Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Ból u chorych u kresu życia Krystyna de Walden – Gałuszko Wojewódzkie Centrum Onkologii, Gdańsk.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Ból u chorych u kresu życia Krystyna de Walden – Gałuszko Wojewódzkie Centrum Onkologii, Gdańsk."— Zapis prezentacji:

1 Ból u chorych u kresu życia Krystyna de Walden – Gałuszko Wojewódzkie Centrum Onkologii, Gdańsk

2 Continuum distresu łagodny (reakcje normalne) zaburzenia przystosowania zespoły depresyjne lękowe Czynniki indywidualne i interpersonalne sociodemograficzne etap życia poprzedni wywiad osobowość strategia obronna styl więzi wsparcie społeczne duchowośc Stresory biologiczne guz/następstwa zmiany neurobiol. dolegliwości leczenie Stresory psychospołeczne DG, wznowy, st. term. niepełnosprawność zmiany identyfikacji i funkcjonowania / ról zmiany wyglądu/ identyfikacji zmiany trajektorii choroby niepewność

3 Epidemiologia bólu Zawansowane stadium choroby 75% w tym stopień średni lub zaawansowany 50%

4 Co to jest ból? (2) Subiektywne, wieloobszarowe doświadczenie przeżywane indywidualnie. Clark WC, Yang JC, Tsui SL, Ng KF, Bennett Clark S. Unidimensional pain rating scales: a multidimensional affect and pain survey (MAPS) analysis of what they really measure. Pain 2002; 98:241-247. Hadjistavropoulos HD, Craig KD. Acute and chronic low back pain: cognitive, affective, and behavioral dimensions. J Consult Clin Psychol 1994; 62:341-349. Ból ≠ percepcja!

5 Co to jest ból? (3) Ból = proces Etap I Zmysłowo – dyskryminacyjny (kora somatosensoryczna, szlak neordzeniowo wzgórzowy) Etap II Emocjonalna prosta reakcja przykrości, efektywna motywacja (przedni odcinek zakrętu obręczy) Etap III Poznawczo wartościujący – cierpienie (kora czołowa) Etap IV Zachowanie bólowe popęd awersyjny (twór siatkowaty, układ limbiczny, udział procesów sensorycznych poznawczych motywacyjnych = cenna filiżanka negatywne przekonanie negatywne emocje osobowość nocycepcja percepcja ekspresja J.B. Wade, D.D. Price, Personality charecteristics of patients with pain. American Psychological Association, Washington 2002, 89-107 R. Melzack, P.D. Well. Tajemnica bólu, Wydawnictwo WAM, Kraków 2006.

6 Jak chorzy reagują na ból?

7 Reakcje poznawcze i wartościujące 1.Pamięć bólu 2.Uwaga (ból łatwiejszy: stały, powoli narastający) 3.Oczekiwania 4.Przekonania – interpretacja (znaczenie bólu) Sullivan MJ, Thorn B, Haythornthwaite JA, et al. Theoretical perspectives on the relation between catastrophizing and pain. Clin J Pain 2001; 17:52-64. Barkwell DP. Ascribed meaning: a critical factor in coping and pain attenuation in patients with cancer related pain. J Palliat Care 1991; 7:5-14. Bushnell MC, Villemure C, Duncan GH. Psychophysical and neuro-physiological studies of pain modulation by attention. w: Price DD, Bushnell MC (Eds). Psychological Methods of Pain Control: Progress in Pain Res. and Managem., Vol. 29, Seattle: IASP Press, 2004, 99-167. Hadjistavropoulos HD, Craig KD. Acute and chronic low back pain: cognitive, affective, and behavioral dimensions. J Consult Clin Psychol 1994; 62:341-349.

8 Pamięć bólu = wspomnienia wspomnienia zafałszowane wspomnienia „oddzielne” wyolbrzymiona pomniejszana element zmysłowy element psychiczny Uwaga: możliwość modelowania pamięci przez element emocjonalny.

