Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Michał Białek Rozumowanie. Myślenie My ś lenie to proces ł ą czenia elementów poznawczej reprezentacji ś wiata (obrazów, poj ęć lub s ą dów) w dłu ż sze.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Michał Białek Rozumowanie. Myślenie My ś lenie to proces ł ą czenia elementów poznawczej reprezentacji ś wiata (obrazów, poj ęć lub s ą dów) w dłu ż sze."— Zapis prezentacji:

1 Michał Białek Rozumowanie

2 Myślenie My ś lenie to proces ł ą czenia elementów poznawczej reprezentacji ś wiata (obrazów, poj ęć lub s ą dów) w dłu ż sze ci ą gi. Tak utworzony ci ą g zast ę puje realne, obserwowalne zachowania w rzeczywistym ś wiecie fizycznym lub społecznym, uwalniaj ą c nas od konieczno ś ci ponoszenia natychmiastowych skutków własnych działa ń (N ę cka, Orzechowski, Szymura, 2006). Józefa Kozieleckiego z 1968 roku: my ś lenie to uwewn ę trzniona czynno ść operowania informacjami, obejmuj ą ca przede wszystkim ich dobór i wytwarzanie, dzi ę ki którym dochodzi si ę do po ś redniego i uogólnionego poznania rzeczywisto ś ci (Jurkowski, 1986).

3 Myślenie Zimbardo twierdzi, ż e my ś lenie to zło ż ony proces umysłowy, polegaj ą cy na tworzeniu nowych reprezentacji za pomoc ą transformacji dost ę pnych informacji. Transformacja ta obejmuje interakcj ę wielu operacji umysłowych: wnioskowanie, abstrahowanie, rozumowanie, wyobra ż anie sobie, s ą dzenie, rozwi ą zywanie problemów, twórczo ść (Zimbardo, 1999). N ę cka (1997) podkre ś la, i ż my ś lenie pozwala na symulowanie rzeczywisto ś ci bez ponoszenia konsekwencji charakterystycznych dla realnego działania.

4 Myślenie Carraher, Carraher, Schliemann (1985), w których osoby rozwi ą zywały zadania matematyczne. Gdy wyra ż ono je w postaci wzoru (forma abstrakcyjne) poprawno ść rozwi ą zania wyniosła zaledwie 37%. Gdy jednak przedstawiono je jako realistyczne zadanie tekstowe poprawno ść wzrosła do 74%. Ostatecznie przedstawiono zadanie jako codziennie spotykana transakcj ę kupna – sprzeda ż y. Poprawno ść osi ą gn ę ła wtedy a ż 96%. Nale ż y zaznaczy ć i ż wszystkie zadania były identyczne w swojej strukturze gł ę bokiej (identyczne rachunkowo). Podsumowuj ą c, mo ż na powoła ć si ę na stanowisko Pinkera (2002), który twierdzi, ż e ż aden organizm nie potrzebuje pozbawionych tre ś ci algorytmów, daj ą cych si ę stosowa ć do ka ż dego problemu, niezale ż nie od jego ezoteryczno ś ci.

5 Rodzaje myślenia

6 Inna niż myślenie złożona aktywność poznawcza człowieka

7 Rozumowanie Nie tylko my ś lenie, tak ż e rozumowanie jest ró ż nie definiowane przez psychologów. W najszerzej uznawanej wersji (np. Johnson- Liard, Byrne, 1991; Johnson-Liard, 1993; Evans, Newstead, Byrne, 1993; Garnham, Oakhill, 1994; Rips, 1995; za: Mackiewicz 2000) rozumowanie definiowane jest jako przypadek my ś lenia celowego (realistycznego), w którym punkt wyj ś cia jest jasno okre ś lony w postaci zbioru przesłanek. Rozró ż nia si ę wiele odmian rozumowania (dedukcyjne, indukcyjne, statystyczne), Podział ten jest istotny bardziej z logicznego ni ż psychologicznego punktu widzenia. Dla logika wa ż ny jest rodzaj relacji pomi ę dzy przesłank ą a wnioskiem. Psycholog nie ma na celu rozró ż niania jednego rodzaju rozumowania od innego, ale wyja ś nienie płynno ś ci przechodzenia od jednego do drugiego

8 Rozumowanie warunkowe Podstawowym przedmiotem bada ń ludzi zajmuj ą cych si ę wyja ś nianiem tego zjawiska jest implikacja. Jest ona jednym z funktorów u ż ywanych w rachunku zda ń, oprócz niej istniej ą tak ż e: koniunkcja, alternatywa, dysjunkcja, negacja oraz równowa ż no ść. Formalnie implikacja przyjmuje form ę : Je ś li p, to q (p → q) Gdzie p to poprzednik, a q to nast ę pnik implikacji. Zarówno p, jaki i q mog ą przyjmowa ć dwie warto ś ci: 0 dla fałszu oraz 1 dla prawdy. Daje to cztery kombinacje, które przedstawia tabela poni ż ej:

