Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

III. STRONY, OBROŃCY, PEŁNOMOCNICY, PRZEDSTAWICIELE SPOŁECZNI dr Karolina KREMENS, LL.M. Postępowanie Karne Wydział Prawa, Administracji, Ekonomii, UWr.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "III. STRONY, OBROŃCY, PEŁNOMOCNICY, PRZEDSTAWICIELE SPOŁECZNI dr Karolina KREMENS, LL.M. Postępowanie Karne Wydział Prawa, Administracji, Ekonomii, UWr."— Zapis prezentacji:

1 III. STRONY, OBROŃCY, PEŁNOMOCNICY, PRZEDSTAWICIELE SPOŁECZNI dr Karolina KREMENS, LL.M. Postępowanie Karne Wydział Prawa, Administracji, Ekonomii, UWr

2 POJĘCIE STRON I UCZESTNIKÓW PROCESU UCZESTNICY PROCESU – osoby fizyczne i prawne biorące udział w postępowaniu karnym w roli określonej przez przepisy prawa STRONA – uczestnicy, którzy działają w procesie we własnym imieniu mając interes prawny w określonym rozstrzygnięciu o przedmiocie procesu (T. Grzegorczyk, J. Tylman)

3 POJĘCIE STRON I UCZESTNIKÓW PROCESU UCZESTNICY PROCESU: o organy procesowe o strony o przedstawiciele procesowi stron o przedstawiciel społeczny o osobowe źródła dowodowe o pomocnicy organów

4 POJĘCIE STRON I UCZESTNIKÓW PROCESU STRONY PROCESOWE: o oskarżyciel publiczny o pokrzywdzony o oskarżyciel posiłkowy o oskarżyciel prywatny o powód cywilny o oskarżony/podejrzany

5 POJĘCIE STRON I UCZESTNIKÓW PROCESU STADIA POSTĘPOWANIA A STRONY: o postępowanie przygotowawcze podejrzany pokrzywdzony o postępowanie sądowe oskarżony oskarżyciel publiczny oskarżyciel posiłkowy oskarżyciel prywatny powód cywilny

6 POJĘCIE STRON I UCZESTNIKÓW PROCESU KATEGORIE STRON: o CZYNNA – BIERNA o OGÓLNE – SZCZEGÓLNE o ZASTĘPCZA – NOWA

7 POJĘCIE STRON I UCZESTNIKÓW PROCESU Konsekwencje śmierci stron postępowania: o strona zastępcza – podmiot pojawiający się w razie śmierci pokrzywdzonego PRZED rozpoczęciem przewodu sądowego art. 52 § 1 k.p.k. – wstępowanie osób najbliższych w prawa pokrzywdzonego po jego śmierci art. 64 k.p.k. – wytoczenie przez prokuratora powództwa cywilnego na rzecz pokrzywdzonego lub jego osób najbliższych art. 63 § 1 k.p.k. – wytoczenie powództwa cywilnego przez osoby najbliższe pokrzywdzonemu po jego śmierci – roszczenia majątkowe, które im przysługują

8 POJĘCIE STRON I UCZESTNIKÓW PROCESU Konsekwencje śmierci stron postępowania: o strona nowa – podmiot, który wchodzi w prawa pokrzywdzonego w razie jego śmierci PO rozpoczęciu przewodu sądowego oskarżyciel posiłkowy uboczny – art. 58 § 1 k.p.k. oskarżyciel prywatny – art. 61 § 1 i 2 k.p.k. oskarżyciel posiłkowy subsydiarny – art. 58 § 2 k.p.k. (odpowiednie stosowanie art. 61 k.p.k.) powód cywilny – art. 63 § 2 k.p.k. o śmierć oskarżonego/podejrzanego o śmierć oskarżyciela publicznego

9 OSKARŻYCIEL PUBLICZNY strona procesowa o szczególnych uprawnieniach rzecznik interesu publicznego rodzaje oskarżycieli publicznych (art. 45 k.p.k.) obowiązki i uprawnienia: wniesienie i popieranie aktu oskarżenia (art. 10 kpk) odstąpienie od oskarżenia (art. 14 § 2 kpk) obowiązek udziału w rozprawie (art. 46 kpk) rola w postępowaniu prywatnoskargowym (art. 60kpk) wytaczanie powództw cywilnych (art. 64 kpk) wniosek o naprawienie szkody (art. 49a kpk)

