Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Archiwum Państwowe w Kielcach. W materiałach archiwalnych Archiwum Państwowego w Kielcach brak jest potwierdzenia faktu urodzenia Piotra Ściegiennego.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Archiwum Państwowe w Kielcach. W materiałach archiwalnych Archiwum Państwowego w Kielcach brak jest potwierdzenia faktu urodzenia Piotra Ściegiennego."— Zapis prezentacji:

1 Archiwum Państwowe w Kielcach

2 W materiałach archiwalnych Archiwum Państwowego w Kielcach brak jest potwierdzenia faktu urodzenia Piotra Ściegiennego. W księdze stanu cywilnego parafii Brzeziny, do której należała Bilcza, rodzinna miejscowość Piotra Ściegiennego, w rejestrze urodzonych z lat występują, co prawda, nazwiska “Ściegienny”, lecz w zapisach z lat nie ma nazwiska Piotra Ściegiennego. Archiwum Państwowe w Kielcach, Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej w Brzezinach, sygn. 1, strona tytułowa

3 Nie figurują tam również imiona jego rodziców, ale odnaleźć można wzmiankę o Benedykcie Ściegiennym, stryju Piotra, który urodził się w 1781 roku, jako syn Antoniego i Agnieszki Ściegiennych – prawdopodobnie dziadków Piotra, a jak wynika z jego aktu małżeństwa sporządzonego w 1820 roku, był służącym we dworze brzezińskim. AP Kielce, Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej w Brzezinach, sygn. 19, akt nr 36 - akt małżeństwa Benedykta Ściegiennego

4 Fakt urodzenia Piotra Ściegiennego potwierdzony jest pośrednio w życiorysie znajdującym się w Archiwum Archidiecezjalnym w Lublinie (AAL Rep. 60 A A 252 k. 129) oraz w zeznaniach do protokółu Komisji Śledczej z 1844 roku. W protokóle tym, podane jest również, że jego rodzice: Franciszka i Wojciech byli włościanami. R. Bender, Ksiądz Piotr Ściegienny i jego rodzina w Ordynacji Zamojskiej, w: W. Caban red. Ksiądz Piotr Ściegienny, Epoka, Dzieło, Pokłosie, Kielce 1996, s. 128.

5 Piotr Ściegienny kształcił się najpierw w szkole elementarnej, potem w Szkole Wojewódzkiej w Kielcach. O jego postępach w nauce świadczą zachowane w Archiwum Państwowym w Kielcach dokumenty Kieleckiej Dyrekcji Szkolnej, a także materiały z Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie AP Kielce, Kielecka Dyrekcja Szkolna, sygn. 2, s Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Kancelaria Nowosilcowa, sygn. 550, s. 183,

6 AP Kielce, Kielecka Dyrekcja Szkolna, sygn. 2, s , poz. 38 – Piotr Ściegienny

7 Na liście uczniów szkoły elementarnej w Kielcach za lata 1813/1814 przy nazwisku Ściegienny Piotr zapisano: “syn włościański, katolik, lat 13, pierwszy rok w szkole, zdrowia mocnego, obyczajów dobrych, władze umysłowe dobre, aplikacja dobra, postępek w ogólności znaczy” AP Kielce, Kielecka Dyrekcja Szkolna, sygn. 2, s

8 Z Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie pochodzi “lista uczniów Szkoły Wojewódzkiej Kieleckiej w pierwszym półroczu 1821 roku dnia 11 lutego 1822 roku spisana w Kielcach”. Na liście tej pod pozycją 33 wymieniony jest: „Ściegienny Piotr, lat 21, stanu rolniczego, z oceną: sprawowanie – dobre, w rubryce zamieszkanie rodziców widnieje - Bilcza, obw. Kielecki, w. krakowskie, zaś w rubryce sposób prowadzenia życia rodziców – trudnią się rolnictwem” W roku 1822 wraz z 3 kolegami z klasy Ściegienny został wymieniony w tzw. “Popisie” jako “publiczne pochwalony”. A. Massalski, Szkolnictwo średnie Kielc do roku 1862, Kielce 1983, s. 109