9 Tabela prawdziwości dla implikacji

10 Modus Ponens: P1 (przesłanka pierwsza)p → q P2p W (wniosek)q Potwierdzenie Następnika P1p → q P2q Wp Zaprzeczanie Poprzednika P1p → q P2~ p (nie p) W~ q Modus Tollens P1p → q P2~ q W~ p

11 Logika ma się nijak do uznawania wnioskowań za poprawne przez ludzi O ile Modus Ponens uznawany jest przez % badanych, o tyle Modus Tollens uznawany jest ju ż przez zaledwie 17-73%. Zaprzeczanie Poprzednika uznawane jest przez 41-81% a Potwierdzanie Nast ę pnika przez 23-75% osób badanych (na podstawie Evans, Newstead, Byrne, 1993).

12 Teoria reguł twierdz ą, ż e w umy ś le w jaki ś sposób zapisane s ą reguły logiczne. Odwołuj ą si ę oni do teorii Piageta, który dowodzi, ż e my ś lenie na poziomie operacji formalnych to nic innego, ni ż praktyczna realizacja rachunku zda ń (Piaget, 1953, za: Mackiewicz, 2000). Mało tego, twierdzi, ż e logika matematyczna nie jest niczym innym ni ż aksjomatyzacj ą operacji umysłowych.

13 Myślenie według Piageta przebiega w trzech etapach: (1)odkrywanie logicznej formy przesłanek; (2) przeprowadzenie kroków rozumowania na symbolach umysłowych, odpowiadaj ą cych poszczególnym s ą dom wyra ż onym w przesłankach; (3) zmiana konkluzji z j ę zyka symbolu na j ę zyk przesłanek (Mackiewicz, 2000).

14 Teoria modeli umysłowych Koncepcja modeli umysłowych, stworzona przez Philipa Johnson-Lairda, opiera si ę na kilku (dokładnie czterech) podstawowych zało ż eniach. Postaram si ę je pokrótce przedstawi ć oraz omówi ć.

15 1. Poszczególne elementy sytuacji problemowej mają swoje odpowiedniki w modelu umysłowym w postaci tokenów. Ka ż dy token odpowiada jednemu egzemplarzowi danego poj ę cia, i to nie dowolnemu, ale temu, który odpowiada danej sytuacji problemowej

16 2. Model umysłowy ma taką samą strukturę jak sytuacja problemowa Kasia stoi po prawo od Krzysia” to jego reprezentacja umysłowa wygl ą da ć b ę dzie tak: Krzy ś Kasia Reprezentacja sytuacji modelowej polega na umieszczeniu przestrzennym tokenów w sposób adekwatny do rzeczywisto ś ci. W teorii reguł zdanie to wygl ą dałoby nast ę puj ą co: Rprawo(Krzy ś, Kasia) Zdanie Rprawo(X,Y) to relacja, opisuj ą ca o Y fakt, ż e jest na prawo od X

17 2. Model umysłowy ma taką samą strukturę jak sytuacja problemowa Zasadnicza ró ż nica pomi ę dzy tymi zapisami to fakt, ż e model pozwala unikn ąć definiowania relacji “by ć na prawo od” b ą d ź “by ć na lewo od”. Obie relacje s ą wnioskami wyci ą ganymi na podstawie ustawienia tokenów. “W reprezentacji niemodelowej relacje tego typu musz ą by ć zdefiniowane explicite jako reguły systemu” (Mackiewicz, 2000). Przykładowo taka reguła brzmiałaby: “Je ż eli X jest na prawo od Y, to Y jest na lewo od X”.

18 W pewnych sytuacjach można zbudować więcej niż jeden model. “Je ż eli na jednej stronie kartki narysowano trójk ą t, to narysowano te ż kwadrat” Model pocz ą tkowy b ę dzie wygl ą dał nast ę puj ą co: ▲■ Model pozostaj ą cy w ukryciu, równie poprawny dla implikacji, to: ┐▲┐■ Symbol ┐ oznacza tu, ż e token oznaczony nim jest w modelu zanegowany. Tłumacz ą c ten zapis, oznacza on, ż e nieprawda i ż jest trójk ą t, oraz nieprawda, ż e jest kwadrat.

