Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

ETYKA Jarosław Czarkowski Warszawa 2010. 1. ISTOTA ETYKI Definicja etyki Etyka - z gr. θος ethos – obyczaj, charakter tá ēthiká traktat o obyczajach [1][1]

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "ETYKA Jarosław Czarkowski Warszawa 2010. 1. ISTOTA ETYKI Definicja etyki Etyka - z gr. θος ethos – obyczaj, charakter tá ēthiká traktat o obyczajach [1][1]"— Zapis prezentacji:

1 ETYKA Jarosław Czarkowski Warszawa 2010

2 1. ISTOTA ETYKI Definicja etyki Etyka - z gr. θος ethos – obyczaj, charakter tá ēthiká traktat o obyczajach [1][1] w sensie potocznym ogół ocen i norm moralnych w danej epoce i zbiorowości społecznej lub konkretny ich system tj. moralność w sensie filozoficznym nauka o moralności, rozpatrywana odrębnie w aspektach: normatywnym jako nauka moralności (tzw. etyka normatywna lub etyka właściwa) oraz opisowo-wyjaśniającym jako nauka o moralności (tzw. etyka opisowa lub etologia)

3 1. ISTOTA ETYKI Klasyfikacja Etyki wg R. Carnapa … ocenę zachowań ludzi: [1][1] teorie obiektywistyczne teorie subiektywistyczne … źródło pochodzenia norm moralnych: … zakres obowiązywania norm moralnych: motywizm efektywizm naturalizm antynaturalizm Ze względu na …

4 1. ISTOTA ETYKI Klasyfikacja Etyki wg R. Carnapa Ze względu na ocenę zachowań ludzi: [1][1] teorie obiektywistyczne teorie subiektywistyczne Ze względu na źródło pochodzenia norm moralnych: Ze względu na zakres obowiązywania norm moralnych: motywizm efektywizm naturalizm antynaturalizm

5 1. ISTOTA ETYKI Klasyfikacja Etyki wg R. Carnapa [1][1] teorie obiektywistyczne Ze względu na zakres obowiązywania norm moralnych: normy etyczne dotyczą wszystkich ludzi, są uniwersalne, można je wywieść z ogólnych założeń teorie subiektywistyczne brak uniwersalizmu norm etycznych, każdy posługuje się swoim prywatnym systemem nakazów moralnych, normy etyczne są wytworem poszczególnych ludzi; podobieństwa oznaczają zbliżony sposób myślenia

6 1. ISTOTA ETYKI Klasyfikacja Etyki wg R. Carnapa [1][1] naturalizm Ze względu na źródło pochodzenia norm moralnych: normy moralne wywodzone z nauk przyrodniczych, ewentualnie społecznych antynaturalizm normy moralne pochodzą z "góry", np. od Boga lub z przesłanek ściśle racjonalnych emotywizm nakazy moralne są wyrazem ludzkich emocji, moralność jest jednym ze zjawisk psychologicznych; podział na naturalizm i antynaturalizm nie ma zastosowania

7 1. ISTOTA ETYKI Klasyfikacja Etyki wg R. Carnapa [1][1] motywizm Ze względu na ocenę zachowań ludzi: O moralnej ocenie czynu decyduje… …przede wszystkim motyw; moralnie słuszny jest tylko ten czyn, który został podjęty z dobrą intencją efektywizm … wyłącznie jego efekt; moralnie słuszny jest wtedy gdy Przyniósł dobry efekt; intencje nie mają znaczenia nominalizm … zgodność z nakazami tego systemu, którego dotyczy motywy i efekty nie mają znaczenia, dobro i zło traktowane są jako niedefiniowalne pojęcia pierwotne

8 1. ISTOTA ETYKI Klasyfikacja etyki (2) 1.1 SŁUSZNEGO DZIAŁANIA (SD) 1.2 DOBRA (D) 1.3 CNÓT (C) koncepcje etyczne

9 1.1 Koncepcja SŁUSZNOŚCI DZIAŁANIA (SD) Jakie działania są słuszne etycznie? Co należy czynić?

10 1.2 Koncepcja DOBRA (D) Co jest dobre moralnie? Co jest najwyższym dobrem człowieka?

11 1.3 Koncepcje CNÓT (C) MORALNEGO WZORCA CZŁOWIEKA Jakim należy być człowiekiem? Jakie cechy charakteru powinniśmy kształtować w sobie?