10 OSKARŻYCIEL PUBLICZNY strona procesowa o szczególnych uprawnieniach rzecznik interesu publicznego rodzaje oskarżycieli publicznych (art. 45 k.p.k.) obowiązki i uprawnienia: wniesienie i popieranie aktu oskarżenia (art. 10 kpk) odstąpienie od oskarżenia (art. 14 § 2 kpk) obowiązek udziału w rozprawie (art. 46 kpk) rola w postępowaniu prywatnoskargowym (art. 60kpk) wytaczanie powództw cywilnych (art. 64 kpk) wniosek o naprawienie szkody (art. 49a kpk)

11 POKRZYWDZONY art. 2 § 1 pkt 3 kpk – cel postępowania karnego definicja – osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo (art. 49 § 1 kpk) pojęcie dobra prawnego pokrzywdzony i podmioty wykonujące prawa pokrzywdzonego 49 § 2 kpk – instytucja państwowa, samorządowa, społeczna, choćby nie miała osobowości prawnej 49 § 3 kpk – Zakład Ubezpieczeń Społecznych 49 § 3a kpk – Państwowa Inspekcja Pracy 49 § 4 kpk – organy kontroli państwowej (NIK)

12 POKRZYWDZONY pokrzywdzony jako strona postępowanie przygotowawcze (art. 299 § 1 kpk) prawa i obowiązki pokrzywdzonego w postępowaniu przygotowawczym aby pokrzywdzony był stroną w postępowaniu sądowym musi wejść w jedną z ról procesowych prawa i obowiązki pokrzywdzonego bez praw strony w postępowaniu sądowym zastępstwo pokrzywdzonego – art. 51 kpk zob. uchwała 7 sędziów SN z I KZP 10/10 OSNKW 2010 Nr 10, poz. 84

13 OSKARŻYCIEL POSIŁKOWY oskarżyciel posiłkowy – pokrzywdzony, któremu ustawa nadaje określone możliwości oskarżycielskie w toku postępowania sądowego w sprawach ściganych z urzędu oskarżyciel posiłkowy uboczny – pokrzywdzony, który włącza się do postępowania jako strona procesowa OBOK oskarżyciela publicznego (albo oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego) oskarżyciel posiłkowy subsydiarny (samoistny) – pokrzywdzony, który działa jako strona procesowa ZAMIAST oskarżyciela, który w sprawie o przestępstwo ścigane z urzędu nie wniósł aktu oskarżenia

14 OSKARŻYCIEL POSIŁKOWY UBOCZNY wstąpienie w prawa (art. 54 kpk) o oświadczenie konstytutywne o termin – do rozpoczęcia przewodu sądowego na rozprawie głównej o oskarżyciel posiłkowy uboczny ex lege – art. 60 § 1 kpk o uprawnienia o postanowienie o niedopuszczeniu do działania w charakterze oskarżyciela posiłkowego odstąpienie od oskarżenia (art. 57 § 1 i 54 § 2 kpk) konsekwencje śmierci (art. 58 § 1 kpk)

15 OSKARŻYCIEL POSIŁKOWY SUBSYDIARNY wnosi akt oskarżenia zamiast prokuratora w sprawach ściganych z oskarżenia publicznego tryb wnoszenia skargi subsydiarnej (!!!) termin wnoszenia skargi subsydiarnej – 30 dni wymogi skargi subsydiarnej o wymogi pisma procesowego art. 119 kpk o wymogi aktu oskarżenia art. 332 i 333 kpk o przymus adwokacko-radcowski art. 55 § 2 kpk zob. art. 488 § 2 kpk odstąpienie – art. 57 § 2 kpk

