 MIKROEKONOMIA V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA 2. Dlaczego współczesna gospodarka jest oparta na podziale i specjalizacji pracy? 2. Dlaczego współczesna gospodarka jest oparta na podziale i specjalizacji pracy? Specjalizacja czyni gospodarowanie efektywniejszym, wykorzystując różnice w umiejętnościach poszczególnych ludzi w celu uzyskania rosnących korzyści skali. Człowiek mający predyspozycje do danej działalności rezygnuje z innych, gdyż ponosi w nich wyższe koszty alternatywne. Posiadane zasoby pracy i kapitału stosuje więc w tych dziedzinach gospodarowania, w których osiąga wyższe korzyści marginalne. Specjalizacja czyni gospodarowanie efektywniejszym, wykorzystując różnice w umiejętnościach poszczególnych ludzi w celu uzyskania rosnących korzyści skali. Człowiek mający predyspozycje do danej działalności rezygnuje z innych, gdyż ponosi w nich wyższe koszty alternatywne. Posiadane zasoby pracy i kapitału stosuje więc w tych dziedzinach gospodarowania, w których osiąga wyższe korzyści marginalne.

52 MIKROEKONOMIA V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA 3. Dlaczego podmioty gospodarcze przeprowadzają wymianę dóbr i usług? 3. Dlaczego podmioty gospodarcze przeprowadzają wymianę dóbr i usług? Wymiana jest skutkiem specjalizacji i podziału i służy alokacji dóbr zgodnej z zapotrzebowaniem na nie. W sensie subiektywnym wymiana dochodzi do skutku, ponieważ obie strony wymieniają to, co jest dla nich mniej korzystne, na to, co przynosi im większe korzyści. Wymiana jest skutkiem specjalizacji i podziału i służy alokacji dóbr zgodnej z zapotrzebowaniem na nie. W sensie subiektywnym wymiana dochodzi do skutku, ponieważ obie strony wymieniają to, co jest dla nich mniej korzystne, na to, co przynosi im większe korzyści. Zrealizowanie wymiany polega na przeniesieniu wszelkich praw własności do danego towaru od osoby sprzedawcy do osoby nabywcy w zamian za dobrowolnie ustalony ekwiwalent tego towaru, będący własnością nabywcy. Zrealizowanie wymiany polega na przeniesieniu wszelkich praw własności do danego towaru od osoby sprzedawcy do osoby nabywcy w zamian za dobrowolnie ustalony ekwiwalent tego towaru, będący własnością nabywcy.

53 MIKROEKONOMIA V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA 4. Co to jest rynek i jakie rodzaje rynków można wyróżnić w gospodarce? 4. Co to jest rynek i jakie rodzaje rynków można wyróżnić w gospodarce? Rynek to ogół transakcji kupna i sprzedaży towarów, dokonujących się w sposób dobrowolny i ciągły, w których wyniku określone zostają ceny oraz ilości nabywanych i sprzedawanych dóbr. Jest to również forma nawiązywania kontaktów między kupującymi i sprzedającymi. Rynek to ogół transakcji kupna i sprzedaży towarów, dokonujących się w sposób dobrowolny i ciągły, w których wyniku określone zostają ceny oraz ilości nabywanych i sprzedawanych dóbr. Jest to również forma nawiązywania kontaktów między kupującymi i sprzedającymi. Rynki można podzielić ze względu na rodzaj towarów (rynek pracy, rynek ziemi itp.), ze względu na zakres przestrzenny transakcji (rynki lokalne i światowe), ze względu na stopień legalności (rynki białe, szare i czarne). Rynki można podzielić ze względu na rodzaj towarów (rynek pracy, rynek ziemi itp.), ze względu na zakres przestrzenny transakcji (rynki lokalne i światowe), ze względu na stopień legalności (rynki białe, szare i czarne).

54 MIKROEKONOMIA V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA 5. W jaki sposób rynek koordynuje, za pośrednictwem systemu cen, działalność podmiotów gospodarczych? 5. W jaki sposób rynek koordynuje, za pośrednictwem systemu cen, działalność podmiotów gospodarczych? Rynek koordynuje działalność podmiotów gospodarczych za pomocą mechanizmu rynkowego. Mechanizm rynkowy za pośrednictwem systemu cen (relatywnych) dostarcza podmiotom gospodarczym informacje o stopniu rzadkości dóbr. Informacje te podmioty ekonomiczne przetwarzają wg zasady racjonalności i kierując się własnymi korzyściami podejmują masowe decyzje o zmianie (lub nie) zakupów. Dzieje się to poprzez rozwiązanie czterech podstawowych problemów ekonomicznych: co?, ile? (decydują o tym wybory konsumentów), jak? (decyduje o tym konkurencja pomiędzy producentami), dla kogo? (decydują o tym dochody i preferencje konsumentów). Rynek koordynuje działalność podmiotów gospodarczych za pomocą mechanizmu rynkowego. Mechanizm rynkowy za pośrednictwem systemu cen (relatywnych) dostarcza podmiotom gospodarczym informacje o stopniu rzadkości dóbr. Informacje te podmioty ekonomiczne przetwarzają wg zasady racjonalności i kierując się własnymi korzyściami podejmują masowe decyzje o zmianie (lub nie) zakupów. Dzieje się to poprzez rozwiązanie czterech podstawowych problemów ekonomicznych: co?, ile? (decydują o tym wybory konsumentów), jak? (decyduje o tym konkurencja pomiędzy producentami), dla kogo? (decydują o tym dochody i preferencje konsumentów).

55 MIKROEKONOMIA V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA 6. Co głosi doktryna niewidzialnej ręki? 6. Co głosi doktryna niewidzialnej ręki? Doktryna ta mówi o tym, że mechanizm rynkowy rozdziela zyski i straty w taki sposób, by podejmowane indywidualne decyzje w skali gospodarki koordynowały się, powodując ład ekonomiczny. Powoduje to, że jednostki, dążąc do własnych korzyści, działają również dla dobra publicznego, nie zdając sobie nawet z tego sprawy. Doktryna ta mówi o tym, że mechanizm rynkowy rozdziela zyski i straty w taki sposób, by podejmowane indywidualne decyzje w skali gospodarki koordynowały się, powodując ład ekonomiczny. Powoduje to, że jednostki, dążąc do własnych korzyści, działają również dla dobra publicznego, nie zdając sobie nawet z tego sprawy.

56 MIKROEKONOMIA V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA 7. Omów model czystej gospodarki rynkowej. W jakim celu został on skonstruowany? 7. Omów model czystej gospodarki rynkowej. W jakim celu został on skonstruowany? Model czystej gospodarki rynkowej: 1) Na rynku działają tylko gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa w rolach nabywców i sprzedawców. 2) Podmioty te spotykają się na rynku dóbr konsumpcyjnych i rynku czynników produkcji. 3) Podmioty działają na rynku doskonałej konkurencji: a) poszczególni uczestnicy nie mają wpływu na ceny; b) rynek jest przejrzysty; c) istnieje swoboda zawierania transakcji; d) istnieje swoboda wejścia i wyjścia. Model czystej gospodarki rynkowej: 1) Na rynku działają tylko gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa w rolach nabywców i sprzedawców. 2) Podmioty te spotykają się na rynku dóbr konsumpcyjnych i rynku czynników produkcji. 3) Podmioty działają na rynku doskonałej konkurencji: a) poszczególni uczestnicy nie mają wpływu na ceny; b) rynek jest przejrzysty; c) istnieje swoboda zawierania transakcji; d) istnieje swoboda wejścia i wyjścia.