9 AGAD, Kancelaria Nowosilcowa, sygn. 550, s. 183, , poz. 33 – Piotr Ściegienny

10 W Archiwum Państwowym w Radomiu, w aktach Zarządu Dóbr Państwowych w „tabelli użytków i powinności włościan wsi Bilczy do folwarku Kieleckiego należącey w Ekonomii Kieleckiej, w obwodzie i powiecie kieleckim. [...]” odnajdujemy wzmiankę, że ojciec Piotra, Dominika i Karola - Wojciech Ściegienny, gajowy, był tzw. gospodarzem całorolnym, o średniej zamożności i posiadał w 1826 roku 6 morgów i 200 prętów roli, 1 morgę łąk, 4 woły i 2 krowy, należał do dawnego Dozorstwa Białogonia, wchodzącego do Ekonomii Dóbr Górniczych. Z czasem zdobył stanowisko sołtysa, a co za tym idzie, i zwolnienie z pańszczyzny. Archiwum Państwowe w Radomiu, Archiwum Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu Wydział Dóbr, ZDP, sygn. 5

11 AP Kielce, Komisarz do spraw Włościańskich powiatu Kieleckiego, sygn. 123, s. 34, Bilcza - rodzinna miejscowość Piotra Ściegiennego

12 Piotr był najstarszym dzieckiem w tej rodzinie, miał dwie młodsze siostry - Mariannę i Agnieszkę oraz dwóch braci Dominika i Karola.. AP Kielce, Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej w Brzezinach, sygn. 19, akty zgonów sióstr Piotra Ściegiennego - Marianny - nr 51 i Agnieszki - nr 54, 1820 rok

13 Wojciech Ściegienny, jak wynika z aktu małżeństwa jego syna Dominika zmarł przed 1832 rokiem, zaś jego żona w latach późniejszych. AP Kielce, Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej w Brzezinach, sygn. 31, akt małżeństwa Dominika Ściegiennego - nr 47, 1832 rok

14 Po ukończeniu szkoły w 1823 roku, Piotr Ściegienny chciał wstąpić do seminarium duchownego, lecz z powodu braku funduszy nie mógł zrealizować swoich planów. Został nauczycielem szkoły elementarnej w Bilczy, potem pracował jako nauczyciel prywatny. Uczył między innymi synów Franciszka Pantoczka, kieleckiego aptekarza oraz synów ówczesnego prezydenta Kielc, Stanisława Niewiadomskiego.

15 W 1826 roku kandydował na stanowisko urzędnika Komisji Województwa Krakowskiego, lecz i to nie doszło do skutku. Zrezygnował więc z kariery świeckiej i 7 października 1827 roku wstąpił do zakonu pijarów w Warszawie, skąd został przeniesiony do Opola Lubelskiego. Studiował teologię i jednocześnie był wykładowcą w tamtejszym gimnazjum. 7 października 1832 roku otrzymał święcenia kapłańskie i pozostał w Opolu jako wikariusz i nauczyciel. Rok później otrzymał stanowisko wikariusza w Wilkołazie, a w marcu 1844 roku został administratorem w parafii Chodel, gdzie pracował aż do chwili swego aresztowania w październiku 1844 roku.

16 Archiwum Państwowe w Lublinie, Archiwum Ordynacji Zamojskiej ze Zwierzyńca, Prośba o zezwolenie na założenie szkoły w Wilkołazie, sygn. 274, s. 1-2

17 AP Lublin, Archiwum Ordynacji Zamojskiej ze Zwierzyńca, Raport o szkole w Wilkołazie, sygn. 274, s

18 Chodel. Kościół pod wezwaniem Trójcy Przenajświętszej i Narodzin Najświętszej Marii Panny. audiovis.nac.gov.pl Opole Lubelskie. Kościół Wniebowzięcia NMP audiovis.nac.gov.pl

19 Ksiądz Ściegienny podczas powstania listopadowego wraz z personelem szkoły w Opolu Lubelskim włączył się do organizowania lazaretu dla rannych. Brał też udział w manifestacjach patriotycznych organizowanych przez mieszkańców. Po upadku powstania listopadowego ksiądz Piotr Ściegienny nawiązał kontakty z przedstawicielami ruchów niepodległościowych. Organizacje te dzięki ks. Ściegiennemu pragnęły zyskać poparcie ludu i rozszerzyć zasięg społeczny przyszłego powstania. W celu prowadzenia prac agitacyjnych i propagandowych ks. Ściegienny przygotowywał broszury, między innymi: tzw. „List ojca świętego Grzegorza papieża do rolników i rzemieślników z Rzymu przysłany” nazywany też „Bullą Grzegorza XVI” albo „Złotą książeczką”.