16 OSKARŻONY specyficzna sytuacja procesowa – przyznanie uprawnień stanowi przeciwwagę dla działalności oskarżycielskiej państwa definicja (art. 71 k.p.k.): osoba fizyczna przeciwko, której wniesiono do sądu akt oskarżenia osoba, co do której prokurator złożył wniosek o warunkowe umorzenie postępowania podejrzany: o osoba, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów o osoba, której bez wydania postanowienia postawiono zarzut podczas przesłuchania

17 OSKARŻONY pojęcie osoby podejrzanej – osoba, co do której organy posiadają informacje typujące ją na sprawcę przestępstwa nie przysługują jej prawa podejrzanego/obrońcy zatrzymany bez zarzutów może mieć obrońcę – post. SN z 2 lipca 2003 r., II KK, OSNwSK 2003, nr 1, poz obowiązki osoby podejrzanej: art. 74 § 3, 192a § 1, 192a § 2, 237 § 4, 244 § 1 i 4, 308 § 2 k.p.k.

18 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) POUCZENIA PODEJRZARNEGO (art. 300 § 1 k.p.k.) obowiązuje od 2 czerwca 2014 r. dostosowywanie polskiego procesu karnego w zakresie pouczeń podejrzanego (także pokrzywdzonego) do standardów wyznaczonych przez UE wzór pisemnego pouczenia dla podejrzanego – Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 30 maja 2014 r. (Dz.U. 2014, poz. 739). pouczenie o uprawnieniach pouczenie wręczane na piśmie jeszcze przed pierwszym przesłuchaniem wręczenie pouczenia podejrzany potwierdza własnoręcznym podpisem

19 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) KATALOG POUCZEŃ (art. 300 § 1 k.p.k.) – w szczególności do składania wyjaśnień i do odmowy składania wyjaśnień i do odmowy odpowiedzi na pytania do informacji o treści zarzutów i ich zmianach do składania wniosków dowodowych do korzystania z pomocy obrońcy, w tym z urzędu (obrona ubogiego podejrzanego) do końcowego zapoznania się z materiałami postępowania przygotowawczego uprawnieniach wynikających z art. 23a § 1, 72 § 1, 301 k.p.k. obowiązkach i konsekwencjach wynikających z art. 74, 75, 133 § 2, 138 i 139 k.p.k.

20 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) IDENTYCZNE UPRAWNIENIA JAK PODEJRZANEGO DOTYCZĄ TAKŻE OSKARŻONEGO oskarżony – za oskarżonego uważa się osobę, przeciwko której wniesiono oskarżenie do sądu, a także osobę, co do której prokurator złożył wniosek o warunkowe umorzenie postępowania (art. 71 § 2 k.p.k.) tam gdzie k.p.k. używa określenia oskarżony w znaczeniu ogólnym przepisy mają zastosowanie także do podejrzanego (art. 71 § 3 k.p.k.)

21 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – art. 6 k.p.k. – ZASADA PRAWA DO OBRONY – pouczenie – zob. art. 300 § 1 i 16 § 1 k.p.k. – rodzaje obrony: materialna – formalna fakultatywna – obligatoryjna z wyboru – z urzędu

22 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – OBRONA MATERIALNA – działania podejmowane w toku postępowania mające na celu odparcie zarzutu lub uzyskanie rozstrzygnięcia zgodnie ze stopniem zawinienia sprawcy – OBRONA FORMALNA – prawo do korzystania z pomocy obrońcy

23 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – OBRONA MATERIALNA – rozwinięcie uczestnictwo w czynnościach inicjatywa dowodowa składanie wyjaśnień i oświadczeń prawo do zapoznania się z materiałami postępowania zaskarżanie decyzji procesowych – prawo do milczenia i biernego zachowania oskarżonego stanowi formę obrony materialnej

24 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – OBRONA MATERIALNA – rozwinięcie art. 175 k.p.k. zasada nemo se ipsum accusare tenetur – nie ma obowiązku dowodzenia swojej niewinności ani dostarczania dowodów na swoją niekorzyść pouczenie – art. 175 § 1 k.p.k. in fine prawo do składania fałszywych wyjaśnień (art. 233 k.k. nie przewiduje karalności za fałszywe wyjaśnienia – wyłącznie zeznania) wyjaśnienia pisemne (art. 176 k.p.k.)