9 Reakcje emocjonalno-motywacyjne 1.Lęk (ból ostry, nawracający) 2.Przygnębienie (ból przewlekły, postępujący) 3.Gniew Motywacja: popęd awersyjny (ucieczka od bólu), poczucie kontroli Gallagher RM, Verma S. Mood and anxiety disorders in chronic pain. w: Dworkin RH, Breitbart WS (Eds). Psychosocial Aspects of Pain: Progress in Pain Res. and Managem. Seattle: IASP Press, Vol. 27, 2004, pp 139-178. Rainville P., Pain and emotions. Progresss in Pain Res and Manage. JASP Press, Seatle 2004,vol. 29., 117-142. Kerns RD, Rosenberg R, Jacon MC. Anger expression and chronic pain. J Behav Med 1994; 17:57-62. Wade JB, Price DD, Hamer RM, Schwartz SM. An emotional com¬ponent analysis of chronic pain. Pain 1990; 40:303-310.

10 Psychospołeczne uwarunkowania percepcji/reakcji na ból. Wsparcie Wpływy społeczno kulturowe

11 Duchowe uwarunkowania percepcji/reakcji na ból = system wartości

12 Reakcje behawioralne – zachowania bólowe Odpowiedź zewnętrzna na odczuwany ból - Pozycje chroniące / strategia „paliatywna” - Strategie usprawniające Czynniki modyfikujące: - Społeczno-kulturowe - Osobowościowe - Odruchowo-warunkowe (pamięć bólu) Sanders S.H. Psychological Approaches to Pain Managament. Guilford Press, New York 2002, 128-137. Robinson J.P. Evaluation of function and Disability, w:w: Bonica,s Management of pain Loeser J.D., Butler S.H. (red.) Lippinocott, Philadlphia 2001, 342-362. Keefe FJ, Williams DA. Assessment of pain behaviors. w: Melzack R (red.). Handbook of Pain Assessment, New York: Guilford Press, 2001, pp 257-274.

13 Zachowania bólowe „doraźne” Werbalne: rodzaj, liczba, sposób wypowiadania skarg Niewerbalne: pozycja chroniąca zaciskanie, napieranie pocieranie, wzdychanie mimika

14 Przystosowanie – radzenie sobie z bólem (1) Skuteczne: Aktywne „zadaniowe” (sprawowanie kontroli) Rozwiązywanie problemów Poszukiwanie informacji Bierne: Łagodzenie emocji Oczekiwanie wsparcia Odwracanie uwagi Medytacja Modlitwa Fernandez E., Turk D.C., The utility of cognitive coping strategies for altering pain percpeption. Pain 1898, 38, 123-135. Skinner E.A. i inni: Searching for the structure of coping. Psychol. Bull. 2003, 129, 216-269. Nielson WR, Jensen MP. Relationship between changes in coping and treatment outcome in patients with fibromyalgia syndrome. Pain 2004; 109:233-241. Villemure C, Bushnell MC. Cognitive modulation of pain: How do attention and emotion influence pain processing? Pain 2002; 95:195-199.

15 Przystosowanie – radzenie sobie z bólem (2) Nieskuteczne: Katastrofizacja Unikanie Ucieczka Geisser M.E., The influence of coping styles on personality traits on Pain. W: Progress in Pain Res and Manage, JASP Press, Seatle 2004, vo;. 27, 521-546 Jansen M.P. i inni. Changes in beliefs, catastrophizing and coping are associated with improvement in multidisciplinary pain treatment. J. Consult Clin Psychol 2001, 69,655-662. Jensen MP Turner JA, Romano JM. Changes in beliefs, catastrophizing, and coping are associated with improvement in multidisciplinary pain treatment. J Consult Clin Psychol 2001; 69:655-662. Severeijns R, Vlaeyen JWS, i inni. Pain catastrophizing predicts pain intensity, disability, and psychologi¬cal distress independent of the level of physical impairment. Clin J Pain 2001; 17:165-172. Sullivan MJ, Thorn B, Haythornthwaite JA, et al. Theoretical perspectives on the relation between catastrophizing and pain. Clin J Pain 2001; 17:52-64.

