Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Edyta Łopacka-Sęczyk Anita Machaj Zakład Promocji Zdrowia i Psychoterapii UAM w Poznaniu Zjawisko hipnozy i.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "Edyta Łopacka-Sęczyk Anita Machaj Zakład Promocji Zdrowia i Psychoterapii UAM w Poznaniu Zjawisko hipnozy i."— Zapis prezentacji:

1 Edyta Łopacka-Sęczyk Anita Machaj Zakład Promocji Zdrowia i Psychoterapii UAM w Poznaniu Zjawisko hipnozy i jego percepcja przez osoby w wieku adolescencji PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

2 WPROWADZENIE Celem prezentacji jest przedstawienie wyników badań własnych poświęconych problematyce spostrzegania hipnozy i zjawisk z nią związanych przez osoby w wieku adolescencji oraz określenie, czy istnieje zbieżność między wiedzą naukową na temat hipnozy a potoczną wiedzą na ten temat posiadaną przez młodzież. Część I PODSTAWOWE POJĘCIA TEORETYCZNE Część II PREZENTACJA WYNIKÓW BADAŃ PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

3 Część I PODSTAWOWE POJECIA TEORETYCZNE Obraz "Hypnotic" Paul Carlson (2002) PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

4 HIPNOZA - DEFINICJA POJĘCIA Hýpnos (gr.) znaczy sen; hypnōtikós (gr.) znaczy usypiający, nasenny. Hipnoza to szczególny stan psychiczny powstający pod wpływem odpowiednio ustrukturowanych oddziaływań psychologicznych, charakteryzuje się szczególnymi cechami odróżniającymi go od innych stanów psychicznych (Gapik, 2000) PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

5 HIPNOZA HIPNOZA PODEJŚCIE TRANSOWE PODEJŚCIE NIETRANSOWE PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

6 PODEJŚCIE TRANSOWE hipnoza to stan zmienionej świadomości wywoływany przez specjalną procedurę, nazywaną indukcją hipnotyczną, która zawiera sugestię rozluźnienia, odprężenia, senności, itp.; wskaźniki stanu hipnotycznego: większa ekonomia ruchu, reakcji, ekspresji; odroczenie reakcji motorycznych; zmiany w odruchach przełykania; obniżenie częstości oddechu, bicia serca i ciśnienia; rozluźnienie mięśni; perseweracje; logika transowa; maskowatość; katalepsja. PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

7 PODEJŚCIE TRANSOWE PODEJŚCIE TRANSOWE osoba hipnotyzowana może przejawiać fenomeny hipnotyczne, takie jak: regresja; progresja w czasie; zaburzenia poczucia czasu (time distortion); halucynacje pozytywne i negatywne; katalepsja; dysocjacja; amnezja hipnotyczna; hipermnezja hipnotyczna; analgezja i anestezja hipnotyczna; pismo automatyczne; sugestia pohipnotyczna. najpopularniejszą teorią transową jest koncepcja neodysocjacyjna Ernesta Hilgrada (Siuta, 2000), zakładająca, że zjawiska hipnotyczne są formą dysocjacji. reprezentantami tego podejścia są także K.S. Bowers, E. Fromm, M.T. Orne i inni. PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

8 PODEJŚCIE TRANSOWE STANCZUWANIA PROCEDURAINDUKCJI WYPROWADZENIE Z HIPNOZY Z HIPNOZY HIPNOZA SPECJALNESUGESTIE ODWOŁANIESUGESTII ZJAWISKA: REGRESJA REGRESJA KATALEPSJA KATALEPSJA DZIAŁANIE DZIAŁANIEMIMOWOLNE HALUCYNACJE HALUCYNACJE ANALGEZJA ANALGEZJA NIEPAMIĘĆ NIEPAMIĘĆ GŁĘBOKOŚĆ TRANSU TRANSU (Fellows, 1998 str.62) PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

9 PODEJŚCIE NIETRANSOWE skupia się na zdarzeniach obserwowalnych (behawior), zeznaniach słownych, oraz na tym, co może na nie wpływać; Sarbin opiera się na teorii ról społecznych – w tym ujęciu zjawisko zahipnotyzowania zależy od: informacji, jakie posiada osoba hipnotyzowana o hipnozie; sposobu, w jaki interpretuje sugestie hipnotyzera; przeświadczenia co do doznań i zachowań, jakie powinny wystąpić; zdolności wyobrażania sobie tego, co stanowi treść sugestii; tego, czy zachowania oczekiwane są zgodne z obrazem siebie osoby hipnoztyzowanej; lęku przed zawiedzeniem hipnotyzera. podejście nietransowe reprezentowane jest przez T.R Sarbina, T.X. Barbera, J.R. Weekesa i innych. PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