25 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – OBRONA FAKULTATYWNA – można, ale nie trzeba korzystać z pomocy obrońcy (decyzja podejrzanego) – OBRONA OBLIGATORYJNA – równoznaczna z obowiązkiem posiadania obrońcy o obligatoryjna ze względów podmiotowych o obligatoryjna ze względów przedmiotowych o obligatoryjna z uwagi na okoliczności utrudniające obronę

26 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – obrona obligatoryjna ze względów podmiotowych tj. ze względu na osobę podejrzanego o art. 79 § 1 k.p.k. 1) nie ukończył 18 lat 2) głuchy, niemy, niewidomy 3) uzasadniona wątpliwość co do poczytalności 4) uzasadniona wątpliwość czy stan zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny i rozsądny (zob. art. 79 § 4 k.p.k.)

27 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – obrona obligatoryjna ze względów przedmiotowych tj. ze względu na rodzaj przestępstwa o art. 80 k.p.k. o oskarżony musi mieć obrońcę w postępowaniu przed sądem okręgowym, jeżeli zarzucono mu zbrodnię o dotyczy dopiero postępowania sądowego o udział obrońcy w rozprawie głównej jest obowiązkowy

28 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – obrona obligatoryjna ze względu na okoliczności utrudniające obronę o art. 79 § 2 k.p.k. o nieporadność życiowa o upośledzenie umysłowe inne niż w art. 79 § 1 pkt 3 k.p.k. o udział obrońcy na rozprawie i tych posiedzeniach, gdzie jest obowiązkowy udział oskarżonego (np. 341 § 1 k.p.k.) – art. 79 § 3 k.p.k.

29 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – obrona z wyboru – samodzielny wybór obrońcy przez oskarżonego – obrona z urzędu – wybór obrońcy przez sąd lub prezesa sądu w przypadku: zaistnienia przesłanki obrony obligatoryjnej w przypadku obrony ubogiego podejrzanego (art. 78 § 1 k.p.k.) gdy zachodzi okoliczność z art. 80a k.p.k. – obrona na żądanie w postępowaniu sądowym – NOWA INSTYTUCJA

30 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – OBRONA Z WYBORU o art. 83 k.p.k. o uprawnienie każdego podejrzanego i oskarżonego o procedura: własny wybór wybór innej osoby gdy podejrzany/oskarżony pozbawiony wolności (zob. art. 83 k.p.k.) o ograniczenie ilości obrońców – art. 77 k.p.k

31 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – OBRONA Z WYBORU obrońca - tylko osoba uprawniona do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub ustawy o radcach prawnych legitymacja do ustanowienia obrońcy z wyboru: 1) oskarżony podejrzany – art. 83 § 1 k.p.k. 2) pełnomocnictwo tymczasowe – art. 83 § 2 k.p.k. 3) przedstawiciel ustawowy lub opiekun oskarżonego – art. 76 k.p.k. upoważnienie do obrony na piśmie lub do protokołu uprawnienie do działania w całym postępowaniu (art. 84 § 1 k.p.k.)

32 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – OBRONA Z URZĘDU o procedura: prezes sądu właściwy dla rozpoznania sprawy wyznacza obrońcę z urzędu (art. 81 k.p.k.) cofnięcie obrony z urzędu (zob. art. 78 § 2 k.p.k.) uwaga!!! wyrok TK z dnia 8 października 2013 r. o pokrycie obrońcy z urzędu przez Skarb Państwa – art. 618 § 1 pkt 11 k.p.k o zwolnienie z kosztów obrony: 624 § 1 k.p.k. i 632 k.p.k.

