Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Rewitalizacja społeczna jako narzędzie usuwania barier rozwoju społeczności lokalnych Jerzy Leszkowicz-Baczyński Pracownia Rewitalizacji Społecznej.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Rewitalizacja społeczna jako narzędzie usuwania barier rozwoju społeczności lokalnych Jerzy Leszkowicz-Baczyński Pracownia Rewitalizacji Społecznej."— Zapis prezentacji:

1 Rewitalizacja społeczna jako narzędzie usuwania barier rozwoju społeczności lokalnych Jerzy Leszkowicz-Baczyński Pracownia Rewitalizacji Społecznej

2 Struktura prezentacji 1.Rewitalizacja miast 2.Oddziaływania i wskaźniki 3.Degradacja obszarów 4.Aspekty rewitalizacji

3 Rewitalizacja miast to skoordynowany proces, prowadzony wspólnie przez władzę samorządową, społeczność lokalną i innych uczestników, będący elementem polityki rozwoju i mający na celu przeciwdziałania degradacji przestrzeni zurbanizowanej, zjawiskom kryzysowym, pobudzanie rozwoju i zmian jakościowych, poprzez wzrost aktywności społecznej i gospodarczej, poprawę środowiska zamieszkania oraz ochronę dziedzictwa narodowego, przy zachowaniu zasad zrównoważonego rozwoju (Ziobrowski, 2009:10)

4 Specyfika obszarów miejskich 1.Koncentracja (zespolenie) na ograniczonym do granic miasta obszarze różnych, jakościowo odmiennych elementów, co stwarza szanse pojawienia się nowych, nieplanowanych efektów ich współistnienia i współdziałania. 2.Intensywność, bogactwo i zróżnicowanie różnych form życia społecznego w ograniczonej zabudową miejską granicach. 3.Przemieszanie wszystkich rodzajów działalności ludzkiej stanowiące efekt współistnienia w przestrzeni miejskiej zbiorowości o różnych cechach, realizujących różne funkcje społeczne

5 Cztery typy oddziaływań rewitalizacyjnych 1.Rewitalizacja zdegradowanych śródmieść i wielofunkcyjnych przedwojennych obszarów zabudowy miejskiej, 2.Rewitalizacja obszarów poprzemysłowych, pokolejowych i powojskowych, 3.Rewitalizacja blokowisk, zwłaszcza w technologii wielkopłytowej, 4.Rewitalizacja krajobrazu miast ze szczególnym uwzględnieniem sylwety miasta i systemu przestrzeni publicznych, w tym zieleni miejskiej.

6 Wskaźniki uzasadniające rewitalizację Bezrobocie Ubóstwo, trudne warunki mieszkaniowe Przestępczość Wykształcenie mieszkańców Przedsiębiorczość mieszkańców Degradacja techniczna infrastruktury i budynków Zanieczyszczenie środowiska naturalnego

7 Źródła degradacji obszarów miejskich ( ) 1.Państwo: właściciel gruntów, nieruchomości i mieszkań. 2.Brak wystarczających planów i inwestycji remontowych dotyczących starej zabudowy 3.Brak uporządkowania sytuacji prawnej wielu gruntów i obiektów 4.Ideologiczna wizja społeczeństwa i jej skutki: mieszanie składu społecznego. 5.Nieracjonalna polityka przestrzenna – pogarszanie się warunków życia. 6.Brak nastawienia na rozwój autentycznej podmiotowości zbiorowości lokalnych – poprzez stowarzyszenia i fundacje reprezentujące interesy i opinie mieszkańców

8 Źródła degradacji terenów miejskich: okres transformacji 1.Geneza terenów poprzemysłowych: Zaniechanie rozpoczętych inwestycji z czasów PRLu 2.Likwidacja dawnych funkcji produkcyjnych: destrukcja techniczna infrastruktury jako źródło patologii społecznej i rabunkowej gospodarki. 3.Dalsze losy blokowisk: dwa scenariusze a.Pesymistyczny: np. B. Jałowiecki (1995)–zagrożenie przekształceniem się blokowisk w slumsy. b.Neutralny: szanse modernizacji dawnych osiedli. Tendencja do migracji lokatorów o najwyższym statusie ekonomicznym nie spowodowała procesów gettoizacji osiedli. 4.Pierwszy okres transformacji ( ) żywiołowe wprowadzanie reguł kapitalizmu: jako czas rozwoju nieformalnych porozumień między władzą lokalną a inwestorami, z pominięciem głosu mieszkańców