57 MIKROEKONOMIA V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA 4) Producenci i konsumenci dążą do ograniczonej maksymalizacji swoich korzyści. 5) Decyzje konsumentów są suwerenne i zależą od preferencji oraz cen relatywnych. 6) Decyzje producentów kształtują się w zależności od zasobów produkcyjnych i cen relatywnych. 7) Ceny to jedyne zewnętrzne informacje dla podmiotów gospodarczych. 8) Więzi między uczestnikami rynku dotyczą jedynie transakcji kupna-sprzedaży. 9) Przepływom towarów i pieniądza odpowiada przekazanie praw własności. 10) Strumienie pieniądza i towarów są równoważone za pośrednictwem cen (integralność przepływów pieniądza i towarów pomiędzy poszczególnymi rynkami). 4) Producenci i konsumenci dążą do ograniczonej maksymalizacji swoich korzyści. 5) Decyzje konsumentów są suwerenne i zależą od preferencji oraz cen relatywnych. 6) Decyzje producentów kształtują się w zależności od zasobów produkcyjnych i cen relatywnych. 7) Ceny to jedyne zewnętrzne informacje dla podmiotów gospodarczych. 8) Więzi między uczestnikami rynku dotyczą jedynie transakcji kupna-sprzedaży. 9) Przepływom towarów i pieniądza odpowiada przekazanie praw własności. 10) Strumienie pieniądza i towarów są równoważone za pośrednictwem cen (integralność przepływów pieniądza i towarów pomiędzy poszczególnymi rynkami). Powyższy model został skonstruowany w celach badawczych. Powyższy model został skonstruowany w celach badawczych.

58 MIKROEKONOMIA V. RYNEK I GOSPODARKA RYNKOWA 8. Na czym polega zasadnicza różnica między gospodarką rynkową w ujęciu modelowym a współcześnie działającymi gospodarkami noszącymi miano rynkowych? 8. Na czym polega zasadnicza różnica między gospodarką rynkową w ujęciu modelowym a współcześnie działającymi gospodarkami noszącymi miano rynkowych? Współczesne gospodarki rynkowe mają charakter mieszany. Oznacza to, że mechanizm rynkowy jest zastępowany, uzupełniany i korygowany przez państwo poprzez gwarantowanie przestrzegania reguł gry rynkowej, popieranie wolnej konkurencji, dokonywanie redystrybucji dochodów, działania na rzecz stabilizacji gospodarczej itp. Współczesne gospodarki rynkowe mają charakter mieszany. Oznacza to, że mechanizm rynkowy jest zastępowany, uzupełniany i korygowany przez państwo poprzez gwarantowanie przestrzegania reguł gry rynkowej, popieranie wolnej konkurencji, dokonywanie redystrybucji dochodów, działania na rzecz stabilizacji gospodarczej itp.

59 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 1. Co to jest popyt? 1. Co to jest popyt? Popyt to zainteresowanie danym dobrem (ilość nabywana) przy danej jego cenie ceteris paribus i w danym czasie. Na popyt wpływają także czynniki niecenowe. Popyt to zainteresowanie danym dobrem (ilość nabywana) przy danej jego cenie ceteris paribus i w danym czasie. Na popyt wpływają także czynniki niecenowe.

60 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 2. Jakie czynniki determinują popyt konsumenta na dane dobro? 2. Jakie czynniki determinują popyt konsumenta na dane dobro? Głównym czynnikiem determinującym popyt jest cena danego dobra. Na popyt na dane dobro wpływają również ceny dóbr komplementarnych i substytucyjnych, dochód konsumenta, gusty konsumentów i inne czynniki. Głównym czynnikiem determinującym popyt jest cena danego dobra. Na popyt na dane dobro wpływają również ceny dóbr komplementarnych i substytucyjnych, dochód konsumenta, gusty konsumentów i inne czynniki.

61 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 3. Jak zilustrujemy zmianę ilości nabywanej dobra spowodowaną: a) zmianą ceny danego dobra, b) oddziaływaniem czynników niecenowych? 3. Jak zilustrujemy zmianę ilości nabywanej dobra spowodowaną: a) zmianą ceny danego dobra, b) oddziaływaniem czynników niecenowych? Zmianę ilości nabywanej dobra pod wpływem zmiany jego ceny ilustruje przesunięcie wzdłuż krzywej popytu. Czynniki niecenowe powodują przesunięcie całej krzywej popytu. Zmianę ilości nabywanej dobra pod wpływem zmiany jego ceny ilustruje przesunięcie wzdłuż krzywej popytu. Czynniki niecenowe powodują przesunięcie całej krzywej popytu.

62 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 4. Jaką prawidłowość ilustruje krzywa popytu i co uzasadnia jej kształt? 4. Jaką prawidłowość ilustruje krzywa popytu i co uzasadnia jej kształt? Krzywa popytu ilustruje prawo popytu mówiące o tym, że w miarę wzrostu ceny ilość nabywana danego dobra zmniejsza się ceteris paribus i odwrotnie. Krzywa popytu ilustruje prawo popytu mówiące o tym, że w miarę wzrostu ceny ilość nabywana danego dobra zmniejsza się ceteris paribus i odwrotnie.

63 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 5. Co oznaczają pojęcia efekt Veblena, efekt snobizmu, efekt owczego pędu? 5. Co oznaczają pojęcia efekt Veblena, efekt snobizmu, efekt owczego pędu? Efekt Veblena (efekt prestiżowy) polega na tym, że niektóre gospodarstwa domowe nabywają tym większe ilości danego dobra, im jest ono droższe. Korzyść konsumpcyjna polega wówczas na demonstrowaniu swoich możliwości konsumpcyjnych. Efekt Veblena (efekt prestiżowy) polega na tym, że niektóre gospodarstwa domowe nabywają tym większe ilości danego dobra, im jest ono droższe. Korzyść konsumpcyjna polega wówczas na demonstrowaniu swoich możliwości konsumpcyjnych. Efekt snobizmu polega na tym, że niektóre gospodarstwa domowe mniej cenią te dobra, które konsumują inni, a zatem nabywają ich mniej lub w ogóle ich nie kupują. Efekt snobizmu polega na tym, że niektóre gospodarstwa domowe mniej cenią te dobra, które konsumują inni, a zatem nabywają ich mniej lub w ogóle ich nie kupują. Efekt owczego pędu polega na tym, że pewne gospodarstwa domowe tym wyżej cenią pewne dobra i tym więcej ich nabywają, im bardziej je cenią i więcej ich nabywają inne gospodarstwa domowe (np. moda). Efekt owczego pędu polega na tym, że pewne gospodarstwa domowe tym wyżej cenią pewne dobra i tym więcej ich nabywają, im bardziej je cenią i więcej ich nabywają inne gospodarstwa domowe (np. moda).

64 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 6. Jaki jest związek między popytem indywidualnym a popytem rynkowym? 6. Jaki jest związek między popytem indywidualnym a popytem rynkowym? Popyt rynkowy jest sumą popytów indywidualnych wszystkich nabywców występujących na rynku. Popyt rynkowy jest sumą popytów indywidualnych wszystkich nabywców występujących na rynku.

65 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 7. Co to jest podaż? 7. Co to jest podaż? Podaż to ilość dobra oferowanego na sprzedaż w danym czasie, uzależniona od czynników cenowych i niecenowych. Podaż to ilość dobra oferowanego na sprzedaż w danym czasie, uzależniona od czynników cenowych i niecenowych.

66 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 8. Jakie czynniki kształtują podaż określonego dobra? 8. Jakie czynniki kształtują podaż określonego dobra? Podstawowym czynnikiem jest cena danego dobra. Do czynników niecenowych należą: ceny czynników produkcji, poziom techniczny produkcji i inne. Podstawowym czynnikiem jest cena danego dobra. Do czynników niecenowych należą: ceny czynników produkcji, poziom techniczny produkcji i inne.

67 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 9. Jak ilustrujemy zmianę ilości dobra oferowanego na sprzedaż, spowodowaną: a) zmianą ceny tego dobra, b) oddziaływaniem czynników niecenowych? 9. Jak ilustrujemy zmianę ilości dobra oferowanego na sprzedaż, spowodowaną: a) zmianą ceny tego dobra, b) oddziaływaniem czynników niecenowych? Zmiana ceny danego dobra powoduje przesunięcie wzdłuż jego krzywej podaży, a zmiany czynników niecenowych powodują przesunięcie całej krzywej podaży. Zmiana ceny danego dobra powoduje przesunięcie wzdłuż jego krzywej podaży, a zmiany czynników niecenowych powodują przesunięcie całej krzywej podaży.

