Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

Pobieranie prezentacji. Proszę czekać

1 Kryzys finansowy Przyczyny, przebieg, skutki. 2 Bezpośrednie źródła kryzysu finansowego tkwią w tzw. rynku kredytów subprime, który rozwinął się na.

Podobne prezentacje


Prezentacja na temat: "1 Kryzys finansowy Przyczyny, przebieg, skutki. 2 Bezpośrednie źródła kryzysu finansowego tkwią w tzw. rynku kredytów subprime, który rozwinął się na."— Zapis prezentacji:

1 1 Kryzys finansowy Przyczyny, przebieg, skutki

2 2 Bezpośrednie źródła kryzysu finansowego tkwią w tzw. rynku kredytów subprime, który rozwinął się na szerszą skalę w Stanach Zjednoczonych w latach 90- tych XX wieku

3 3 Subprimes kredyty udzielane mniej wiarygodnym klientom - subprime lenders (głównie przez amerykańskie banki hipoteczne)

4 4 Subprimes Obok pożyczek subprime są near-prime (prawie pierwszorzędne), non-prime (niepierwszorzędne) i second chance lending (pożyczki na sfinansowanie poprzedniej pożyczki). Ponad 20 proc. pożyczek hipotecznych udzielonych w USA od 2004 r. to subprime loans. Łącznie ich wartość szacuje się od 700 mld do 1 bln dol. Subprimes są bardziej ryzykowne, ale wyżej oprocentowane, więc przynoszą bankom większe zyski. Jeśli zostaną przez bank sprzedane (tzw: sekurytyzacja), stają się zabezpieczeniem wysoko oprocentowanych obligacji.

5 5 Kredyty NINJA kredyty udzielane pożyczkobiorcom bez stałych dochodów, pracy i odpowiedniego majątku (no income, no job, no assets - NINJA). Banki były przekonane, że mają odpowiednie zabezpieczenia w postaci hipotek na nieruchomościach nabywanych na kredyt przez klientów. Dopóki rosła wartość domów, wszystko było w porządku. Bankowcy liczyli na to, że jeśli nawet dług nie zostanie spłacony, odbiorą niesolidnemu klientowi dom. Ale od 2006 r. wartość domów zaczęła spadać, więc wartość wielu kredytów okazała się większa niż wartość kupionych na kredyt nieruchomości.

6 6 Sekurytyzacja emisja papierów wartościowych zabezpieczonych przez wybrane aktywa. Dla banku oznacza to zamianę kredytów udzielonych konkretnym klientom na papiery wartościowe sprzedawane i kupowane na rynku. Za pomocą sekurytyzacji rozwiązano w wielu krajach problem niespłacanych długów. Bank, który nie był w stanie wydobyć pieniędzy od dłużnika, zamieniał dług na papiery wartościowe, które mógł sprzedać na wolnym rynku.

7 7 Przyczyny dynamicznego rozwoju rynku kredytów subprime duży niezaspokojony popyt na nieruchomości ze strony mniej zamożnych obywateli USA, wysoki poziom konkurencji na rynku kredytów hipotecznych w USA, który przekładał się na niskie marże na standardowe produkty i wymuszał na instytucjach kredytowych poszukiwania nisz rynkowych, w tym w segmencie subprime,

8 8 Przyczyny dynamicznego rozwoju rynku kredytów subprime zmiany legislacyjne w USA przeprowadzone jeszcze w latach 80-tych XX wieku polegające m.in. zezwoleniu pożyczkodawcom na udzielanie kredytów typu ARM (tj. adjustable-rate mortgage, na zmienną stopę procentową), które teoretycznie dawały możliwość lepszego dostosowania warunków kredytu do możliwości kredytobiorcy, zaś w praktyce ich duża część charakteryzowała się niskim stałym oprocentowaniem (nawet poniżej poziomu stóp rynkowych) w pierwszym okresie, a następnie zmiennym rynkowym. Dawało to kredytobiorcom poczucie bezpieczeństwa, które później okazało się nieuzasadnionym.

9 9 Rozwój rynku subprime Wartość tego rodzaju kredytów dynamicznie rosła, z 94 mld USD do 685 mld USD w latach , zaś w 2006 r. segment subprime stanowił 20% rynku kredytów hipotecznych w USA, podczas gdy w 1996 r. analogiczny wskaźnik kształtował się na poziomie 9%. Rozwój rynku kredytów subprime spowodował też wzrost wskaźnika posiadania własnej nieruchomości w Stanach Zjednoczonych w latach o 5 punktów procentowych do poziomu 69%.

