Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Powstanie Styczniowe

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Powstanie Styczniowe "— Zapis prezentacji:

1 Wyk. Daria Gastołek IIIb POWSTANIE STYCZNIOWE

2 „Przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu, Trójcy Świętej Jedynemu, Przenajświętszej Matce Boskiej i Wszystkim Świętym, że od dziś dnia wstępuję na służbę Ojczyzny, wszystko co mam jej poświęcając. Będę posłusznym Władzy Narodowej w osobie wskazanego mi naczelnika i na pierwsze wezwanie wstawię się, nie zwlekając ani chwili. Nie będę się dowiadywać, ani rozpytywać kto na czele Związku stoi, a wszystko, co usłyszę zachowam w najgłębszej tajemnicy, nie mówiąc ani rodzicom, ni żonie lub dzieciom, ani też znajomym. Tak mi Panie Boże dopomóż i Jego Matko Święta i Dziewico Przeczysta, Orędowniczko dusz naszych, jako ja pragnę dopomóc Ojczyźnie mojej! Amen” Herb powstańczy : Polska (Orzeł Biały ), Litwa (Pogoń) i Ruś (Michał Archanioł ) Rota przysięgi powstańczej

3 Przyczyny wybuchu powstania Pośrednie: śmierć namiestnika Królestwa Polskiego Iwana Paskiewicza – jego następcą został książę Michaił Gorczakow - Polacy zaczynają wierzyć w odzyskanie autonomii i przywrócenie konstytucji reformy cara przeprowadzane w Królestwie (ogłoszenie amnestii, złagodzenie cenzury, otworzenie polskich szkół) założenie Towarzystwa Rolniczego pełniącego rolę nielegalnego parlamentu, a następnie zamieszki z powodu jego rozwiązania porażka Rosji w wojnie krymskiej; sukcesy Włochów co spowodowało wzrost nastrojów patriotycznych wśród Polaków młode pokolenie Polaków wychowane w duchu romantyzmu manifestacje polityczne idea mesjanizmu zaostrzenie represji, aresztowania polskich patriotów nielegalne organizacje niepodległościowe - Biali (bogate mieszczaństwo i inteligencja, propagowali zjednoczenie całego społeczeństwa i dążyli do rozszerzenia Królestwa) i Czerwoni (szlachta, mieszczaństwo, chłopi chcieli zbrojnego powstania bez odszkodowań, chcieli dokonać reform w wolnej już Polsce) powołanie Komitetu Miejskiego, później Komitetu Centralnego Narodowego Michaił Gorczakow na obrazie Jana Ksawerego Kaniewskiego

4 Bezpośrednie: Wielopolski organizuje w Krakowie nadzwyczajny pobór do wojska rosyjskiego - brankę, co miało rozbić konspirację czerwonych Zygmunt Padlewski, przywódca czerwonych, przyspiesza wybuch powstania by nie dopuścić do branki Wezwanie wszystkich Polaków do walki (chłopom obiecano bezpłatną ziemię, a szlachcie odszkodowanie za ziemię) Branka Polaków do armii rosyjskiej przedstawiona na obrazie Aleksandra Sochaczewskiego, 1863 Zygmunt Padlewski

5 Pobór w nocy Artur Grottger, 1863 r.

6 Wybuch powstania Powstanie styczniowe – polskie powstanie narodowe przeciwko Imperium Rosyjskiemu, ogłoszone manifestem 22 stycznia 1863 roku wydanym w Warszawie przez Tymczasowy Rząd Narodowy, spowodowane narastającym rosyjskim terrorem wobec polskiego biernego oporu. Wybuchło 22-I-1863 r. w Królestwie Polskim i 1-II-1863 na Litwie, trwało do roku Zasięgiem objęło tylko ziemie zaboru rosyjskiego: Królestwo Polskie oraz ziemie zabrane. Powstanie styczniowe trwało najdłużej z polskich powstań. Powstańcy dysponowali 6 tysiącami ludzi i z tą siłą uderzono na 33 garnizony rosyjskie w nocy na 23 stycznia. Część udało się rozbroić, jednak Rosjanie mieli ogromną przewagę, stąd nie udało się zdobyć większych miejscowości. Nie udała się wyprawa na Płock. Rząd powstańczy nie miał gdzie wprowadzać swoich postanowień. Przyjęto taktykę walki na tyłach wroga, nękania szybkimi atakami.