68 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 10. Jaką prawidłowość ilustruje krzywa podaży i co uzasadnia jej kształt? 10. Jaką prawidłowość ilustruje krzywa podaży i co uzasadnia jej kształt? Krzywa podaży ilustruje prawo podaży, mówiące o tym, że wraz ze wzrostem ceny danego dobra ceteris paribus rośnie ilość oferowana tego dobra i odwrotnie. Krzywa podaży ilustruje prawo podaży, mówiące o tym, że wraz ze wzrostem ceny danego dobra ceteris paribus rośnie ilość oferowana tego dobra i odwrotnie.

69 MIKROEKONOMIA VI. PRAWO POPYTU I PRAWO PODAŻY 11. Co to jest typowa krzywa popytu i typowa krzywa podaży? 11. Co to jest typowa krzywa popytu i typowa krzywa podaży? Typowe krzywe popytu i podaży odpowiadają prawom popytu i podaży. Wiadomo jednak, że w każdej regule istnieją wyjątki. Niektóre dobra mają to do siebie, że ich ilość nabywana i oferowana zmieniają się pod wpływem ceny inaczej niż mówi o tym prawo popytu i podaży. Wyznaczone dla nich krzywe popytu i podaży będą miały zatem nachylenie dość nietypowe. Typowe krzywe popytu i podaży odpowiadają prawom popytu i podaży. Wiadomo jednak, że w każdej regule istnieją wyjątki. Niektóre dobra mają to do siebie, że ich ilość nabywana i oferowana zmieniają się pod wpływem ceny inaczej niż mówi o tym prawo popytu i podaży. Wyznaczone dla nich krzywe popytu i podaży będą miały zatem nachylenie dość nietypowe.

70 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 1. Jak interpretujemy równowagę rynkową na rynku danego dobra? 1. Jak interpretujemy równowagę rynkową na rynku danego dobra? Równowagę rynkową na rynku danego dobra interpretuje się jako punkt przecięcia krzywych popytu i podaży tego dobra - wyznaczający jedyną możliwą cenę - przy której ilość nabyta będzie równa ilości oferowanej na sprzedaż. Równowagę rynkową na rynku danego dobra interpretuje się jako punkt przecięcia krzywych popytu i podaży tego dobra - wyznaczający jedyną możliwą cenę - przy której ilość nabyta będzie równa ilości oferowanej na sprzedaż.

71 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 2. W jaki sposób L. Walras wyjaśnia działanie mechanizmu równoważenia rynku? 2. W jaki sposób L. Walras wyjaśnia działanie mechanizmu równoważenia rynku? U Walrasa zmiany cen spowodowane są różnicami pomiędzy ilością nabywaną i oferowaną na rynku. Jeżeli QD - QS 0 Ţ P­ (niedobór). Punkt równowagi: PD = PS. U Walrasa zmiany cen spowodowane są różnicami pomiędzy ilością nabywaną i oferowaną na rynku. Jeżeli QD - QS 0 Ţ P­ (niedobór). Punkt równowagi: PD = PS.

72 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 3. W jaki sposób A. Marshall uzasadnia kształtowanie się równowagi rynkowej? 3. W jaki sposób A. Marshall uzasadnia kształtowanie się równowagi rynkowej? Marshall uzależnia ilość oferowaną na rynku od rynkowej ceny danego dobra. Jeżeli PD - PS > 0 to QS rośnie (producenci zachęceni zyskiem będą produkować więcej), a jeżeli PD - PS 0 to QS rośnie (producenci zachęceni zyskiem będą produkować więcej), a jeżeli PD - PS < 0 to QS maleje (strata zmusi sprzedawców i producentów do zmniejszenia oferty). Następuje tutaj wyrównywanie się korzyści nabywców i sprzedawców. Punkt równowagi: QD = QS.

73 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 4. Co oznacza stabilność rynku? 4. Co oznacza stabilność rynku? Stabilność rynku oznacza, że jest on w stanie powracać do równowagi bez względu na to, jakie początkowe wartości miały jego zmienne. Stabilność rynku oznacza, że jest on w stanie powracać do równowagi bez względu na to, jakie początkowe wartości miały jego zmienne.

74 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 5. Jaki jest warunek stabilności rynku L. Walrasa, jaki zaś A. Marshalla? (patrz: 3.) 5. Jaki jest warunek stabilności rynku L. Walrasa, jaki zaś A. Marshalla? (patrz: 3.)

75 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 6. W jakich formach działa mechanizm równoważenia rynku w praktyce? 6. W jakich formach działa mechanizm równoważenia rynku w praktyce? Wyraźnie widać go na giełdach i przy zastosowaniu zasady rekontraktu. Po zebraniu ofert sprzedaży i kupna dokonuje się wtedy ustalenia nowej ceny równowagi. Wyraźnie widać go na giełdach i przy zastosowaniu zasady rekontraktu. Po zebraniu ofert sprzedaży i kupna dokonuje się wtedy ustalenia nowej ceny równowagi.

76 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 7. Co może spowodować wytrącenie rynku ze stanu równowagi i jaki mechanizm umożliwia stabilizację rynku? 7. Co może spowodować wytrącenie rynku ze stanu równowagi i jaki mechanizm umożliwia stabilizację rynku? Rynek może zostać wytrącony z równowagi zmianą któregokolwiek z niecenowych czynników podaży lub popytu, zmieniającą położenie tych krzywych. Stablizację umożliwia mechanizm równowagi rynkowej wyjaśniony przez Walrasa (QD - QS) i Marshalla (PD - PS). Rynek może zostać wytrącony z równowagi zmianą któregokolwiek z niecenowych czynników podaży lub popytu, zmieniającą położenie tych krzywych. Stablizację umożliwia mechanizm równowagi rynkowej wyjaśniony przez Walrasa (QD - QS) i Marshalla (PD - PS).

77 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 8. Jakie są założenia modelu pajęczyny? 8. Jakie są założenia modelu pajęczyny? Najważniejszym założeniem w tym modelu jest stwierdzenie, że nabywcy reagują w tym samym okresie, w którym następuje zmiana sytuacji rynkowej, sprzedawcy zaś reagują z opóźnieniem (dostosowanie ekstrapolacyjne). Zakłada się również, że krzywe popytu i podaży mają charakter liniowy oraz że wcześniej rynek został wytrącony ze stanu równowagi. Najważniejszym założeniem w tym modelu jest stwierdzenie, że nabywcy reagują w tym samym okresie, w którym następuje zmiana sytuacji rynkowej, sprzedawcy zaś reagują z opóźnieniem (dostosowanie ekstrapolacyjne). Zakłada się również, że krzywe popytu i podaży mają charakter liniowy oraz że wcześniej rynek został wytrącony ze stanu równowagi.

78 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 9. Jakie rodzaje wahań cen i ilości na rynku możemy zilustrować za pomocą modelu pajęczyny? 9. Jakie rodzaje wahań cen i ilości na rynku możemy zilustrować za pomocą modelu pajęczyny? Za pomocą modelu pajęczyny możemy zilustrować trzy rodzaje wahań cen i ilości: a) oscylacje tłumione (rynek wraca do stanu równowagi); b) oscylacje stałe (wahania na rynku mają charakter ciągły i cykliczny); c) oscylacje wybuchowe (rynek jest niestabilny, a amplituda wahań wzrasta). Za pomocą modelu pajęczyny możemy zilustrować trzy rodzaje wahań cen i ilości: a) oscylacje tłumione (rynek wraca do stanu równowagi); b) oscylacje stałe (wahania na rynku mają charakter ciągły i cykliczny); c) oscylacje wybuchowe (rynek jest niestabilny, a amplituda wahań wzrasta).

