Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Podatek od towarów i usług Ewelina Skwierczyńska Katedra Prawa Finansowego Uniwersytet Wrocławski.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Podatek od towarów i usług Ewelina Skwierczyńska Katedra Prawa Finansowego Uniwersytet Wrocławski."— Zapis prezentacji:

1 Podatek od towarów i usług Ewelina Skwierczyńska Katedra Prawa Finansowego Uniwersytet Wrocławski

2 Cel kursu  Celem niniejszego kursu jest przybliżenie problematyki i konstrukcji prawnej ogólnego podatku obrotowego jakim jest podatek od towarów i usług.  Niniejsze opracowanie skierowane jest do studentów realizujących przedmioty: prawo finansowe i prawo finansów publicznych.

3 Spis treści  Podstawowe akty prawne  Harmonizacja  Charakter prawny podatku od towarów i usług  Zasady i charakterystyka VAT  Zakres podmiotowy opodatkowania  Zakres przedmiotowy opodatkowania  Dostawa towarów  Świadczenie usług  Eksport  Import  WNT  WDT  Podstawa opodatkowania  Stawki podatkowe  Obowiązek i zobowiązanie podatkowe  Technika obliczania i poboru  Zwolnienia od podatku  Pytania kontrolne i kazusy

4 Podstawowe akty prawne  Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 326 z ) 47.htmhttp://eur-lex.europa.eu/pl/treaties/new htm  Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE C 326 z ) htmhttp://eur-lex.europa.eu/pl/treaties/new htm  Dyrektywa VAT z 2006 r. / dyrektywa dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z , s. 1, ze zm.) lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32006L0112:PL:NOThttp://eur- lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:32006L0112:PL:NOT  Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.)

5 Harmonizacja  Podatki pośrednie, w szczególności zaś podatek od towarów i usług, stał się od początku funkcjonowania Unii Europejskiej przedmiotem harmonizacji, co wynika z jego zasadniczej roli w przepływie towarów i usług pomiędzy państwami Unii Europejskiej i całego świata. Było to widoczne już w treści art. 93 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), zgodnie z którą organy Unii uchwalają przepisy dotyczące harmonizacji ustawodawstw odnoszących się do podatków obrotowych, akcyzy i innych podatków pośrednich w zakresie, w jakim to jest niezbędne do zapewnienia, ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego. Aktualnie przepis ten wyrażony jest w art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE): Rada, stanowiąc jednomyślnie zgodnie ze specjalną procedurą ustawodawczą i po konsultacji z Parlamentem Europejskim oraz Komitetem Ekonomiczno-Społecznym, uchwala przepisy dotyczące harmonizacji ustawodawstw odnoszących się do podatków obrotowych, akcyzy i innych podatków pośrednich w zakresie, w jakim harmonizacja ta jest niezbędna do zapewnienia ustanowienia i funkcjonowania rynku wewnętrznego oraz uniknięcia zakłóceń konkurencji. Por. także art. 121 TFUE, dawny art. 99 TWE.

6 Harmonizacja  Pierwszym aktem prawnym dotyczącym harmonizacji unijnego VAT była I dyrektywa Rady UE 67/227/EWG z dnia 11 kwietnia 1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich w zakresie podatków obrotowych. Dyrektywa ta wyznaczyła przede wszystkim ogólne założenia i cele, jakie miały być osiągnięte w ramach systemu VAT obowiązującego wewnątrz UE. Do końca 2007 r. podstawowe znaczenie w zakresie harmonizacji VAT wewnątrz UE miała przede wszystkim VI dyrektywa Rady UE 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku. Potocznie jest ona nazywana VI dyrektywą VAT. W przeciwieństwie do poprzednich dyrektyw stanowi ona - wraz z kolejnymi dyrektywami modyfikującymi i uzupełniającymi - kompleksową regulację całego systemu VAT. Z dniem 1 stycznia 2007 r. weszła w życie dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej. Jest ona obecnie podstawowym aktem prawa wspólnotowego dotyczącym podatku od wartości dodanej.

