Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Prof.dr hab. Irena Ponikowska Katedra i Klinika Balneologii Akademii Medycznej w Bydgoszczy ISTOTA, ROLA I ZADANIA LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Prof.dr hab. Irena Ponikowska Katedra i Klinika Balneologii Akademii Medycznej w Bydgoszczy ISTOTA, ROLA I ZADANIA LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO."— Zapis prezentacji:

1 Prof.dr hab. Irena Ponikowska Katedra i Klinika Balneologii Akademii Medycznej w Bydgoszczy ISTOTA, ROLA I ZADANIA LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO

2 DEFINICJA Balneologia i medycyna fizykalna to dziedzina wiedzy medycznej wykorzystująca naturalne metody lecznicze i czynniki fizyczne do leczenia, prewencji i rehabilitacji chorób przewlekłych I. Ponikowska

3 TWÓRCY BALNEOLOGII Marcin z Miechowa (1552): rozprawa o wodolecznictwie Józef Struś (1555) z Poznania: praca o wpływie kąpieli na tętno Józef Struś (1555) z Poznania: praca o wpływie kąpieli na tętno Wojciech Oczko (1578): pierwsze dzieło w języku polskim „Cieplice” Ojciec Balneologii Polskiej Erazm Sykst (1617): drugie dzieło w języku polskim o lecznictwie uzdrowiskowym Jakub Moneta (1776): dzieło o leczeniu nieżytów górnych dróg oddechowych zimną wodą PROFESOROWIE  E. Korczyński  A. Sabatowski  Zenon i Zbigniew Orłowscy  J. Żniniewicz  J. Dietel  J. Jankowiak Współcześni badacze (okres międzywojenny i powojenny) Prissnitz Kneipp Ks. Kneipp

4 HISTORYCZNE FORMY BALNEOTERAPII „Świątynie zdrowia”: zabiegi balneologiczne, masaże, dieta (zakon Eskulapów w starożytnej Grecji)„Świątynie zdrowia”: zabiegi balneologiczne, masaże, dieta (zakon Eskulapów w starożytnej Grecji) Gimnazjony: zimne natryski i zmywanie (starożytna Grecja)Gimnazjony: zimne natryski i zmywanie (starożytna Grecja) Kąpieliska rzymskie: ciepłe kąpiele, miejsce relaksu i spotkań towarzyskichKąpieliska rzymskie: ciepłe kąpiele, miejsce relaksu i spotkań towarzyskich Łaźnie arabskie: zabiegi balneologiczne i higieniczne, miejsce spotkań osób bogatychŁaźnie arabskie: zabiegi balneologiczne i higieniczne, miejsce spotkań osób bogatych Łaźnie niemieckie: kąpiele parowe, zimne kąpiele hartująceŁaźnie niemieckie: kąpiele parowe, zimne kąpiele hartujące Sauny fińskie: sauna „sucha”Sauny fińskie: sauna „sucha” Banie rosyjskie: sauna parowaBanie rosyjskie: sauna parowa

5 UZDROWISKOWE ZAKŁADY LECZNICZE Szpital uzdrowiskowySzpital uzdrowiskowy Sanatorium uzdrowiskoweSanatorium uzdrowiskowe Poradnia zdrojowaPoradnia zdrojowa Zakład przyrodoleczniczyZakład przyrodoleczniczy Kamień Pomorski

6 UZDROWISKA POLSKIE

7 KIERUNKI LECZNICZE UZDROWISK POLSKICH Choroby kardiologiczne i nadciśnienie (kardiologia)Choroby kardiologiczne i nadciśnienie (kardiologia) Choroby naczyń obwodowych (angiologia)Choroby naczyń obwodowych (angiologia) Choroby górnych dróg oddechowych (laryngologia)Choroby górnych dróg oddechowych (laryngologia) Choroby dolnych dróg oddechowych (pulmonologia)Choroby dolnych dróg oddechowych (pulmonologia) Choroby układu trawiennego (gastroenterologia, hepatologia)Choroby układu trawiennego (gastroenterologia, hepatologia) Cukrzyca, otyłość (diabetologia)Cukrzyca, otyłość (diabetologia) Choroby endokrynologiczne (endokrynologia)Choroby endokrynologiczne (endokrynologia) Choroby ortopedyczno-urazowe (ortopedia)Choroby ortopedyczno-urazowe (ortopedia) Choroby układu nerwowego (neurologia)Choroby układu nerwowego (neurologia) Choroby reumatologiczne (reumatologia)Choroby reumatologiczne (reumatologia) OsteoporozaOsteoporoza Choroby skóry (dermatologia)Choroby skóry (dermatologia) Choroby kobiece (ginekologia)Choroby kobiece (ginekologia) Choroby nerek i dróg moczowych (nefrologia, urologia)Choroby nerek i dróg moczowych (nefrologia, urologia) Choroby krwi i układu krwiotwórczego (hematologia)Choroby krwi i układu krwiotwórczego (hematologia) Choroby oczu (okulistyka)Choroby oczu (okulistyka) Choroby zawodoweChoroby zawodowe

