Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Daremność medyczna nie jest (całkowicie) bezużyteczną koncepcją Kazimierz Szewczyk Zakład Bioetyki Uniwersytet Medyczny w Łodzi.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Daremność medyczna nie jest (całkowicie) bezużyteczną koncepcją Kazimierz Szewczyk Zakład Bioetyki Uniwersytet Medyczny w Łodzi."— Zapis prezentacji:

1 Daremność medyczna nie jest (całkowicie) bezużyteczną koncepcją Kazimierz Szewczyk Zakład Bioetyki Uniwersytet Medyczny w Łodzi

2 O czym będę mówił 1. o wyparciu śmierci przez Zachód 2. o historii kształtowania się pojęcia daremności medycznej 3. o etapach dyskusji nad daremnością leczenia przedłużającego życie 4. O powodach, dla których należy zachować (proceduralne) ujęcie daremności 5. o racjach, dla których należy odrzucić termin „terapia uporczywa” 6. O leczeniu daremnym i obowiązku (moralnym) lekarza

3 Postawy wobec śmierci

4 Przemiany kulturowego obrazu śmierci  Śmierć w tradycji hipokratesowej  Chrystianizacja śmierci  Dechrystianizacja śmierci – śmierć jako zjawisko biologiczne  Medykalizacja śmierci – marzenie o technologicznej nieumieralności

5 ŚMIERĆ W TRADYCJI HIPOKRATESOWEJ 1. Celem działań lekarzy było utrzymywanie i przywracanie zdrowia, 2. Po stwierdzeniu „oznak śmierci” lekarz miał moralny obowiązek odejścia od łóżka chorego, 3. Na przełomie III/IV w. n.e. chrześcijaństwo łagodzi rygoryzm tej postawy

6 CHRYSTIANIZACJA ŚMIERCI 1. Chrześcijaństwo poprzez naukę o nieśmiertelności duszy:  nadaje śmierci wymiar eschatologiczny jako zdarzenia angażującego także moce anielskie i piekielne  ze śmierci czyni etap egzystencji wieńczący jedynie życie doczesne  daje nadzieję na życie wieczne wszystkim warstwom społecznym

7 CHRYSTIANIZACJA ŚMIERCI 2. Chrześcijaństwo poprzez naukę św. Augustyna o grzechu pierworodnym:  sprzyja wzrostowi lęku przed piekłem i śmiercią,  rosnąca trwoga tanatologiczna zaczyna przeważać nad eschatologicznymi nadziejami,  społecznym przejawem tej dominacji jest „kaznodziejstwo strachu” i pochody biczowników

8 DECHRYSTIANIZACJA ŚMIERCI 1. Gwałtowny początek dechrystianizacji śmierci ma miejsce:  w Europie Zachodniej i USA w połowie XVIII w.  w Polsce w latach 60. ubiegłego stulecia

9 DECHRYSTIANIZACJA ŚMIERCI 1. Pozbawiła śmierć eschatologicznych odniesień 2. Uczyniła pozbawionym znaczenia zjawiskiem biologiczno-medycznym: „ponurą negatywnością putrefakcji” 3. Poprzez zastosowanie prymitywnej formy respiratora po raz pierwszy w dziejach uczyniła śmierć aktywną przeciwniczką życia („śmiertelnym jego wrogiem ”)

10 DECHRYSTIANIZACJA ŚMIERCI 4. Nasiliła lęki tanatyczne nadając im świecką postać trwogi przed pochowaniem za życia (letargiem) 5. Umożliwiła proces medykalizacji śmierci i umierania

11 MEDYKALIZACJA ŚMIERCI 1. Przejmowanie śmierci przez medycynę i medyków: w Kodeksie etyki medycznej AMA z 1847 roku pojawiają się:  przepis zabraniający odchodzenia od łóżka umierającego pacjenta, definitywnie zrywający z tradycją hipokratesową  przywilej terapeutyczny w „mrocznych rokowaniach” wyrażający społeczne lęki tanatyczne i zmowę milczenia panującą wokół zmedykalizowanej śmierci

12 MEDYKALIZACJA ŚMIERCI 2. Prowadzi do powstania medycyny walki ze śmiercią o (prze)życie pacjenta:  umacnia się pojęcie „heroicznej terapii”,  naczelną powinnością lekarza staje się wspomaganie życia w walce ze śmiercią  Zanika kategoria „pacjent umierający”; są tylko „pacjenci ciężko chorzy”

13 NEGACJA KATEGORII „PACJENT UMIERAJĄCY” David Karnofsky (1961):  To nic, że stan umierania można często przedłużyć stosując jedynie kosztowne i rozpaczliwe środki podtrzymujące życie i że pacjenta w ten sposób można wydobyć z jednej sytuacji zagrażającej życiu tylko po to, by znalazł się w drugiej podobnej.  Zaniechania agresywnego lub nadzwyczajnego leczenia mogą żądać i popierać je planiści państwowi, eksperci od wydajności, pracownicy społeczni, filozofowie, ekonomiści i filantropi. Natomiast lekarz musi prowadzić terapię, dopóki sprawa nie wymknie mu się z rąk.

