Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Wstęp do językoznawstwa synchronicznego 3003-11A1WS Filologia polska, I rok * 2014/2015 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Wstęp do językoznawstwa synchronicznego 3003-11A1WS Filologia polska, I rok * 2014/2015 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego."— Zapis prezentacji:

1 Wstęp do językoznawstwa synchronicznego A1WS Filologia polska, I rok * 2014/2015 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego Instytut Języka Polskiego UW Konsultacje w pok. 1: środa Strona przedmiotu — szukaj pod:

2 2 Program 1.Przedmiot językoznawstwa. 2.Cechy definicyjne języka naturalnego. 3.Struktura języka I: słownik i morfologia. 4.Struktura języka II: składnia. 5.Komunikacja językowa. 6.Podstawy leksykologii. Leksykografia. 7.Formalne rozumienie języka. Lingwistyka formalna i informatyczna. 8.Zróżnicowanie języków świata. Podstawy typologii. 9.Typy badań lingwistycznych. 10.Kolokwium.

3 Wykład 6 Podstawy leksykologii. Leksykografia. 3

4 1.Kompetencja językowa: znajomość słownika i gramatyki. 2.Słownik to zbiór pewnych jednostek (= haseł słownikowych); głównie – leksemów. 3.Leksem – zbiór form wyrazowych mających to samo odniesienie do rzeczywistości (= znaczenie). 4.Leksemy identyfikuje się i klasyfikuje na podstawie cech gramatycznych. 5.Utrwalona fizycznie postać słownika: leksykon. 4 Przypomnienie

5 Użytkownik identyfikuje i pamięta JS: –jako kształty –jako pakiety cech semantycznych –jako komplety cech gramatycznych JS to: –leksemy –pewne klasy wyrażeń 5 Jednostki słownika

6 Leksykologia – dziedzina językoznawstwa zajmująca się opisem zasobu JS. Dla gramatyka: istotne własności gramatyczne (= morfologiczne i składniowe) JS. Dla leksykologa (i leksykografa): istotne własności semantyczne. 6 Leksykologia

7 Porządkowanie zbioru JS –według cech gramatycznych (klasy gramatyczne) –według cech semantycznych (pola semantyczne, semantyka składnikowa; synonimia, hiponimia, antonimia, konwersja; wieloznaczność) –według cech pozalingwistycznych (warianty stylistyczne, socjalne, terytorialne, chronologiczne, idiolektalne) 7 Klasyfikacje JS

8 Znaczenie a oznaczanie [Znaczenie – prymarnie: to, co wynika z danego wyrażenia (to, co wyrażenie mówi bezpośrednio). Semantyka zdaniowa] JS ma pewną strukturę semantyczną. Jest to przedmiotem semantyki leksykalnej. Znaczenie JS – wtórne w stosunku do znaczenia wyrażeń: da się wywnioskować ze znaczenia wyrażenia. oznaczanie (denotacja) – relacja między wyrażeniem a klasą obiektów rzeczywistych referencja (odniesienie) – relacja między aktem mowy a konkretnym fragmentem rzeczywistości. 8 Semantyka

9 Semantyka leksykalna formułuje definicje JS – główny komponent słownika jako kompendium. PISAĆ 1.«kreślić na papierze lub innym materiale znaki graficzne (litery, cyfry itp.) ręcznie lub odbijać je za pomocą maszyny dla wyrażenia czegoś słowami»] 2.«tworzyć, układać co na piśmie, np. jakiś artykuł, jakieś dzieło literackie, naukowe; komponować» 3.«formułować, ujmować swoje myśli na piśmie, utrwalać je za pomocą pisma» 4.«donosić, komunikować coś na piśmie lub w druku» 5.zwykle w imiesł. przymiotnikowym biernym, przestarz. «malować we wzory, zdobić rysunkami, deseniami itp.» 9 Semantyka leksykalna

10 Różne szkoły semantyki leksykalnej Pola semantyczne: Jost Trier, Walter Porzig Semantyka składnikowa: Manfred Bierwisch Semantyka sensów elementarnych: Anna Wierzbicka, Andrzej Bogusławski, Igor Mielczuk Tezaurus: zbiór tematyczny JS 10 Semantyka leksykalna

11 Relacje semantyczne w zbiorze JS Synominia mocna: równoznaczność JS1 i JS2 LINGWISTYKA – JĘZYKOZNAWSTWO UMRZEĆ – SKONAĆ DUŻY – WIELKI KARTOFLE – ZIEMNIAKI DOZORCA – CIEĆ Semantyka leksykalna

12 słaba: bliskoznaczność JS1 i JS2 ZESTAW – KOLEKCJA – ZBIÓR BAĆ SIĘ – TRZĄŚĆ PORTKAMI – OBAWIAĆ SIĘ MĄDRY – ROZUMNY – ROZSĄDNY Niemożliwe do zdefiniowania Semantyka leksykalna

13 Hiponimia (inkluzja) WRÓBEL – PTAK MATKA – KOBIETA – CZŁOWIEK POWIEDZIEĆ – ZAKOMUNIKOWAĆ OGROMNY – DUŻY ZIMA – PORA ROKU – OKRES Kohiponimia 13 Semantyka leksykalna