16 Związek między stanem psychicznym a odczuwaniem bólu Horn S., Munafo M. Pain: theory research and intervention. Open University Press, Buckingham 1997, 32-48. Pickering G. i inni. Acute versus chronic pain treatment in Alzheimer’s disease. Europ. J. Pain 2006, 10, 4, 379-384. Benedetti F, Vighetti S, Ricco C, et al. Pain threshold and tolerance in Alzheimer's disease. Pain 1999: 80:377-382. A = próg czucia bólu B = próg tolerancji bólu B 1 = norma B 2 = zaburzenia świadomości, inne psychozy, otępienia B 3 = zespoły dezadaptacyjne (depresja, lęk) AB B1B1 B2B2 B3B3

17 Osobowość a próg tolerancji bólu (1) pesymizm optymizm Postawa zasięg stałość personalizacja wewn. zewn Poczucie kontroli Neurotyzm wysoki niski Lęk cecha wysoki niski introwersja ekstrawersja Typ osobowości dobre układy z ludźmi, ekspresja, aktywność

18 Ok. 70% pacjentów onkologicznych u kresu życia - powyżej 65 r.ż.

19 Percepcja i ekspresja osób starszych zależą od: 1.Sprawności umysłowej 2.Stopnia emocjonalności

20 Percepcja bólu i ekspresja u ludzi starszych - Różnice Sprawni umysłowo Z zaburzeniami poznawczymi i emocjonalnymi Etap I. nocycepcja ++ Etap II. przykrość + zmiany Etap III. poznawczo wartościujące + pamięć, uwaga, oczekiwanie, przekonanie zmiany Etap IV. zachowania bólowe pozycje chroniące, + strategie usprawniające, czynniki osobowościowe, odruchowo warunkowe, pamięć + zmiany Benedetti F., Vighetti S. et all. Pain threshold and tolerance in Alzheimer. Disease Pain 1999, 80, 377-382.

21 Próg czucia bólu u ludzi w sile wieku i u osób starszych Benedetti F., Vighetti S. et all. Pain threshold and tolerance in Alzheimer. Disease Pain 1999, 80, 377-382. w sile wiekuosoby starsze

22 Próg tolerancji bólu u osób sprawnych umysłowo, z zaburzeniami poznawczymi i z zaburzeniami emocjonalnymi Benedetti F., Vighetti S. et all. Pain threshold and tolerance in Alzheimer. Disease Pain 1999, 80, 377-382. osoby sprawne umysłowo osoby z zaburzeniami poznawczymi osoby z zaburzeniami emocjona-lnymi

23 Farmakoterapia bólu a uzależnienie? Uzależnienie to: - Utrata kontroli nad używaniem środków (głód) - Przymus używania mimo niekorzystnych następstw

24 Mechanizm kontrolowanego używania (1) Potrzeba nagrody popęd czynności przygotowawcze konsumpcja odhamowanie inne potrzeby inne popędy zaspokajanie popędu/potrzeb y Antynapęd Potrzeba nagrody Świadome „lubienie” nagrody Podświadome chcenie (W. Kostowski) potrzeba

25 Mechanizm powstawania uzależnienia (2) Potrzeba nagrody popęd czynności przygotowawcze konsumpcja Silne zahamowanie inne potrzeby inne popędy zaspokajanie popędu/potrzeb y Antynapęd Potrzeba nagrody popęd Świadome „lubienie” nagrody Podświadome chcenie Zahamowanie antynapędu Silne zahamowanie (W. Kostowski)

26 Stosowanie opioidów u chorych z bólem nie prowadzi do uzależnienia! Potrzeba nagrody (brak bólu) potrzeba czynności przygotowawcze konsumpcja odhamowanie inne potrzeby inne popędy Zaspokajanie popędu/potrzeb y Antynapęd (W. Kostowski)

27 Uzależnienie od narkotyków a lecznicze stosowanie opioidów ObjawyNarkotyki„Opioidy” Uzależnienie psychiczne+- Uzależnienie fizyczne++/- Objawy abstynencji++/- Tolerancja+- Uzależnienie rzekome (pseudo uzależnienie) -+ Uzależnienie terapeutyczne-+ Fishbain D.A. i inni. Drug abuse, dependenceand addition in chronic pain patients. Clin J. Pain 1992, 8, 77-85. Sees KL, Clark HW. Opioid use in the treatment of dhronic pain: assessment of addiction. J Pain Symptom Manage 1992; 8:257-264

28 Nie potrzeba nam mniejszych problemów! Potrzeba lepszych rozwiązań! Dziękuję za uwagę


Pobierz ppt "Ból u chorych u kresu życia Krystyna de Walden – Gałuszko Wojewódzkie Centrum Onkologii, Gdańsk."

Podobne prezentacje


Reklamy Google