79 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 10. Jaki jest warunek stabilności rynku w modelu pajęczyny? 10. Jaki jest warunek stabilności rynku w modelu pajęczyny? W modelu pajęczyny rynek jest stabilny tylko wtedy, gdy absolutna wartość stosunku nachylenia linii popytu do nachylenia linii podaży jest większa od jedności (bezwzględna wartość nachylenia popytu jest większa od bezwzględnej wartości nachylenia linii podaży). W modelu pajęczyny rynek jest stabilny tylko wtedy, gdy absolutna wartość stosunku nachylenia linii popytu do nachylenia linii podaży jest większa od jedności (bezwzględna wartość nachylenia popytu jest większa od bezwzględnej wartości nachylenia linii podaży).

80 MIKROEKONOMIA VII. RÓWNOWAGA RYNKOWA 11. Jaką rolę na charakteryzującym się występowaniem wahań cyklicznych rynku odgrywają spekulanci? 11. Jaką rolę na charakteryzującym się występowaniem wahań cyklicznych rynku odgrywają spekulanci? Racjonalne spekulacje wywołują niekiedy względną stabilizację ceny i podaży (wyrównują cykle rynkowe). Racjonalne spekulacje wywołują niekiedy względną stabilizację ceny i podaży (wyrównują cykle rynkowe).

81 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 1. Jaki jest cel mierzenia elastyczności funkcji? 1. Jaki jest cel mierzenia elastyczności funkcji? Elastyczność mierzy się w celu badania wpływu zmiany różnych czynników na funkcję. Elastyczność służy zatem do mierzenia reakcji zmiennej zależnej y na zmianę jednej ze zmiennych niezależnych. Elastyczność mierzy się w celu badania wpływu zmiany różnych czynników na funkcję. Elastyczność służy zatem do mierzenia reakcji zmiennej zależnej y na zmianę jednej ze zmiennych niezależnych.

82 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 2. W jakich jednostkach miary wyrażamy łukową elastyczność funkcji? 2. W jakich jednostkach miary wyrażamy łukową elastyczność funkcji? Elastyczność jest wielkością niemianowaną, ale możemy wyrazić ją w procentach. Będzie nam wtedy mówiła o ile procent zmieniła się zmienna zależna y, gdy zmienna niezależna zmieniła się o 1%. Elastyczność jest wielkością niemianowaną, ale możemy wyrazić ją w procentach. Będzie nam wtedy mówiła o ile procent zmieniła się zmienna zależna y, gdy zmienna niezależna zmieniła się o 1%.

83 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 3. Jakie znasz miary elastyczności popytu? Jaki jest cel ich wyznaczania i jakie wartości może przyjmować każda z nich? 3. Jakie znasz miary elastyczności popytu? Jaki jest cel ich wyznaczania i jakie wartości może przyjmować każda z nich? Wyróżnia się trzy miary elastyczności popytu: Wyróżnia się trzy miary elastyczności popytu: a)elastyczność cenową - mówi o wpływie zmian ceny na ilość nabywaną danego dobra i przyjmuje wartości w przedziale [- nieskończoność, 0]; a)elastyczność cenową - mówi o wpływie zmian ceny na ilość nabywaną danego dobra i przyjmuje wartości w przedziale [- nieskończoność, 0]; b) elastyczność mieszaną - mówi o wpływie zmiany ceny dóbr zależnych na ilość nabywaną danego dobra i przyjmuje wartości w przedziale [- nieskończoność, nieskończoność]; b) elastyczność mieszaną - mówi o wpływie zmiany ceny dóbr zależnych na ilość nabywaną danego dobra i przyjmuje wartości w przedziale [- nieskończoność, nieskończoność]; c) elastyczność dochodową - mówi o wpływie zmiany dochodu nabywcy na ilość nabywaną danego dobra i przyjmuje wartości w przedziale [- nieskończoność, nieskończoność]. c) elastyczność dochodową - mówi o wpływie zmiany dochodu nabywcy na ilość nabywaną danego dobra i przyjmuje wartości w przedziale [- nieskończoność, nieskończoność].

84 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 4. Jak mierzymy punktową elastyczność popytu? 4. Jak mierzymy punktową elastyczność popytu?

85 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 5. Dlaczego na ogół stosuje się bezwzględną wartość elastyczności cenowej popytu? 5. Dlaczego na ogół stosuje się bezwzględną wartość elastyczności cenowej popytu? Wartość bezwzględna cenowej elastyczności popytu pomaga uniknąć wartości ujemnych, co odpowiada potocznym wyrażeniom o większej lub mniejszej elastyczności oraz ułatwia wszelkie porównania z cenową elastycznością podaży. Wartość bezwzględna cenowej elastyczności popytu pomaga uniknąć wartości ujemnych, co odpowiada potocznym wyrażeniom o większej lub mniejszej elastyczności oraz ułatwia wszelkie porównania z cenową elastycznością podaży.

86 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 6. Jaki związek występuje między elastycznością cenową popytu a przychodami producentów? 6. Jaki związek występuje między elastycznością cenową popytu a przychodami producentów? zmiana ceny e = 1 e > 1 e < 1 zmiana TR = 0 zmiana TR < 0 zmiana TR > 0 zmiana TR = 0 zmiana TR > 0 zmiana TR < 0

87 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 7. Jaka jest różnica między elastycznością łukową a elastycznością punktową? 7. Jaka jest różnica między elastycznością łukową a elastycznością punktową? Elastyczność łukowa, dotycząca nieciągłych zmian i obliczana na podstawie tabeli popytu (podaży), odnosi się do pewnego odcinka krzywej popytu (podaży). Elastyczność punktowa, dotycząca zmian ciągłych i obliczana geometrycznie z krzywej popytu (podaży), odnosi się do poszczególnych punktów krzywej. Elastyczność łukowa, dotycząca nieciągłych zmian i obliczana na podstawie tabeli popytu (podaży), odnosi się do pewnego odcinka krzywej popytu (podaży). Elastyczność punktowa, dotycząca zmian ciągłych i obliczana geometrycznie z krzywej popytu (podaży), odnosi się do poszczególnych punktów krzywej.

88 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 8. Czy elastyczność funkcji popytu w danym punkcie może być utożsamiana z wartością nachylenia krzywej (linii) popytu w tym punkcie? 8. Czy elastyczność funkcji popytu w danym punkcie może być utożsamiana z wartością nachylenia krzywej (linii) popytu w tym punkcie? Elastyczność funkcji nie jest równa wartości jej nachylenia, ale w niektórych przypadkach (np. model pajęczyny) może być z nią utożsamiana, bowiem: Elastyczność funkcji nie jest równa wartości jej nachylenia, ale w niektórych przypadkach (np. model pajęczyny) może być z nią utożsamiana, bowiem: W modelu pajęczyny ważny jest stosunek elastyczności dwóch krzywych w punkcie wspólnym, widać więc, że można go zastąpić stosunkiem ich nachylenia. W modelu pajęczyny ważny jest stosunek elastyczności dwóch krzywych w punkcie wspólnym, widać więc, że można go zastąpić stosunkiem ich nachylenia.

89 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 9. Od czego zależy wartość elastyczności cenowej popytu na dane dobro? 9. Od czego zależy wartość elastyczności cenowej popytu na dane dobro? Czynniki wpływające na wartość elastyczności cenowej popytu: a) stopień substytucyjności dobra - im więcej substytutów danego dobra tym większa elastyczność jego popytu; b) rodzaj dóbr - popyt na dobra podstawowe jest mniej elastyczny niż na dobra luksusowe; c) znaczenie dobra dla konsumenta - popyt na dobro o dużym udziale w budżecie jest stosunkowo elastyczny; d) poziom ceny towaru - im wyższy poziom ceny, tym elastyczność jest większa; e) czas trwania ceny - im dłużej utrzymuje się zmiana ceny, tym elastyczność cenowa dobra będzie ceteris paribus większa. Czynniki wpływające na wartość elastyczności cenowej popytu: a) stopień substytucyjności dobra - im więcej substytutów danego dobra tym większa elastyczność jego popytu; b) rodzaj dóbr - popyt na dobra podstawowe jest mniej elastyczny niż na dobra luksusowe; c) znaczenie dobra dla konsumenta - popyt na dobro o dużym udziale w budżecie jest stosunkowo elastyczny; d) poziom ceny towaru - im wyższy poziom ceny, tym elastyczność jest większa; e) czas trwania ceny - im dłużej utrzymuje się zmiana ceny, tym elastyczność cenowa dobra będzie ceteris paribus większa.