9 Skumulowany efekt procesów degradacji osiedli mieszkaniowych z drugiej połowy XX w: 1.Obszary podlegające degradacji ze względu na błędną politykę planistyczną 2.Dewastacja starej zabudowy – głównie starówki miast, redukcja dawnej funkcji reprezentacyjnej centrów 3.Brak wystarczającej kontroli nad rozwojem obszarów patologii miejskiej 4.Mechanizm stygmatyzacji: „złe adresy”, gentryfikacja jako strategia pozyskiwania atrakcyjnych lokalizacji 5.Niewielki (niewystarczający) poziom zaangażowania mieszkańców w politykę miejską

10 Błędne założenie prognoz rozwojowych Znaczna część analiz skupia uwagę na dysfunkcjach obszarów miejskich, w konsekwencji prognozując pesymistyczne scenariusze ich rozwoju. Schemat: zaburzenie funkcji – dalsza degradacja przestrzenna i społeczna. Tymczasem zgodnie z założeniami polityki rewitalizacyjnej i programów tego nurtu warto zastanowić się nad szansami rozwoju obszaru w oparciu o istniejące zasoby, kapitał społeczny i szanse mobilizacji poprzez partycypację społeczną.

11 Obszary zdegradowane wymagające rewitalizacji w miastach polskich (Jarczewski 2009) Typ obszaru zdegradowanego Powierzchnia terenów zdegra- dowanych (ha) Odsetek terenów zdegradowanych Odsetek terenów zainwestowanych i zurbanizowanych w miastach Uwagi Stare dzielnice śródmiejskie ,811,0Wykazywane przez prawie wszystkie miasta Blokowiska ,42,6 Bardzo zróżnicowane kryteria wyznaczania obszarów kryzysowych Tereny poprzemysłowe ,04,2 Wartość minimalna, z innych szacunków nawet ha Tereny powojskowe4 0003,30,7Plus około 1500 ha w zasobach AMW Tereny pokolejowe ,52,6 Optymistyczne plany PKP, w tym rozwój 100 dworców multimodalnych Suma ,021,2-

12 Wnioski 1.ok. 21% obszarów miejskich wymaga rewitalizacji. Tym samym działaniami rewitalizacyjnymi powinno być objętych blisko 2,4 mln mieszkańców miast. 2.Podejmowane programy społeczne nie zawsze ścisłe wiążą się z działaniami na obszarach objętych rewitalizacją, obejmując często swym zasięgiem szerszy obszar 3.W blisko 200 lokalnych programach rewitalizacji występują dwie tendencje: redukcja skali problemów dotyczących obszarów poprzemysłowych i powojskowych, jednocześnie rozszerzanie tej skali w odniesieniu do centrów miast i wielkich osiedli 4.System monitorowania projektów i programów rewitalizacji jest zazwyczaj niewystarczający. Tylko niekiedy opracowuje się docelowe wskaźniki produktu, rezultatu i oddziaływania 5.Priorytetem programów rewitalizacyjnych jest z reguły centrum miasta 6.Rewitalizacja wielkich osiedli często ogranicza się do ulepszania infrastruktury, z pominięciem zaburzonych relacji w układach społecznych.

13 Wnioski c.d. 1.Tereny poprzemysłowe zalicza się coraz częściej do obszarów kryzysowych. Rewitalizacja w takim kontekście obejmuje jedynie tereny najcenniejsze rynkowo, atrakcyjnie zlokalizowane 2.Rewitalizacja na terenach pokolejowych i powojskowych jest najmniej popularna. Powody: znaczne oddalenie od ośrodków miejskich części obszarów powojskowych 3.Programowanie i realizacja programów rewitalizacji w niewielkim stopniu wykorzystuje zaangażowanie społeczności lokalnych, jego inicjatorami są często lokalne władze bądź inwestorzy 4.Brak jest baz danych dotyczących terenów zdegradowanych: inwentaryzacja dotyczyła jedynie terenów powojskowych (po Wojsku Polskim i wojskach Federacji Rosyjskiej), obszary pokolejowe oszacowano na podstawie dokumentów PKP

14 Aspekty rewitalizacji Marginalizacja Polaryzacja i segregacja społeczno-przestrzenna Depopulacja miast a procesy suburbanizacji Cudzoziemcy i imigranci Degradacja śródmieścia

15 Marginalizacja Marginalizacja w największym stopniu dotyczy dawnych ośrodków przemysłowych, w których zaburzenie dawnych funkcji produkcyjnych skutkuje kumulacją bezrobocia, ubóstwa i przestępczości. Ubóstwo stanowi źródło marginalizacji społecznej – przejawiając się alienacją w wielu sferach życia. Marginalizacja ekonomiczna przyczynia się do wykluczenia w pozostałych sferach: zwłaszcza edukacji. Niski poziom dochodów obserwowalny jest często w centrach miast, zamieszkiwanych w znacznym stopniu przez ludzi starych (wiek poprodukcyjny), także przez jednostki obiektywnie lub subiektywnie niezdolne do pracy, wreszcie osoby długotrwale bezrobotne. Poza centrami miast (starówkami) przestępczość występuje w największym nasileniu w dzielnicach o najniższym statusie społeczno-ekonomicznym mieszkańców.