7 Harmonizacja  Przepisy prawa krajowego normujące podatki pośrednie, zwłaszcza zaś podatek od towarów i usług, wymagają - w procesie stosowania prawa - nieomal bieżącej konfrontacji z postanowieniami odpowiednich dyrektyw wspólnotowych, szczególnie zaś z postanowieniami Dyrektywy 112/2006/WE, a także częstego konfrontowania wykładni językowej z wykładnią systemową i celowościową. Bezsporne jest, iż należy mieć na uwadze przepisy Traktatów oraz zasady ogólne prawa wspólnotowego wynikające ze wspólnotowych aktów prawnych, ale także z tzw. Ducha Traktatów (The Spirit of the Treaty), które wyprowadza z kontekstu przepisów Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

8 Harmonizacja  Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług jest drugą polską ustawą dotyczącą opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Poprzednio - zasadniczo aż do 30 kwietnia 2004 r. (niektóre jej przepisy zostały derogowane przez przepisy nowej ustawy wcześniej) - obowiązywała ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.). Weszła ona w życie z dniem 5 lipca 1993 r. Wówczas podatek od towarów i usług zastąpił funkcjonujący wcześniej podatek obrotowy.  W Polsce zatem obowiązuje jeden porządek prawny, niemniej powstający w dwóch różnych ośrodkach tworzenia prawa - krajowym i unijnym, stąd też organy podatkowej administracji publicznej i sądy krajowe zobowiązane są zapewnić wszędzie tam, gdzie jest to możliwe, interpretację prawa podatkowego w zakresie podatków pośrednich zgodną z prawem wspólnotowym.

9 CHARAKTER PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG  W polskim systemie podatkowym dochody podatkowe mogą być bądź dochodami budżetu państwa, bądź dochodami budżetów jednostek samorządu terytorialnego, tj. gmin, powiatów lub województw. Podatek od towarów i usług jest dochodem budżetu państwa, co wynika z przepisu art. 1 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. Podatek ten od wielu lat pozostaje jedną z bardziej znaczących pozycji w rocznym planie dochodów i wydatków państwa, stanowi bowiem około 40% podatkowych dochodów budżetu.  Szerzej: A. Bartosiewicz, VAT. Komentarz, LEX 2013.

10 powszechnypośredniobrotowywielofazowy od konsumcji neutralny oparty na metodzie fakturowej

11 Zasady i charakterystyka VAT Podatek od towarów i usług jest podatkiem obciążającym wydatki, przy czym jest on podatkiem od konsumpcji, gdyż - w sensie ekonomicznym - obciąża jedynie wydatki o charakterze konsumpcyjnym. Jest też podatkiem pośrednim, w większości przypadków bowiem podmiot będący podatnikiem nie ponosi faktycznego, ekonomicznego ciężaru podatku; ciężar podatku jest przerzucany na inny podmiot - w tym przypadku będący konsumentem wytwarzanych przez podatnika towarów lub świadczonych przezeń usług. Podatek ten ma charakter podatku od obrotu, ponieważ podstawą opodatkowania jest obrót, tzn. wartość dostarczanych towarów czy też świadczonych przez podatnika usług (cena). Obciąża on obrót netto. Oznacza to, że podatek jest liczony, co do zasady, metodą "od stu" - podstawą opodatkowania jest bowiem wartość obrotu netto. Podatek od towarów i usług naliczany jest w każdej fazie obrotu, jest więc podatkiem wielofazowym, nie wyłączając poziomu sprzedaży detalicznej - będzie on obciążał każdą sprzedaż (dostawę, usługę) niezależnie od tego, czy ma ona miejsce w fazie finalnej (sprzedaż do ostatecznego konsumenta), czy też odbywa się w fazie pośredniej. Podatek od towarów i usług jest podatkiem od wartości dodanej w ostatecznym rozrachunku, ponieważ podatek u danego podatnika faktycznie obciąża jedynie tę część obrotu, która "dodawana" jest przez danego podatnika. Podstawą opodatkowania jest jednak na każdym etapie obrotu cała jego wartość. Faktyczne opodatkowanie jedynie wartości dodanej uzyskiwane jest poprzez zastosowanie mechanizmu odliczenia bądź zwrotu podatku naliczonego w poprzedniej fazie obrotu. Tak więc u danego podatnika faktycznie opodatkowany będzie jedynie obrót "wytworzony" przez tego podatnika (różnica pomiędzy wartością zakupów a wartością obrotu). Jednocześnie jest to podatek o charakterze powszechnym, co do zasady bowiem obciąża on obrót wszelkiego rodzaju dobrami i usługami, a np. podatek akcyzowy jest podatkiem selektywnym, obciążającym obrót jedynie niektórymi wyrobami (wyrobami akcyzowymi).