8 KIERUNKI DZIAŁALNOŚCI LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO 1.Leczniczy 2.Rehabilitacyjny 3.Profilaktyczny 4.Edukacyjny choroby przewlekłe choroby układu ruchu prewencja chorób przewlekłych, głównie cywilizacyjnych kształtowanie prozdrowotnego stylu życia

9 PODSTAWOWE CZYNNIKI LECZNICZE WYKORZYSTYWANE PRZEZ LECZNICTWO UZDROWISKOWE 1.Naturalne surowce lecznicze -Wody mineralne -Peloidy -Gazy 2. Naturalne czynniki przyrodolecznicze -klimat, krajobraz, szata roślinna 3. Różne formy wysiłku fizycznego 4. Czynniki fizyczne -światło, dźwięk, prąd elektryczny, pole magnetyczne i inne

10 LECZNICZE WODY MINERALNE najczęściej występujące w Polsce (1) Rodzaje, składWystępowanie CHLORKOWO-SODOWE >1000mg% NaCl (solanki 1,5%) Chlorkowo-potasowe, wapniowe, magnezowe, jodkowe, bromkowe, żelaziste, siarczkowe Ciechocinek, Kołobrzeg, Połczyn, Kamień Pom., Świnoujście, Goczałkowice, Rabka, Busko, Solec, Iwonicz, Rymanów, Wieniec WODOROWĘGLANOWE >1000 mg CO 2 /l Sodowe, potasowe, wapniowe, magnezowe, chlorkowo-sodowe, żelaziste Krynica, Polanica, Połczyn, Kudowa, Muszyna, Duszniki, Rymanów, Iwonicz, Długopole, Czerniawa, Szczawno, Szczawnica, Wysowa, Żegiestów, Świeradów SIARCZKOWO-SIARKOWODOROWE >1,0 mg s/l Siarczkowe proste, siarczanowo- sodowe, wapniowe, siarczanowo- chlorkowe, sodowe, bromkowe, jodkowe Busko, Solec, Przerzeszyn, Wieniec, Swoszowice, Horyniec, Wapienne oraz Kudowa, Lądek, Duszniki, Ciechocinek-źródło 14

11 LECZNICZE WODY MINERALNE najczęściej występujące w Polsce (2) Rodzaje, składWystępowanie RADOCZYNNE >2N Ci Rn/l Radonowo-siarczkowe, fluorkowe, szczawy radoczynne Świeradów, Czerniawa, Lądek (Długopole, Szczawno) TERMALNE >20 0 C (cieplice) Chlorkowo-sodowe, radoczynne, fluorkowe Cieplice, Lądek, Ciechocinek GAZY LECZNICZE 1. Dwutlenek węgla 2. Siarkowodór 3. Radon 4. Tlen,ozon Duszniki, Krynica (źródła gazowe CO 2 )

12 ZASOBY ZŁÓŻ BOROWINOWYCH I ICH LOKALIZACJA Złoża udokumentowane – 14 (450 ha) Złoża nie w pełni udokumentowane- 16 (2940 ha)LOKALIZACJA Region północny Polski- złoża typu wysokiego, przejściowe Region środkowy- złoża niskie Region południowy- złoża wysokie, niskie (Bieszczady, Podkarpacie, Sudety)

13 DZIAŁANIE BODŹCÓW ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO NA USTRÓJ Receptory wzrokowe Receptory słuchowe Receptory węchowe ZIELEŃ, KWIATY, LAS, RZEŹBA TERENU, ARCHITEKTURA PIĘKNO MUZYKI, ŚPIEW PTAKÓW, SZUM DRZEW ZAPACH KWIATÓW, OLEJKÓW ETERYCZNYCH, DRZEW TONIZUJĄCE DZIAŁANIE NA UKŁAD NERWOWY SKUTKI ZDROWOTNE - rozluźnienie mięśni - równowaga psychiczna, poprawa nastroju - zwiększenie aktywności fizycznej i psychicznej