10 10 8 podstawowych przyczyn kryzysu rynku subprime, który pojawił się już w roku 2007, (w 2008 r. jego negatywne konsekwencje ujawniły się z całą mocą) po pierwsze, od 1997 r. miał miejsce ciągły wzrost cen nieruchomości, zaś instytucje kredytowe, ignorując podstawowe zasady finansowania i oceny zdolności kredytowej kredytobiorców, udzielały kredytów osobom nie posiadającym stałego źródła dochodu, co w konsekwencji doprowadziło do jeszcze większego popytu na rynku nieruchomości (sztucznie nadmuchanej bańki mydlanej") i związanego z tym dalszego przyspieszonego wzrostu cen mieszkań;

11 11 8 przyczyn kryzysu rynku subprime po drugie, w celu złagodzenia polityki monetarnej, System Rezerwy Federalnej (FED) rozpoczął 3-letni cykl obniżek stóp procentowych, z 6,5% w połowie 2000 r. do 1% w połowie 2003 r. Czynnik ten spotęgował aktywność zarówno banków, jak i instytucji kredytowych w sferze udzielania tanich kredytów hipotecznych oraz konsumentów, zachęconych perspektywą łatwego uzyskania pożyczek mieszkaniowych i spłacania niższych rat tych kredytów;

12 12 8 przyczyn kryzysu rynku subprime po trzecie, od połowy 2003 r. System Rezerwy Federalnej (FED) 17-krotnie podnosił poziom stóp procentowych (z 1 do 5,25%), aby ograniczyć presję inflacyjną towarzyszącą szybko rosnącej gospodarce amerykańskiej. Spowodowało to znaczne zwiększenie obciążenia gospodarstw domowych spłacających kredyty, co szczególnie odczuły rodziny mniej zamożne. Doprowadziło to również do znacznego spadku popytu na amerykańskim rynku nieruchomości i w konsekwencji znaczącego obniżenia ich cen;

13 13 8 przyczyn kryzysu rynku subprime po czwarte, sytuację na rynku kredytów subprime pogorszył fakt, że dla wielu kredytobiorców (376 mld USD subprime typu ARM) nadszedł właśnie czas zmiany zasad oprocentowania produktów. Dla wielu z nich koszty obsługi kredytu stały się zbyt wysokie w stosunku do ich możliwości dochodowych. W konsekwencji coraz więcej kredytobiorców zaczęło bankrutować, zaś banki w coraz większym stopniu zaczęły się borykać z problemem złych (nieściągalnych) kredytów. W połowie 2007 r. ilość złych" kredytów subprime ukształtowała się na poziomie 13,5% (ponad dwa razy więcej niż jeszcze w 2005 r.). W 2007 r. ok. 1,3 mln gospodarstw domowych zaprzestało spłat kredytów. Fakt posiadania niewypłacalnych klientów, przejmowania i wystawianie na sprzedaż ich nieruchomości przez banki, w jeszcze większym stopniu pociągnęły za sobą spadek cen na rynku mieszkaniowym z uwagi na zwiększenie podaży na rynku nieruchomości przy jednoczesnym gwałtownie obniżającym się na nie popycie;

14 14 8 przyczyn kryzysu rynku subprime po piąte, na zbyt szeroką skalę zastosowaną sekurytyzację kredytów subprime (na koniec 2007 r. łączna wartość sekurytyzowanych obligacji hipotecznych, zabezpieczonych wpływami z kredytów na rynku USA wyniosła 4,5 bln USD, przy wartości całego amerykańskiego rynku hipotecznego ok. 13 bln USD). Wzrost stóp procentowych pociągający za sobą obniżenie się liczby i wartości spłacanych kredytów przez kredytobiorców (wraz z towarzyszącą temu zjawisku zmianą zasad oprocentowania dla milionów kredytobiorców, którzy zaciągali kredyty subprime dekadę wcześniej) spowodowały załamanie się systemu sekurytyzacyjnego rynku subprime. Uderzyło to w szereg instytucji finansowych (zwłaszcza amerykańskich i europejskich), które nabywały te instrumenty finansowe;

15 15 8 przyczyn kryzysu rynku subprime po szóste, na skutek problemów kredytobiorców, problemy z wypłacalnością zaczęły mieć w pierwszej kolejności banki amerykańskie i zagraniczne specjalizujące się w rynku subprime i rynku kredytów hipotecznych. W dalszym etapie kryzys dotknął instytucje kredytowe, które ulokowały swoje depozyty (tzw. depozyty międzybankowe) w niewypłacalnych bankach, o których mowa powyżej oraz instytucje, które zabezpieczały emisję swoich instrumentów finansowych kredytami subprime;

16 16 8 przyczyn kryzysu rynku subprime po siódme, wartość funduszy własnych szeregu instytucji finansowych (np. AIG, Lehman Brothers czy Wachovia Corporation) notowanych publicznie znacząco spadła. Stało się tak w związku z pojawiającymi się informacjami o zaangażowaniu tych instytucji w niespłacalne kredyty subprime, posiadaniu depozytów własnych w innych upadłych już instytucjach kredytowych oraz ogólnemu bardzo emocjonalnemu zachowaniu inwestorów. Tym samym nagle okazywało się, że ich kapitały własne są niewystarczające w stosunku do posiadanych przez daną instytucję finansową zobowiązań.