10 PODEJŚCIE NIETRANSOWE nietransowa koncepcja Barbera (Fellows, 1998 str.62): SPOSÓBSFORMUŁOWANIASUGESTII POSTAWYOCZEKIWANIAMOTYWACJE ZDOLNOŚCIWYOBRAŻENIOWE ABSORBCJA,ZAANGAŻOWANIE W WYOBRAŻENIA ZWIĄZANE Z SUGESTIAMI DOZNANIA I ZACHOWANIA HIPNOTYCZNE CZYTANIE SŁUCHANIE MUZYKI OGLADANIESPEKTAKLI,ETC. ZMIENNE POPRZEDZAJĄCE POPRZEDZAJĄCE(NIEZALEŻNE)ZMIENNE POŚREDNICZĄCE POŚREDNICZĄCEZMIENNE NIEZALEŻNE NIEZALEŻNE PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

11 PODATNOŚĆ HIPNOTYCZNA podatność hipnotyczna jest względnie stałą cechą jednostki, wyznaczającą, wraz ze zmiennymi o charakterze sytuacyjnym, poziom jej reaktywności na sugestie podawane po indukcji hipnotycznej (Siuta, 2000); jest to dyspozycja do wzmożenia podatności na sugestię poprzez hipnotyzację (Kratochvil, 2002) w praktyce udaje się zahipnotyzować około 90% pacjentów (Wolberg, 1975); różnice indywidualne oscylują wokół podatności na sugestie hipnotyczne; skale pomiaru podatności hipnotycznej obejmują głównie obserwację zachowania osoby hipnotyzowanej oraz zwerbalizowane doznania ex post factum. Skale takie zawierają spis fenomenów występujących w stanie hipnozy. Do skal podatności na hipnozę należą: skala standfordzka, skala harwardzka (Kratochvil, 2002) a także skala punktowa podatności na hipnozę L.Gapika (Gapik, 1990,2000) PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

12 SKALA PUNKTOWA PODATNOŚCI NA HIPNOZĘ L. GAPIKA (Gapik, 1990, 2000) 1. wielokrotne epizody somnambuliczne sporadyczne epizody somnambuliczne wyraźne mówienie przez sen 5 4. upodobanie do snu powyżej 9 godzin 5 5. łatwość zasypiania w obecności osób trzecich (np. w podróży) 5 6. skłonność do marzeń i wyrazistego fantazjowania lub duże upodobanie do książek przygodowych 5 7. brak tendencji do krzyżowania rąk i nóg 5 8. łatwość ulegania nastrojom otoczenia (indukcja emocjonalna) 5 9. tendencja do mimowolnego kierowania gałek ocznych w lewo brak lęków społecznych zdolność koncentracji uwagi wcześniejsza obserwacja osób zahipnotyzowanych 3 na podstawie tabeli, każdy może wstępnie oszacować swoją podatność na stan hipnotyczny; 40 punktów i więcej – wskazuje na prawdopodobną dużą podatność na hipnozę (możliwość uzyskania hipnozy głębokiej); punktów – wskazuje na dobrą podatność na hipnozę (średni stopień głębokości); punktów – warto próbować zastosowania hipnozy; poniżej 10 punktów – trudności w uzyskaniu stanu hipnotycznego. PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

13 PRAKTYCZNE ZASTOSOWANIE HIPNOZY HIPNODIAGNOZA wykorzystanie stanu hipnotycznego w procesie diagnozowania, na przykład: poprzez aktywizowanie odległych lub ukrytych wspomnień powstałych w wyniku traumy a istotnych dla procesu leczenia, prowadzenie w stanie hipnotycznym wywiadu, testów projekcyjnych, itp. (Gapik, 1990) HIPNOTERAPIA psychoterapia wykorzystująca zjawisko hipnozy w celu zwiększenia dobrostanu psychicznego lub fizycznego, pomaga w odzyskaniu zdrowia psychicznego i/lub fizycznego – jest to zatem: psychoterapia w hipnozie (Gapik, 1990); * * * * * hipnoza jest niekiedy nadal stosowana w medycynie, głównie w obszarze działań zmniejszających odczuwanie bólu u osób źle znoszących analgetyki, a także w celu zwiększania komfortu psychicznego pacjenta, uspokojenia oraz odprężenia. PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

14 Część II PREZENTACJA WYNIKÓW BADAŃ Drzeworyt "Hypnose" B. Falkenberg (1893) PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