7 Powstanie styczniowe cr: KresyTV

8 Dyktatorzy Ludwik Mierosławski - (od 17 lutego do 11 marca 1863) Marian Langiewicz - (od 11 marca do 18 marca 1863) Romuald Traugutt - (od 17 października 1863 do 10 kwietnia 1864) – nieformalnie dyktator – przywódca państwa określanego jako dyktatura (łac. dictare – dyktować)

9 Ludwik Mierosławski ( ) - polski generał, pisarz i poeta naczelny dowódca powstania w Wielkopolsce w 1848 r., wódz rewolucyjnych armii na Sycylii i w Niemczech, pierwszy dyktator Powstania Styczniowego, jeden z najsławniejszych Polaków w Europie XIX w., nazywany „generałem przegranej sprawy”. W wieku 16 lat, będąc jednym z najmłodszych podoficerów, wziął udział w Powstaniu Listopadowym, uczestnicząc m.in. w zdobywaniu Arsenału i w bitwie pod Olszynką Grochowską. Antybohater powstania styczniowego. Po dwóch przegranych starciach pod Krzywosądzem i Nową Wsią (Kujawy) i konflikcie z Marianem Langiewiczem postanowił złożyć dyktaturę i zdecydował się na powrót do Paryża, skąd rozprzestrzeniał informacje o fatalnym zorganizowaniu powstania w Polsce. Wycofał się z polityki po wojnie francusko-pruskiej.

10 Marian Langiewicz ( ) - polski generał, od 1862 r., z polecenia Komisji Zagranicznej Komitetu Centralnego Narodowego Langiewicz sprowadzał do Królestwa Polskiego broń, którą planowano wykorzystać w przyszłym zrywie niepodległościowym. W styczniu 1863 r. otrzymał awans na pułkownika i nominację na naczelnika sił powstańczych województwa sandomierskiego a po pewnym czasie również województwa krakowskiego. Langiewicz początkowo dowodził oddziałem liczącym ok. 1,4 tys. słabo uzbrojonych powstańców, którzy stacjonowali w obozie w Wąchocku. W lutym oddział Langiewicza stoczył z Rosjanami m.in. bitwy pod Słupią i Małogoszczem. Po bitwach oddział wycofał się z rejonu Gór Świętokrzyskich na południe, w kierunku Galicji. 18 marca doszło do bitwy pod Grochowiskami, którą uznaje się za jedną z najkrwawszych batalii powstania. Naprzeciw 3 tys. Polaków stanęło wówczas 3,5 tys. Rosjan. Dzięki sprawnemu dowodzeniu wyrwał się z okrążenia prawie bez poważniejszych strat, tracąc 300 zabitych i 2 armaty. Aresztowany 19-III-1863 przez Austriaków, przez dwa lata był więziony w twierdzy Josephstadt. W 1865 uwolniony, przebywał na emigracji w Anglii i Szwajcarii.

11 Romuald Traugutt ( ) - ps. „Michał Czarnecki”, polski generał, symbol walki o niepodległość. W okresie poprzedzającym powstanie styczniowe, a nawet w jego początkach Traugutt wypowiadał się przeciw walce zbrojnej forsowanej przez tzw. Czerwonych. Podobnie jak członkowie stronnictwa "białych" był za pokojowymi działaniami zmierzającymi do przywróceniem autonomii Królestwa Polskiego oraz rozszerzeniem go o ziemie Rzeczpospolitej znajdujące się w granicach zaboru rosyjskiego. Po wybuchu powstania na Litwie w marcu 1863 roku odmawiał przyjęcia dowództwa nad lokalnymi oddziałami. Do powstańców dołączył dopiero w kwietniu. Stanął na czele oddziału kobryńskiego. 15 sierpnia mianowano go generałem. Starał się przekształcić luźne oddziały partyzanckie w regularne wojsko. Wprowadził jednolitą organizację wojska tworząc 5 korpusów. Powołał specjalny organ administracyjno-sądowy mający nadzorować wcielanie w życie wcześniejszych postanowień Rządu Narodowego o uwłaszczeniu chłopów. Rankiem 5-VIII-1864 r. został stracony wraz z 4 innymi więźniami na placu przed Cytadelą.