17 17 8 przyczyn kryzysu rynku subprime Spowodowało to pojawienie się błędnego koła, bowiem wspomniane wyżej instytucje będąc zmuszone do jak najszybszego podwyższenia swoich kapitałów własnych, przywrócenia wskaźników wypłacalności i bezpieczeństwa do właściwego poziomu, niezwłocznie próbowały pozbyć się swoich instrumentów finansowych (tzw. develeraging). Jako, że działały pod presją czasu oraz podaż znacznie przewyższała popyt, wartość ich instrumentów błyskawicznie się obniżała, powodując niemożność doprowadzenia do ustalenia właściwej relacji kapitały własne / aktywa. W konsekwencji instytucje finansowe stawały w obliczu nagłej potrzeby uzyskania zastrzyku finansowego celem uniknięcia bankructwa;

18 18 8 przyczyn kryzysu rynku subprime po ósme, zaistniały stan rzeczy przejawiający się w drożejących kredytach hipotecznych (na skutek podnoszenia stopy procentowej przez FED), gwałtowny wzrost liczby i wartości tzw. złych kredytów, pojawiające się informacje o spadku wartości aktywów coraz większej liczby instytucji finansowych (w związku z zawirowaniami na giełdach), jak również występujące w coraz większym stopniu zjawisko upadłości bądź utraty płynności instytucji kredytowych (oraz innych firm w sektorze finansowym) spowodował, że w sektorze bankowym (pełniącym kluczową rolę w systemie finansowym i gospodarczym poszczególnych państw) miał miejsce dramatyczny spadek zaufania do instytucji kredytowych.

19 19 8 przyczyn kryzysu rynku subprime Tym samym niezależnie od innych uwarunkowań tylko z tego powodu znacznie zmniejszyła się skłonność klientów do zaciągania kredytów i lokowania swoich depozytów. Dla instytucji bankowych, gdzie zgodnie z normami jedynie ok. 8% stanowią kapitały własne, a ponad 90% aktywów finansowanych jest środkami obcymi, taka sytuacja była niezwykle niebezpieczna i mogła spotęgować spiralę kolejnych bankructw lub zagrożenia wypłacalności z ich strony. Brak zaufania spowodował również praktyczne zamrożenie rynku depozytów międzybankowych, ponieważ nawet banki posiadające w danym momencie wskaźniki świadczące o ich dobrej kondycji, na wszelki wypadek wolały wstrzymać się z udzielaniem pożyczek i skoncentrować się na obserwowaniu dalszego rozwoju wydarzeń.

20 20 Działania naprawcze i prewencyjne 1.Rozwiązania o charakterze międzynarodowym 2.Środki aplikowane przez poszczególne władze państw lub instytucje publiczne w celu opanowania sytuacji kryzysowej

21 21 Rozwiązania o charakterze międzynarodowym Najbardziej aktywna na tym polu jest UE, której pomysły dotyczą zarówno sfery globalnej, jak również stricte wspólnotowej. Najbardziej doniosłym przykładem promowanej przez nią idei o charakterze globalnym jest francuska koncepcja tzw. nowego Bretton Woods" tj. wspólnej inicjatywy wszystkich przywódców krajów Wspólnoty pod przewodnictwem Francji, którzy na antykryzysowym szczycie państw G20 w Waszyngtonie zaproponowali daleko idące zmiany w systemie finansowym (zwłaszcza w sektorze kapitałowym).

22 22 Rozwiązania o charakterze międzynarodowym wzmocnienie regulacji i nadzoru nad rynkiem kapitałowym tak, aby żaden segment rynku kapitałowego, ani żadna instytucja finansowa nie mogły funkcjonować bez nadzoru i praw regulujących zasady działania, ograniczenie swobody działalności funduszy hedgingowych, poprzez poddanie ich nadzorowi,

23 23 Rozwiązania o charakterze międzynarodowym zwiększenie kontroli agencji ratingowych poprzez wprowadzenie ich rejestracji i poddanie nadzorowi publicznemu (bowiem dotychczasowy brak nadzoru nad nimi spowodował ich zdyskredytowanie się poprzez dopuszczenie toksycznych aktywów do rynkowego obrotu), zwiększenie odpowiedzialności osób kierujących firmami finansowymi, w tym zmiany zasad ich wynagradzania, dla uniknięcia nadmiernego apetytu na ryzyko,