14 SYNDROM WEGETATYWNY HAŁASU Wzmożona aktywność psychonerwowa Bezsenność Obniżenie sprawności fizycznej i psychicznej Podwyższenie ciśnienia krwi Przyśpieszenie czynności serca Skurcz naczyń obwodowych Bóle wieńcowe serca VS Atmosfera ciszy i spokoju aktywizuje procesy regeneracji i zwiększa aktywność fizyczną

15 MECHANICZNE ELEKTRYCZNE CHEMICZNE KINETYCZNE TERMICZNE PODSTAWOWE BODŹCE LECZNICZE W FIZJOTERAPII PSYCHICZNE KLIMATYCZNE HYDROSTATYCZNE HYDRODYNAMICZNE DŹWIĘKOWE ŚWIETLNE

16 RODZAJE I CECHY BODŹCÓW BODZIEC - cechy : siła działania, czas, częstotliwość i szybkość 1. bodźce zmysłowe działające na receptory działające na receptory (np. światło i dźwięk) (np. światło i dźwięk) 2. bodźce działające na cytoplazmę komórkową cytoplazmę komórkową poprzez: uwalnianie: poprzez: uwalnianie: * termoreceptory * histaminy * termoreceptory * histaminy * mechanoreceptory * adrenaliny * mechanoreceptory * adrenaliny * chemoreceptory * prostaglandyny * chemoreceptory * prostaglandyny * nocyceptory * bradykininy * nocyceptory * bradykininy * osmoreceptory * serotoniny * osmoreceptory * serotoniny * acetylocholiny * acetylocholiny

17 REAKTYWNOŚĆ NA BODŹCE zależy od: Cech bodźca Zdolności organizmu do odpowiedzi - rodzaj tkanki - okolica - wielkość powierzchni - wrażliwość osobnicza (wiek, płeć, rodzaj choroby, leki, inne) rodzaj choroby, leki, inne) - stanu aktywności narządu (stan czynnościowy układu autonomicznego) czynnościowy układu autonomicznego)

18 STAN AKTYWNOŚCI NARZĄDU A REAKTYWNOŚĆ NA BODŹCE Im bardziej nasilona jest czynność narządu (pobudzenie układu autonomicznego) tym mniejsza jest jego pobudliwość na bodźce pobudzające, a większa na hamujące (reguła Wildera)

19 MECHANIZM DZIAŁANIA BODŹCÓW FIZJOTERAPEUTYCZNYCH B O D Ź C E L E C Z N I C Z E TERMICZNE MECHANICZNE CHEMICZNE KINETYCZNE ELEKTRYTCZNE R E C E PT O R Y SKÓRY, BŁONY ŚLUZOWEJ, MIĘŚNI UWALNIANIE HORMONÓW TKANKOWYCH R E A K C J E O G Ó L N E Poziom rdzeniowy (połączenia między elementami somatycznymi i autonomiczntym układem nerwowym w obrębie rdzenia) układem nerwowym w obrębie rdzenia) Reakcje : * skórno-trzewne * trzewno-trzewne * skórno-mięśniowe * trzewno-skórne * skórno-mięśniowe * trzewno-skórne * mięśniowo-trzewne * trzewno-mięśniowe * mięśniowo-trzewne * trzewno-mięśniowe R E A K C J E O G Ó L N E Poziom podkorowy i korowy, pobudzanie reakcji regulacyjnych : * termoregulacji * łaknienia, głodu, pragnienia * termoregulacji * łaknienia, głodu, pragnienia * naczynioruchowych * innych * naczynioruchowych * innych * przemiany materii * przemiany materii R E A K C J E MIEJSCOWE

20 TRZY FAZY ZMIAN AKTYWNOŚCI W UKŁADZIE AUTONOMICZNYM PODCZAS TERAPII BODŹCOWEJ I FAZA WSTĘPNA chwiejność układu, reakcje alarmowe II FAZA ERGOTROPOWA ERGOTROPOWA faza walki, wzmożonych reakcji III FAZA TROFOTROPOWAodpoczynku, zdrowienia, adaptacji

21 TYPY REAKCJI NA BODŹCE LECZNICZE TYP A TYP B TYP C SŁABYPOWOLNY SZYBKISILNY MIESZANY CHARAKTER REAKCJI ODPOWIEDŹ LECZNICZA WAGOTONICYASTENICY SYMPATYKOTONICYPYKNICY WAGOTONICY + CECHY SYMPAT. PÓŹNA (PO 3-4 TYG.) WCZESNA (PO 1 TYG.) PO 2 TYG.