12 Zasady i charakterystyka VAT Zasadę neutralności podatku dla podatników należy zaliczyć do fundamentalnych cech podatku od wartości dodanej, wynikających z postanowień I Dyrektywy. Postulat ten realizowany jest poprzez umożliwienie podatnikowi pomniejszenia podatku należnego o kwoty podatku zapłaconego przy nabyciu towarów i usług związanych z jego działalnością gospodarczą. Zasady tego odliczania opisane są w przepisach Tytułu X Dyrektywy 112. Z tego powodu należy uznać, że przepisy artykułów od 86 do 92 polskiej ustawy o VAT należą bez wątpienia do istotnych regulacji Dyrektywy. Neutralność podatku od wartości dodanej dla podatnika wyraża się, m.in. „dążeniem do poszukiwania, wdrażania i ochrony rozwiązań legislacyjnych zapewniających stan prawny, w którym wartość podatku zapłaconego przez podatnika w cenie zakupywanych przez niego towarów i usług wykorzystywanych do celów działalności opodatkowanej nie będzie stanowić dla podatnika ostatecznego kosztu”. Por. A. Bartosiewicz, Efektywność prawa wspólnotowego w Polsce na przykładzie VAT, Warszawa 2009, s A. Bącal, Orzecznictwo ETS a polska ustawa o VAT, Wrocław 2010, s J. Zubrzycki, Leksykon VAT, t. I, Wrocław 2010, s Wyrok ETS z dnia 3 października 2006 r. w sprawie C-475/03 pomiędzy Banca popolare di Cremona Soc. Coop. Arl a Agenzia Entrate Ufficio Cremona

13 Zakres podmiotowy opodatkowania  Prawodawca definiuje podatnika jako każdy podmiot, niezależnie od jego formy organizacyjno-prawnej, który samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, bez względu na cel oraz rezultat takiej działalności. Przepis art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług stanowi, że podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu na cel i rezultat takiej działalności.

14 Zakres podmiotowy opodatkowania  Naczelny Sąd Administracyjny w jednym z wyroków orzekł, że przepisy regulujące definicję legalną podatnika w konstrukcji podatku VAT powinny być rozumiane w ten sposób, że warunkiem sine qua non uznania, że dany podmiot działa w charakterze podatnika jest ustalenie, że działa on jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik lub osoba wykonująca wolny zawód. Dodatkowo NSA stwierdził również, że ani formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, ani okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo, ale z zamiarem częstotliwości nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, że w odniesieniu do tej konkretnej czynności podmiot ten występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług.  Wyrok NSA z dnia 29 października 2007r., sygn. akt I FPS 3/07, J. Zubrzycki, Leksykon VAT, Tom I, Wrocław 2009, s. 380.

15 Zakres podmiotowy opodatkowania  Podatnikami podatku od towarów i usług są osoby wykonujące zawodowo działalność, w przedmiocie której leżą czynności podlegające opodatkowaniu. Dla powstania zobowiązania podatkowego niezbędne jest jednoczesne zmaterializowanie związku podmiotowo-przedmiotowego. Oznacza to, że w świetle art. 15 przedmiotowej ustawy wykonanie czynności podlegającej opodatkowaniu skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego tylko wtedy, jeżeli czynność ta, została wykonana w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym kryterium działalności gospodarczej wyklucza z grona podatników VAT osoby fizyczne i instytucje, które nie prowadzą działalności gospodarczej, nawet jeśli wykonują one czynności opodatkowane VAT.

16 Zakres podmiotowy opodatkowania  Działalność gospodarcza w VAT obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

17 Zakres podmiotowy opodatkowania  Status podatnika VAT jest niezależny od spełnienia jakichkolwiek kryteriów formalnych, w szczególności np. rejestracji. Samo wykonywanie odpłatnej działalności gospodarczej jest wystarczające do uznania danego podmiotu za podatnika, bez względu na to, czy wypełnił on ciążące na nim obowiązki formalne przewidziane prawem na mocy odrębnych ustaw, czy też wynikające z podlegania przepisom o podatku od towarów i usług.  Wyrok WSA z dnia 21 września 2009 r., sygn. akt I SA/Gd 423/09, LEX nr  P. Karwat, Opodatkowanie obrotu podatkiem od towarów i usług (w:) H. Liwińczuk (red.), Prawo podatkowe przedsiębiorców, tom II, Warszawa 2008, s. 42.