24 24 Rozwiązania o charakterze międzynarodowym wprowadzenie i umocnienie zasad prawdziwej (a nie wirtualnej) księgowości, jako że dotychczasowe zasady wyceny aktywów finansowych doprowadziły do tego, iż ze względu na aktualną niską wycenę rynkową, nieodpowiadającą ich faktycznej wartości, banki na całym świecie zmuszone były dokonywać wielomiliardowych odpisów (tzw. procyclicality effect), umocnienie międzynarodowych instytucji, z MFW na czele, który miałby zacząć kontrolować rynek kapitałowy (na razie zgodnie ze swoją nazwą odpowiada tylko za międzynarodowy system walutowy).

25 25 Rozwiązania władz państwowych i instytucji publicznych banki centralne poszczególnych krajów lub regionów podejmują doraźne akcje polegające na wspólnym zasilaniu rynku kredytów określonymi walutami, w celu poprawy warunków płynności na globalnych rynkach finansowych i odmrożenia transakcji międzybankowych. Taka sytuacja miała miejsce w połowie września 2008 r., kiedy Europejski Bank Centralny (EBC), System Rezerwy Federalnej (FED) oraz banki centralne Japonii, Kanady, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii podjęły jednoczesne działania o wystawieniu na aukcjach dla rynku pożyczek międzybankowych dziesiątków miliardów USD dla ustabilizowania w tym przypadku rynku kredytów USD.

26 26 Rozwiązania władz państwowych i instytucji publicznych W ramach tego planu tylko same FED i EBC przeznaczyły na fundusz interwencyjny na doraźne pożyczki międzybankowe odpowiednio 180 mld USD i 110 mld USD. Dodatkowo EBC zadeklarował, że począwszy od połowy października 2008 r. będzie oferować po stałej stopie procentowej nieograniczone fundusze w USD dla banków strefy euro z częstotliwością raz na tydzień. Operacje te były przeprowadzane wspólnie z brytyjskim i szwajcarskim bankiem centralnym.

27 27 Rozwiązania władz państwowych i instytucji publicznych Z kolei FED pod koniec października 2008 r. rozszerzył swoje USD linie kredytowe w USD na Brazylię, Meksyk, Koreę i Singapur, oferując każdemu z tych krajów po 30 mld USD. Ponadto na przestrzeni ostatnich kilku miesięcy w celu ratowania gospodarek przed recesją i pobudzenia popytu, banki centralne określonych krajów kilkakrotnie podejmowały jednoczesną decyzję o cięciach stóp procentowych.

28 28 Podstawowe stopy procentowe - Polska Stopa referencyjna 3.5 Stopa depozytowa 2.5 Redyskonto weksli 3.75 Kredyt lombardowy 5.5

29 29 Stopy procentowe na świecie KrajWartość Obowiązuje odPoprzednia wartość Australia3.25% % Czechy 1.75% % Japonia 0.10% % Kanada 0.50% % Norwegia 2.00% % Nowa Zelandia 3.00% % RPA 9.50% % Słowacja 2.50% % Strefa Euro 1.50% % Szwajcaria 0.25% % Szwecja 1.00% % USA0.25% % Węgry 9.50% % Wielka Brytania 0.50% %

30 30 Rozwiązania władz państwowych i instytucji publicznych aktywne działania pomocowe dla państw szczególnie dotkniętych skutkami załamania na rynku finansowym prowadzi MFW, który przeznaczył 100 mld USD na nowe pożyczki w ramach programu Krótkoterminowa Linia Płynnościowa na rzecz ochrony rezerw krajowych, dokapitalizowania banków lub pokrycia rachunków za import państw korzystających z jego pomocy, w zamian za prowadzenie restrykcyjnej polityki pieniężnej. Z kredytu Funduszu skorzystały: Ukraina (16,5 mld USD), Węgry (12,3 mld USD) i Islandia (2 mld USD), jednakże liczba państw ustawiających się w kolejce po pomoc lub zastanawiających się nad tym krokiem jest znacznie dłuższa (m.in. Białoruś, Bułgaria, Łotwa, Pakistan, Rumunia.