14 Między kazusem Karen Quilan a przypadkiem Helgi Wanglie Kształtowanie się koncepcji daremności medycznej

15 Kazus Karen Quinlan, 1975  21 letnia Karen traci przytomność  podłączona do respiratora, karmiona przez sondę żołądkową  szansa powrotu do zdrowia „jeden na milion”  wygrana batalia sądowa rodziców, lekarze mają odłączyć respirator

16 Kazus Karen Quinlan, 1975  Wbrew orzeczeniu lekarze skutecznie odzwyczajają pacjentkę od respiratora  Przeniesienie do zakładu opieki  Po 10 latach zapalenie płuc  Brak zgody rodziców na leczenie  Karen umiera

17 Kazus Helgi Wanglie, 1989  86-letnia HW złamane biodro, chroniczne zapalenie otrzewnej, respirator  Próba jego odstawienia: zatrzymana akcja serca, trwała utrata przytomności  Przetrwały stan wegetatywny  Propozycja wyłączenia respiratora

18 Kazus Helgi Wanglie, 1989  Brak zgody męża (powody religijne)  Szpital do sądu o ustanowienie pełnomocnika H.W.  Sąd pełnomocnikiem ustanawia męża  Śmierć chorej  Lęk lekarzy przed wymuszaniem leczenia i dyskusja nad daremnością

19 Etapy dyskusji nad daremnością leczenia przedłużającego życie  Próby definiowania daremności, jako leczenia nieprzydatnego w przedłużaniu życia  Podejście proceduralne do daremności

20 Zaniechanie definiowania daremności medycznej  Daremności medycznej nie można sensownie zdefiniować” Council of Ethical and Judicial Affairs, agenda Amerykańskiego Towarzystwa Lekarskiego, 1994

21 Zaniechanie definiowania daremności medycznej  „Należy potraktować daremność tak, jak sądy podchodzą do pornografii czyli uznając, że chociaż pornografii nie można zdefiniować, to jednak da się ją z pewnością rozpoznać, gdy się ją zobaczy” Wytyczne konsorcjum szpitali w Houston, 1995

22  Wytyczne konsorcjum szpitali w Houston, 1995  Medical Futility in End-of- Life Care. Report 2 – 1-96, American Medical Association, Council of Ethical and Judicial Affairs 1996  Ustawa o oświadczeniach pro futuro (Texas Advance Directives Act) tworząca rozdział 166 Texas Health and Safety Code, 1999 Ujęcie proceduralne daremności

23  etap intensywnych konsultacji stron  etap ewentualnych wewnątrz- i międzyszpitalnych transferów pacjenta  włączenie sądu

24 A tymczasem w Polsce… Kornel Gibiński (koniec XX w.):  Lekarze leczą śmierć. Gdy zaczęliśmy poznawać, czym jest życie, zamarzyliśmy, by je jak najdłużej utrzymać. Zaczęliśmy walczyć ze śmiercią. Minister Ewa Kopacz (Konferencja prasowa 11 kwietnia 2008):  Zapewniam, „że wszystkie leki [onkologiczne – K. Sz.], które mogą przedłużyć życie pacjentów o tydzień lub dwa, bez względu na cenę, znajdą się w katalogu leków dostępnych dla wszystkich.