90 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 10. Jak mierzymy punktową i łukową elastyczność cenową podaży? Jakie wartości może przyjmować współczynnik elastyczności cenowej podaży? 10. Jak mierzymy punktową i łukową elastyczność cenową podaży? Jakie wartości może przyjmować współczynnik elastyczności cenowej podaży? Ponieważ zmiany ceny i ilości oferowanej na sprzedaż są jednokierunkowe, elastyczność podaży przyjmuje wartości dodatnie. Ponieważ zmiany ceny i ilości oferowanej na sprzedaż są jednokierunkowe, elastyczność podaży przyjmuje wartości dodatnie. Elastyczność łukową podaży mierzymy arytmetycznie: Elastyczność łukową podaży mierzymy arytmetycznie: Elastyczność punktową podaży mierzymy geometrycznie:. Elastyczność punktową podaży mierzymy geometrycznie:.

91 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 11. Od czego zależy wartość elastyczności cenowej podaży? 11. Od czego zależy wartość elastyczności cenowej podaży? Elastyczność cenowa podaży zależy od rodzaju towaru (dzieła sztuki, bogactwa naturalne, ziemia itp. charakteryzują się doskonałą nieelastycznością) oraz od czasu obserwacji podaży. Elastyczność cenowa podaży zależy od rodzaju towaru (dzieła sztuki, bogactwa naturalne, ziemia itp. charakteryzują się doskonałą nieelastycznością) oraz od czasu obserwacji podaży.

92 MIKROEKONOMIA VIII. ELASTYCZNOŚĆ POPYTU I PODAŻY 12. Porównaj elastyczność cenową podaży w okresie infrakrótkim, krótkim i długim? 12. Porównaj elastyczność cenową podaży w okresie infrakrótkim, krótkim i długim? W okresie infrakrótkim podaż jest stała, więc elastyczność wynosi 0. W okresie krótkim elastyczność jest względnie nieduża (podaż może wzrosnąć w granicach stałego potencjału produkcyjnego). W okresie długim elastyczność podaży jest stosunkowo duża. W okresie infrakrótkim podaż jest stała, więc elastyczność wynosi 0. W okresie krótkim elastyczność jest względnie nieduża (podaż może wzrosnąć w granicach stałego potencjału produkcyjnego). W okresie długim elastyczność podaży jest stosunkowo duża. Im podaż jest bardziej elastyczna, tym wahania ceny równowagi są coraz mniejsze (nie wzrasta, a w skrajnych przypadkach nawet maleje). Im podaż jest bardziej elastyczna, tym wahania ceny równowagi są coraz mniejsze (nie wzrasta, a w skrajnych przypadkach nawet maleje).

93 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 1. Czy znajomość praw rynku może przynieść korzyści mikropodmiotom gospodarczym? 1. Czy znajomość praw rynku może przynieść korzyści mikropodmiotom gospodarczym? Znajomość praw rynku przynosi korzyści mikropodmiotom gospodarczym. Najbardziej jest to widoczne na rynku konkurencji niedoskonałej, gdzie mogą one do pewnego stopnia wpływać na cenę i wielkość oferty rynkowej. Znajomość praw rynku przynosi korzyści mikropodmiotom gospodarczym. Najbardziej jest to widoczne na rynku konkurencji niedoskonałej, gdzie mogą one do pewnego stopnia wpływać na cenę i wielkość oferty rynkowej.

94 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 2. W jakim celu państwo może korzystać ze znajomości praw rynku? 2. W jakim celu państwo może korzystać ze znajomości praw rynku? Znajomość praw rynku umożliwia państwu korygowanie lub uzupełnianie mechanizmu rynkowego przez regulację cen i redystrybucję dochodów. Znajomość praw rynku umożliwia państwu korygowanie lub uzupełnianie mechanizmu rynkowego przez regulację cen i redystrybucję dochodów.

95 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 3. W jaki sposób państwo kształtowało ceny dóbr w gospodarce centralnie planowanej? 3. W jaki sposób państwo kształtowało ceny dóbr w gospodarce centralnie planowanej? W gospodarce centralnie planowanej państwo kształtowało ceny (nie biorąc pod uwagę popytu i podaży) zazwyczaj poniżej poziomu równowagi. Aby likwidować niedobory stosowano przymus, regulowano ceny czynników produkcji, dotowano przedsiębiorstwa i wprowadzano reglamentację. W gospodarce centralnie planowanej państwo kształtowało ceny (nie biorąc pod uwagę popytu i podaży) zazwyczaj poniżej poziomu równowagi. Aby likwidować niedobory stosowano przymus, regulowano ceny czynników produkcji, dotowano przedsiębiorstwa i wprowadzano reglamentację.

96 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 4. Czy liberalizacja cen w Polsce była niezbędna? 4. Czy liberalizacja cen w Polsce była niezbędna? Liberalizacja cen była konieczna w celu uzdrowienia rynku, co przejawiało się głównie w zniknięciu niedoboru podaży (zlikwidowało to kolejki, czarny rynek itp.). Liberalizacja odbywała się stopniowo, by nie spowodować gwałtownego wzrostu cen. Liberalizacja cen była konieczna w celu uzdrowienia rynku, co przejawiało się głównie w zniknięciu niedoboru podaży (zlikwidowało to kolejki, czarny rynek itp.). Liberalizacja odbywała się stopniowo, by nie spowodować gwałtownego wzrostu cen.

97 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 5. Rynki których dóbr są zwykle regulowane przez państwo w rozwiniętej gospodarce rynkowej? 5. Rynki których dóbr są zwykle regulowane przez państwo w rozwiniętej gospodarce rynkowej? Najczęściej reguluje się rynki produktów rolniczych, które charakteryzują się dużymi wahaniami cen (producenci działają z opóźnieniem). Reguluje się również rynki przemysłu zbrojeniowego (popyt wytwarzany jest tylko przez państwo). Najczęściej reguluje się rynki produktów rolniczych, które charakteryzują się dużymi wahaniami cen (producenci działają z opóźnieniem). Reguluje się również rynki przemysłu zbrojeniowego (popyt wytwarzany jest tylko przez państwo).

98 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 6. Jakimi metodami państwo może wpływać na kształtowanie cen określonych dóbr w warunkach gospodarki rynkowej? 6. Jakimi metodami państwo może wpływać na kształtowanie cen określonych dóbr w warunkach gospodarki rynkowej? Do wyboru są dwie podstawowe metody: Do wyboru są dwie podstawowe metody: a) wywieranie wpływu na ceny przez oddziaływanie na popyt i podaż (zamówienia rządowe, zapasy buforowe, dotacje, podatki); b) bezpośrednie ustalanie cen (ceny maksymalne i minimalne). a) wywieranie wpływu na ceny przez oddziaływanie na popyt i podaż (zamówienia rządowe, zapasy buforowe, dotacje, podatki); b) bezpośrednie ustalanie cen (ceny maksymalne i minimalne).

99 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 7. W jakim celu państwo ustala cenę minimalną na określony produkt i jakie skutki może to wywołać? 7. W jakim celu państwo ustala cenę minimalną na określony produkt i jakie skutki może to wywołać? Ceny minimalne ustala się, aby zapewnić producentom odpowiednio wysokie dochody umożliwiające późniejsze inwestycje itp. Najczęściej powoduje to nadwyżki danego dobra na rynku. Ceny minimalne ustala się, aby zapewnić producentom odpowiednio wysokie dochody umożliwiające późniejsze inwestycje itp. Najczęściej powoduje to nadwyżki danego dobra na rynku.