31 31 Wymiar wspólnotowy najbardziej charakterystycznym przykładem przyjętych ustaleń jest decyzja ministrów finansów państw UE z początku października 2008 r. w sprawie podwyższenia minimalnej gwarancji depozytów bankowych na całym obszarze Wspólnoty z 20 tys. euro (zgodnie z dyrektywą 94/19/WE) do 50 tys. euro. Jej celem było uspokojenie obywateli UE, że pomimo kryzysu złożone przez nich depozyty w instytucjach kredytowych są bezpieczne. Tym samym chodziło również o utrzymanie zaufania do sektora bankowego jako takiego i nie dopuszczenia do paniki klientów i powstania zjawiska paniki bankowej (tzw. runu) i gwałtownego wycofywania swoich środków finansowych.

32 32 Wymiar wspólnotowy Ustalono ponadto, iż z uwagi na nadzwyczajne okoliczności Pakt Stabilności i Wzrostu, który ogranicza deficyty budżetowe krajów członkowskich do 3% PKB, a dług publiczny do 60% PKB, powinien być stosowany elastycznie". Należy to traktować w ten sposób, że okresowo dozwolone będzie jego przekraczanie.

33 33 Wymiar wspólnotowy Ponadto w podobny sposób należy stosować zasady pomocy publicznej. Zdaniem unijnych ministrów finansów oraz Komisji Europejskiej nie mogą one bowiem stać na przeszkodzie w ratowaniu upadających banków i oszczędności obywateli. Potwierdzeniem takiego podejścia była decyzja Komisji Europejskiej z końca września 2008 r. w odniesieniu do częściowego przejęcia przeżywającego kłopoty banku Fortis przez rządy krajów Beneluksu. Komisja stwierdziła bowiem, że taka interwencja nie narusza zasad konkurencji na obszarze Wspólnoty i co więcej dokapitalizowanie instytucji finansowej przez państwo w połączeniu z przejęciem części jej aktywów nie stanowi samo w sobie pomocy państwa, o ile państwo płaci za aktywa cenę rynkową".

34 34 Na kontynencie azjatyckim Chiny, Japonia, Korea Południowa oraz pozostałych 10 państw Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) w październiku 2008 r. tzw. fundusz kryzysowy" w wysokości 80 mld USD (80% tej kwoty wpłaciły Chiny, Japonia i Korea Południowa) do wykorzystania w przypadkach wystąpienia nadzwyczajnych kryzysów finansowych w tym regionie.

35 35 Wahania kursów walut (południowokoreański won i indyjska rupia w ciągu kilku miesięcy straciły 25% wartości), masowa ucieczka zachodnich inwestorów z giełd i rynku walut z jednej strony oraz fakt, iż Chiny są głównym partnerem handlowym krajów tego regionu i posiadają największe na świecie rezerwy dewizowe (w wysokości ok. 1,9 bln USD) z drugiej, powodują, że wizja nowej waluty rezerwowej staje się coraz bardziej realna. Przykładem tego są formułowane przez przywódców państw azjatyckich propozycje opowiadające się za stworzeniem azjatyckiej unii monetarnej wokół Chin i chińskiego juana.

36 36 Działania krajowe szereg państw, nie czekając na realizację inicjatyw na płaszczyźnie międzynarodowej, indywidualnie aplikowały środki antykryzysowe próbując uniknąć lub przynajmniej zminimalizować skutki kryzysu finansowego. W zasadzie stosowały one (i stosują) zbliżone rozwiązania do tych, jakie obserwowane są na arenie międzynarodowej.

37 37 Działania krajowe Tak stało się w przypadku UE z podwyższeniem minimalnej kwoty gwarantowania depozytów. Zanim ministrowie finansów podjęli decyzję o ustanowieniu minimalnego limitu na depozyty w wysokości 50 tys. euro na całym obszarze UE, proces ten zapoczątkowała Irlandia, w której na początku października 2008 r. parlament przyjął ustawę uprawniającą rząd irlandzki do udzielenia nieograniczonych gwarancji państwowych na okres 2 lat dla depozytów złożonych w krajowych bankach (na terytorium Irlandii oraz w ich oddziałach na obszarze innych państw ).

38 38 Działania krajowe W ciągu tygodnia od decyzji Irlandii, gwarancje rządowe na depozyty prywatne w brytyjskich bankach zostały podwyższone do 50 tys. funtów, a dla wspólnych kont małżonków do 100 tys. funtów.

39 39 Działania krajowe Szereg innych państw w tym samym czasie również wprowadziło zdecydowanie wyższe limity gwarancyjne (np. Austria, Dania, Słowacja - 100% pokrycie depozytów osób fizycznych oraz Belgia, Cypr, Grecja, Hiszpania, Holandia, Litwa, Niemcy - gwarancje depozytów osób fizycznych do kwoty 100 tys. euro).