22 SKUTKI DZIAŁANIA BODŹCÓW BALNEOFIZYKALNYCH DZIAŁANIA OGÓLNE Trening zachowanych rezerw zdrowotnych, mechanizmy samoobrony Regulacja i uporządkowanie działania układów fizjologicznych: -krążenia i oddychania -endokrynologicznego i metabolicznego -nerwowego układu autonomicznego i innych Zwiększenie wydolności fizycznej i usprawnienie ruchowe Zwiększenie odporności nieswoistej Uzyskanie równowagi psychicznej DZIAŁANIA MIEJSCOWE Przeciwbólowe Przeciwzapalne i przeciwobrzękowe Przekrwienne Niedokrwienne Zwiększające lub zmniejszające napięcie mięśniowe Inne

23 FAZOWY PRZEBIEG REAKCJI ADAPTACYJNEJ CHORYCH PODDANYCH FIZJOTERAPII UZDROWISKOWEJ III okres równowagi 24 FAZA UJEMNA FAZA DODATNIA tygodnie I okres adaptacji do środowiska II okres adaptacji do fizykalnych bodźców leczniczych 13

24 ODCZYN UZDROWISKOWY WCZESNY Od 9-14 dnia leczenia PÓŹNY Od dnia leczenia POCZĄTEK III OKRESU Od 18 dnia leczenia POCZĄTEK III OKRESU Od dnia leczenia TYPY

25 OBJAWY KLINICZNE ODCZYNU UZDROWISKOWEGO (1) Objawy subiektywne : niepokój, ból głowy, drażliwość, osłabienie, potliwość, senność, bezsenność, brak łaknienia, wzmożone łaknienie Nasilenie lub pojawienie się objawów ze strony układu krążenia - bóle serca - zaburzenia rytmu - tachykardia - zmiany ciśnienia krwi Pojawienie się lub zaostrzenie dolegliwości mięśniowo– stawowych - bóle stawów - bóle mięśni

26 OBJAWY KLINICZNE ODCZYNU UZDROWISKOWEGO (2) Zmiany skórne : pokrzywka, rumień, świąd, nasilony dermografizm Zmniejszanie odporności nieswoistej - infekcje dróg oddechowych - uaktywnienie ognisk zapalnych Zwiększenie reaktywności organizmu na różne bodźce - psychiczne - fizyczne, w tym na bodźce lecznicze Zwiększenie - temperatury ciała - OB - leukocytozy - histaminy we krwi Inne objawy indywidualne

27 ETIOPATOGENEZA ODCZYNU UZDROWISKOWEGO (hipotezy) Wzrost aktywności układu podwzgórze-nadnercza (Kühnen) Wzrost wydzielania histaminy (Kühnen) Fazowe zmiany Wrażliwości tkanek na bodźce (Guttenbruner) Wzrost wrażliwości tkanek na histaminę (Jordan) Wzrost sekrecji hormonów Wzrost sekrecji hormonów kory nadnerczy Wzrost sekrecji katecholamin Wzrost aktywności układu sympatycznego(Schmidt-Kessen) NIESWOISTE WEGETATYWNE PRZESTROJENIE ORGANIZMU

28 KSZTAŁTOWANIE SIĘ WYNIKÓW ODLEGŁYCH W OKRESIE 14 MIESIĘCY OBSERWACJI CHORYCH Z CH. Z. S. LECZENIEUZDRO-WISKOWE WYPIS OKRES OBSERWACJI PO LECZENIU UZDROWISKOWYM (6-24 m. Średnio 14m.) 4 tyg miesiące

29 PORÓWNANIE MECHANIZMÓW DZIAŁANIA LECZNICZEGO MetodybalneologiczneMetodyfarmakologiczne Pobudzenie mechanizmów obronnych i adaptacyjnych Tłumienie mechanizmów samoobrony Oddziaływanie na kilka układów fizjologicznych równocześnie Działanie ukierunkowane na objawy lub chorobę Efekt leczniczy jest szybki Wyniki leczenia pojawiają się z opóźnieniem Nie wywołują skutków ubocznych Prawie zawsze powstają mniejsze lub większe skutki uboczne

30 ROLA LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO WE WSPÓŁCZESNEJ MEDYCYNIE Uzupełnianie i intensyfikowanie wyników uzyskanych innymi metodami Promowanie zdrowia i wdrażanie aktywnego stylu życia Edukowanie zdrowotne chorych Zapobieganie chorobom, zwłaszcza cywilizacyjnym


Pobierz ppt "Prof.dr hab. Irena Ponikowska Katedra i Klinika Balneologii Akademii Medycznej w Bydgoszczy ISTOTA, ROLA I ZADANIA LECZNICTWA UZDROWISKOWEGO."

Podobne prezentacje


Reklamy Google