12 Pieczęć Mariana Langiewicza jako dyktatora powstania styczniowego. Za Wiarę i Ojczyznę 1863 rozstrzelani i powieszeni – ilustracja Awita Szuberta. Pieczęcie powstańcze:

13 Epizod z powstania z 1863 roku Józef Chełmoński, 1863

14 Bohaterowie powstania płk Kazimierz Błaszczyński ps. „Bończa” ( ) W powstaniu był naczelnikiem wojskowym województwa płockiego, stoczył ze swym oddziałem kawalerii wiele potyczek, m.in. słynną batalię pod Wodzisławiem 6-V-1863 r. Został śmiertelnie ranny w walkach pod Górą 19-VI-1863 r., pochowany został w Nawarzycach. płk Władysław Cichorski ps. „Zameczek” ( ) Jego oddział liczył pod koniec walk ok żołnierzy, z którymi stoczył wiele zwycięskich potyczek, m. in. w Ostrowii Mazowieckiej, pod Łopami, w Bielsku Podlaskim, na Kurpiach. Po powstaniu wyemigrował do Francji, a następnie powrócił do Galicji.

15 płk Teodor Cieszkowski ( ) Bohatersko walczył m. in. w Sosnowcu, pod Pankami, Mrzygłodem, Pieskową Skałą, w Radomiu, gdzie udało mu się zdobyć 6 tys. rubli na konie dla oddziału. 10-VI-1863 r. został ranny w bitwie pod Borzęcinem i dobity przez Rosjan w Leśniakach Chabielskich. Stefan Cielecki ps. „Orlik” ( ) Walczył wraz z utworzonym przez siebie oddziałem w Mławskim, a po jego rozbiciu sformował drugi, z którym potykał się m. in. w bitwie pod Gołyminem. 14 października uwięziono go i skazano na karę śmierci wykonaną 14-XI-1863 r. w Przasnyszu. płk Dionizy Czachowski ( ) Pułkownik i naczelnik wojenny na województwie sandomierskie, szef sztabu. Podczas bitwy pod Małogoszczem umożliwił oddziałowi gen. Langiewicza opuszczenie niedogodnej pozycji do walk, odpierają siły wroga. Walczył dzielnie pod Pieskową Skałą i Grochowiskami, pod Stefankowem i Borią. Jego oddział został rozbity w walkach pod Rybnicą i Jurkowicami, on sam zaś poległ 6 listopada pod Wierzchowiskami.

16 gen. Michał Heydenreich ps. „Kruk” ( ) Był członkiem Koła Oficerskiego Zygmunta Sierakowskiego w Petersburgu, więc od razu czynnie zaangażował się w powstanie jako naczelnik województw podlaskiego i lubelskiego. Walczył bohatersko w bitwach pod Kaniwolą, Chruśliną, a 8 sierpnia pod Żyrzynem pokonał rosyjski konwój poczty, zdobywając 100 tys. rubli. Rząd Narodowy w związku z tym wydarzeniem mianował go 22 sierpnia generałem. Po upadku powstania wyemigrował do Francji, potem do Anglii. Zmarł 9-IV-1886 r. i został pochowany na Cmentarzysku Łyczakowskim. Józef Grekowicz ps. „Gronostajski” ( ) 18-I-1863 r. Rząd Narodowy nadal mu stopnień pułkownika, ponieważ brał udział w powstaniu od początku – natarł na rosyjską załogę w Radomsku 22 stycznia, następnie pod rozkazami Kurowskiego walczył pod Miechowem, a ranny wyjechał do Krakowa, gdzie stworzył nową formację. Już jako naczelnik sił zbrojnych w Krakowskiem wraz ze swym oddziałem dowodził w bitwach pod Igołomią i Fajsławicami. Organizował siły zbrojne, a kiedy powstanie upadło, wyemigrował do Francji, później do Turcji. Zmarł 26-VII-1912r., został pochowany we Lwowie.