18 Przedmiot opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT) - art. 5 ust. 1 ustawy odpłatna dostawa towarówodpłatne świadczenie usługeksport towarówimport towarów na terytorium Polski wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów

19 Dostawa towarów = przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również: 1) przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa - prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie; 2) wydanie towarów na podstawie umowy dzierżawy, najmu, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje, że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie przeniesione; 3) wydanie towarów na podstawie umowy komisu: między komitentem a komisantem, jak również wydanie towarów przez komisanta osobie trzeciej; 4) wydanie towarów komitentowi przez komisanta na podstawie umowy komisu, jeżeli komisant zobowiązany był do nabycia rzeczy na rachunek komitenta; 5) ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, ustanowienie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz przekształcenie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, a także ustanowienie na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej odrębnej własności lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu oraz przeniesienie na rzecz członka spółdzielni własności lokalu lub własności domu jednorodzinnego; 6) oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste; 7) zbycie praw, o których mowa w pkt 5 i 6. = przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności: 1) przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, 2) wszelkie inne darowizny - jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych. Powyższe nie dotyczy prezentów o małej wartości i próbek, jeżeli przekazanie to następuje na cele związane z działalnością gospodarczą podatnika.

20 Świadczenie usług = każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów, w tym również: 1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa. Za odpłatne świadczenie usług uznaje się również: 1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych; 2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

21 Eksport Zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o podatku od towarów i usług przez eksport towarów rozumie się dostawę towarów wysyłanych lub transportowanych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej przez:  a) dostawcę lub na jego rzecz, lub  b) nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz, z wyłączeniem towarów wywożonych przez samego nabywcę do celów wyposażenia lub zaopatrzenia statków rekreacyjnych oraz turystycznych statków powietrznych lub innych środków transportu służących do celów prywatnych - jeżeli wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej jest potwierdzony przez urząd celny określony w przepisach celnych.

22 Import  Zgodnie z art. 2 pkt 7 ustawy o podatku od towarów i usług przez import towarów rozumie się przywóz towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium Unii Europejskiej.

23 WNT  Przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 4, rozumie się nabycie prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz.  Powyższe stosuje się pod warunkiem, że:  1) nabywcą towarów jest:  a) podatnik, o którym mowa w art. 15, lub podatnik podatku od wartości dodanej, a nabywane towary mają służyć działalności gospodarczej podatnika,  b) osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w lit. a  - z zastrzeżeniem art. 10;  2) dokonujący dostawy towarów jest podatnikiem, o którym mowa w pkt 1 lit. a.  Stosuje się również w przypadku, gdy:  1) nabywcą jest podmiot inny niż wymieniony w ust. 2 pkt 1,  2) dokonującym dostawy towarów jest podmiot inny niż wymieniony w ust. 2 pkt 2  - jeżeli przedmiotem nabycia są nowe środki transportu.

24 WDT  Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług przez wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 5, rozumie się wywóz towarów z terytorium kraju w wykonaniu czynności określonych w art. 7 na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju, z zastrzeżeniem ust. 2-8.

25 Podstawa opodatkowania W piśmiennictwie wskazuje się, że „przedmiot podatku zakreśla zewnętrzne granice obszaru zjawisk [...] objętych opodatkowaniem, zaś podstawa opodatkowania precyzuje ten stan wewnątrz granic zakreślonych przez przedmiot opodatkowania”. R. Mastalski, Prawo podatkowe, Warszawa 2012, s. 47.

26 Art. 29a ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług Podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Podstawa opodatkowania w przypadku dostawy towaru podlegającej opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podstawą opodatkowania objęta jest również kwota tego podatku. Przepis ten ma zastosowanie w każdym przypadku, gdy przedmiotem tej dostawy jest towar podlegający opodatkowaniu podatkiem akcyzowym, niezależnie od sposobu, w jaki ustalana jest podstawa opodatkowania. Podstawa opodatkowania

27 Stawki podatkowe  W podatku od towarów i usług występują proporcjonalne stawki podatkowe  Podatek VAT występuje obok ceny, a nie w niej (jak np. akcyza)

28 Stawki podatkowe Źródło: dane Eurostat w opracowaniu na 2012 r.

29 Stawki podatkowe Stawka VAT stawka podstawowa 23% - większość towarów i usług - stawki obniżone (preferencyjne) 8% i 5% - art. 41 ustawy o podatku od towarów i usług - stawka obniżona 0% dla eksportu, WDT oraz w przypadkach wskazanych w art. 83 ustawy