40 40 Działania krajowe Drugim bardzo popularnym środkiem ratowania instytucji finansowych przed upadłością stosowanym na szeroką skalę przez rządy wielu krajów jest całkowita lub częściowa nacjonalizacja tych instytucji. Głównym kryterium podejmowania tego rodzaju kroków jest zjawisko określane mianem too big to fail" (za duży by upaść"), znane głównie w terminologii bankowej, jakkolwiek mające w rzeczywistości ogólne zastosowanie do wszystkich 3 sektorów (bankowy, kapitałowy, ubezpieczeniowy) rynku finansowego.

41 41 Działania krajowe kryzys finansowy, spowodował upadłość (np. Lehman Brothers, New Home Mortgage, Washington Mutual) lub zagrożenie wystąpienia bankructwa (np. ABN AMRO, AIG, Bear Stearns, Bradford & Bringley, Dexia, Fannie Mae, Fortis, Freddie Mac, Glitnir, Kaupthing, Kommunal Kredit, Northern Rock czy Parex) wielu kluczowych dla poszczególnych krajów (a w przypadku potężnych konglomeratów finansowych ważnych także dla stabilności globalnej bądź regionalnej) instytucji finansowych.

42 42 Działania krajowe Dopuszczenie do bankructwa mogłoby wywołać nieprzewidywalne skutki i krach systemu finansowego oraz gospodarczego tych państw. Dlatego też państwa niejednokrotnie na miarę swoich możliwości decydowały się na dokapitalizowanie swoich" instytucji finansowych celem poprawienia ich kondycji finansowej, pokrycia niespłaconych kredytów, odpisów od papierów wartościowych, wykupienia ich akcji, toksycznych aktywów itp., żądając w zamian przekazania całości lub części ich udziałów na rzecz państwa.

43 43 Działania krajowe Do najbardziej spektakularnych akcji tego rodzaju należały przedsięwzięcia rządów amerykańskiego, oraz brytyjskiego. W przypadku USA przykładem działań nacjonalizacyjnych było upaństwowienie ubezpieczeniowego giganta AIG (władze amerykańskie przejęły 79.9% udziałów tej firmy jako zabezpieczenie za 2-letni kredyt w wysokości 85 mld USD, zaś do połowy listopada 2008 r. łączna kwota udostępnionych na ratowanie AIG publicznych pieniędzy wzrosła do około 150 mld USD) oraz instytucji kredytu hipotecznego Freddie Mac i Fannie Mae (posiadających zobowiązania rzędu 5 bln USD, co stanowi blisko 50% rynku hipotecznego USA) za 60 mld USD.

44 44 Plan Paulsona program ratunkowy dla amerykańskiego sektora finansowego, zaproponowany przez Henry Paulsona, sekretarza skarbu w gabinecie Georgaa Busha. Głównym celem tego planu był wykup z rynku złych długów udzielonych przez banki klientom, którzy obecnie nie mają możliwości ich spłaty. Kwota przeznaczona przez rząd USA na ten cel sięgnęłą 700 mld dolarów.

45 45 Plan Paulsona specjalny fundusz państwowy w wysokości 700 mld USD na wykupywanie złych kredytów i innych kłopotliwych aktywów instytucji finansowych, przewidywał kwotę 250 mld USD na wykup uprzywilejowanych akcji największych amerykańskich banków (m.in. Bank of America wraz z Merrill Lynch, JP Morgan, Citigroup, Wells Fargo, Goldman Sachs czy Morgan Stanley).

46 46 Procesy dokapitalizowania W Wielkiej Brytanii skarb państwa poprzez dokapitalizowanie w połowie października 2008 r. 3 największych banków brytyjskich tj. Royal Bank of Scotland oraz HBOS i Lloyds- TBS (te 2 ostatnie się ze sobą w tym momencie połączyły) kwotą 37 mld funtów przejął odpowiednio 60 i 40% ich udziałów. Tylko w 2008 r. całkowita lub częściowa nacjonalizacja kolejnych instytucji kredytowych kosztowała brytyjskiego podatnika w sumie blisko 120 mld funtów.

47 47 Procesy dokapitalizowania przykład interwencji rządów Beneluksu i Francji, które nie dopuściły do upadłości krajowych i regionalnych filarów sektora bankowego, jakimi były Fortis i Dexia, przejmując (za 11,2 mld euro - Fortis oraz 6,4 mld euro - Dexia) w każdym z tych państw większość udziałów tych instytucji.[21][22] Niekiedy koszt bezpośredniego upaństwowienia instytucji kredytowych dla budżetu państwa był znacznie niższy. Świadczy o tym nacjonalizacja 8 co do wielkości banku austriackiego Kommunalkredit (będącego wcześniej w 49% własnością konsorcjum Dexia). Za 99,8% jego udziałów rząd austriacki zapłacił jedynie 2 euro.[21][22]

48 48 Działania krajowe pożyczki dla sektora bankowego (jako całości lub dla wybranych banków) nie mające charakteru stricte nacjonalizacyjnego, jakkolwiek wprowadzające szczególnie silny nadzór państwowy nad wykorzystaniem tych pożyczek i nad instytucjami finansowymi, które skorzystały z takiej pomocy.