100 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 8. W jakim celu państwo ustala cenę maksymalną na określone dobra i jakie mogą być tego skutki ekonomiczne? 8. W jakim celu państwo ustala cenę maksymalną na określone dobra i jakie mogą być tego skutki ekonomiczne? Ceny maksymalne ustala się, aby uczynić dane dobro bardziej przystępnym dla nabywców. Najczęściej powoduje to niedobór podaży i pogorszenie jakości dobra. Ceny maksymalne ustala się, aby uczynić dane dobro bardziej przystępnym dla nabywców. Najczęściej powoduje to niedobór podaży i pogorszenie jakości dobra.

101 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 9. Jakie argumenty przemawiają za kontrolowaniem cen określonych dóbr przez państwo, jakie zaś przeciw? 9. Jakie argumenty przemawiają za kontrolowaniem cen określonych dóbr przez państwo, jakie zaś przeciw? Głównym argumentem przemawiającym za kontrolowaniem cen przez państwo jest zwiększanie dobrobytu przez czynienie niektórych dóbr bardziej przystępnymi z jednej strony i zapewnianiem producentom odpowiednich zysków z drugiej strony. Głównym argumentem przemawiającym za kontrolowaniem cen przez państwo jest zwiększanie dobrobytu przez czynienie niektórych dóbr bardziej przystępnymi z jednej strony i zapewnianiem producentom odpowiednich zysków z drugiej strony. Silna ingerencja w rynek kosztuje jednak państwo bardzo dużo, jak również nierzadko powoduje negatywne zjawiska w sferze jakości dóbr i usług oraz inwestycji w branżach. Silna ingerencja w rynek kosztuje jednak państwo bardzo dużo, jak również nierzadko powoduje negatywne zjawiska w sferze jakości dóbr i usług oraz inwestycji w branżach.

102 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 10. Jaki wpływ na równowagę rynkową wywiera opodatkowanie sprzedaży i dotowanie producentów? 10. Jaki wpływ na równowagę rynkową wywiera opodatkowanie sprzedaży i dotowanie producentów? Podatek od sprzedaży podwyższa cenę równowagi, obniża oferowaną i nabywaną ilość dobra i w zależności od elastyczności popytu zwiększa lub zmniejsza zyski producentów. W długim okresie podatek powoduje straty wynikające ze zmniejszonej produkcji, co powoduje zmniejszenie poziomu inwestycji. Podatek od sprzedaży podwyższa cenę równowagi, obniża oferowaną i nabywaną ilość dobra i w zależności od elastyczności popytu zwiększa lub zmniejsza zyski producentów. W długim okresie podatek powoduje straty wynikające ze zmniejszonej produkcji, co powoduje zmniejszenie poziomu inwestycji. Dotacja obniża cenę rynkową, przez co zwiększa się ilość dobra oferowana i nabywana na rynku. Dotacja obniża cenę rynkową, przez co zwiększa się ilość dobra oferowana i nabywana na rynku.

103 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 11. Od czego zależy rozdział podatku i dotacji między sprzedawców i nabywców? 11. Od czego zależy rozdział podatku i dotacji między sprzedawców i nabywców? Jeżeli elastyczność podaży i popytu mają tę samą wartość, zarówno dotacja jak i podatek zostaną rozłożone po równo na sprzedawców i nabywców. Jeżeli elastyczność podaży i popytu mają tę samą wartość, zarówno dotacja jak i podatek zostaną rozłożone po równo na sprzedawców i nabywców. Cały ciężar podatku (ewentualnie całą dotację) ponosi nabywca, kiedy podaż jest doskonale elastyczna lub popyt doskonale nieelastyczny. Cały ciężar podatku (ewentualnie całą dotację) ponosi nabywca, kiedy podaż jest doskonale elastyczna lub popyt doskonale nieelastyczny.

104 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI 1. Na jakich założeniach oparta jest kardynalna teoria użyteczności? 1. Na jakich założeniach oparta jest kardynalna teoria użyteczności? Kardynalna teoria użyteczności opiera się na założeniu, że każdy konsument posiada w danym czasie określony dochód pieniężny i stoi przed wyborem, ile wydać pieniędzy na poszczególne dobra, z których każde przynosi mu pewną całkowitą użyteczność, aby uzyskać maksymalną użyteczność z całego koszyka dóbr. Wynika z tego, że celem konsumenta jest uzyskanie ograniczonej przez jego dochód maksymalizacji użyteczności z konsumpcji wybranego koszyka dóbr i usług. Kardynalna teoria użyteczności opiera się na założeniu, że każdy konsument posiada w danym czasie określony dochód pieniężny i stoi przed wyborem, ile wydać pieniędzy na poszczególne dobra, z których każde przynosi mu pewną całkowitą użyteczność, aby uzyskać maksymalną użyteczność z całego koszyka dóbr. Wynika z tego, że celem konsumenta jest uzyskanie ograniczonej przez jego dochód maksymalizacji użyteczności z konsumpcji wybranego koszyka dóbr i usług.

105 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI 2. Jaka jest zależność między użytecznością całkowitą a użytecznością marginalną osiąganą z konsumpcji danego dobra? 2. Jaka jest zależność między użytecznością całkowitą a użytecznością marginalną osiąganą z konsumpcji danego dobra? Użyteczność całkowita wzrasta coraz wolniej w miarę stałego wzrostu ilości konsumowanego dobra, w związku z czym użyteczność marginalna maleje w miarę wzrostu konsumpcji tego dobra: Użyteczność całkowita wzrasta coraz wolniej w miarę stałego wzrostu ilości konsumowanego dobra, w związku z czym użyteczność marginalna maleje w miarę wzrostu konsumpcji tego dobra:

106 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI 3. Jak uzasadnia się typowy przebieg krzywej popytu w teorii użyteczności kardynalnej? 3. Jak uzasadnia się typowy przebieg krzywej popytu w teorii użyteczności kardynalnej? Typowy przebieg krzywej popytu wyjaśnia się za pomocą stosunku użyteczności marginalnej danego do jego ceny, który to stosunek maleje wraz ze wzrostem ceny, w związku z czym jego utrzymanie na niezmienionym poziomie wymaga zmniejszenia ilości nabywanej: Typowy przebieg krzywej popytu wyjaśnia się za pomocą stosunku użyteczności marginalnej danego do jego ceny, który to stosunek maleje wraz ze wzrostem ceny, w związku z czym jego utrzymanie na niezmienionym poziomie wymaga zmniejszenia ilości nabywanej:

107 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI 4. Jak interpretujemy stan równowagi konsumenta w ramach kardynalnej teorii użyteczności? 4. Jak interpretujemy stan równowagi konsumenta w ramach kardynalnej teorii użyteczności? Warunek równowagi konsumenta w kardynalnej teorii użyteczności wyraża II prawo Gossena, mówiące o wyrównywaniu się użyteczności marginalnych na jednostkę pieniądza dóbr znajdujących się w koszyku konsumenta: Warunek równowagi konsumenta w kardynalnej teorii użyteczności wyraża II prawo Gossena, mówiące o wyrównywaniu się użyteczności marginalnych na jednostkę pieniądza dóbr znajdujących się w koszyku konsumenta: Gdyby marginalna użyteczność na jednostkę pieniądza nie była równa dla różnych dóbr, konsument mógłby zwiększyć osiąganą przez siebie użyteczność całkowitą przeznaczając więcej pieniędzy na zakup dobra dającego większą użyteczność na jednostkę pieniądza. Konsument nie dokonuje takich zmian w koszyku jeśli marginalne użyteczności na jednostkę pieniądza są równe (koszyk optymalny). Gdyby marginalna użyteczność na jednostkę pieniądza nie była równa dla różnych dóbr, konsument mógłby zwiększyć osiąganą przez siebie użyteczność całkowitą przeznaczając więcej pieniędzy na zakup dobra dającego większą użyteczność na jednostkę pieniądza. Konsument nie dokonuje takich zmian w koszyku jeśli marginalne użyteczności na jednostkę pieniądza są równe (koszyk optymalny). Równowaga konsumenta oznacza zatem, że wybrał on taki koszyk dóbr, który przy danym poziomie dochodów i cen ma dla niego największą (maksymalną) użyteczność. Równowaga konsumenta oznacza zatem, że wybrał on taki koszyk dóbr, który przy danym poziomie dochodów i cen ma dla niego największą (maksymalną) użyteczność.