30 OBOWIĄZEK I ZOBOWIĄZANIE PODATKOWE  W przypadku podatku od towarów i usług moment powstania obowiązku podatkowego wynika z przepisów Działu IV zatytułowanego „Obowiązek podatkowy" ustawy o podatku od towarów i usług. Przy czym przepisy Działu IV tej ustawy wiążą się z implementacją do prawa krajowego przepisów Tytułu VI Dyrektywy 112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej – „Zdarzenie powodujące powstanie obowiązku podatkowego i wymagalność podatku”.

31 Obowiązek podatkowy  Regulują szczegółowo przepisy art. 19a ustawy o podatku VAT  Zasada ogólna : Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi. W odniesieniu do przyjmowanych częściowo usług, usługę uznaje się również za wykonaną, w przypadku wykonania części usługi, dla której to części określono zapłatę.  Zasady szczegółowe: patrz art. 19a ust. 3 i kolejne.  W przypadku WDT obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika, nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano tej dostawy.  Patrz także art. 20 ust 1a i kolejne ustawy o VAT.

32 Obowiązek podatkowy u małego podatnika  Mały podatnik może wybrać metodę rozliczeń polegającą na tym, że obowiązek podatkowy w odniesieniu do dokonywanych przez niego dostaw towarów i świadczenia usług powstaje:  1) z dniem otrzymania całości lub części zapłaty - w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podatnika zarejestrowanego jako podatnik VAT czynny,  2) z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż 180. dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi - w przypadku dokonania dostawy towarów lub świadczenia usług na rzecz podmiotu innego niż wymieniony w pkt 1  - po uprzednim pisemnym zawiadomieniu naczelnika urzędu skarbowego w terminie do końca miesiąca poprzedzającego okres, za który będzie stosował tę metodę, zwaną dalej "metodą kasową": otrzymanie zapłaty w części powoduje powstanie obowiązku podatkowego w tej części.

33 Zobowiązanie podatkowe  Wystąpienie zobowiązania podatkowego, kwoty zwrotu różnicy podatku lub też kwoty zwrotu podatku naliczonego wynika z istnienia obowiązku podatkowego.  Obowiązek podatkowy poprzedza zatem nie tylko wystąpienie zobowiązania podatkowego, lecz także zwrotu różnicy podatku (należnego i naliczonego) bądź prawa zaliczenia tej nadwyżki podatku naliczonego na następny okres rozliczeniowy.

34 Technika obliczania i poboru  Podatek od towarów i usług jest powszechnym, wielofazowym podatkiem obrotowym netto, co stanowi pewną alternatywę dla opodatkowania obrotu brutto. Funkcjonowanie podatku VAT opiera się bowiem o zasadę opodatkowanie-odliczenie. Jest to specyficzna, właściwa tylko dla tego podatku konstrukcja opodatkowania, która zezwala podatnikowi na pomniejszenie podatku należnego, tj. podatku właściwego dla jego fazy obrotu danym dobrem (wykazanego na fakturach przez niego wystawianych), o podatek naliczony, tj. o sumę kwot podatku VAT określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika.  Co do zasady pobór podatku oparty jest o metodę samoobliczenia.  Wyjątkiem jest pobór przez płatnika – np. notariusza.

35 Technika obliczania i poboru podatku  Obowiązek podatkowy odnosi się do podmiotów, o których mowa w art. 15 ustawy o podatku od towarów i usług, jeśli wykonują czynności, o których mowa w art. 5 tej ustawy.  Podmioty te obarczone są także obowiązkami dotyczącymi ustalania należności podatkowych oraz ich poboru.  Zob. art. 96 ustawy o podatku od towarów i usług – obowiązek zgłoszenia rejestracyjnego (uwaga! Status podatnika VAT jest niezależny od dopełniania obowiązku rejestracji!).  Zob. art. 99 ustawy – obowiązek składnia deklaracji podatkowych do 25 dnia każdego miesiąca po miesiącu wystąpienia obowiązku podatkowego lub do 25 dnia miesiąca następującego po zakończonym kwartale.