49 49 Pożyczki dla sektora bankowego W USA przykładem takiej interwencji był Plan Paulsona. Należy zauważyć, iż w odróżnieniu od innych zbliżonych programów pomocy publicznej dla banków na świecie, w Stanach Zjednoczonych przyjął on formę niemal obligatoryjną. Największe amerykańskie instytucje kredytowe zostały de facto zmuszone do przyjęcia pomocy państwa, bez względu na ich indywidualne odczucia i koncepcje.

50 50 Pożyczki dla sektora bankowego W państwach europejskich krajowePlany Paulsona" przeznaczone zostały przede wszystkim dla tych banków, które same zwróciły się o taką pomoc (np. Commerzbank, Erste Group, Hypo Real Estate, UBS). Wspólnym mianownikiem tych programów jest ścisła kontrola korzystających z pożyczek instytucji kredytowych, polegająca m.in. na otrzymaniu przez rządy akcji uprzywilejowanych, wypłacania do budżetu państwa dywidend, bądź realizowania przez banki wspierania krajowych zamierzeń gospodarczych o charakterze prorozwojowym. Ponadto szereg państw równocześnie zastosowało inny mechanizm wsparcia sektora bankowego, polegający na zagwarantowaniu pożyczek międzybankowych.

51 51 Pożyczki dla sektora bankowego Przykładowo Portugalia przewidziała na ten cel - 20 mld euro, Hiszpania mld euro, Holandia mld euro, Szwecja mld euro, Wielka Brytania -200 mld funtów, Francja mld euro, zaś najwięcej Niemcy mld euro. W sumie na samym tylko Starym Kontynencie, rządy państw europejskich wyraziły gotowość gwarantowania depozytów międzybankowych do kwoty 1,4 bln euro.

52 52 Działania krajowe działania prorozwojowe wspierające poszczególne ważniejsze działy gospodarek i mające zapobiec grożącej im stagnacji bądź nawet recesji. Do takich działań zaliczyć należy ulgi podatkowe (dla małych i średnich przedsiębiorstw) i wydatki infrastrukturalne, kosztujące budżet Niemiec 50 mld euro.

53 53 Działania krajowe Podobne założenia przyświecały chińskiemu programowi antykryzysowemu o wartości 560 mld USD. Dzięki przeznaczeniu takich środków na ulgi dla przedsiębiorców, organizowanie robót publicznych, projekty infrastrukturalne, budownictwo, energetykę i innowacje technologiczne, Chiny mają powrócić na ścieżkę dwucyfrowego rozwoju gospodarczego, a sytuacja na ich giełdzie ma powrócić do normy. Również Japonia zdecydowała się przeznaczyć 51 mld USD m.in. na ulgi podatkowe i kredytowe dla drobnych przedsiębiorców.

54 54 Działania krajowe Stany Zjednoczone kilkakrotnie realizowały pakiety pomocowe o zbliżonym charakterze (np. w lutym 2008 r. rząd USA wpompował w gospodarkę 168 mld USD, tj. 1,2% krajowego PKB), dzięki czemu prawdopodobnie w kolejnych 2 kwartałach uniknięto skurczenia się amerykańskiego PKB.

55 55 Dotychczasowe przedsięwzięcia chroniące konsumentów stosunkowo niewiele stosowanych jest mechanizmów bezpośrednio służących ochronie interesów konsumentów jedynym wspólnym osiągnięciem było podwyższenie decyzją ministrów finansów państw członkowskich UE limitów gwarantowania depozytów z 20 tys. euro na 50 tys. euro - bardziej chodziło o utrzymanie zaufania klientów do sektora, tak aby pod wpływem szaleństwa informacyjnego (o rzeczywistych i wirtualnych upadłościach na rynkach finansowych), nie dokonywali masowych panicznych wypłat swoich depozytów.

56 56 Dotychczasowe przedsięwzięcia chroniące konsumentów Wyjątkami od reguły są propozycje sformułowane przez rząd austriacki i hiszpański. W pierwszym przypadku, w związku z dokapitalizowaniem kwotą 2,7 mld euro Erste Group Bank, władze austriackie zobowiązały tę instytucję m.in. do udzielenia w ciągu 3 następnych lat austriackim firmom i obywatelom co najmniej 6 mld euro kredytów.