108 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI 5. Co to jest nadwyżka konsumenta? 5. Co to jest nadwyżka konsumenta? Nadwyżka konsumenta to korzyść netto, jaką konsument uzyskuje z nabycia danego dobra. Oblicza się ją jako różnicę między użytecznością całkowitą osiąganą z danej ilości dobra X, a wydatkiem poniesionym na zakupienie tej ilości dobra X. Nadwyżka konsumenta to korzyść netto, jaką konsument uzyskuje z nabycia danego dobra. Oblicza się ją jako różnicę między użytecznością całkowitą osiąganą z danej ilości dobra X, a wydatkiem poniesionym na zakupienie tej ilości dobra X.

109 MIKROEKONOMIA IX. ZASTOSOWANIE TEORII RYNKU 6. Jak zmienia się nadwyżka konsumenta wraz ze zmianą ceny danego dobra ceteris paribus? 6. Jak zmienia się nadwyżka konsumenta wraz ze zmianą ceny danego dobra ceteris paribus? Im wyższa cena ceteris paribus, tym mniejsza nadwyżka konsumenta (przy typowej krzywej popytu). Im wyższa cena ceteris paribus, tym mniejsza nadwyżka konsumenta (przy typowej krzywej popytu).

110 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI 7. Na czym polega paradoks wartości? 7. Na czym polega paradoks wartości? Paradoks wartości polega na tym, że bardziej użyteczna dla człowieka woda osiąga na rynku niższą cenę, niż na przykład diamenty. Oznacza to, że popyt i podaż wody przecinają się przy cenie niskiej, a popyt i podaż diamentów przy cenie wysokiej. Wynika to z faktu, że użyteczność marginalna ostatniej kupowanej jednostki wody jest znacznie stosunkowo niska, Paradoks wartości polega na tym, że bardziej użyteczna dla człowieka woda osiąga na rynku niższą cenę, niż na przykład diamenty. Oznacza to, że popyt i podaż wody przecinają się przy cenie niskiej, a popyt i podaż diamentów przy cenie wysokiej. Wynika to z faktu, że użyteczność marginalna ostatniej kupowanej jednostki wody jest znacznie stosunkowo niska,

111 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 1. Jaka jest podstawowa różnica między założeniami kardynalnej i ordynalnej teorii użyteczności? 1. Jaka jest podstawowa różnica między założeniami kardynalnej i ordynalnej teorii użyteczności? Podstawowa różnica dotyczy tego, że w kardynalnej teorii użyteczności próbuje się mierzyć użyteczność w sposób dość obiektywny, a w ordynalnej teorii użyteczności rezygnuje się z tego zabiegu opierając się na porządkowaniu subiektywnych preferencji konsumenta. Podstawowa różnica dotyczy tego, że w kardynalnej teorii użyteczności próbuje się mierzyć użyteczność w sposób dość obiektywny, a w ordynalnej teorii użyteczności rezygnuje się z tego zabiegu opierając się na porządkowaniu subiektywnych preferencji konsumenta.

112 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 2. Jakie właściwości mają preferencje konsumenta? 2. Jakie właściwości mają preferencje konsumenta? Preferencje konsumenta są spójne (kompletne) i przechodnie (zgodne). Preferencje konsumenta są spójne (kompletne) i przechodnie (zgodne).

113 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 3. Jakie właściwości ma krzywa obojętności? 3. Jakie właściwości ma krzywa obojętności? Krzywa obojętności łączy takie kombinacje dwóch dóbr, które są tak samo preferowane przez konsumenta. Jest wypukła względem początku układu współrzędnych, co świadczy o jej ujemnym nachyleniu wynikającym z faktu, że jeśli wzrasta w koszyku ilość dobra X, to musi maleć ilość dobra Y (warunek jednakowej preferencji koszyków). Krzywa obojętności łączy takie kombinacje dwóch dóbr, które są tak samo preferowane przez konsumenta. Jest wypukła względem początku układu współrzędnych, co świadczy o jej ujemnym nachyleniu wynikającym z faktu, że jeśli wzrasta w koszyku ilość dobra X, to musi maleć ilość dobra Y (warunek jednakowej preferencji koszyków). Krzywe obojętności oddalające się w prawo od układu współrzędnych wyznaczają koszyki dóbr bardziej preferowane przez konsumenta. Krzywe obojętności oddalające się w prawo od układu współrzędnych wyznaczają koszyki dóbr bardziej preferowane przez konsumenta. Krzywe obojętności nie mogą się przecinać. Krzywe obojętności nie mogą się przecinać.

114 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 4. Jakie zjawisko ilustruje malejąca marginalna stopa substytucji? 4. Jakie zjawisko ilustruje malejąca marginalna stopa substytucji? Malejąca marginalna stopa substytucji mówi o tym, że w miarę zwiększania konsumpcji dobra X konsument jest skłonny rezygnować z coraz mniejszej ilości dobra Y, aby utrzymać ten sam poziom użyteczności. Malejąca marginalna stopa substytucji mówi o tym, że w miarę zwiększania konsumpcji dobra X konsument jest skłonny rezygnować z coraz mniejszej ilości dobra Y, aby utrzymać ten sam poziom użyteczności.

115 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 5. Porównaj kształt krzywej obojętności dla dóbr substytucyjnych, doskonale substytucyjnych, doskonale komplementarnych. 5. Porównaj kształt krzywej obojętności dla dóbr substytucyjnych, doskonale substytucyjnych, doskonale komplementarnych. Krzywa obojętności dla dóbr substytucyjnych jest wypukła względem początku układu współrzędnych (malejąca marginalna stopa substytucji), dla dóbr doskonale substytucyjnych krzywa obojętności przyjmuje kształt linii o stałym nachyleniu (marginalna stopa substytucji jest stała), a dla dóbr komplementarnych krzywa obojętności ma kształt litery L (marginalna stopa substytucji wynosi zero). Krzywa obojętności dla dóbr substytucyjnych jest wypukła względem początku układu współrzędnych (malejąca marginalna stopa substytucji), dla dóbr doskonale substytucyjnych krzywa obojętności przyjmuje kształt linii o stałym nachyleniu (marginalna stopa substytucji jest stała), a dla dóbr komplementarnych krzywa obojętności ma kształt litery L (marginalna stopa substytucji wynosi zero).

116 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 6. Jak interpretuje się substytucyjność i komplementarność dóbr w teorii użyteczności? 6. Jak interpretuje się substytucyjność i komplementarność dóbr w teorii użyteczności? Substytucyjność w teorii użyteczności oznacza, że dwa dobra zapewniają niezależnie od siebie tę samą użyteczność, więc dla konsumenta będzie obojętne, które konsumuje. Substytucyjność w teorii użyteczności oznacza, że dwa dobra zapewniają niezależnie od siebie tę samą użyteczność, więc dla konsumenta będzie obojętne, które konsumuje. Komplementarność oznacza, że dwa dobra są użyteczne dla konsumenta jedynie razem i to w stałej proporcji, tzn. zwiększanie ilości tylko jednego z nich nie zwiększa użyteczności całkowitej. Komplementarność oznacza, że dwa dobra są użyteczne dla konsumenta jedynie razem i to w stałej proporcji, tzn. zwiększanie ilości tylko jednego z nich nie zwiększa użyteczności całkowitej.