19 W modelach mogą być inne elementy niż tylko tokeny “Istnieje na tablicy koło lub kwadrat, ale nie oba razem” wygl ą da ć b ę dzie tak: [ ▲ ] [ ■ ] Zdanie powy ż sze reprezentuj ą dwa modele, nawias kwadratowy to adnotacja, i ż niemo ż liwe jest wyst ą pienie ż adnego z tokenów w innej ni ż powy ż sza relacji. Zwykła alternatywa (nie rozł ą czna jak powy ż ej) wygl ą da ć powinna nast ę puj ą co: ▲ ■ Kropeczki poni ż ej oznaczaj ą, i ż umysł dopuszcza stworzenie innych ni ż dwa pierwsze modeli.

20 Wzajemne powiązania języka i myślenia Teorie o niezale ż no ś ci j ę zyka i my ś lenia Macnamara (1983) odró ż nia czynno ś ci umysłu od ich tre ś ci. Stara si ę on zlokalizowa ć miejsce powstawania bł ę dów logicznych. Twierdzi on, ż e bł ę dy powstaj ą podczas ewaluacji my ś li, szczególnie zauwa ż alne podczas fantazjowania (my ś lenie autystyczne). Procedura ewaluacji my ś li funkcjonuje poprawnie wtedy, gdy semantyka wypowiedzi jest zupełnie jasna, niedwuznaczna, a fragment ci ą gu my ś li, b ę d ą cy przedmiotem oceny, jest stosunkowo krótki

21 Teorie o niezależności języka i myślenia „Ka ż dy j ę zyk mo ż e wyrazi ć ka ż d ą my ś l, ale ż aden nie gwarantuje, ż e my ś li te oka żą si ę m ą dre, logiczne, a zwłaszcza prawdziwe. Reguły logicznego my ś lenia stanowi ą domen ę poznania, nie j ę zyka” (Kurcz 2001, s. 148). Wskazuje tak ż e, ż e j ę zyk jest znacznie bardziej intuicyjny i automatyczny ni ż my ś lenie. W trakcie ewolucji zmiany w paradygmacie my ś lowym przechodziły zmiany jako ś ciowe, a j ę zyk jedynie ilo ś ciowe, co przeczyłoby jakimkolwiek mo ż liwo ś ciom wzajemnego wpływania na siebie obu składników.

22 Determinizm myślowy „Wyodr ę bniaj ą c ze ś wiata elementy i składaj ą c je, czynimy to zgodnie z lini ą wytyczon ą przez własny j ę zyk. Sposób widzenia ś wiata i nasze my ś li rozwijaj ą si ę zgodnie z opanowanym systemem j ę zykowym - okre ś lonym j ę zykiem ojczystym” (Jurkowski, 1986, s. 44).

23 Determinizm myślowy Równie ciekawego odkrycia dokonał Bernstein. Zbadał on w jaki sposób u ż ywany jest j ę zyk angielski i wyró ż nił w nim dwa rodzaje mowy: wypracowan ą (elaborated) oraz ograniczon ą (restricted). „Mowa ograniczona charakteryzuje si ę mi ę dzy innymi ubo ż sz ą składni ą oraz słownictwem (szczególnie w przypadku u ż ycia spójników wyra ż aj ą cych zwi ą zki logiczne i przyczynowo- skutkowe), zredukowan ą warto ś ci ą symboliczn ą oraz nasileniem zwrotów stereotypowo powtarzanych” (Jurkowski, 86).

24 Determinizm myślowy Te z dzieci, które posługiwały si ę ubo ż szym j ę zykiem, osi ą gały ni ż szy stopie ń rozwoju intelektualnego. Dzieci u ż ywaj ą ce bogatego składniowo i słownikowo j ę zyka osi ą gały w tym samym pomiarze wy ż sze oceny. Wa ż ne jest to, ż e badania te wskazywały na podobny poziom IQ u obu grup, jednak w wyniku rozwoju ró ż nice zacz ę ły si ę ujawnia ć. Jak wynika z bada ń Bernsteina to, jakim j ę zykiem posługuj ą si ę dzieci, wpływa na dynamik ę ich rozwoju umysłowego.

25 Rozumowanie w świetle teorii modeli umysłowych Twórca koncepcji modeli (Johnson-Laird, 1999) umysłu wyró ż nił trzy fazy, w których przebiega rozumowanie dedukcyjnego: 1.Proces rozumienia werbalnego 2.Proces formułowania u ż ytecznego i oszcz ę dnego opisu 3.Stadium swoiste dla rozumowania


Pobierz ppt "Michał Białek Rozumowanie. Myślenie My ś lenie to proces ł ą czenia elementów poznawczej reprezentacji ś wiata (obrazów, poj ęć lub s ą dów) w dłu ż sze."

Podobne prezentacje


Reklamy Google