12 1.4 SŁABOŚĆ KONCEPCJI ETYCZNYCH Koncepcje określane jednym mianem Taki podział nie jest podziałem rozłącznym, a zatem też nielogicznym, czego wymaga się czasem od klasyfikacji proponowanych w nauce. SD D C Platon Utylitaryści Św. Tomasz

13 Eudajmon (gr.) – szczęśliwy) osiągniecie szczęścia jest najwyższym dobrem moralnym EUDAJMONIZM oraz ostatecznym ideałem i celem życia człowieka o ile stanowi nieodzowny warunek (środek) osiągnięcia szczęścia (eudajmonizm) (SD) (D) (C) Źródłem i racją bytu cnoty jest szczęście

14 EUDAJMONIZM przykłady Sokrates ( r. p.n.e.) Arystoteles (Arystotelizm) Szczęście = cnota = wiedza Platon (Platonizm) Arystyp (Hedonizm) Antystenes (Cynizm) Epikur (Epikureizm) Człowiek dąży do szczęścia, niezbędnym atrybutem jest cnota stan ducha osiągany w momencie zrównoważonego zaspokojenia wszystkich swoich potrzeb istotą szczęścia jest max. przyjemności zmysłowych niezależność od uwarunkowań wew. (dążenie do przyjemności) i zew. (konwenans, nacisk opinii) Transcendentna idea Dobra i Piękna Filozof przywódca samourzeczywistnienie się możliwe tylko z urzeczywistnieniem społecznym

15 PRAWO NATURALNE wykładnia Św. Tomasza z Akwinu Zbawienie i osiągniecie życia wiecznego jest najwyższym dobrem moralnym oraz ostatecznym ideałem i celem życia człowieka postępowanie zgodne z prawem naturalnym (SD) (D) (C) Cnoty główne: Dobro, Wiara, Nadzieja, Miłość oraz inne, o ile służą osiągnięciu celu ostatecznego zbawienie i życie wieczne Uczestnictwo rozumnego jestestwa w odwiecznym zamyśle stwórczym Boga. Nadrzędne wobec innych, gdyż wywodzi się z Prawa Wiecznego (nadanego przez Boga). Nie podlega ingerencji prawa stanowionego. Ukształtowane wraz z stworzeniem człowieka, jako naturalne zachowanie, znajduje się na linii regulującej funkcjonowanie wszystkiego co istnieje. Nakazem prawa naturalnego są m.in. ochrona życia ludzkiego, prokreacja i opieka nad dziećmi, poznawanie prawdy o Bogu, życie w pokoju.

16 PRAWO NATURALNE przykłady Sofokles ( r. p.n.e.) Arystoteles ( r. p.n.e.) Antygona - prawzór sporu prawo naturalne v. prawo stanowione natura ludzka Stoicy Rozum, który włada światem Św. Augustyn ( r.) metafizyczny realizm, przezwyciężanie antycznego eudajmonizmu Św. Tomasz ( r.) Nadrzędność prawa naturalnego Jan Dunas Szkot ( r.) korzyści v. sprawiedliwość eudajmonizm v. wolność

17 PRAWO NATURALNE Św. Tomasz z Akvinu ( r.) Prawo Wieczne, jako nadane przez Boga jest uniwersalne. Od niego pochodzi Prawo naturalne, stąd jego nadrzędność względem prawa stanowionego. Konkretnym nakazem prawa naturalnego jest m.in. chronienie życia ludzkiego, prokreacja, opieka nad dziećmi, poznawanie prawdy o Bogu, życie w pokoju.

18 PRAWO NATURALNE Leszek Kołakowski ( r.) Życie nasze jako istot rozumnych biegnie w przestrzeni, której budowa zależy od różnych nieempirycznych, lecz fundamentalnych instancji odwoławczych, wśród nich prawdy i dobra. O tym, że prawo naturalne bynajmniej nie znaczy prawo powszechnie czy niemal powszechnie postrzegane, wiedzieli dobrze Seneka i Cyceron, Gracjan i Suarez, Grotius i Kant ta wiedza z potocznego doświadczenia nie naruszała jednak ich wiary, że reguły prawa naturalnego są prawomocne bez względu na to, jak pospolicie byłyby gwałcone"

19 UMOWA SPOŁECZNA DEF Umowa społeczna, Która poprawia poczucie bezpieczeństwa postępowanie zgodne z umową społeczną (SD) (D) (C) sprawiedliwość

20 UMOWA SPOŁECZNA Thomas Hobbes, Hugon Grotius (XVII w.) opozycja do koncepcji prawa naturalnego zastąpienie boskiego prawodawcy świeckim państwem (SD) zawarcie umowy społecznej, nieograniczona, absolutna władzę w ręce suwerena jako jedyny sposób uniknięcia zła, spotykającego ludzi żyjących w tzw. stanie natury. (D) Świeckie prawo danego kraju (C) sprawiedliwość

21 SCHOLASTYKA zgodność prawd chrześcijańskich z rozumem naturalnym Założenie możliwości zmiany nakazów Bożych Św. Anzelm z Canterbury ( r.) Św. Tomasz z Akwinu ( r.) Albert Wielki (1193/ r.) prymat intelektu nad czystą wiarą Polemika z poglądami Św. Augusta dowodzenie istnienia Absolutu (Boga) za pomocą czystego rozumu prymat intelektu nad czystą wiarą Polemika z poglądami Św. Augusta dowodzenie istnienia Absolutu (Boga) za pomocą czystego rozumu harmonizacja arystotelizmu Z naukami kościoła

22 WOLUNTARYZM DEONTOMIZM HETERONOMICZNY Prymat woli nad rozumem. Opozycja scholastyczna. Założenie możliwości zmiany nakazów Bożych Henryk z Gandawy ( r.) Wilhelm Ockham ( r.) Franciszek Suárez ( r.) Immanuel Kant ( r.)