14 Konwersja OJCIEC – SYN OŻENIĆ SIĘ (Z) – WYJŚĆ (ZA) WYŻSZY – NIŻSZY Semantyka leksykalna

15 Antonimia PRAWDA – FAŁSZ KRÓTKI – DŁUGI TAKI SAM (JAK) – RÓŻNY (OD) OŻENIĆ SIĘ – ROZWIEŚĆ SIĘ WESOŁY – SMUTNY Semantyka leksykalna

16 Wieloznaczność DOM: ‘budynek’, ‘mieszkanie’, ‘rodzina’, ‘gospodarstwo’, ‘ród’ PISAĆ: ‘utrwalać znaki na papierze’, ‘tworzyć’, ‘komunikować na piśmie’, ‘malować (ikony)’ PŁYWAK:..... O:..... SZARY: Semantyka leksykalna

17 Relacje niesemantyczne stylistyczne: UMRZEĆ – ODEJŚĆ – ZEJŚĆ – WYKITOWAĆ – ZGASNĄĆ socjalne: WIĘZIENIE – PIERDEL – ZAKŁAD KARNY terytorialne: KARTOFLE – GRULE – PYRY chronologiczne: SAMOCHÓD – AUTOMOBIL idiolektalne: Semantyka leksykalna

18 Leksykologia – podstawa leksykografii Leksykografia: (a) teoria słowników (= nauka), (b) inżynieria budowy słowników (= rzemiosło), (c) wydawanie słowników (= przemysł) 18 Leksykografia

19 Literatura 1.Grochowski M., Zarys leksykologii i leksykografii, Toruń Bańko M., Z pogranicza leksykografii i językoznawstwa, Warszawa Żmigrodzki P., Wprowadzenie do leksykografii polskiej, Katowice Leksykografia

20 Słownik: kolekcja artykułów hasłowych podana w jakimś porządku (niekoniecznie alfabetycznym). Słowniki różnią się: koncepcją artykułu hasłowego („Co jest hasłem?”) ogólną zawartością artykułu hasłowego („Co mówi artykuł hasłowy?”) liczbą i doborem artykułów hasłowych – siatką haseł („Ile i jakie?”) adresatem („Dla kogo?”) celem („Po co?”). 20 Słownik

21 Nie są słownikami w sensie lingwistycznym spisy słów dla krzyżówkowiczów „słowniczki” do spell checkerów słowniki encyklopedyczne słowniki terminów zawodowych encyklopedie Słownik w sensie lingwistycznym: taki, że artykuł hasłowy odpowiada jakiejś jednostce języka. 21 Słownik

22 Leksykografia jednojęzyczna i dwu-(wielo-)języczna (1L//2L-lexicography). Podstawa: wielki jednojęzyczny słownik ogólny. Słowniki pochodne: - średni//mały słownik ogólny - słowniki specjalne: a.ortoepiczny, b.wyrazów obcych, c.ortograficzny, d.frazeologiczny, e. synonimów, f słowniki dwu- i wielojęzyczne 22 Słownik

23 hasło artykuł hasłowy nazwa hasła głowa hasła kwalifikator informacja fleksyjna informacja składniowa znaczenie // podznaczenie definicja ilustracja empiryczna idiomatyka 23 Parametry słownikowe

24 24 KSJP

25 25 KSJP Nazwa hasła Hasło: PŁYWAK

26 26 KSJP Głowa hasła

27 27 KSJP Informacja fleksyjna

28 28 KSJP Znaczenia Definicje Podznaczenia

29 29 KSJP Ilustracja empiryczna Kwalifikatory

30 30 ISJP Informacja składniowa

31 31 SJP Dor. Idiomatyka

32 CIDE (1995) 32 CIDE

33 korpus zrównoważony narzędzia przeszukiwania komercyjne oprogramowanie leksykograficzne (baza danych, narzędzie sporządzania konkordancji, edytor haseł) konwerter bazy danych na podstawę tekstową wydruku (SGML) oprogramowanie automatycznej korekty 33 Warsztat współczesnego leksykografa

34 COBUILD

35 35 COBUILD

36 36 Korpus PWN

37 37 Korpus PWN

38 38 Korpus PWN Konkordancja

39 Leksykografia w Polsce UE – perspektywy obiecujące!!! Jest rynek pracy dla polonistów Perspektywy leksykografii

40 40 Podsumowanie 1.Leksykologia: opis JS. 2.JS: proste (leksemy) i złożone (leksemy „nieciągłe”, idiomy, kolokacje). 3.Różne typologie JS. 4.Semantyka leksykalna. Rózne szkoły. Relacje semantyczne: synonimia – bliskoznaczność – antonimia - konwersja. 5.Leksykografia: nauka – rzemiosło – komercja. 6.Tworzenie wielkiego słownika ogólnego: budowa korpusu – narzędzia przetwarzania korpusu – konwerter „baza danych => tekst”). 7.Leksykografia – ważny rynek pracy dla humanistów, informatyków i wydawców.


Pobierz ppt "Wstęp do językoznawstwa synchronicznego 3003-11A1WS Filologia polska, I rok * 2014/2015 Prof. dr hab. Marek Świdziński Zakład Językoznawstwa Komputerowego."

Podobne prezentacje


Reklamy Google