20 Wyodrębnić można w niej pięć części. W części pierwszej Ściegienny szeroko uzasadnia tezę, że człowiek został stworzony nie na niewolnika, lecz człowieka wolnego i szczęśliwego i kto zakuwa ludzi w kajdany niewoli, ten postępuje przeciw woli Boga. W części drugiej uzasadnia konieczność solidarnego i zbiorowego działania poszczególnych ludzi celem przeciwdziałania panom i królom, jako ciemiężycielom ludu, oraz celem usunięcia krzywdy i wyzysku. […]

21 W części trzeciej dowodzi, że wszystkie dotychczasowe wojny toczone były w interesie królów i panów, wobec czego lud nie powinien brać w nich udziału. W następnej części szeroko uzasadnia tezę o konieczności prowadzenia wojny sprawiedliwej, a więc wojny ubogich bogatymi, uciśnionych i nieszczęśliwych z ciemiężcami, chłopów z panami. I wreszcie w części ostatniej mówi o przygotowaniu się do prowadzenia wojny sprawiedliwej, ustala zasady organizacyjne dla prowadzenia spisku. ŚCIEGIENNY – REWOLUCJONISTA W SUTANNIE Autor: Mirosław Caban, Wojciech Kalwat

22 Bezpośrednią przyczyną ruchu zainicjowanego przez ks. Piotra Ściegiennego, zakończonego wspomnianym wcześniej aresztowaniem, była stale pogarszająca się sytuacja gospodarcza wsi kieleckiej, kulminacyjnym zaś momentem był wylew Wisły i jej dopływów. Powódź jaka miała miejsce w dniach lipca 1844 roku, dotknęła gubernię radomską, Zakłady Górnicze okręgu wschodniego położone nad Łączną, Kamienną, Świśliną, niszcząc i uszkadzając upusty wodne w Sielpi, Bzinie, Michałowie i Brodach, groble w Starachowicach i kanał w Sielpi. To oraz zły system gospodarczy Królestwa stał się przyczyną niepokoju społecznego, na który trafiły hasła ks. Ściegiennego. Trafiły, choć nie do końca. W Krajnie mieszkało 800 osób, w Wilkołazie – 1000, w Bilczy było 80 chat, a w Posłowicach – 65, natomiast wezwanie księdza Ściegiennego stawiło się jedynie około 100 osób. J. Śmiałowski, Gospodarczo-społeczne przesłanki i skutki ruchu ks. Piotra Ściegiennego w: W. Caban red. Ksiądz Piotr Ściegienny, Epoka, Dzieło,Pokłosie, Kielce 1996, s

23 Byli i zdrajcy. Walenty Janic, chłop z Krajna doniósł władzom w Kielcach o wiecu i mowie księdza Ściegiennego opodal klasztoru św. Katarzyny 24 października 1844 roku. Doniesieniem tym przyczynił się do zdemaskowania całego spisku. Car Mikołaj I nagrodził go medalem srebrnym Św. Włodzimierza, 100 rublami i nadaniem w posiadanie wieczyste “tej części ziemi, jaka mu się w skutku ostatniego pomiaru dostała “ AP Kielce, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn. 128,

24 AP Kielce, Naczelnik Powiatu Kieleckiego, sygn. 128, k

25 Ks. Ściegienny znalazł się w cytadeli warszawskiej i przebywał tam półtora roku od jesieni 1844 do lutego 1846 r. Wyrok wydany w początkach marca 1846 r. i publiczna egzekucja uczestników spisku w dniach 6-7 maja 1846 r. przed Kolegiatą w Kielcach, miały stanowić akt odstraszający od udziału w buntach i protestach. Nie wywarły jednak na chłopach żadnego wrażenia, tym bardziej że był to okres buntów chłopskich w Galicji. J. Śmiałowski Gospodarczo społeczne przesłanki i skutki ruchu ks. Piotra Ściegiennego w: W. Caban red. Ksiądz Piotr Ściegienny, Epoka, Dzieło, Pokłosie, Kielce 1996, s. 32

26 Warszawska Komisja Wojenno-Śledcza wydała wyroki skazujące na 24 podsądnych należących do spisku ks. Ściegiennego. Ściegienny otrzymał wyrok śmierci, pozostałych zaś skazano na karę katorgi i chłosty bądź zesłanie “w sołdaty” Audytoriat Polowy I Armii 5/17 kwietnia 1846 roku złagodził wyroki wszystkim skazanym, w tym ks. Ściegiennemu. Otrzymał on zamiast kary śmierci bezterminową katorgę na Syberii. J. Śmiałowski, Gospodarczo-społeczne przesłanki i skutki ruchu.Piotra Ściegiennego w: W. Caban red. Ksiądz Piotr Ściegienny, Epoka, Dzieło, Pokłosie, Kielce 1996, s. 33