117 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 7. Jakie czynniki ograniczają decyzje konsumenta dotyczące zakupów dóbr? 7. Jakie czynniki ograniczają decyzje konsumenta dotyczące zakupów dóbr? Głównym czynnikiem ograniczającym decyzje konsumenta jest jego dochód pozostający w ścisłym związku z cenami dóbr. Jeśli cały dochód przeznaczany jest na zakup dwóch dóbr można to zapisać następująco: Głównym czynnikiem ograniczającym decyzje konsumenta jest jego dochód pozostający w ścisłym związku z cenami dóbr. Jeśli cały dochód przeznaczany jest na zakup dwóch dóbr można to zapisać następująco: Wtedy maksymalna ilość zakupionego dobra wynosi: i odpowiednio:

118 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 8. Jak w teorii krzywej obojętności interpretuje się równowagę konsumenta? 8. Jak w teorii krzywej obojętności interpretuje się równowagę konsumenta? Geometrycznie koszyk optymalny wyznaczany jest przez punkt styczności linii budżetowej z najwyżej położoną krzywą obojętności. Oznacza to, że konsument wybrał taki koszyk zakupów, który daje mu maksimum użyteczności przy danym ograniczeniu dochodów i danych cenach. Punkt ten wyznacza warunek: Geometrycznie koszyk optymalny wyznaczany jest przez punkt styczności linii budżetowej z najwyżej położoną krzywą obojętności. Oznacza to, że konsument wybrał taki koszyk zakupów, który daje mu maksimum użyteczności przy danym ograniczeniu dochodów i danych cenach. Punkt ten wyznacza warunek:.

119 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 9. Czy ustalenie punktu równowagi konsumenta wymaga mierzenia użyteczności? 9. Czy ustalenie punktu równowagi konsumenta wymaga mierzenia użyteczności? Nie. Wystarczy obliczenie marginalnej stopy substytucji. Nie. Wystarczy obliczenie marginalnej stopy substytucji. 10. Jak zmiana ceny jednego z dóbr ceteris paribus wpływa na położenie linii budżetowej? 10. Jak zmiana ceny jednego z dóbr ceteris paribus wpływa na położenie linii budżetowej? Jeśli cena dobra maleje, to zmniejsza się stopień nachylenia linii budżetowej względem osi tego dobra. Jeśli cena dobra maleje, to zmniejsza się stopień nachylenia linii budżetowej względem osi tego dobra.

120 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 11. Jak zmienia się położenie równowagi konsumenta, który ma stały dochód, jeżeli rośnie lub maleje cena poszczególnych dóbr? 11. Jak zmienia się położenie równowagi konsumenta, który ma stały dochód, jeżeli rośnie lub maleje cena poszczególnych dóbr? Jeśli cena któregoś z dóbr maleje, to konsument przenosi swój punkt równowagi na wyżej położoną krzywą obojętności. Odwrotnie dzieje się, kiedy cena danego dobra rośnie. Jeśli cena któregoś z dóbr maleje, to konsument przenosi swój punkt równowagi na wyżej położoną krzywą obojętności. Odwrotnie dzieje się, kiedy cena danego dobra rośnie. 12. W jaki sposób konstruujemy krzywa cena- konsumpcja? 12. W jaki sposób konstruujemy krzywa cena- konsumpcja? Krzywą cena-konsumpcja konstruujemy łącząc punkty równowagi powstałe w wyniku kolejnych zmian ceny danego dobra. Krzywą cena-konsumpcja konstruujemy łącząc punkty równowagi powstałe w wyniku kolejnych zmian ceny danego dobra.

121 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 13. Jak na podstawie krzywej cena-konsumpcja można odtworzyć przebieg krzywej popytu indywidualnego? 13. Jak na podstawie krzywej cena-konsumpcja można odtworzyć przebieg krzywej popytu indywidualnego? Dokonuje się tego upraszczając model i zamiast drugiego dobra zaznaczając na osi rzędnych dochód pieniężnych konsumenta. Wtedy kąt nachylenia linii budżetowej będzie odpowiadał cenie dobra, którego popyt odtwarzamy. Zauważymy wtedy, że wraz ze wzrostem nachylenia linii budżetowej, przy stałym dochodzie, konsument będzie nabywał coraz większe ilości danego dobra i odwrotnie. Dokonuje się tego upraszczając model i zamiast drugiego dobra zaznaczając na osi rzędnych dochód pieniężnych konsumenta. Wtedy kąt nachylenia linii budżetowej będzie odpowiadał cenie dobra, którego popyt odtwarzamy. Zauważymy wtedy, że wraz ze wzrostem nachylenia linii budżetowej, przy stałym dochodzie, konsument będzie nabywał coraz większe ilości danego dobra i odwrotnie.

122 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 14. Jak zmiana dochodu konsumenta wpływa, ceteris paribus, na jego równowagę? 14. Jak zmiana dochodu konsumenta wpływa, ceteris paribus, na jego równowagę? Zwiększenie dochodu powoduje równoległe przesunięcie linii budżetowej w prawo. Oddala to punkt równowagi od początku układu współrzędnych, zapewniając tym samym konsumentowi koszyki dóbr o wyższej użyteczności. W przypadku malejącego dochodu, dzieje się odwrotnie. Zwiększenie dochodu powoduje równoległe przesunięcie linii budżetowej w prawo. Oddala to punkt równowagi od początku układu współrzędnych, zapewniając tym samym konsumentowi koszyki dóbr o wyższej użyteczności. W przypadku malejącego dochodu, dzieje się odwrotnie.

123 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 15. W jaki spsób konstruujemy krzywą dochód-konsumpcja? 15. W jaki spsób konstruujemy krzywą dochód-konsumpcja? Krzywą dochód-konsumpcja konstruujemy łącząc punkty równowagi powstałe w wyniku przesunięcia linii budżetowej pod wpływem zmiany dochodu konsumenta. Krzywą dochód-konsumpcja konstruujemy łącząc punkty równowagi powstałe w wyniku przesunięcia linii budżetowej pod wpływem zmiany dochodu konsumenta.

124 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 16. Jak na podstawie krzywej dochód-konsumpcja można wyznaczyć krzywe Engla dla dóbr: podstawowego, luksusowego i podrzędnego? 16. Jak na podstawie krzywej dochód-konsumpcja można wyznaczyć krzywe Engla dla dóbr: podstawowego, luksusowego i podrzędnego? Krzywe Engla wyznacza się analizując stosunek wzrostu ilości nabywanej danego dobra do wzrostu dochodu, co przedstawia krzywa dochód konsumpcja. Jeśli ilość nabywana dobra rośnie wolniej niż dochód to jest to dobro podstawowe, jeśli ilość nabywana dobra rośnie szybciej niż dochód to jest to dobro luksusowe, a jeśli ilość nabywana dobra maleje w miarę wzrostu dochodu to takie dobro nazywamy podrzędnym. Krzywe Engla wyznacza się analizując stosunek wzrostu ilości nabywanej danego dobra do wzrostu dochodu, co przedstawia krzywa dochód konsumpcja. Jeśli ilość nabywana dobra rośnie wolniej niż dochód to jest to dobro podstawowe, jeśli ilość nabywana dobra rośnie szybciej niż dochód to jest to dobro luksusowe, a jeśli ilość nabywana dobra maleje w miarę wzrostu dochodu to takie dobro nazywamy podrzędnym.

125 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA) 17. Co to jest paradoks Giffena? 17. Co to jest paradoks Giffena? Paradoks Giffena dotyczy dóbr, których ilość nabywana rośnie wraz ze wzrostem ceny. Krzywa popytu na dobra Giffena ma więc w pewnym zakresie nachylenie pozytywne. Paradoks Giffena dotyczy dóbr, których ilość nabywana rośnie wraz ze wzrostem ceny. Krzywa popytu na dobra Giffena ma więc w pewnym zakresie nachylenie pozytywne.

126 MIKROEKONOMIA X. TEORIA UŻYTECZNOŚCI – 2 (0PTIMUM KONSUMENTA)

127

128

129

130


Pobierz ppt "MIKROEKONOMIA Wykład z podstaw EKONOMII cz. I Opr. Wojciech M. BANASIEWICZ."

Podobne prezentacje


Reklamy Google