57 57 Dotychczasowe przedsięwzięcia chroniące konsumentów Inne rozwiązanie zaproponowała Hiszpania. Z uwagi na znaczący wzrost bezrobocia z jednej strony i zwiększanie się odsetek niespłacanych kredytów hipotecznych z drugiej, rząd hiszpański zdecydował, że przez 2 lata Hiszpanie, którzy stracili pracę będą mogli spłacać tylko połowę raty kredytu hipotecznego (na dzień dzisiejszy obejmuje to krąg 500 tys. gospodarstw domowych). Jednocześnie zapowiedziane zostały ulgi podatkowe dla oszczędzających na mieszkanie oraz zachęty fiskalne dla przedsiębiorstw zwiększających zatrudnienie.

58 58

59 59 Zmiany indeksów w 2007 r.

60 60

61 61 Zmiany indeksów w 2008 r.

62 62 Główne czynniki ryzyka w otoczeniu instytucji finansowych w Polsce silny wpływ spowolnienia gospodarczego w strefie euro na gospodarkę Polski przeniesienie się zaburzeń na rynkach finansowych na rynek polski

63 63 Sytuacja na rynku międzybankowym w Polsce Po wzroście niepewności w następstwie upadłości banku inwestycyjnego Lehman Brothers, transakcje na rynku międzybankowym ograniczyły się do transakcji na najkrótsze terminy, głównie overnight Banki przestały zawierać transakcje lokat o długich terminach zapadalności Obroty na mi ę dzybankowym rynku pieni ęż nym uległy ograniczeniu W 2008 r. pojawiła się agresywna cenowa konkurencja niektórych banków o depozyty detaliczne

64 64 Sytuacja na rynku międzybankowym w Polsce część banków pożycza środki na rynku międzybankowym ze znacznie większą premią za ryzyko niż wynikałoby to ze stawek WIBOR obawy o zdolność kontrahentów do spłaty zobowiązań niekorzystnie wpływają na sytuację na krajowym rynku międzybankowym, prowadząc do wzrostu kosztu finansowania niektórych banków oraz wzrostu ryzyka braku możliwości odnowienia finansowania inwestorzy zagraniczni ograniczyli swoje zaangażowanie na rynku polskich euroobligacji obniżyły się obroty na rynku obligacji, co może wynikać z dążenia banków do utrzymywania stabilnych portfeli płynnych aktywów

65 65 Źródła ryzyka w krótkim okresie obniżenie płynności krajowego rynku międzybankowego w wyniku spadku wzajemnego zaufania banków z powodu wydarzeń na globalnym rynku finansowym utrudnione pozyskiwanie środków na krajowym rynku międzybankowym spadek zaufania, który prowadzi do wzrostu premii za ryzyko kredytowe kontrahenta zawartej w krótkoterminowych stopach procentowych (konieczność zapłaty znacznej premii ponad stawkę WIBOR)

66 66 Źródła ryzyka w średnim okresie wzrost ryzyka dla stabilności systemu finansowego w Polsce ze względu na pogorszenie perspektyw wzrostu gospodarczego w wyniku spowolnienia tempa wzrostu gospodarczego u głównych partnerów handlowych Polski wzrost ryzyka kredytowego, które w coraz większych rozmiarach obecne jest w bilansach banków (odpisy na kredyty o obniżonej jakości)

67 67 Pakiet zaufania NBP Cele: umożliwienie bankom pozyskiwania środków złotowych na okresy dłuższe niż jeden dzień umożliwienie bankom pozyskiwania środków walutowych zwiększenie możliwości pozyskiwania płynności złotowej przez banki poprzez rozszerzenie zabezpieczeń operacji z NBP.

68 68 Cele są realizowane poprzez następujące działania: prowadzenie zasilających operacji otwartego rynku w formie operacji repo o okresie zapadalności do 3 miesięcy prowadzenie operacji SWAP-ów walutowych wprowadzenie depozytu walutowego jako zabezpieczenia kredytu refinansowego wprowadzenie modyfikacji w systemie operacyjnym kredytu lombardowego, obejmujące m.in. rozszerzenie listy aktywów mogących stanowić zabezpieczenie dla kredytu lombardowego w NBP utrzymanie emisji 7-dniowych bonów pieniężnych, jako głównego instrumentu sterylizacji nadpłynności wprowadzenie większej częstotliwości operacji otwartego rynku tak, aby móc elastycznie reagować na zmiany płynności i stabilizować stopę POLONIA wokół stopy referencyjnej.


Pobierz ppt "1 Kryzys finansowy Przyczyny, przebieg, skutki. 2 Bezpośrednie źródła kryzysu finansowego tkwią w tzw. rynku kredytów subprime, który rozwinął się na."

Podobne prezentacje


Reklamy Google