27 W ślad za tym wyrokiem ks. Wincenty Pieńkowski administrator generalny Diecezji Lubelskiej ogłosił 15/27 kwietnia 1846 roku wyrok nr 731 Sądu Duchownego przy Konsystorzu Generalnym Diecezji Lubelskiej skazujący ks. Piotra Ściegiennego na degradację i pozbawienie święceń kapłańskich. Dokumenty konsystorza znajdują się w Archiwum Diecezjalnym w Kielcach. Marian Tyrowicz, Katalog wystawy historycznej, Ks. Piotr Ściegienny na tle epoki, Kielce 1949, s. 87

28 Archiwum Diecezjalne w Kielcach, Akta osobowe ks. Piotra Ściegiennego, Wyrok Sądu Duchownego w Konsystorzu Generalnym Diecezji Lubelskiej nr 731 z dnia 15/27 kwietnia 1846 r.

29

30 Ks. Ściegienny znalazł się na zesłaniu na Syberii. Spędził tam 25 lat. Początkowo znalazł się w Irkucku. Do kopalń w Aleksandrowsku w okręgu nerczyńskim trafił w kwietniu 1847 roku. Pracował tam do 1857 roku. Po tym czasie katorgę zamieniono mu na osiedlenie w Permie. Ściegienny nie załamał się i przez cały czas pobytu na Syberii pracował nad kolejnymi swoimi dziełami oraz aktywnie uczestniczył w życiu polskich kolonii skazańców. Władze obserwowały go pilnie i kiedy tylko w jednym z jego listów znaleziono aluzję dotyczącą ucieczki, zesłano go do Solikamska. Do kraju powrócił dopiero w wyniku amnestii w kwietniu 1871 roku i zamieszkał początkowo w Tarnowie u swego brata Karola, później u rodziny w Wilkołazie. ŚCIEGIENNY – REWOLUCJONISTA W SUTANNIE Autor: Mirosław Caban, Wojciech Kalwat

31 Pragnąc powrócić do obowiązków kapłańskich, aż trzykrotnie zwracał się z prośbą do cara o przywrócenie mu praw do pełnienia tych funkcji. Przywrócono mu je w dniu 31 grudnia 1883 roku. Na wniosek ks. Kazimierza Wnorowskiego biskupa lubelskiego ks. Ściegienny u schyłku życia został mianowany kapelanem w szpitalu Jana Bożego w Lublinie. Pismo Ministra Spraw Wewnętrznych w Petersburgu z 2 czerwca 1884 roku nr 2230 z własnoręcznym podpisem hr. Dymitra Tołstoja znajduje się w Archiwum Kurii Diecezjalnej w Lublinie. Marian Tyrowicz, Katalog wystawy historycznej. Ks. Piotr Ściegienny na tle epoki, Kielce 1949, s. 96

32 Archiwum Diecezjalne w Kielcach akta osobowe ks. Piotra Ściegiennego, s. 16

33 Ks. Piotr Ściegienny zmarł w listopadzie 1890 r. i pochowany został w grobowcu należącym do ks. Kazimierza Wnorowskiego, a jego pogrzeb stał się manifestacją patriotyczną. Zapis aktu zgonu datowany jest na 6 listopada 1890 r. a sporządzony został w parafii Kalinowszczyzna na Czwartku - obecnie dzielnica Lublina (interesujące w tym akcie jest, że jako miejsce urodzenia podana jest miejscowość Wysokie w krasnystawskim, nie zaś Bilcza.) Akt ten znajduje się w Archiwum Państwowym w Lublinie. Pamięć o chłopskim przywódcy okazała się nad wyraz trwała. Jeszcze wiek po śmierci Piotra Ściegiennego po Kielecczyźnie krążyło o nim ponad 20 pieśni ludowych A. Massalski,Rola kieleckiej wystawy prof. Mariana Tyrowicza, w: Ksiądz Piotr Ściegienny, Epoka, Dzieło, Pokłosie, Kielce 1996, s. 285

34 AP Lublin, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej św. Mikołaja i św. Agnieszki w Lublinie (Kalinowszczyzna) 1890 r., akt 218

35 Prezentację wykonała Iwona Pogorzelska przy współpracy Andrzeja Kani, Anny Łucak, Huberta Mazura. Kielce 2010


Pobierz ppt "Archiwum Państwowe w Kielcach. W materiałach archiwalnych Archiwum Państwowego w Kielcach brak jest potwierdzenia faktu urodzenia Piotra Ściegiennego."

Podobne prezentacje


Reklamy Google