17 Najważniejsze bitwy Bitwa pod Ciołkowem (22 stycznia 1863) – pierwsza bitwa w powstaniu; oddział jadący z Warszawy do Płocka napotkał kompanię rosyjskiego pułku; wygrano poprzez zasadzkę w lesie; zdobyto broń Bitwa pod Szydłowcem (22/23 stycznia 1863) – pierwsze wyzwolone miasto Bitwa siemiatycka (6-7 lutego 1863) – klęska z powodu słabego uzbrojenia i niedostatecznej współpracy między dowódcami Bitwa w Sosnowcu (6-7 lutego 1863) – zdobyto jeńców, 40 koni oraz 100 tys. rubli oraz kilkadziesiąt karabinów Bitwa pod Stokiem (4/5 maja 1863) – jedna z największych zwycięskich walk, w której doszło do rozbicia kolumny carskiej, przy czym wzięto dużą liczbę jeńców i broni Bitwa pod Kobylanką (1-6 maja 1863) – z 700 powstańców poległo ok. 150; zwycięstwo zawdzięczane brawurowej akcji gen. Jeziorańskiego Bitwa pod Slichą (26 maja 1863) – mimo trzykrotnej silniejszego wroga, wojska gen. Józefa Wysockiego „dosłownie wyrąbała sobie drogę lancami, rozbijając czworobok, w którym ustawił się nieprzyjaciel” Bitwa pod Żyrzynem (8 sierpnia 1863) – po zwycięskiej walce dla powstańców cześć żołnierzy rosyjskich przeszło na stronę polską; zyskano 400 sztuk broni i 140 tys. rubli Bitwa pod Opatowem (21 lutego 1864) – duże straty; został schwytany płk. Ludwik Topór Zwierzdowski, którego stracona 23 lutego

18 W dniu 25 sierpnia 1863 r. na gruntach folwarku Żelazna niedaleko zabudowań dworskich oddział powstańczy „Dzieci Warszawskich” dowodzony przez pułkownika Ludwika Żychlińskiego stoczył bitwę z Rosjanami pod dowództwem generała Mullera von Zakamelskiego. W bitwie tej brał udział młody Bolesław Prus (pod swoim właściwym nazwiskiem jako Aleksander Głowacki). odnowiona mogiła upamiętniająca powstańców, 2010 r. Krzyż i obelisk poświęcony powstańcom styczniowym położone są przy leśnej drodze z Łucznicy do Natolina 1.5 km od zakrętu w Łucznicy na Osieck.

19 Pomnik postawiony przed kościołem w Gocławiu, 2013 r. Mogiła powstańców z 1863 r. leży po prawej stronie tej samej drogi trochę dalej. Huta Garwolińska to obecnie część Woli Rębkowskiej (ul. Dębowa).

20 Dowódcy oddziałów partyzanckich Obecne tereny Polski: ks. Stanisław Brzóska – woj. lubelskie Józef Hauke-Bosak – woj. świętokrzyskie Wincenty Kalinowski – obwód grodzieński [Białoruś], woj. podlaskie, mazowieckie Marian Langiewicz – woj. śląskie, małopolskie Władysław Padlewski – woj. Mazowieckie [Płock] Zygmunt Sierakowski – okręg kowieński [Litwa] Edmund Taczanowski – woj. łódzkie, śląskie, wielkopolskie [Konin] Walery Wróblewski – woj. lubelskie

21 Scena z powstania styczniowego Tadeusz Ajdukiewicz, 1875 r.

22 Umundurowanie powstańców Powstańcy nie mieli dobrego umundurowania, ponieważ brakowało jednolitej organizacji. Kosynierzy i strzelcy nosili granatowe czapki rogate z daszkami i orłami, surduty i spodnie wpuszczone w cholewki długich butów, płaszcze z kapturami oraz czarne skórzane pasy, w przeciwieństwie do oficerów noszących pasy barwy naturalnej i zielone pióra w czapkach. Ułani mieli wysokie czapki z amarantowym wierzchem oraz okutym blachą daszkiem, długie granatowe kurtki i granatowe spodnie z amarantowymi lampasami, również wpuszczane w cholewy butów. Krakusi nosili czapki z czerwonego sukna z czarnym otokiem, czamary z kołnierzami, tabaczkowe płaszcze wyszywane czerwonym sznurkiem. Mundur generalski tworzyła granatowa kurtka z kołnierzem i wyłogami amarantowych rękawów z białymi wypustkami, czapka z kitą białych i amarantowych piór z orłem i srebrną otoczką. W strojach pojawiały się też obce elementy, np. tureckie czerwone turbany, włoskie garibaldijki.