25 A tymczasem w Polsce… onkolog Bogusław Maciejewski:  Pięć procent szansy znaczy przecież, że pięciu pacjentów na stu zostałoby w tym przypadku wyleczonych. [....] Nawet jeden procent szans oznacza konkretne życie. Dlatego ostrożnie z liczbami. Wolę powiedzieć po ludzku jest nadzieja, 2005 rok

26 Postawa onkologa Myli nadzieję z szansą Lekceważy niepotrzebny ból i cierpienie nawet 99% tych, których nie można wyleczyć Nie akceptuje śmierci Nie liczy się z kosztami

27 A tymczasem w Polsce – kazus J.S. Pacjent 70 lat, uogólnione przerzuty nowotworu  operacja paliatywna  po kilku dniach utrata przytomności  anestezjolog rozpoznaje zatrzymanie akcji serca – resuscytacja  chory odzyskuje świadomość i prosi o pozostawienie w spokoju  po kilku godzinach ponowne zatrzymanie i resuscytacja  chory nie odzyskuje świadomości  zrywa maskę tlenową, więc przywiązany do łóżka

28 A tymczasem w Polsce – kazus J.S. pacjent „zatrzymuje się”, na żądanie chirurga po raz 3 resuscytacja, brak efektów, chory umiera. Słowa lekarza: „My chirurdzy nie jesteśmy zwolennikami eutanazji ”. B. Kamiński, Racjonalne granice interwencji lekarskiej – wątpliwości medyczne i moralne, „Prawo i Medycyna”, nr 2, 2000, s. 96

29 Argumenty za (proceduralną) daremnością  wzrost bezpieczeństwa moralnego (prawnego) profesjonalistów  zerwanie utożsamienia daremności z eutanazją  ułatwia zachowanie integralności profesjonalnej i autorytetu profesji  ułatwia zachowanie uczciwości profesjonalnej  demokratyzuje podejmowanie decyzji krytycznych  daje okazję do dyskusji społecznej nad granicami leczenia i celami medycyny

30 Krytyka (proceduralnej) daremności  groźba paternalizmu  niebezpieczeństwo mylenia daremności z racjonowaniem ekonomicznym

31  paternalizm:  akcent na etap konsultacji i negocjacji daremności  ograniczenie daremności do non possumus lekarskiego Odpowiedź na krytykę

32 To nie jest terapia daremna!  Chora z zanikowym stwardnieniem bocznym  B. dobre relacje z mężem, z którym  komunikuje się poruszeniami powieki  Zakażenie bakteryjne zagrażające życiu  W porozumieniu z mężem żąda podjęcia antybiotykoterapii  Żądanie spełnione

33 Odpowiedź na krytykę  pomylenie z racjonowaniem ekonomicznym:  edukowanie, że opieka zdrowotna to przedsięwzięcie etyczne nie biznes  (zwiększenie nakładów na opiekę zdrowotną)  Canadians view medicare as a moral enterprise, not a business venture

34 Koniec bliski

35 Terapia daremna czy uporczywa? argumenty przeciw uporczywości:  termin lokalny, praktycznie ograniczony do Polski  izolowanie do literatury światowej i utrudniona komunikacja i zrozumienie

36 Terapia daremna czy uporczywa? argumenty przeciw uporczywości:  oparcie na dwóch bardzo różnych dokumentach Magisterium Kościoła: 1. Deklaracji o eutanazji, Kongregacji Nauki Wiary, z Karcie praw pracowników służby zdrowia, Kongregacji d.s. Duszpasterstwa Służby Zdrowia, z1995

37 Terapia daremna czy uporczywa?  ufundowanie na nauce Kościoła o życiu jako darze  niezgodność z regułami demokratycznego światopoglądowo neutralnego państwa prawnego

38 Terapia daremna czy uporczywa? Argument za uporczywością:  racja „z zasiedzenia”: bo jest w Kodeksie etyki lekarskiej, w pismach prawników i w publicystyce

39 Terapia daremna i obowiązek moralny lekarza sformułowanie pozytywne (mocne):  Lekarz ma moralny (i powinien mieć prawny) obowiązek niepodejmowania lub zaprzestania terapii daremnej. Decyzja o niepodjęciu lub zaprzestaniu takiej procedury należy do lekarza i wynika z oceny jej szans w przedłużaniu życia. Żądanie pacjenta nie uchyla tego obowiązku

40 Terapia daremna i obowiązek moralny lekarza sformułowanie negatywne (słabsze):  Lekarz nie ma moralnego (i nie powinien mieć prawnego) obowiązku podejmowania i prowadzenia terapii daremnej. Decyzja o podjęciu lub zaprzestaniu takiej procedury należy do lekarza i wynika z oceny jej szans w przedłużaniu życia. Żądanie pacjenta nie nakłada tego obowiązku

41 Dziękuję


Pobierz ppt "Daremność medyczna nie jest (całkowicie) bezużyteczną koncepcją Kazimierz Szewczyk Zakład Bioetyki Uniwersytet Medyczny w Łodzi."

Podobne prezentacje


Reklamy Google