23 DEONTOLOGIZM deon (gr.) – powinność, logos – słowo) d. autonomiczny (autorytet wew. podmiotu czynu) np. rozum, sumienie, impuls, działanie spontaniczne czyn jest moralnie dobry, gdy wynika z moralnej powinności działania zgodnej z nakazem lub zakazem autorytetu d. heteronomiczny (autorytet poza podmiotem) np. wola Boga, państwo, społeczeństwo, klasa, wódz, partia

24 DEONTOLOGIZM działania są słuszne lub niesłuszne SAME W SOBIE słuszność działania NIE zależy jedynie od urzeczywistnienia jakiegoś celu (wartości)

25 TELEOLOGIZM télos (gr.) – cel, logos – słowo) w całej rzeczywistości lub dziedzinie zachodzi lub zachodził historycznie (finalizm) PORZĄDEK CELOWY Rzeczywistość w myśli europejskiej przyrodnicza historyczna, społeczna, moralna

26 TELEOLOGIZM Arystoteles Rzeczywistość przyrodnicza w myśli europejskiej przyczyna celowa jest nadrzędna nad przyczyną sprawczą Galileusz Metodologia fizyki wyłącznie przyczynowe wyjaśnianie rzeczywistości

27 TELEOLOGIZM Św. Augustyn Rzeczywistość historyczna, społeczna, moralna w myśli europejskiej przyczyna celowa jest nadrzędna nad przyczyną sprawczą Nienaruszona przez zmiany metodologiczne w nowożytnych naukach przyrodniczych

28 TELEOLOGIZM słuszność działania zależy wyłącznie od osiągnięcia za jego sprawą określonego celu (zrealizowania określonej wartości)

29 TELEOLOGIZM Richard Brandt ( ) powinność moralna - czyny, w których następuje: Teorie EGOISTYCZNE …maksymalizowanie wartości dla ich podmiotu np. spełnienie pragnień podmiotu Teorie UNIWERSALISTYCZNE …przyrost dobra w ogóle

30 2.1. Sokrates ( r. p.n.e.) - ojciec etyki Intelektualizm etyczny cnota jest dobrem bezwzględnym Ten kto wybiera zło, nie posiadł pełnej wiedzy Zło jest brakiem wiedzy o tym, co dobre i złe. Jeśli ktoś posiada wiedzę, niemożliwe jest aby postępował nieetycznie. cnota jest wiedzą Przekażmy wiedzę tym, którzy jej nie posiadają A świat stanie się lepszy Ludzie będą bardziej szczęśliwi

31 2.1. Platon ( r. p.n.e.) Idea ducha człowiek dąży do celu, jakim jest dobro idealne dobro idealne jest nadrzędne w stosunku do dobra realnego, które jest jedynie środkiem, narzędzie do celu - dobra idealnego. Podzielił on dusze na trzy części, koncepcje cnoty jako ładu i harmonii duszy, mniemał, że każda część jej musi mieć udział w tej harmonii, każda musi mieć swą cnotę, posiadanie zaś wiedzy jest cnotą jednej tylko części, mianowicie rozumu (19). Zatem mądrość jest cnotą części rozumnej, męstwo części impulsywnej natomiast panowanie nad sobą, cnotą części pożądliwej. Ponadto uważał, iż musi istnieć czwarta cnota jak sprawiedliwość, która łączyłaby wszystkie części duszy i utrzymywałaby wśród nich ład (19). Według niego człowiek to dusza władająca ciałem. Platon jako pierwszy dokonał próby zestawienia i klasyfikacji dóbr i cnót. Te rozważania dalej były rozwijane przez Arystotelesa. znalezienie natury dobrego życia stanowi intelektualne zadanie gdy człowiek wie, czym jest dobre życie, to nie może działać niemoralnie zło jest konsekwencją braku wiedzy, jednak cnota zależy nie tylko od rozumu.

32 2.1. Arystoteles ( r. p.n.e.) Etyka złotego środka Trwała zdolność do zachowywania właściwej miary to dzielność etyczna. Ten kto wybiera zło, nie posiadł pełnej wiedzy rozrzutnik daje zbyt wiele, skąpiec zaś zbyt mało Jeśli ktoś posiada wiedzę, niemożliwe jest aby postępował nieetycznie. Uczmy się oraz innych cnoty A świat stanie się lepszy Ludzie będą bardziej szczęśliwi cnoty można się nauczyć

33 UTYLITARYZM DEF Um postępowanie zgodne z … (SD) (D) (C) sprawiedliwość


Pobierz ppt "ETYKA Jarosław Czarkowski Warszawa 2010. 1. ISTOTA ETYKI Definicja etyki Etyka - z gr. θος ethos – obyczaj, charakter tá ēthiká traktat o obyczajach [1][1]"

Podobne prezentacje


Reklamy Google