23 Żuawi śmierci – stoją od lewej: hr. Wojciech Komorowski, płk Franciszek Rochebrune, por. Tenente Bella; K. Sariusz Wolski na podstawie fotografii. Nazwa „żuaw” pochodzi od arab. zuāwa – nazwy szczepu Kabylów. Nazwa żuawi śmierci wynikała ze składanej przysięgi, że nigdy się nie cofną ani nie poddadzą. Mogli tylko zwyciężyć albo zginąć. Pod twardą ręką Rochebrune’a, żuawi stali się jedną z doborowych formacji powstania, w której szczególnie widoczny był esprit de corps – „duch oddziału”, wyrażający się m.in. w odmiennym jednolitym umundurowaniu, dyscyplinie i ceremoniałach przyjęcia do żuawów. Żuawi śmierci Znakiem ich była to czarna chorągiew z aplikowanym białym krzyżem, z narodowymi (biało-czerwonymi) szarfami na których widniał napis: „W imię Boże – r. 1863”. Poczet sztandarowy tworzyli: szeregowy Wierzbicki chorąży Cywiński kapitan Czaderski Znakiem ich była to czarna chorągiew z aplikowanym białym krzyżem, z narodowymi (biało-czerwonymi) szarfami na których widniał napis: „W imię Boże – r. 1863”. Poczet sztandarowy tworzyli: szeregowy Wierzbicki chorąży Cywiński kapitan Czaderski

24 Stan wojenny Mimo, że początkowo władze powstańcze składały się głównie z Czerwonych, z czasem Biali starali się zyskiwać coraz silniejszą pozycję. Zaczęli oni popierać umiarkowanego Czerwonego, za jakiego był uważany Langiewicz. W wyniku ich działań po wyjeździe Mierosławskiego, Langiewicz został dyktatorem powstania. W tym czasie wojska powstańcze ze zmiennym szczęściem toczyły zażarte walki z oddziałami rosyjskimi. W kwietniu Biali oficjalnie przystąpili do powstania i wkrótce objęli nad nim władzę. W związku z tym powołano składający się z Białych Rząd Narodowy. We wrześniu 1863 roku Czerwoni rozpoczęli akcje terrorystyczne wymierzone w zaborców. W jednym z zamachów zginął namiestnik Królestwa Polskiego gen. Berg. Następnie w październiku dowódca wojskowy Romuald Traugutt został dyktatorem powstania. Zreorganizował on władze powstańcze i oddziały zbrojne. Jednak ta próba ratowania powstania nie miała już szans powodzenia. Walki prowadzone były na coraz mniejszą skalę, a coraz liczniejsze wojska rosyjskie skutecznie rozbijały oddziały powstańcze.

25 Sprawa chłopska Kiedy 22-I-1863 roku wybuchło powstanie styczniowe Tymczasowy Rząd Narodowy, wydał dekrety, w których znosił przywileje stanowe i wprowadzał uwłaszczenie. Właścicielom obiecano odszkodowanie, które mieli płacić nie chłopi, ale przyszłe odrodzone państwo polskie. Zapowiadano również nadanie trzech mórg ziemi bezrolnym, którzy wezmą udział w powstaniu styczniowym. Jednak wieś zachowywała dużą rezerwę wobec powstania. Nie wszędzie zapowiedź reform dotarła oraz chłopi woleli dostać ziemię legalnie, od państwa, a nie od iluzorycznej władzy powstańczej. Dla dalszych losów powstania styczniowego zasadniczą kwestią stawało się pozyskanie wsi. W warunkach wojny partyzanckiej nie można było skutecznie prowadzić walk bez poparcia ludności wiejskiej. Zaczęto wprowadzać w życie dekrety uwłaszczeniowe.

26 mogły zaoferować gorszych warunków niż Rząd Narodowy. Chłopi uzyskali więc to na czym im najbardziej zależało – ziemię i odwrócili się od powstania, a nawet zaczęli działać na jego szkodę. Traugutt uważał, że "powstanie bez ludu jest tylko wojskową demonstracją" wydał więc specjalny dekret powołujący organy kontrolujące realizację uwłaszczenia. W ich skład weszli także chłopi. Dekret wprowadzał wysokie kary, z karą śmierci włącznie, za sabotowanie uwłaszczenia. Asygnata pożyczki narodowej Działania Romualda Traugutta nie mogły uratować powstania styczniowego. Decydujący cios zadała władza carska, która 2-III-1864 roku wydała ukaz regulujący kwestię włościańską w Królestwie Polskim. Właściciele ziemscy mieli otrzymać rekompensatę z budżetu państwa, a chłopi mieli jedynie uiszczać podatek gruntowy. Uwłaszczenie przeprowadzono na dużo korzystniejszych zasadach niż w Rosji. Władze carskie nie