15 CELE BADAWCZE poznanie zakresu wiedzy posiadanej przez osoby w wieku adolescencji na temat hipnozy i związanych z nią zjawisk; określenie, czy wiedza osób w wieku adolescencji na temat hipnozy jest zgodna z wiedzą naukową na ten temat. PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

16 CHARAKTERYSTYKA OSÓB BADANYCH I ORGANIZACJA BADAŃ w badaniu uczestniczyły osoby w wieku lat; w badaniu uczestniczyły osoby w wieku lat; kwestionariusz ankiety wypełniło 129 kobiet i 86 mężczyzn, łącznie przebadanych zostało 215 osób; kwestionariusz ankiety wypełniło 129 kobiet i 86 mężczyzn, łącznie przebadanych zostało 215 osób; badania zostały przeprowadzone wśród losowo wybranych osób; badania zostały przeprowadzone wśród losowo wybranych osób; udział w badaniu był dobrowolny, osobom badanym zagwarantowano anonimowość odpowiedzi, przedstawiono cel badania oraz procedurę badawczą udział w badaniu był dobrowolny, osobom badanym zagwarantowano anonimowość odpowiedzi, przedstawiono cel badania oraz procedurę badawczą PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

17 CHARAKTERYSTYKA NARZĘDZIA BADAWCZEGO pomiar przeprowadzono za pomocą skonstruowanego przez autorki do potrzeb niniejszych badań kwestionariusza ankiety składającego się z pytań, dotyczących podstawowych zagadnień związanych ze zjawiskiem hipnozy; pomiar przeprowadzono za pomocą skonstruowanego przez autorki do potrzeb niniejszych badań kwestionariusza ankiety składającego się z pytań, dotyczących podstawowych zagadnień związanych ze zjawiskiem hipnozy; pytania kwestionariusza odnosiły się do: pytania kwestionariusza odnosiły się do:  sposobu rozumienia zjawiska hipnozy,  jej zastosowania,  tego, kto może ją przeprowadzać,  podatności na hipnozę w odniesieniu do różnych grup wyróżnionych ze względu na płeć, wiek, inteligencję; pytania kwestionariusza miały charakter zarówno otwarty jak i zamknięty pytania kwestionariusza miały charakter zarówno otwarty jak i zamknięty PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

18 SPOSÓB ROZUMIENIA HIPNOZY PRZEZ OSOBY W WIEKU ADOLESCENCJI statystyki opisowe statystyki: średnia PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

19 POGLĄDY MŁODZIEŻY NA TEMAT OSÓB MOGĄCYCH STOSOWAĆ HIPNOZĘ statystyki opisowe statystyki: średnia PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

20 POGLĄDY MŁODZIEŻY NA TEMAT CELU STOSOWANIA HIPNOZY PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

21 POGLĄDY MŁODZIEŻY NA TEMAT ZWIĄZKU PŁCI Z PODATNOŚCIĄ NA ODDZIAŁYWANIA HIPNOTYCZNE PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

22 POGLĄDY MŁODZIEŻY NA TEMAT ZWIĄZKU ZACHODZĄCEGO MIĘDZY WIEKIEM OSÓB PODDAWANYCH HIPNOZIE A PODATNOŚCIĄ NA ODDZIAŁYWANIA HIPNOTYCZNE PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

23 POGLĄDY MŁODZIEŻY DOTYCZĄCE ZWIĄZKU INTELIGENCJI Z PODATNOŚCIĄ NA ODDZIAŁYWANIA HIPNOTYCZNE PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

24 WNIOSKI posiadana przez młodzież wiedza dotycząca hipnozy i związanych z nią zjawisk stanowi w znacznym stopniu odbicie koncepcji naukowych poświęconych temu zagadnieniu; potoczna wiedza osób w wieku adolescencji dotycząca sposobu rozumienia zjawiska hipnozy koresponduje z definicją stanu hipnotycznego przyjmowaną przez stanowisko transowe. Wymieniane przez respondentów koncepcje definicji hipnozy nie pokrywają się natomiast z podejściem nietransowym. Definicję zgodną z tym nurtem, ujmującym hipnozę jako formę odgrywania roli, wskazało najmniej osób badanych; zgodnie ze stanowiskiem transowym hipnoza traktowana jest przez niemal połowę badanych osób jako metoda psychoterapeutyczna służąca do leczenia chorób/zaburzeń psychicznych oraz rozwiązywania problemów psychologicznych; PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