36 Technika obliczania i poboru podatku  Procedura ustalania wymiernych kwot podatku oparta jest o rzetelnie prowadzoną dokumentację wymaganą przez prawo (ewidencjonowanie faktur zakupowych i sprzedażowych, dokumentów celnych itd.).  Podstawowym elementem konstrukcji prawnej podatku od towarów i usług ma instytucja zwrotu podatku (pośredniego – poprzez zaliczenie nadwyżki podatku należnego nad naliczonym do rozliczeń w kolejnych okresach rozliczeniowych; lub bezpośredniego poprzez zwrot na rachunek bankowy podatnika)

37 Zwolnienia od podatku zwolnienia ustawowe Wpływające na zakres opodatkowania O charakterze przedmiotowym O charakterze podmiotowym

38 Zwolnienia przedmiotowe W podatku VAT zwolnienia mają charakter głównie przedmiotowy, co jest konsekwencją charakteru tej daniny. Por. R. Mastalski, Prawo podatkowe, Wrocław 2012, s. 518 i n. Zawarte są one w przepisach art , a także art ustawy o podatku od towarów i usług. Z uwagi na specyfikę podatku od towarów i usług zwolnienia są często dla podatnika mniej korzystne aniżeli podleganie opodatkowaniu, stąd ustawodawca w zakresie części zwolnień, pozostawił podatnikowi możliwość zrezygnowania ze zwolnienia. W konstrukcji opodatkowania VAT rzeczywiste zwolnienie od podatku ma miejsce wtedy, gdy czynność wykonywana przez podatnika nie jest opodatkowana VAT, natomiast przysługuje mu jednocześnie prawo odliczenia podatku VAT naliczonego w związku z tą transakcją zwolnioną. Mechanizm ten przybiera postać zastosowania stawki VAT 0%. Patrz: art. 83 ustawy o podatku od towarów i usług.

39 Zwolnienia podmiotowe występują zasadniczo w przypadku organów władzy publicznej w zakresie zadań, dla realizacji których zostały powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych (art. 15 ust. 6 przedmiotowej ustawy). Uzupełniają zakres podmiotowy opodatkowania Zwolnienia podmiotowe

40 Miejsce świadczenia  Regulacja działu V ustawy o VAT  Ustawodawca, a nie podmioty gospodarcze, decyduje o miejscu świadczenia usługi lub dostawy towarów do celów podatkowych  W konsekwencji powyższego to ustawodawca decyduje o miejscu i sposobie opodatkowania transakcji między podmiotami zagranicznymi  Patrz regulacje art o ustawy o VAT

41 Post-test Podatek od towarów i usług

42 Pytania kontrolne i kazusy 1. Kto jest podatnikiem podatku od towarów i usług i w jakim zakresie? 2. Na czym polega neutralność (transparentność) podatku od towarów i usług? 3. Czy mechanizm opodatkowania podatkiem od towarów i usług opiera się o konstrukcję podatku obrotowego netto, czy podatku obrotowego brutto? Odpowiedź uzasadnij. 4. Jak oceniasz proces harmonizacji podatków obrotowych w UE? 5. Pani Kasia prowadzi salon fryzjerski i zatrudnia 6 pracowników. Salon czynny jest od poniedziałku do soboty w godzinach od do Po zamknięciu salonu Pani Kasia czasami nieodpłatnie farbuje włosy swoim pracownikom i siostrze oraz regularnie strzyże włosy mężowi. Umowy o pracę z pracownikami nie przewidują takich usług jako dodatkowego wynagrodzenia w naturze, czy premii. Realizacja tych świadczeń wynika z dobrej woli Pan Kasi. Przy dokonywaniu tych przysług zawsze zużywa produkty będące na stanie jej salonu. Czy z tytułu wskazanych świadczeń dla pracowników i członków rodziny Pani Kasia jest podatnikiem podatku VAT i powinna opodatkować te nieodpłatne czynności? 6. Gmina X wynajmuje lokal położony w budynku Urzędu Gminy X, stanowiącego własność tej Gminy na kiosk wielobranżowy, który prowadzony jest przez osobę fizyczną. Czy w związku z realizacją umowy najmu Gmina X jest podatnikiem podatku VAT i powinna wystawić fakturę VAT?

43 Rozwiązanie post-testu oraz wszelkie Państwa pytania i wątpliwości merytoryczne proszę przesyłać na adres mailowy koordynatora zajęć.


Pobierz ppt "Podatek od towarów i usług Ewelina Skwierczyńska Katedra Prawa Finansowego Uniwersytet Wrocławski."

Podobne prezentacje


Reklamy Google