27 Bitwa pod Ignacewem Juliusz Kossak, 1893 r.

28 Podziemne państwo Tymczasowy Rząd Narodowy powstał w noc z 22 na 23 stycznia 1863 roku w wyniku przekształcenia go z Komitetu Centralnego Narodowego i był najwyższym organem wykonawczym w powstaniu styczniowym. Tymczasowy Rząd podpisał „Manifest”, w którym wzywał do walki oraz ogłaszał uwłaszczenie chłopów, które pozostało fikcją z powodu braku możliwości wyegzekwowania tej decyzji. Rząd zaproponował osobę Ludwika Mierosławskiego na dyktatora powstania, ale ten po przegraniu dwóch potyczek zrezygnował z podjęcia stanowiska. Po przejęciu władzy przez stronnictwo białych TRN zmienił nazwę na Rząd Narodowy. Rząd Narodowy posiadał władzę ustawodawczą i wykonawczą, utworzył własną tajną administrację państwową, odpowiedzialną m.in. za pobór podatków, działanie tajnej poczty, edycję prasy. Aresztowanie Romualda Traugutta 10-IV-1864 r. uważa się za koniec działalności Rządu Narodowego w czasie powstania styczniowego. Pieczęć Rządu Narodowego w powstaniu styczniowym

29 Walki partyzanckie Różne koncepcje walk powstańczych przygotowywane były przez wojskowych przywódców Czerwonych. Cały kraj miał być podzielony na 5 okręgów. Głównymi celami było zajęcie głównych twierdz w Modlinie i Płocku, Warszawy, powstanie silnych korpusów, które zaatakują w kierunku Litwy i Ukrainy. „Walka powstańcza” – Michał Elwiro Andriolli Wojna partyzancka – polegała na działaniach nieregularnych przy poparciu ludności i skierowana przeciwko okupantowi (zaborcy), lubw czasie walki przeciw rodzimym niepopularnym rządom. Działania partyzantki to szybkie ataki nękające, przeprowadzane z ukrycia, z przygotowaniem zasadzek, czasami w kooperacji z armią regularną (własną bądź sprzymierzoną) i podporządkowane ogólnym celom strategicznym. Powstanie na wschodnich rubieżach I Rzeczypospolitej miało zaświadczyć o aspiracjach Polaków do odzyskania granic historycznych. W ramach solidarności międzynarodowej, pod hasłem za wolność naszą i waszą zamierzano przerzucić płomień powstania do Wielkiego Księstwa Finlandii.

30 Biwak armii rosyjskiej na Placu Zamkowym w Warszawie po wprowadzeniu stanu wojennego w Królestwie Polskim w 1861 roku Manifest Tymczasowego Rządu Narodowego z 22-I-1863 r. Biżuteria patriotyczna

31 Przyczyny klęski Znaczna przewaga wojsk carskich W powstaniu brała udział tylko szlachta Brak świadomość narodowej wśród chłopów i mieszczan Konflikty wewnętrzne wśród ugrupowań powstańczych (Biali i Czerwoni) Brak odpowiedniego i wystarczającego uzbrojenia Brak pomocy państw zachodnich Przewaga Rosjan Publiczne egzekucje, konfiskaty majątkowe, kontrybucje i masowe zsyłanie na Sybir, które osłabiały powstańców i liczebnie i psychicznie Brak zgody między Polakami Ucieczka więźniów – Ofiary kruków, Aleksander Sochaczewski, 1897 r.

32 Powstanie Styczniowe 1863 – 1864 nie mogło liczyć na powodzenie ani osiągnięcie jakiś większych sukcesów. W noc wybuchu Imperium Rosyjskie dysponowało aż 100 tysięczną armią wobec zaledwie 6 tyś. powstańców. Wojsko polskie było wspomagane przez Polaków ze wszystkich zaborów, emigrację, a także przedstawicieli innych narodów, jednak wobec sił wroga byli praktycznie bezsilni. Ostatecznie Rosja zyskała dwukrotną przewagę liczebną nad powstańcami. Powstanie Styczniowe, które zakończyło się wiosną 1864 roku okazało się wielką klęską dla narodu polskiego. Odzyskanie niepodległości stało się czymś niemożliwym i nawet nie myślano wtedy o kolejnych zrywach. Szacuje się, że ok. 20 tyś. żołnierzy ze strony polskiej poległo. Artur Grottger -Zamknięcie kościołów Wojsko rosyjskie strzela do manifestantów w Warszawie 8-IV-1861 roku