33 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – OBRONA Z URZĘDU (art. 80a k.p.k.) o zupełnie nowa instytucja – wyłącznie w postępowaniu sądowym o na wniosek oskarżonego, który nie ma obrońcy z wyboru, prezes sądu, sąd lub referendarz sądowy wyznacza w postępowaniu sądowym obrońcę z urzędu, chyba że ma zastosowanie art. 79 § 1 lub 2 albo art. 80 o stosuje się także odpowiednio do wyznaczenia obrońcy w celu dokonania określonej czynności procesowej w toku postępowania sądowego o możliwość obciążenia oskarżonego kosztami

34 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO OBRONY – czynności dokonywane przez obrońcę działa tylko na korzyść oskarżonego (art. 86 § 1 k.p.k.) brak zaufania – podstawa do zmiany obrońcy (zob. art. 81 § 2 k.p.k.) obrona kilku osób (art. 85 § 1 k.p.k.) oskarżony może działać osobiście (art. 86 § 2 k.p.k.) uprawnienia obrońcy szersze od oskarżonego art. 185a k.p.k. art. 185b k.p.k. art. 351 § 2 k.p.k

35 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO KORZYSTANIA Z POMOCY TŁUMACZA – art. 72 k.p.k. – jeżeli oskarżony nie włada językiem polskim w wystarczającym stopniu – WAŻNE: tłumacza należy wezwać do czynności z udziałem oskarżonego a także (na wniosek) w celu porozumienia się z obrońcą w związku z czynnością do której jest uprawniony – tłumaczenie postanowień o przedstawieniu zarzutów, uzupenieniu i zmianie, akt oskarżenia, orzeczeniu podlegającym zaskarżeniu lub kończącym postępowanie – bezpłatnie !!! – prawo do rzetelnego procesu

36 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) PRAWO DO SWOBODNEGO POROZUMIEWANIA SIĘ Z OBROŃCĄ – art. 73 k.p.k. – prawo do porozumiewania się tymczasowo aresztowanego podejrzanego lub oskarżonego ze swoim obrońcą pod nieobecność innych osób oraz korespondencyjnie – ograniczenia: pierwsze 14 dni tymczasowego aresztowania postępowanie przygotowawcze szczególnie uzasadniony przypadek kontrola korespondencji i obecność osoby trzeciej przy rozmowie z obrońcą

37 UPRAWNIENIA PODEJRZANEGO (oskarżonego) OBOWIĄZKI PODEJRZANEGO – art. 74 § 1 pkt 1 i 3 k.p.k. – otwarty katalog – nie ma obowiązku wykazywania się aktywnością – inne: stawianie się na każde wezwanie (art. 75 k.p.k.) zawiadamianie organu prowadzącego postępowanie o każdej zmianie miejsca zamieszkania lub pobytu powyżej dni 7 (art. 75 k.p.k.) konsekwencje nieusprawiedliwionego niestawiennictwa – zatrzymanie i przymusowe sprowadzenie

38 PEŁNOMOCNIK dla strony nie będącej oskarżonym (art. 87 § 1 k.p.k.) dla innej osoby niż strona, gdy wymagają tego jej interesy (art. 87 § 2 k.p.k.) – sąd może nie dopuścić (art. 87 § 3 k.p.k.) działa w granicach swojego umocowania, ale nie jest zobowiązany do działania na korzyść mocodawcy mocodawca może odwoływać i prostować oświadczenia pełnomocnika adwokat i radca prawny (art. 88 k.p.k.) uprawnienia: art. 77, 78, 83, 84, 86 § 2 k.p.k. odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c. (art. 89 k.p.k.)

39 PRZEDSTAWICIEL SPOŁECZNY reprezentant organizacji społecznej, jeżeli zachodzi potrzeba ochrony interesu społecznego lub ważnego interesu indywidualnego, objętego zadaniami statutowymi tej organizacji, w szczególności ochrony wolności i praw człowieka (art. 90 k.p.k.) np. Helsińska Fundacja Praw Człowieka procedura wstąpienia – art. 90 § 2 i 3 k.p.k. uprawnienia – art. 91 k.p.k. 1) uczestniczenie w rozprawie 2) wypowiadanie się 3) składanie oświadczeń 4) nie może składać wniosków dowodowych

40


Pobierz ppt "III. STRONY, OBROŃCY, PEŁNOMOCNICY, PRZEDSTAWICIELE SPOŁECZNI dr Karolina KREMENS, LL.M. Postępowanie Karne Wydział Prawa, Administracji, Ekonomii, UWr."

Podobne prezentacje


Reklamy Google