16 Polaryzacja i segregacja społeczno-przestrzenna Mimo wysiłków władz PRLu w miastach istniał podział na dzielnice postrzegane jako lepsze i gorsze. Wprowadzenie gospodarki kapitalistycznej po zmianie transformacyjnej zaowocowało pogłębieniem dystansów społecznych: w wymiarze wskaźników społecznych (wykształcenie, dochody, zawód) jak i przestrzeni miejskiej uznawanej za „typową” dla różnych segmentów struktury społecznej. Współcześnie można zaobserwować zjawisko segregacji przestrzennej odzwierciedlającej hierarchię statusową. Procesy segregacji i polaryzacji społecznej są wyraźnym efektem migracji ze wsi do miast, również z miast małych do dużych. Istnieje zjawisko polaryzacji wykształcenia: mieszkańców wykształconych pozyskują przede wszystkim duże ośrodki miejskie.

17 Depopulacja miast a procesy suburbanizacji Depopulacja pojawiła się jako efekt zmiany transformacyjnej, wyznaczającej nowe reguły wyceny gruntów i mieszkań. Objęła głównie śródmieścia miast oraz niektóre osiedla mieszkaniowe. Depopulacja dzielnic centralnych może odbywać się gwałtownie bądź stopniowo – jako efekt jednoczesnego pojawienia się procesów gentryfikacja oraz napływu ludności z zewnątrz, zamieszkującej czasowo (studenci) Depopulacja wiąże się bezpośrednio z suburbanizacją, która ma strukturalne cechy wspólne z jej wariantem zachodnim. W procesie suburbanizacji bierze udział zwłaszcza ludność w wieku produkcyjnym, dobrze wykształcona – czyli o wysokim statusie materialnym i społecznym. Suburbanizacja wiąże się z awansem społecznym i stanowi jego wskaźnik.

18 Cudzoziemcy i imigranci Od początku transformacji ustrojowej napływ cudzoziemców do Polski zaczął wzrastać. Jest prawdopodobne, że umacnianie się Polski w wymiarze ekonomicznym spowoduje zwiększenie tendencji napływowych. W 2013 r. przyjęto 35 tys. wniosków o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, (głownie z Ukrainy, Chin). Ponadto w 2013 r. przyjęto najwięcej wniosków o nadanie statusu uchodźcy w RP (wnioski złożyło ponad 15 tys. osób, W przypadku Europy zachodniej imigranci dążą do osiedlania się w miastach, ten proces jest prawdopodobny także w Polsce. Blisko 4/5 migrantów (79%) zamieszkało w polskich miastach. Największym zainteresowaniem cieszą się duże ośrodki: Warszawa, Łódź, Poznań, Lublin, Szczecin, Trójmiasto) (Głąbicka, Sakson 1997) Napływ obcokrajowców łączy się ze zjawiskiem segregacji przestrzennej.

19 Degradacja śródmieścia Dzielnice śródmiejskie są obszarem kumulacji niekorzystnych symptomów życia społecznego. Degradacja generowana jest przez dwa czynniki: kumulację starej zabudowy (domów komunalnych) oraz nadreprezentacji osób starych, słabo edukowanych, nie radzących sobie na rynku pracy. Cykl degradacji śródmieść rozpatrywać należy na czterech płaszczyznach: ekonomicznej, urbanistyczno-infrastrukturalnej, prawno-administracyjnej i społecznej. Okres transformacyjny wpłynął na dekapitalizację substancji mieszkaniowej i odpływ części najlepiej wykształconych mieszkańców do apartamentowców i osiedli suburbialnych. Jednocześnie postępująca reprywatyzacja (gwałtowny wzrost stawek czynszowych)zwiększyła skale problemów mieszkańców centrów miejskich. Przybyszami z kolei stali się imigranci z Europy wschodniej i Azji oraz studenci (beanizacja). W wymiarze gospodarczym osłabienie siły nabywczej wpłynęło na upadek handlu i usług

20 „Zadaniem działań rewitalizacyjnych powinno być zwiększenie szans rozwojowych miast i poprawa jakości życia ich mieszkańców poprzez kompleksowe przekształcenia fragmentów przestrzeni miejskiej przy zachowaniu dziedzictwa materialnego i duchowego oraz zasad zrównoważonego rozwoju.” (Ziobrowski, 2009: 10)


Pobierz ppt "Rewitalizacja społeczna jako narzędzie usuwania barier rozwoju społeczności lokalnych Jerzy Leszkowicz-Baczyński Pracownia Rewitalizacji Społecznej."

Podobne prezentacje


Reklamy Google