33 Polonia Jan Matejko, 1863 r.

34 Represje, znaczenie powstania Cały obszar Królestwa objęły represje i krwawe pacyfikacje. Rozpoczęły się wywózki na Syberię. Powstańców skazywano w trybie wojskowym, ponieważ na tych ziemiach ogłoszono stan wyjątkowy na kolejne 50 lat. Ziemiaństwo zostało ukarane konfiskatą majątków. Cały kraj objęły wysokie kontrybucje. Resztki administracyjnej autonomii zostały za karę zniesione: kraj nazwano „Krajem Przywiślańskim”. Urzędy zostały zrusyfikowane, ograniczono dostąp Polaków do szkół wyższych. Kościół katolicki znalazł się na liście wrogów związanego z caratem prawosławia. W czasie walk przez oddziały przeszło 200 tysięcy żołnierzy, z różnych krajów i zaborów. W walkach wielu zginęło, byli to często ludzie młodzi i wysokiego pochodzenia, elita. Społeczeństwo na długi czas przywdziało barwy żałoby. Z drugiej strony jednak żadne wcześniejsze powstanie nie zjednoczyło tak wokół jednaj sprawy. Powstanie położyło podwaliny narodowej świadomości. Wieszanie powstańców styczniowych w Szawlach, autor Stanisław Witkiewicz.

35 Polacy zyskali rozgłos w całej Europie, zyskując sobie sławę narodu walczącego o wolność i wzoru dla innych. Powstanie rozbiło również skostniały i nienowoczesny system gospodarczy ziem. Za osiągnięcie powstańców bowiem uznać należy zmianę polityki agrarnej i uwłaszczenie chłopów na lepszych niż w Rosji warunkach. Ostatnie powstanie trwało 15 miesięcy. Przez ponad 50 kolejnych lat czekano na okazję do odbudowy państwa polskiego. Świadectwo wygnania Franciszkanów z klasztoru w Radomsku za pomoc powstańcom. Oddział Ignacego Drewnowskiego

36 Cytadela warszawska Cytadelę Aleksandrowską, jak brzmiała jej oficjalna nazwa, wybudowano w latach na przymusowo wywłaszczonej i wyburzonej części podmiejskiego Żoliborza. Budowa pochłonęła ogromne sumy, którymi obciążono Warszawę. Szacuje się, że w latach przez Cytadelę przeszło kilka tysięcy konspiratorów i powstańców. Np. tylko w nocy 14/15 października 1861 r. przyprowadzono do Cytadeli 1678 mężczyzn aresztowanych w kościołach. W Cytadeli umieszczono także około 1800 ofiar „branki” do wojska rosyjskiego w styczniu 1863 r. W czasie powstania styczniowego na stokach Cytadeli wykonano kilkadziesiąt egzekucji, w tym najdramatyczniejszą, w obecności około 30 tysięcy mieszkańców, kiedy 5-VIII-1864 r. stracono Romualda Traugutta i czterech jego towarzyszy z Rządu Narodowego: Jana Jeziorańskiego, Rafała Krajewskiego, Józefa Toczyskiego i Romana Żulińskiego. Wszystkich pogrzebano potajemnie gdzieś w fortecznej fosie. Ten okres zamykała 17-II-1865 r. egzekucja Aleksandra Waszkowskiego, powstańczego naczelnika miasta Warszawy.

37 Pożegnanie z Europą Aleksander Sochaczewski, 1894 r.

38 Powstanie styczniowe literaturapieśni Felicjan Faleński „Idący na śmierć pozdrawiają cię” Bolesław Prus „Omyłka” Eliza Orzeszkowa „Gloria vicitis”, „Nad Niemnem” Stefan Żeromski „Rozdziobią nas kruki, wrony...”, „Wierna rzeka” Cyprian Kamil Norwid „Fortepian Szopena” „Marsz, marsz Polonia” „Marsz powstańców” „Marsz powstańców Langiewicza ” „Marsz strzelców” „ Marsz żołnierzy Langiewicza” „W krwawym polu” „Pieśń powstańców z 1863” Włodzimierz Wolski „Marsz żuawów”

39 „[…] Do broni więc, Narodzie Polski, Litwy i Rusi, do broni!, bo godzina wspólnego wyzwolenia już wybiła, stary miecz nasz wydobyty, święty sztandar Orła, Pogoni i Archanioła rozwinięty” Dziękuję za uwagę!


Pobierz ppt "Powstanie Styczniowe "

Podobne prezentacje


Reklamy Google