25 WNIOSKI c.d. wyniki badań dotyczące osoby prowadzącej hipnozę wskazują na to, że respondenci podkreślają znaczenie wysokich kompetencji osoby stosującej tę metodę. Świadczy o tym wymienienie przez znaczną część młodzieży - psychoterapeuty, jako osoby uprawnionej i przygotowanej do prowadzenia profesjonalnej hipnozy. jednakże druga co do wielkości grupa osób badanych stwierdza, iż hipnozę może stosować każdy, kto przejdzie odpowiednie ku temu szkolenie. W świetle tych wyników niepokojący wydaje się fakt, iż znaczna część młodzieży samo szkolenie, nawet bez wyższych studiów psychologicznych lub medycznych (gwarantujących posiadanie gruntownej wiedzy z zakresu psychologicznego i fizjologicznego funkcjonowania człowieka oraz z podstaw psychoterapii), uważa za wystarczające do prowadzenie hipnozy. PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

26 WNIOSKI c.d. potoczna wiedza młodzieży odnosząca się do podatności kobiet i mężczyzn na stan hipnotyczny koresponduje z wiedzą naukową, np.: podawanymi przez Wolberga (1975) danymi, iż mężczyźni i kobiety są jednakowo podatni na hipnozę. wiedza potoczna młodzieży dotycząca braku korelacji między podatnością na oddziaływania hipnotyczne a poziomem inteligencji również znajduje odzwierciedlenie w wiedzy naukowej. w odniesieniu do związku między wiekiem a podatnością na oddziaływania hipnotyczne wiedza potoczna osób badanych również w ogólnym zakresie jest prawidłowa - większość respondentów stwierdziła, że, podobnie jak w przypadku płci i poziomu inteligencji, wiek nie ma istotnego związku z podatnością na oddziaływanie hipnotyczne. PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

27 BIBLIOGRAFIA Aleksandrowicz, J. (1973). Hipnoza. Warszawa – Kraków: PWN Chertok, L. (1989). Między wiedzą a niewiedzą. Studium hipnozy. Warszawa: „Książka i wiedza”. Fellows, B.J. (1998). Pojęcie transu. W: Situa, J. (red.). Współczesne koncepcje w badaniach nad hipnozą. Warszawa: PWN; Gapik, L. (1990). Hipnoza i hipnoterapia. Warszawa: PZWL Gapik, L. (2000). Tajemnice hipnozy. (str , ) Poznań: Wydawnictwo P.W.Interfund; Gheorghiu, V.A. (1985). Hipnoza. Rzeczywistość i fikcja. Warszawa: Wiedza powszechna. Hadley, J., Staudacher, C. (1997). Hipnoza. Podręcznik sprawdzonych technik hipnotycznych. Gdańsk: GWP. Hilgard, E.R. (1998). Noedysocjacyjna interpretacja hipnozy. W: Situa, J. (red.). Współczesne koncepcje w badaniach nad hipnozą. Warszawa: PWN; Kratochvil, S. (1984). Psychoterapia. Warszawa: PWN; Kratochvil, S. (2002). Postępy psychoterapii. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo Nash, M.R. (2001). Hipnoza-prawda i mity. (str ) Świat Nauki Sarbin, T.R. (1998). Teoretyczne interpretacje i reinterpretacje hipnozy. W: Situa, J. (red.). Współczesne koncepcje w badaniach nad hipnozą. Warszawa: PWN; Siuta, J. Hipnoza. W: Strelau, J. (red.) (2000). Psychologia. Podręcznik Akademicki. Gdańsk: GWP; Orne, M.T. (1998). Implikacje definicji terminu „hipnoza” dla badań i praktyki. W: Situa, J. (red.). Współczesne koncepcje w badaniach nad hipnozą. Warszawa: PWN; Tokarski, J. (red.) (1980). Słownik Wyrazów Obcych. (str. 280). Warszawa: PWN; Trillat, E. (1993). Historia histerii. Wrocław: Ossolineum; Weitzenhoffer, M., Hilgard, E.R. (1962). Stanford Hypnotic Susceptibility Scale. Stanford University. Form C modified by J.F. Kihlstrom. Wolberg, L.R. (1975). Hipnoza. (str , ). Warszawa: PWN. PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007

28 Phenomenon of hypnosis and its perception by adolescents by Edyta Łopacka-Sęczyk Edyta Anita Machaj Anita The Department of Health Promotion and Psychotherapy of Health Promotion and Psychotherapy Adam Mickiewicz University - Poznań PRZEGLĄD TERAPEUTYCZNY NR 3/2007


Pobierz ppt "Edyta Łopacka-Sęczyk Anita Machaj Zakład Promocji Zdrowia i Psychoterapii UAM w Poznaniu Zjawisko hipnozy i."

Podobne prezentacje


Reklamy Google