Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

PRAWO PRECEDENSÓW. PRECEDENS – z łac. praecedens – ‘poprzedzający’ PRECEDENS PRAWNY – zasada lub reguła prawna stworzona przez sąd obowiązująca we wszystkich.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "PRAWO PRECEDENSÓW. PRECEDENS – z łac. praecedens – ‘poprzedzający’ PRECEDENS PRAWNY – zasada lub reguła prawna stworzona przez sąd obowiązująca we wszystkich."— Zapis prezentacji:

1 PRAWO PRECEDENSÓW

2

3 PRECEDENS – z łac. praecedens – ‘poprzedzający’ PRECEDENS PRAWNY – zasada lub reguła prawna stworzona przez sąd obowiązująca we wszystkich sprawach podobnych rozstrzyganych w przyszłości 1. zasada lub reguła prawna (norma) 2. stworzona przez sąd (wyrok) 3. obowiązująca w przyszłości (efekt wiążący) 4. we wszystkich sprawach podobnych (podobieństwo faktów)

4 WYROK W KONKRETNEJ SPRAWIE (Kowalski ukradł Nowakowi cenne pióro, sąd skazał go na pół roku więzienia) norma indywidualna PRZEPIS USTAWY (Kto przywłaszcza sobie czyjąś własność podlega karze pozbawienia wolności do lat dziesięciu) norma generalna PRECEDENS (Nie wolno przywłaszczać niczyjej własności ponieważ jest to niezgodne z prawem stanowym) norma indywidualna o charakterze generalnym w przyszłości

5 („STARE DECISIS ET NON QUIETA MOVERE”) („LET THE DECISION STAND”) STÓJ PRZY SWOJEJ DECYZJI I JEJ NIE ZMIENIAJ MERTON (1237): nolumus leges Angliae mutari (nie chcemy zmieniać praw Anglii) 1. Decyzja sądu wyższej instancji jest wiążąca dla sądów niższych instancji 2. Sąd nie powinien zmieniać swoich własnych decyzji, chyba że istnieje ku temu ważna przyczyna

6 WIĄŻĄCY (binding)NIEWIĄŻĄCY (persuasive)

7 - moc wiążąca względem wszystkich sądów niższej instancji (stanowych i federalnych) - stare decisis czy orzekanie z duchem czasów ? * ciągłość prawa * przewidywalność orzeczeń * niemożność usunięcia ‘złych’ decyzji * obowiązywanie ‘skostniałych’ przepisów - przykłady odejścia przez Sąd Najwyższy od zasady stare decisis:

8 Plessy v. Ferguson (1896) „separate but equal” Brown v. Board of Education (1954) wszyscy równi wobec prawa

9 Furman v. Georgia (1972) zawieszenie kary śmierci Gregg v. Georgia (1976) kara śmierci w gestii stanów

10 Dred Scott v. Sandford (1857) usankcjonowanie niewolnictwa XIII Poprawka XIV Poprawka zniesienie niewolnictwa Chisholm v. Georgia (1793) – XI Poprawka (1795) Pollock v. Farmers’ Loan & Trust Co. (1895) – XVI Poprawka (1916) Oregon v. Mitchell (1970) – XXVI Poprawka (1971)

11 Korematsu v. United States (1944) obozy internowania WSPÓŁCZESNE KONTROWERSJE: - Engel v. Vitale (1962) – modlitwa w szkołach - Miranda v. Arizona (1966) – prawa oskarżonego - Roe v. Wade (1973) – aborcja - Vacco v. Quill (1997) – eutanazja - Grutter v. Bollinger (2003) – akcja afirmatywna - Citizens’ United v. Federal Election Commission (2010) – finansowanie kampanii ? IDEOLOGIA

12 HOLDING + RATIO DECIDENDI + (DICTUM) wiążąca część precedensu reguła prawna podstawa prawna niewiążąca część precedensu hipotetyczna sytuacja reason of the decision WE HOLD THAT BURNING THE FLAG, AS A FORM OF SYMBOLIC SPEECH, IS NOT A VIOLATION OF THE FIRST AMENDMENT TO THE CONSTITUTION

13 MATERIALNE mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy Kto? Co zrobił? W jaki sposób? (Dlaczego?) (Kiedy?) (Gdzie?) NIEMATERIALNE nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy Kolor włosów Wzrost Pogoda Ubiór

14 A + B + C = D A – fakt materialny, B – fakt materialny, C – fakt niematerialny A + B + E = D A – fakt materialny, B – fakt materialny, E – fakt niematerialny A + B + F = G A – fakt materialny, B – fakt materialny, F – fakt materialny

15 COMMON LAW CIVIL LAW

16 - duża rola precedensów w systemie prawa - pozycja precedensów wśród źródeł prawa - mniejsza rola prawa stanowionego - występowanie zasady stare decisis - mała rola kodeksów (kodyfikacja prawa) - mała rola precedensów w systemie prawa - pozycja precedensów w orzecznictwie sądów - większa rola prawa stanowionego - brak zasady stare decisis - duża rola kodeksów (brak kodyfikacji prawa)

17 - brak wyraźnego podziału na prawo publiczne i prawo prywatne - jednolita konstrukcja systemu sądowego, brak sądów administracyjnych i konstytucyjnych - rozdział prawa publicznego i prywatnego - istnienie wydziałów karnych i cywilnych w sądach, istnienie sądów administracyjnych i konstytucyjnych

18 - rozstrzyganie sporów - tworzenie prawa - wykładnia i interpretacja prawa, wnioskowanie per analogiam - wydawanie wyroków, tworzenie precedensu - judicial review - mniejsza rola doktryny w orzecznictwie - rozstrzyganie sporów - niemożność tworzenia prawa - wykładnia i interpretacja prawa, wnioskowanie dedukcyjne, subsumcja - wydawanie wyroków, określanie kar i odszkodowań - brak judicial review - większa rola doktryny w orzecznictwie

19 - norma prawna precedensu - norma indywidualna (wyrok), która może stać się normą generalną w przyszłości - wyrok sądu jest normą - norma prawna kodeksowa - norma generalna, trzy- lub dwuczłonowa jako podstawa systemu - wyrok sądu nie jest normą

20 - występowanie ławy przysięgłych - znaczący udział czynnika ludzkiego w systemie sprawiedliwości (prawo do procesu z udziałem jury) - wyrok w procesie karnym: ława orzeka o winie, sędzia o karze - wyrok w procesie cywilnym: ława orzeka o tym, kto ma rację i o odszkodowaniu - występowanie ławników - mniejszy udział czynnika ludzkiego w systemie sprawiedliwości (sprawy rodzinne i pracownicze) - wyrok w procesie karnym: sędzia orzeka o winie i karze - wyrok w procesie cywilnym: ławnicy orzekają na równi z sędzią

21

22 Luizjana Kanada


Pobierz ppt "PRAWO PRECEDENSÓW. PRECEDENS – z łac. praecedens – ‘poprzedzający’ PRECEDENS PRAWNY – zasada lub reguła prawna stworzona przez sąd obowiązująca we wszystkich."

Podobne prezentacje


Reklamy Google